Document · PDF

Begroting 2023-2026

Raadsvergadering 7 november 2022, gemeente enschedeBij agendapunt: Begroting 2023-202634.867 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Gemeentebegroting 2023-2026

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ......................................................................................................................................2 Leeswijzer ..............................................................................................................................................3 1. Voortgang is de enige optie: samen trots op Enschede ...............................................................5 2. Financieel middelenkader.................................................................................................................8 2.1. Middelenkader 2023-2026................................................................................................................8 2.2. Ontwikkelingen Rijksmiddelen..........................................................................................................9 2.3. Ontwikkelingen CAO 2021, pensioenpremie, OZB ........................................................................10 2.4. Knelpunten O&O ............................................................................................................................10 2.5. Coalitieakkoord - prioriteiten 2023..................................................................................................13 2.6. Afschaffen spaarprogramma en instellen structurele dotatie investeringsagenda .........................15 2.7.

Structureel saldo van het middelenkader .......................................................................................16 2.8. Taakstellingen ................................................................................................................................16 3. Programma's....................................................................................................................................18 3.1 Vitaal en sociaal ..............................................................................................................................18 3.2 Duurzaam wonen, leven en werken ................................................................................................56 3.3 Samenleving en bestuur..................................................................................................................94 3.4 Financiën en organisatie ...............................................................................................................111 4. Paragrafen......................................................................................................................................118 4.1. Lokale heffingen ...........................................................................................................................119 4.2.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................128 4.3. Onderhoud kapitaalgoederen .......................................................................................................139 4.4. Financiering ..................................................................................................................................148 4.5. Bedrijfsvoering..............................................................................................................................153 4.6. Verbonden partijen .......................................................................................................................161 4.7. Grondbeleid ..................................................................................................................................169 4.8. Doelmatigheids- en doeltreffendheidsonderzoeken .....................................................................169 4.9. Investeringen ................................................................................................................................170 5. Financiële begroting .....................................................................................................................176 5.1.

Grondslagen .................................................................................................................................176 5.2. Overzicht baten en lasten.............................................................................................................177 5.3. Uiteenzetting financiële positie .....................................................................................................184 5.4. Subsidies ......................................................................................................................................189 6. Bijlagen...........................................................................................................................................190 6.1. Incidentele baten en lasten...........................................................................................................190 6.2. Staat van reserves........................................................................................................................195 6.3. Staat van voorzieningen ...............................................................................................................197 6.4. Wat mag het kosten?....................................................................................................................198 6.5.

Subsidies ......................................................................................................................................226 6.6. Meerjaren Prognose Parkeerbeheer ............................................................................................236 6.7. Aangenomen moties en amendementen......................................................................................238 6.8. Toelichting op de knelpunten........................................................................................................239 6.9. Toelichting op het coalitieakkoord - prioriteiten 2023 ...................................................................250 6.10. Strategic Development Goals.....................................................................................................258

blz. 2 (van 258)

Leeswijzer Voor u ligt de Gemeentebegroting 2023-2026. De gemeentebegroting is een belangrijk sturingsinstrument voor de raad en is het richtinggevend kader voor het college voor de ontwikkeling en uitvoering van beleid in het komende begrotingsjaar.

Opbouw Gemeentebegroting 2023-2026 van de gemeente Enschede De gemeentebegroting bestaat uit een beleidsdeel en een financieel deel. Beleidsbrief De belangrijkste beleidsmatige en financiële ontwikkelingen voor de periode 2023-2026 zijn in de beleidsbrief weergegeven. Deze brief vormt hiermee een samenvatting en een startpunt voor de lezer/gebruiker. Middelenkader Het financieel middelenkader (hoofdstuk 2) is gebaseerd op de financiële foto die aan de raad is toegestuurd. In dit hoofdstuk wordt het financieel middelenkader nader toegelicht. Programmabijdragen De programmabijdrage (hoofdstuk 3) is opgebouwd uit vier inhoudelijke programma’s. Op 4 juli 2022 is de aangepaste paragraafindeling en doelenboom met de raad gedeeld. De structuur voor de inhoudelijke programma's is opgebouwd volgens de 3 W-vragen, te weten: • • •

Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Wat mag het kosten?

Paragrafen De paragrafen (hoofdstuk 4) bevatten de beleidslijnen over een aantal programmaoverstijgende onderwerpen, zoals de lokale heffingen. Ze vormen een dwarsdoorsnede van de programma’s. Met de onderwerpen die in de verschillende paragrafen aan bod komen, zijn vaak aanzienlijke bedragen gemoeid. Hiermee geven ze extra inzicht in de financiële positie van de gemeente Enschede. Financiële begroting De financiële begroting (hoofdstuk 5) bestaat uit het overzicht van baten en lasten, de uiteenzetting van de financiële positie en de subsidies. Het overzicht van baten en lasten geeft inzicht in de algemene dekkingsmiddelen, de gemeentelijke overhead, de incidentele baten en lasten en de taakvelden. In de uiteenzetting van de financiële positie komen de geprognosticeerde balans aan de orde, evenals de meerjarige berekening van het EMUsaldo, het verloopoverzicht van de reserves en voorzieningen, de investeringen en de arbeidsgerelateerde kosten. De gemeentebegroting is opgesteld in duizendtallen. Als gevolg van afrondingen kan het voorkomen dat er kleine verschillen voorkomen in de tellingen van baten en lasten. Bijlagen De bijlagen (hoofdstuk 6) geven detailinformatie over onder andere de incidentele baten en lasten, reserves, voorzieningen en investeringen .

blz. 3 (van 258)

Overige info Op basis van het coalitieakkoord 2022-2026 zijn in 2022 nieuwe indicatoren vastgesteld. Aan de hand van deze indicatoren meten we het effect van het gemeentelijke beleid. Een groot deel van deze indicatoren is vanaf 2023 nieuw opgenomen in de begroting. In de begroting 2023-2026 is daarom als volgt omgegaan met het presenteren van realisatie- en streefwaarden. De realisatiewaarden 2021 worden weergegeven, voor zover deze bij de jaarrekening 2021 aanwezig waren. Daar waar geen realisatiewaarde over 2021 is gevuld, is deze ook niet aanwezig. De streefwaarden voor 2026 zijn gelijk aan de streefwaarden voor 2025. Alleen daar waar de raad ervoor heeft gekozen het beleid te wijzigen door middel van het aannemen van een beleidsnota, zijn de streefwaarden voor 2026 hierop aangepast. Leesbaarheid In de gemeentebegroting 2023-2026 is gebruik gemaakt van een aantal grafische toepassingen om de leesbaarheid te vergroten. Ook is gebruik gemaakt van mouse-overs en hyperlinks. De mouse-overs zijn in de gemeentebegroting gebruikt om definities en toelichtingen op gebruikte termen toe te voegen. Een mouse-over is een webbased toepassing en werkt daarom alleen op het internet. In versies van de gemeentebegroting in Word of Adobe Acrobat Reader werken mouse-overs niet. Daarnaast zijn hyperlinks toegepast.

Hyperlinks leiden de lezer door naar onderliggende stukken, behorend bij het onderwerp. Hyperlinks werken, in tegenstelling tot mouse-overs, wel in de versies van de gemeentebegroting in Word of Adobe Acrobat Reader. Tot slot hebben raadsleden bij de gemeentebegroting 2023 de mogelijkheid om informatie of bevindingen over de gemeentebegroting onderling met elkaar te delen via de website. Ook is het mogelijk om informatie te delen via LinkedIn updates of binnen een door de gebruiker zelf gekozen (afgeschermde) gebruikersgroep.

blz. 4 (van 258)

1. Voortgang is de enige optie: samen trots op Enschede De coalitieperiode 2022-2026 is vol ambitie en frisse zin van start gegaan. Het college ziet in dit nieuwe akkoord de nadrukkelijke opdracht om met de raad (nog meer) aan de voorkant van het proces in gesprek te gaan. Met de bewust gekozen kleine meerderheid die de coalitie in de raad vertegenwoordigt, hopen we te helpen de samenwerking in de gehele raad nieuw elan te geven. Er is veel aan de hand dat onze aandacht vraagt De wereld, dichtbij en verder weg is volop in beweging. Er woedt een oorlog op ons continent, er zijn grote vraagstukken rond klimaat, asiel en wonen en het kunnen betalen van de energierekeningen en boodschappen. Dat doet ook iets met Enschede. Het zijn vraagstukken die op elkaar ingrijpen en waar we allemaal in meer of mindere mate de gevolgen van ondervinden. Het belang van samenwerking met partners in onze stad wordt door deze situatie alleen maar meer onderschreven. Inwoners nemen initiatief om hun stads- en dorpsgenoten bij te staan. Op grote en kleine schaal nemen zij initiatief om Enschede vooruit te helpen. Daarbij kijken inwoners ook, terecht, naar de gemeente en het rijk. Wij gaan voor een structurele, duurzame, oplossing. Maar dat kunnen we niet alleen. Daarom doen we een dringend beroep op ondersteuning van het kabinet. Bijvoorbeeld bij de bestrijding van energiearmoede.

Tegelijk voelen we ons verantwoordelijk om, in de veranderende wereld samen met de raad, inwoners, instellingen en bedrijven op zoek te gaan naar kansen en oplossingen in nieuwe structuren. Daarbij blijven we ons best doen om de complexiteit van alles wat er aan de hand is uit te leggen en perspectief te geven. Maar het antwoord op de vraag wat we kunnen doen om de onzekere toekomst op de juiste manier tegemoet te treden, moeten we samen vinden. Veiligheid is een basisbehoefte van inwoners en bezoekers van onze gemeente. Als het niet veilig is, doet dat veel met een mens. Daarom werken we samen met veel verschillende partijen om de stad weer zichtbaar en voelbaar veiliger te laten zijn voor inwoners en ondernemers. Door intensivering cameratoezicht, aandacht verwarde personen, handhaving en preventie, zorgen we ervoor dat het veiligheidsgevoel wordt versterkt. Tussen het moment dat het coalitieakkoord gepresenteerd werd en het verschijnen van deze begroting, is er veel gebeurd in de wereld. De vraagstukken die zich op dit moment op de woningmarkt, klimaat en energie aftekenen, vragen onze aandacht. Maar, we kijken ook vooruit. We willen onze ambitie om de komende vier jaren te investeren in een bruisende, sociale, duurzame, innovatieve stad niet loslaten. Met die balans in het achterhoofd hebben we deze begroting ingericht.

We hebben alles op alles gezet om extra steun te geven aan onze inwoners en waar het kan nu al te investeren. Omdat het reguliere werk goed gaat, kunnen we ons focussen Er blijft werk aan de winkel. En dat is waar deze begroting het begin, maar ook het vervolg op is. In deze begroting leest u de plannen die we hebben voor 2023. Het is een lijvig document en nog steeds staat niet alles er uitgebreid in. Er gebeurt meer dan waar we over schrijven. Veel van wat we doen is ‘regulier werk’. Denk bijvoorbeeld aan publieksdienstverlening, het onderhoud van de openbare ruimte, vergunningverlening en leerplicht. Daar schijnt lang niet altijd het licht op, maar wordt wel gedaan. De focus ligt snel op dat wat bijzonder of urgent is. En die focus kunnen we alleen maar hebben als dat wat ‘moet’ goed loopt. We waarderen die inzet van onze mensen om zo óók hun bijdrage te leveren aan het grotere verhaal.

blz. 5 (van 258)

We werken aan Open Enschede Door voorspelbaar, daadkrachtig, transparant en duidelijk te zijn, willen we aan inwoners laten zien dat we een betrouwbare overheid zijn. De menselijke maat is de basis voor hoe wij handelen. In de volle breedte van onze dienstverlening hebben we aandacht voor het individu en menselijke waardigheid. Onze dienstverlening is toegankelijk voor iedereen. Daarbij communiceren we duidelijk en werken we aan goede en open informatievoorziening. Daarbij staan we open voor alle meningen en sentimenten zonder (voor)oordelen. Door te laten zien dat we het menen, hopen we dat inwoners (weer) mee gaan denken over hun straat, buurt en stad of dorp. Samen werken aan de beste oplossing voor (dreigende) problemen helpt om trots te zijn en te blijven op Enschede. Daarbij helpen de stadsdeelagenda’s, ondersteund door de participatieagenda. Daarin laten we zien waarover en op welke manier we samen willen werken met inwoners.

We blijven kiezen In de basis willen we met z’n allen meer dan er (financieel) kan. Daarom moeten we zoeken naar een evenwicht in belangen, om zo het algemeen belang in een open en transparant proces te kunnen dienen. Dat betekent soms dat we pijnlijke keuzes moeten maken. Wat ons daarin bindt is dat we allemaal het beste voor hebben met onze gemeente. Een nieuwe coalitieperiode betekent dat de gemaakte keuzes herijkt zijn in het coalitieakkoord. Er zijn een paar ‘vaste feiten’ die blijven; we moeten zoeken naar een balans in hoe we mensen helpen en de mate van zelfstandigheid die we van hen kunnen verwachten. En we moeten kijken hoe we groeien, maar tegelijk in de bestaande wijken aantrekkelijk blijven. Daarom moeten we ons niet alleen focussen op nieuwe projecten en uitbreiding. Als de kwaliteit van leven in de bestaande wijken daardoor achteruitgaat, maken we onze eigen problemen. Dus blijven we nadenken over ingrepen om de bestaande stad op peil te houden. We werken aan Groen, Duurzaam en Aantrekkelijk Enschede Als we willen dat Enschede gezond blijft, moeten we groeien. Onze ambitie is nog steeds gericht op een inwoneraantal van 170.000. Daar helpt de bereikbaarheid van banen op alle niveaus bij. Maar minstens zo belangrijk is het dat het fijn is om in onze gemeente te wonen, naar school te gaan en je te ontspannen.

Daarom moeten we zorgen dat Enschede zich op al deze thema’s blijft ontwikkelen. Als er verschillende typen woningen worden aangeboden in Enschede, zorgt dat ervoor dat mensen kunnen doorstromen. Op die manier zijn er voor diverse type huishoudens huizen beschikbaar in Enschede. We hebben behoefte aan veel verschillende soorten woningen en willen een prettige leefomgeving voor onze inwoners. Daarom moeten we de balans vinden tussen sociale en fysieke ingrepen. Daarbij hebben we ons te houden aan wetten en regels. Wij investeren met deze begroting fors in de economie en binnenstad. De ruimte in en om de stad is beperkt. Daarom willen we, samen met de raad en inwoners, goed nadenken over de manier waarop we onze schaarse ruimte gebruiken. Niet alles kan overal en kiezen is de enige oplossing. Zo kunnen we bouwen aan onze stad en dorpen en ze aantrekkelijk houden voor alle groepen mensen. Bijvoorbeeld via de gebiedsgerichte aanpak. Met de omgevingsvisie proberen we zo goed als mogelijk antwoord te geven op dit vraagstuk. Ook de strategische investeringsagenda helpt hierbij. Dat is een middel om in goede tijden een basis te leggen voor slechtere tijden. Daarom gaat het College de investeringsagenda in deze begroting structureel van middelen voorzien. Daarnaast is er een incidentele toevoeging van 15 miljoen euro uit de algemene reserve.

Daarmee maken we ruimte voor nieuwe projecten die bijdragen aan onze ambitie.

blz. 6 (van 258)

We werken aan Inclusief Enschede Omdat we moeten kiezen waar we ons geld inzetten, gaan we er vanuit dat mensen de dingen die ze zelf kunnen ook zelf doen. Alleen op die manier kunnen we het voorgestelde pakket in onze begroting zo inzetten dat het voor onze stad het meeste oplevert. Daarbij letten we er op dat we mensen op tijd ondersteunen in wat nodig is, zodat we voorkomen dat er later zwaardere hulp nodig is. Zwaardere hulp is vaak duurder. Dus hoe eerder we een steuntje kunnen geven, hoe meer mensen we kunnen helpen. Met deze begroting investeren we in gelijke(re) kansen en een gezonder leven voor onze inwoners. Kinderen en jongeren krijgen zo meer mogelijkheden om zich te ontplooien. Er is extra geld vrijgemaakt voor de uitbreiding van de winternachtopvang. Dat is één van de afspraken uit het coalitieakkoord. Het is onze ambitie om minder afhankelijk te zijn van het rijk voor onze inkomsten. Een oplossing daarvoor is het vergroten van onze eigen verdiencapaciteit. Dat kan op verschillende manieren, waarbij het verhogen van tarieven niet onze voorkeur heeft. Daarom hebben we bijvoorbeeld de Onroerende zaakbelasting niet verder dan het langjarig gemiddelde laten stijgen, om lastenstijging te beperken voor onze inwoners. We zoeken naar creatieve manieren om lokale inkomsten te verhogen of onze eigen lasten structureel te verlagen.

Bijvoorbeeld door het afkopen van dure leningen. Dat geeft via een eenmalige investering structurele begrotingsruimte.

Over deze begroting Het college hecht eraan om reëel te blijven begroten. De begroting is in evenwicht en sluitend. Ook het beschikbare weerstandsvermogen voldoet aan de afspraken zoals die met de raad zijn gemaakt. Het weerstandsvermogen is van voldoende omvang om risico’s op te vangen.

blz. 7 (van 258)

2. Financieel middelenkader In april heeft de Raad de financiële foto ontvangen. Deze foto bevatte onder andere de maartbrief van het rijk en een eerste inventarisatie van knelpunten voor de begroting 20232026. De foto was de financiële basis voor de start van de onderhandelingen voor het nieuwe college. Vanwege de verkiezingen en coalitievorming was het niet mogelijk om voor het zomerreces met uw Raad de kaders / uitgangspunten voor de uitwerking van deze begroting door te spreken. Daarom heeft het college besloten om u voor het zomerreces middels de uitgangspuntennotitie te informeren over het financiële middelenkader dat als startpunt diende voor het opstellen van deze begroting. In paragraaf 2.1 wordt ingegaan op het middelenkader voor de begroting 2023-2026. In paragraaf 2.2 informeren we u over de laatste ontwikkelingen m.b.t. de Rijksmiddelen. In paragraaf 2.3 gaan we in op ontwikkelingen van de CAO 2021, pensioenpremie en ozb. Daarna volgen in paragraven 2.4 de knelpunten en 2.5 de prioriteiten van het college. In bijlage 6.8 en 6.9 zijn de uitgebreide toelichtingen op de knelpunten en prioriteiten opgenomen. In paragraaf 2.6 gaan we nader in op het afschaffen van het spaarprogramma en het instellen van een structurele dotatie aan de investeringsagenda.

In paragraaf 2.7 is het structurele saldo van de begroting opgenomen en als afsluiting is in paragraaf 2.8 een overzicht van de resterende taakstellingen weergegeven.

2.1. Middelenkader 2023-2026 Hieronder is het actuele middelenkader opgenomen voor de periode 2023 t/m 2026. Het college vindt het van belang om reëel te blijven begroten. De begroting is in evenwicht en sluitend zonder een beroep te doen op de algemene reserve. Ook het beschikbare weerstandsvermogen voldoet aan de gemaakte afspraken met de Raad en is van voldoende omvang om risico’s op te kunnen vangen. Het saldo laat ten opzichte van de vorige begroting een flinke verbetering zien voor de periode t/m 2025. De voornaamste redenen hiervoor zijn de bijzonder positieve bijstellingen uit de meicirculaire en het afschaffen van het spaarprogramma. Voor 2026 is nog wel sprake van een flink negatief saldo. Dit als gevolg van de forse daling in het gemeentefonds na de huidige kabinetsperiode. Het college kiest er op dit moment voor om niet bij te sturen op 2026. Het middelenkader voldoet aan de vereiste van de toezichthouder dat het eerste begrotingsjaar sluitend is. Voor 2026 wordt een landelijke lobby gevoerd om tot een oplossing te komen. Er is incidenteel geld toegezegd (zie septembercirculaire 2022) voor 2026. Het college vindt het belangrijk dat er tevens een oplossing komt voor de financiering van gemeenten op langere termijn.

blz. 8 (van 258)

Middelenkader (afgerond en in miljoen euro)

2023 2024

2025 2026

Saldo Gemeentebegroting 2022-2025

-9,5

-10,9 -11,4 -11,9

2.2 Ontwikkeling rijksmiddelen - Gemeentefonds decembercirculaire 2021 - Gemeentefonds meicirculaire 2022

0,1 20,9

0,1 30,9

0,2 38,3

0,2 9,8

2.3 Ontwikkelingen CAO 2021, pensioenpremie, ozb

-1,2

2.4 Knelpunten O&O

-14,6

-12,2 -10,8 -10,8

2.5 Coalitieakkoord - prioriteiten 2023

-5,0

-11,9 -10,5

2.6 Afschaffen spaarprogramma

9,3

Saldo gemeentebegroting 2023-2026

0,1

4,0

13,8 -14,1

Weerstandsratio (na aanvulling investeringsfonds)

1,4

1,5

1,8

-9,5 9,3

1,5

2.2. Ontwikkelingen Rijksmiddelen Meicirculaire 2022 In de meicirculaire was sprake van een forse ophoging van het gemeentefonds voor de periode 2022 tot en met 2025. De belangrijkste oorzaken voor de stijging zijn: 1. Stijging van het accres doordat gemeenten trap-op gaan met de gestegen Rijksuitgaven. 2. Stijging van het accres doordat het Rijk rekent met flink hogere loon- en prijsontwikkeling dan waarmee was gerekend in de vorige circulaires. 3. Herijking van het gemeentefonds wordt ingevoerd vanaf 2023 waarbij Enschede een voordeel heeft oplopend van 1,2 miljoen euro in 2023 naar 6,0 miljoen euro voor 2026 en verder.. 4. Incidenteel vervallen van de opschalingskorting voor de jaren 2023 (4,1 miljoen euro), 2024 (5,5 miljoen euro) en 2025 (7,0 miljoen euro). De opschalingskorting blijft voorlopig voor 2026 e.v. bestaan. Ten aanzien van punt 2 geldt dat gemeenten zelf ook de nadelen ondervinden van hogere loon- en prijsontwikkeling, wat verderop in het deel knelpunten ook zal blijken. In de uitgangspuntennotitie is reeds toegelicht dat we deze begroting de stelpost loon- en prijsontwikkeling aanvullen gebaseerd op dezelfde percentages voor loon- en prijsstijgingen waarmee het Rijk in de meicirculaire heeft gerekend. Dit in afwijking van onze financiële verordening waarin is opgenomen dat we ons baseren op een 20 jarig gemiddelde voor de loon- en prijsstijging.

De reden hiervoor is dat de huidige inflatie ongekend hoog is en we nog onvoldoende in onze egalisatiereserve loon- en prijsontwikkeling hebben kunnen sparen om dit op te kunnen vangen. De huidige CAO loopt nog tot 1 januari 2023 en momenteel lopen onderhandelingen voor een nieuwe CAO. Richting de zomernota zullen de effecten daarvan in relatie tot de hoogte van de stelpost loon- prijscompensatie worden bezien. Septembercirculaire 2022 In deze begroting is de septembercirculaire niet opgenomen. Conform de vernieuwde financiële verordening (vastgesteld door de raad op 31 januari 2022) worden circulaires nog slechts op één moment in het jaar verwerkt (bij de zomernota). De septembercirculaire wordt daarom meegenomen naar de zomernota 2023. Wel wordt een beknopte toelichting gegeven (de raad wordt over het resultaat ook in een separate memo geïnformeerd). Voor 2023 en verder is sprake van een positief resultaat. De uitkering stijgt als gevolg van een forse stijging van de aantallen bij de maatstaven bijstandsontvangers, omgevingsadressendichtheid en bedrijven. De stijging van het aantal bijstandsontvangers in

blz. 9 (van 258)

de modellen strookt niet helemaal met recente ontwikkelingen die laten zien dat de bijstand juist afneemt. Mogelijk dat het Rijk al anticipeert op economisch mindere tijden. In dat geval zullen er voor de gemeente tegenover de hogere gemeentefondsuitkering ook stijgende uitvoeringskosten voor de bijstand staan. Richting de zomernota komt er mogelijk meer duidelijkheid in de volgende circulaires. Het positieve resultaat komt ook door een opwaartse bijstelling van de loon- en prijsindex ten opzichte van eerdere ramingen. Gemeenten zullen zelf ook financiële nadelen van hogere loon- en prijsstijgingen ondervinden. Zo loopt de huidige CAO gemeenteambtenaren af op 1 januari 2023. De effecten van een loonstijging in de nieuwe CAO moeten nog opgevangen worden. Dit zorgt ook voor hogere bijdragen aan de verbonden partijen. Ook dit gaat mee naar de zomernota 2023. Voor 2026 doet het rijk een eenmalige bijdrage van in totaal 1 miljard euro aan het gemeentefonds om de gevolgen van het ‘ravijn’ van dat jaar te dempen. Het rijk heeft in de Voorjaarsnota 2022 het accres vanaf 2026 fors neerwaarts bijgesteld omdat zij voornemens is om de financiële verhoudingen met de gemeenten te herzien. In totaal gaat het om een korting van 3,9 miljard euro op het gemeentefonds in 2026 ten opzichte van de situatie 2023. Dit leidt tot structurele problemen in de gemeentebegrotingen.

Gemeenten en de VNG verzetten zich hier sterk tegen. Het rijk keert nu een eenmalige extra bijdrage van 1 miljard euro uit voor 2026. Daarmee wordt het structurele probleem natuurlijk niet opgelost en hooguit deels doorgeschoven naar 2027. Deze bijdrage voor 2026 is als incidenteel opgenomen terwijl normaliter dergelijke toevoegingen door het rijk structureel in het gemeentefonds worden gestort.

2.3. Ontwikkelingen CAO 2021, pensioenpremie, OZB Het middelenkader wordt jaarlijks aangepast op een aantal externe effecten, zoals ontwikkelingen op het gebied van lonen, prijzen, rente en ozb. Deze begroting bevat de eerder gemelde financiële effecten van de huidige CAO die in 2021 is afgesloten en een looptijd heeft tot 1 januari 2023. De effecten van een nieuwe CAO voor de periode daarna worden meegenomen richting de zomernota. Gezien de huidige inflatie en looneisen die vakbonden voor nieuwe CAO’s stellen kan dat een fors financieel beslag krijgen. In de laatste jaren zijn we terughoudend omgegaan met belastingverhogingen. Deze lijn zetten we door. Het leven is duur voor onze inwoners op dit moment. Tegelijkertijd is het ook voor ons als gemeentebestuur een onzekere tijd, kennen we grote opgaven en zitten er nog onzekerheden in het financiële beeld door een onduidelijke rijksoverheid. Het college is er in geslaagd om de ambitie uit het coalitieakkoord te realiseren en de ozb niet verder te laten stijgen dan het langjarig gemiddelde van de ozb (onroerendezaakbelasting). De ozb indexatie komt uit op 2,3%. Daarmee beperken we de lastenstijging voor onze inwoners in een tijd dat alles -ook voor de gemeente- duurder wordt.

2.4. Knelpunten O&O Het saldo knelpunten is ten opzichte van de financiële foto sterk opgelopen. Dit wordt vooral veroorzaakt door de voortdurende hoge inflatie waar de gemeente op vele terreinen financiële gevolgen van ondervindt. Voor het vergroten van het inzicht zijn alle knelpunten ingedeeld naar enkele categorieën. Vrijwel de helft van de knelpunten is te relateren aan prijseffecten.

blz. 10 (van 258)

Categorie (x 1.000 euro) 2023

2024

2025

2026

Prijs

6.479

5.797

5.114

Personeel

3.772

3.212

2.707

2.627

Overig

1.375

1.105

865

Volume

1.485

808

Verbonden Partijen

905

896

950

Digitaal en IT

608

419

Totaal

14.624 12.246 10.809 10.783

Hieronder zijn de knelpunten opgenomen. In bijlage 6.8 zijn de knelpunten nader toegelicht. Wanneer FF voor het onderwerp staat is het knelpunt afkomstig uit de financiële foto. BG staat voor begroting. FF/BG wil zeggen dat het knelpunt in de begroting gewijzigd is ten opzichte van de financiële foto. Nr

Onderwerp

2023

2024

2025

2026

1. Structurele toename Lijkschouwing, Euthanasieverklaring

100.000

2. Areaaluitbreiding stadsdeelbeheer, wegen en openbare verlichting

120.000

FF/BG

3. Volumegroei WMO als gevolg van demografische ontwikkeling

588.000

4. BUIG

677.000

1.485.000

808.000

Totaal knelpunten volumestijging BG

5. Tariefstijging aanbesteding grote busvervoer (SW en LLV) boven reguliere indexatie

243.000

6. Loon- en prijsstijging Jeugd en Wmo (begeleiding en ondersteuning huishouden) boven niveau loon- en prijscompensatie

2.400.000

7. Tariefstijging aanbesteding JB/JR

814.000

8. Tariefstijgingen Hulpmiddelen en CVV vervoer tov reguliere compensatie

565.000

9. Vergoeding zorgsalarissen middeninkomens zorg&welzijn meer dan rijksmiddelen

180.000

FF/BG

10. Energiekosten ambtelijke huisvesting

750.000

500.000

250.000

11. Energiekosten Sportaal

750.000

500.000

250.000

12. Energielasten culturele instellingen

547.000

365.000

182.000

13. Verhoging contributie VNG/GGU

80.000

14. Premie brandverzekering

150.000

6.479.000

5.797.000

5.114.000

Totaal knelpunten prijsstijging

blz. 11 (van 258)

15. Impact incidentele en structurele werkzaamheden OZJT

340.000

302.000

16. Vervangingsinvesteringen sport / kunstgras

29.000

83.000

17. Outsourcing ODT

250.000

18. Veiligheidsregio Twente

181.000

19. Stadsbank Oost-Nederland

64.000

20. Samen Twente

70.000

Totaal knelpunten verbonden partijen

905.000

896.000

950.000

21. Beleidsadvisering Omgeving & Recht

200.000

22. Verschillen in normformatie en bezetting

151.000

23. Formatie teamleider P&O

97.000

24. Tijdelijke uitbreiding personeel

260.000

25. Onbalans in formatie door generatiepact IT

322.000

242.000

26. Formatie senior jurist bezwaar en beroep

109.000

27. Voorzetten Pedagogische gezinsondersteuning (PGJ) irt wegvallende GIDS middelen

174.000

28. Voortzetten huidige inzet combifunctionarissen sport

137.000

167.000

29. Capaciteit Handhaven Bouwen en Milieu (HBM)

440.000

30. Bestemmen regulier, advies, achterstallig

330.000

150.000

31. Extra inzet benodigd voor pachtbeleid en monitoring

50.000

32. P&C Projectcontroller

97.000

33. Volume stijging fysieke projecten/gebiedsontwikkeling

250.000

34. Direct duidelijk borgen

150.000

35. Traineeprogramma P&C continueren

125.000

36. Opzet, inrichting, inbedding rechtmatigheidsverantwoording (F&C)

200.000

37. Verhoging budget bedrijfsvoering tav uitbreiding personeel

600.000

38. Structurele dekking personeel Stadsdeelbeheer

80.000

Totaal knelpunten Personeel

3.772.000

3.212.000

2.707.000

2.627.000

150.000

39. Ondergrondse infra

blz. 12 (van 258)

40. Onderhoud Kunst in de Openbare Ruimte

39.000

41. Wegvallende GIDS middelen

101.000

42. Verlengen tijdelijke bijdrage legesopbrengsten evenementen

240.000

43. Stroinkshuis (iom SDM)

80.000

44. Emancipatie/LHBTI

25.000

45. Bodemvervuiling kunstgrasvelden

120.000

46. Taakstelling onderwijshuisvesting

300.000

47.

320.000

Totaal knelpunten Overig

1.375.000

1.105.000

865.000

48. Kadaster heeft basisregistratie vernieuwd

74.000

49. Implementatie iBurgerzaken

35.000

50. Voorkomen identiteits- en documentfraude

75.000

60.000

51. Grip op projecten (applicatie)

54.000

52. Webteam -digitoegankelijkheid regie op websites

100.000

53. Vervanging applicatie ‘Octopus Web’

40.000

54. Vervanging Planon

130.000

55. Vervangen applicatie VIS2

100.000

608.000

419.000

Amendement "sterke raad, meer ondersteuning"

Totaal knelpunten digitaal en IT Totaal knelpunten

14.624.000 12.246.000 10.809.000 10.783.000

2.5. Coalitieakkoord - prioriteiten 2023 Het coalitieakkoord bevat veel ambities en concrete wensen. Tegelijkertijd was de tijd tussen het uitkomen van het coalitieakkoord en het vaststellen van de begroting in het college beperkt. Daarom heeft het college gefocust op de prioriteiten uit het coalitieakkoord die al in 2023 uitgevoerd moeten worden. Dit om hier alvast voortvarend een start mee te maken. Richting de zomernota 2023 worden de resterende onderwerpen uit het coalitieakkoord financieel ingeschat en in de tijd geprogrammeerd. Naast dat onderwerpen geld kosten streeft het college er ook naar de eigen verdiencapaciteit van Enschede te vergroten. Daarmee worden we minder afhankelijk van het Rijk voor onze inkomsten. We kijken niet zozeer naar tariefsverhogingen maar naar creatieve invullingen om lokale inkomsten te verhogen, of eigen lasten structureel te verlagen. In deze begroting geeft het college een eerste invulling aan deze ambitie door het afkopen van een dure lening. Hierdoor ontstaat door een eenmalige investering (die ten laste gaat van het boekjaar 2022 waar incidenteel ruimte beschikbaar is) structurele begrotingsruimte van 985.000 euro.

blz. 13 (van 258)

2023

2024

2025

2026

Het maken van inclusief beleid

100.000

Stoppen met Bed Bad en Brood vanaf 1 augustus 2023

75.000

Gevolgen voor kinderen van complexe scheidingen verminderen

75.000

50.000

Huisartsentekort bestuurlijke aandacht Twentse koers Menzis

50.000

Jongeren werk terug op school / impuls jongeren -en welzijnswerk

320.000

Sport bereikbaar maken voor iedereen

50.000

Nota dierenwelzijn

50.000

Preventieakkoord

300.000

2.500.000

Sportnota/uitvoeringsplan sport

200.000

673.000

713.000

10.

Intensivering clustering sportparken in 2023

200.000

11.

Beschikbare flexwoningen voor spoedzoeker

50.000

12.

Pilot parkeren 1e uur gratis

430.000

445.000

13.

Pilot afval binnenstad

400.000

14.

Pilot stortquotum max. 300 kilo

600.000

15.

Middelen binnenstad (opnemen investeringsagenda)

700.000

16.

Schrappen brede taakstellingen fysiek domein en 100.000 euro extra ondernemersloket

400.000

17.

Versnellen / maximaal inzetten op zon op dak

200.000

18.

Gebiedsgerichte aanpak (GGA) landelijk gebied

100.000

600.000

19.

Impuls economie

400.000

20.

Uitbreiding cameratoezicht (binnenstad en tunnels)

100.000

110.000

120.000

21.

Versterking Zorg en Veiligheid

100.000

22.

Versterking weerbaarheid jeugd

100.000

23.

Schrappen taakstelling rendement investeren in organisatie

50.000

100.000

24.

Proceskosten DIA Twekkelerveld en DIA Zuid

600.000

25.

Uitbreiding capaciteit beleid nazorg detentie

40.000

26.

Bibob onderzoeken

160.000

27.

Eenzaamheid 1Enschede

160.000

28.

Wetenschappelijk onderzoek naar de gemeente Enschede in de context van bezetting, bevrijding en nasleep

100.000

29.

1Twente

290.000

blz. 14 (van 258)

30.

Structurele dotatie investeringsagenda

4.000.000

31.

Rentevoordeel afkoop leningen

-985.000

Totaal prioriteiten coalitieakkoord

4.915.000

11.928.000 10.508.000

9.538.000

2.6. Afschaffen spaarprogramma en instellen structurele dotatie investeringsagenda Bij de begroting 2013 is door de Raad een spaarprogramma ingesteld. Aanleiding was dat in 2012 sprake was van forse afboekingen op grondposities. Daardoor was de algemene reserve sterk gedaald en stond de weerstandsratio nog op slechts 0,14. De Raad besloot destijds een spaarprogramma in te stellen waarmee de algemene reserve op termijn weer zou worden versterkt. Inmiddels kunnen we constateren dat het spaarprogramma heeft gewerkt. De algemene reserve en de weerstandsratio zijn weer goed op niveau. Vooruitkijkend zal dit de komende jaren ook zo blijven. In de vernieuwde financiële verordening is opgenomen dat in een dergelijke situatie maatregelen voor financieel herstel kunnen worden afgebouwd. Dat maakt dat we de raad voor willen stellen het spaarprogramma te beëindigen. Consequentie hiervan voor het middelenkader is een verbetering van 9,3 miljoen euro. Hiervan is 7,3 miljoen euro structureel en 2 miljoen euro incidenteel t/m 2027. Om te kunnen sparen is het afgelopen decennium het investeringsniveau fors terug gebracht. Dat had echter ook een ongewenst bijeffect. De bevolkingsgroei in Enschede bleef sterk achter ten opzichte van andere steden. Door die achterblijvende groei kreeg Enschede een steeds kleiner aandeel uit het gemeentefonds.

Hoewel het gemeentefonds op zichzelf in die jaren nog wel enigszins in omvang toenam moest Enschede toch jaar in jaar uit bezuinigen door achterblijvende bevolkingsgroei. Het zou onverstandig zijn om nu alleen ons spaarprogramma af te schaffen, maar niet ons investeringsniveau weer op peil te brengen. Vandaar dat wordt voorgesteld om gelijktijdig met het afschaffen van het spaarprogramma over te gaan tot een structurele dotatie aan de investeringsagenda van 4 miljoen euro per jaar. Gezien het saldo van het middelenkader starten we hiermee vanaf 2024. Voor 2023 wordt voorgesteld om 15 miljoen euro toe te voegen aan de investeringsagenda. Daarbij komen die middelen niet uit het middelenkader (daar is immers geen ruimte), maar als overboeking uit de algemene reserve. Met de middelen in het investeringsfonds kunnen we voortvarend doorwerken aan projecten in de investeringsagenda die bijdragen aan herstructurering van wijken, verduurzaming en het versnellen van woningbouw. Zo kunnen deze extra middelen onder andere worden ingezet op de Dia projecten die inmiddels financieel ook scherper zijn ingeschat. Zo is een bedrag benodigd voor het “huis van de wijk” in Twekkelerveld van circa 2,5 miljoen euro en voor een herstructurering van de particuliere woningvoorraad in Zuid van 7 miljoen euro. Daarnaast zijn de kosten in Centrumkwadraat toegenomen met 1,5 miljoen euro.

Dit ook als gevolg van de gestegen prijzen voor het herstructureren van de particuliere woningvoorraad. Verwacht wordt dat deze extra middelen vanaf 2024 benodigd zijn. Door de toevoeging van 15 miljoen euro in 2023 en structureel 4 miljoen euro vanaf 2024 maakt het college daarnaast ruimte voor nieuwe projecten. Te denken valt hierbij aan het zwembad in Glanerbrug of de topsportcampus Diekman. Het effect van de onttrekking van 15 miljoen euro uit de algemene reserve wordt nader beschreven in de paragraaf weerstandsvermogen.

blz. 15 (van 258)

Doordat de strategische investeringsagenda in deze begroting incidenteel en structureel van middelen wordt voorzien geeft het college invulling aan een belangrijk onderwerp uit het coalitieakkoord.

2.7. Structureel saldo van het middelenkader In het kader van het financieel toezicht op de gemeente door de provincie wordt gekeken naar of de begroting structureel sluitend is (het structureel saldo baten en lasten; ook wel de structurele exploitatieruimte). Dat houdt in dat de jaarlijks terugkerende lasten zijn gedekt door de jaarlijks terugkerende baten. Alle incidentele baten en lasten worden hierbij dus buiten beschouwing gelaten. In onderstaande tabel wordt duidelijk dat de begroting van Enschede structureel sluitend is over de periode 2023 tot en met 2025 en een tekort laat zien over 2026. De provincie heeft in haar rol als toezichthouder aangegeven dat in eerste instantie gekeken wordt naar het eerstvolgende begrotingsjaar. Als de begroting in 2023 structureel en reëel sluitend is wordt in principe repressief toezicht toegepast. Enschede voldoet hier met het huidige middelenkader aan. Structureel saldo (afgerond en in miljoen euro)

2023

2024

2025

2026

Saldo baten en lasten

-4.121

12.305

20.207

-8.437

Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

4.211

-8.332

-6.397

-5.656

3.973

13.810

14.093

Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

7.217

13.080

8.117

7.352

Structureel begrotingssaldo

7.307

17.053

21.927

-6.741

Begrotingssaldo na bestemming

2.8. Taakstellingen In het coalitieakkoord is door het college opgenomen dat als nieuw beleid wordt gemaakt of uitgevoerd, eerst wordt gekeken of het verstandig is om lopende nog te realiseren bezuinigingen op te lossen om daarmee de resterende risico’s in de meerjarenbegroting te verkleinen. Het college heeft daarom de nog te realiseren taakstellingen beoordeeld op haalbaarheid en wenselijkheid ook in relatie tot het coalitieakkoord. Het college is geslaagd in het streven om geen nieuwe taakstellingen toe te voegen. Ondanks het besef dat voor 2026 nog een structurele financiële opgave in te vullen is. Er wordt actief lobby gevoerd bij het Rijk voor meer duidelijkheid en het financieringsstelsel voor gemeenten op de langere termijn. Conclusie is dat het college de taakstellingen in onderstaande tabel wil afvoeren. In het coalitieakkoord is opgenomen dat de coalitie het ondernemersloket op peil wil houden. Daarom wordt de brede taakstelling op fysiek en het economisch domein geschrapt. De taakstelling rendement investeren in de organisatie is voor 1,9 miljoen euro structureel ingevuld. Voor de resterende 100.000 euro concludeert het college dat het niet verstandig is deze in te vullen gezien de komende jaren juist een investering in de organisatie nodig is in verband met de grote pensioenuitstroom.

Het schrappen van beide taakstellingen heeft een totaal effect op het middelenkader van 400.000 euro structureel.

blz. 16 (van 258)

Onderwerp

2023

2024

2025

2026

Brede taakstelling op fysiek en economisch domein

-300.000 -300.000 -300.000 -300.000

Rendement investeren in organisatie

-50.000

-100.000 -100.000 -100.000

Totaal effect afgevoerde taakstellingen middelenkader -350.000 -400.000 -400.000 -400.000

Daarnaast heeft het college geconcludeerd dat de taakstellingen op het sociaal domein van het bezuinigingspakket uit 2017 voldoende renderen om ze niet meer te monitoren. Het is zaak om binnen het sociaal domein uit te komen met de budgetten die aanwezig zijn. De enige taakstellingen die daarmee nog resteren zijn Ondersteuning Huishouden (500.000 euro structureel), versnelling clustering van sportvelden (200.000 euro structureel) en de taakstelling betaald parkeren FC Twente (50.000 euro structureel). Daarnaast is in de begroting de nog in te vullen stelpost sociaal domein van 3,5 miljoen euro opgenomen.

blz. 17 (van 258)

3. Programma's 3.1 Vitaal en sociaal

Strategische opgave: Inclusief Enschede Doel

Subdoel

01. Elke inwoner heeft de mogelijkheid tot financiële zekerheid en stabiliteit

01.01 Iedere inwoner heeft de mogelijkheid om in z’n levensonderhoud te voorzien.

02. Elke inwoner heeft de mogelijkheid om keuzes te maken die gezond leven makkelijker maken

03. Elke inwoner heeft de kans zich optimaal te ontwikkelen totale lasten (x 1.000 euro): 168.863,00

Indicatoren: 6 Aantal acties: 2

01.02 Iedere inwoner heeft een dak boven z’n Indicatoren: 3 Aantal acties: hoofd 6

totale lasten (x 1.000 euro): 228.750,00

totale lasten (x 1.000 euro): 30.579,00

Link

02.01 Elke inwoner heeft toegang tot een stimulerende leefomgeving

Indicatoren: 2 Aantal acties: 13

02.02 Inwoners kijken naar elkaar om en dragen mede zorg voor elkaars welzijn en bestaan

Indicatoren: 3 Aantal acties: 3

03.01 Iedere jeugdige groeit veilig en stabiel op

Indicatoren: 5 Aantal acties: 5

03.02 Iedere inwoner neemt volwaardig deel aan de samenleving

Indicatoren: 6 Aantal acties: 6

03.03 Iedere inwoner ontwikkelt zijn talenten (door)

Indicatoren: 1 Aantal acties: 8

De strategische opgaven zijn sterk vervlochten met de Sustainable Development Goals (SDG). De Verenigde Naties hebben deze 17 duurzame ontwikkelingsdoelstellingen opgesteld. Deze vormen samen de wereldwijde duurzaamheidsagenda tot 2030. Deze strategische opgave draagt bij aan de volgende sustainable development goals (SDG's). Voor uitleg zie bijlage 6.10

blz. 18 (van 258)

Wat willen we bereiken? Missie: Iedere inwoner van de gemeente Enschede kan zo zelfstandig, gelukkig en gezond mogelijk leven. De sleutel om een zelfstandig, gelukkig en gezond leven te kunnen leiden, ligt in het hebben van perspectief, iets wat we in ons handelen in het Sociaal Domein als uitgangspunt hanteren. Om perspectief te ervaren zijn bestaanszekerheid, kansengelijkheid en gezondheid van uiterst belang. De kern van dit stelsel is dat inwoners zelf de regie hebben en op de overheid terug kunnen vallen voor ondersteuning als inwoners hun behoefte aan ondersteuning niet zelf en met hun omgeving kunnen invullen. Onze overtuiging hierbij is dat: - inwoners het beste uit zichzelf willen halen en ertoe willen doen; - inwoners zelf regie willen houden en verantwoordelijk willen zijn; - de gemeente haar rol pakt waar de samenleving dat zelf nog niet kan; - we vertrouwen hebben in inwoners en professionals. Daarbij zijn dit onze leidende principes: 1. De bedoeling van ons handelen in het sociaal domein is inwoners te helpen duurzaam perspectief voor zichzelf te ontwikkelen en zo hun zelf- en samenredzaamheid vergroten. Daarbij stemmen we ons handelen af op de mate waarin inwoners hun eigen verantwoordelijkheid (kunnen) nemen. We zorgen ook dat misbruik en oneigenlijk gebruik niet loont. 2.

Waar onze ‘standaard instrumenten’ niet voldoen gaan we over op een aanpak op maat, waarbij we een bewuste afweging maken tussen de rechtmatigheid, de kosten en de eigen inzet van de inwoner. Dit betekent dat we bij aanpak op maat zoeken naar de ruimte binnen regelgeving en, waar die ruimte er niet is maar wel nodig, zoeken naar alternatieven om te doen wat nodig is. 3. We werken vanuit de denk- en leefwereld van de inwoners. Om dit te bereiken bedenken we oplossingen samen met inwoners. En werken we samen: intern als één organisatie en extern met andere organisaties. Thema's De uitwerking doen we via drie thema’s: bestaanszekerheid, gezondheid en kansengelijkheid. Deze thema’s zijn alle drie even essentieel, hangen nauw met elkaar samen en overlappen elkaar deels. Uit onderzoek blijkt dat een slechtere gezondheid minder kansen op de arbeidsmarkt betekent en dat werkloos zijn weer een negatieve invloed op de gezondheid heeft. Ook blijkt dat inkomens- en opleidingsverschillen leiden tot verschillen in gezondheid en levensduur. En kansenongelijkheid maakt dat bijvoorbeeld kinderen niet ‘van een dubbeltje een kwartje’ kunnen worden. Oftewel niet kunnen doorgroeien naar (beter betaalde) banen voor hbo- of universitair opgeleiden, met gevolgen voor de bestaanszekerheid. Deze thema's zijn uitgewerkt in doelen.

Bij de realisatie daarvan moet worden opgemerkt dat de gemeente slechts een speler is in een groter geheel. De inbreng van de inwoners, de partners en het Rijk zijn onontbeerlijk. In de speerpunten per subdoel ligt de focus op de rol

blz. 19 (van 258)

van de gemeente: wat willen wij, wat doen wij en wat moet dat opleveren? Dit betekent dat de indicatoren zich richten op waar wij zelf invloed op hebben. De invloed van anderen en/of van de omstandigheden wordt zichtbaar in de Staat van de stad. In een uitgebreider document hebben we per subdoel de rol van gemeente, inwoner en partner beschreven en de onderliggende onderwerpen en voorbeelden van partners aangegeven. De focus in dit hoofdstuk ligt bij de speerpunten in het sociaal domein. Onze werkzaamheden zijn echter breder. Zo'n 80% is regulier werk, veelal uitgevoerd bij de uitvoeringsclusters DCW, Werk & Inkomen en Wijkteams. Snel veranderende wereld Er is veel aan de hand in de wereld: enorme droogte door de klimaatcrisis; de oorlog in Oekraïne; de energiecrisis, de enorme inflatie en financiële nood die dat veel mensen brengt; de krapte op de huizenmarkt; de asielproblematiek; de krapte op de arbeidsmarkt en de schaarste aan grondstoffen waardoor producten en diensten niet geleverd kunnen worden. Dit kan gevolgen hebben voor de plannen en ideeën die we hebben op de belangrijke onderwerpen in het sociaal domein. Het kan zijn dat bepaalde onderwerpen hierdoor meer prioriteit krijgen, maar het kan ook betekenen dat we voor enkele onderwerpen een pas op de plaats moeten maken in de komende jaren.

Wat gaan we doen voor de Strategische opgave: Inclusief Enschede

01. Elke inwoner heeft de mogelijkheid tot financiële zekerheid en stabiliteit Bestaanszekerheid is niet alleen de zekerheid van voldoende en voorspelbaar inkomen. Ook de zekerheid van werk, van de ruimte om zich te kunnen ontwikkelen en van mee kunnen doen op alle leefdomeinen in de samenleving, vanuit een stabiele woonsituatie in een veilige en prettige omgeving. 01.01 Iedere inwoner heeft de mogelijkheid om in z’n levensonderhoud te voorzien. Een groot deel van de inwoners kan inkomen genereren via een baan. Voor de groep die dat niet kan, is er een vangnet nodig ten aanzien van toeleiding naar werk en het (tijdelijk) voorzien in een inkomen. Werk genereert niet alleen inkomen, maar er wordt ook in bepaalde mate een bestaansrecht aan ontleend: er toe doen, van betekenis zijn. Mensen die langere tijd moeten rondkomen van (te) weinig geld lopen kans om schulden op te bouwen. Vroegsignalering en schuldhulpverlening vormen hierbij het vangnet. Rol van de gemeente: op basis van vertrouwen uitvoeren van wettelijke taken om ervoor te zorgen dat inwoners voldoende inkomen hebben (vangnet). Vanuit deze rol hebben we twee speerpunten: a.

We willen dat bijstandsgerechtigden stappen zetten in de keten van dagbesteding naar werk: voor het deel dat uitstroomt naar werk is het wenselijk dat dit een langdurige uitstroom is, in plaats van banen voor een korte periode afgewisseld met bijstand. Voor een deel zal de stap naar onbetaald (vrijwilligers)werk het hoogst haalbare zijn. b. We willen dat de mensen die daar recht op hebben gebruik maken van onze voorzieningen in het kader van inkomensondersteuning: We hebben deels de wettelijke taak, maar ook de beleidsruimte om mensen een financieel steuntje in de rug te geven. Met onze inkomensondersteunende instrumenten bieden we meer stabiliteit, zodat inwoners zich kunnen ontwikkelen en kunnen meedoen op alle leefdomeinen.

blz. 20 (van 258)

Indicatoren Aantal indicatoren: 6

Toelichting Deze indicator heeft betrekking op het speerpunt a. "We willen dat bijstandsgerechtigden stappen zetten in de keten van dagbesteding naar werk". De gemeente verstrekt een bijstandsuitkering aan inwoners van 18 jaar tot de AOW-leeftijd die niet genoeg geld hebben om in hun levensonderhoud te voorzien en ook niet in aanmerking komen voor een andere uitkering: Bijstand Levensonderhoud, IOAW (oudere werklozen), IOAZ (oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen) en de regeling BBZ (zelfstandigen). De indicator geeft de ontwikkeling ten opzicht van 20 referentiegemeenten weer. Bij een score boven nul doen we het beter, bij een score onder nul doen we het slechter. Het streven voor deze indicator is dat dat het volume in Enschede zich minimaal gelijk en liefst positiever ontwikkelt dan de gemiddelde ontwikkeling bij de 20 referentiegemeenten. Bron: SSD (registratiesysteem afd. Werk & Inkomen) en referentiegroep van Nederlandse gemeenten.

blz. 21 (van 258)

Toelichting Deze indicator heeft betrekking op het speerpunt a. "We willen dat bijstandsgerechtigden stappen zetten in de keten van dagbesteding naar werk". Sociale activering is voor een deel van onze inwoners een goede opstap in de ontwikkeling naar werk. In deze indicator wordt het percentage bijstandsgerechtigden met sociale activering, ten opzichte van het totale aantal bijstandsgerechtigden in beeld gebracht. In de EAA is dit een speerpunt. Dit uit zich in een naar 2026 oplopende ambitie. Bron: SSD (registratiesysteem afd. Werk & Inkomen). Registratie en meting vindt plaats vanaf 2022.

Toelichting Deze indicator heeft betrekking op het speerpunt a. "We willen dat bijstandsgerechtigden stappen zetten in de keten van dagbesteding naar werk". Een deel van het bijstandsbestand is niet in staat het wettelijke minimumloon te verdienen. Door het inzetten van het instrument loonkostensubsidie is het mogelijk om deze doelgroep bij reguliere werkgevers te plaatsen. Werknemers kunnen zich werkenderwijs doorontwikkelen en de werkgever krijgt het verschil tussen de loonwaarde en het daadwerkelijke loon gecompenseerd. Deze indicator laat de LKS contracten zien ten opzichte van de totale doelgroep die hiervoor in aanmerking zou kunnen komen. Er is besloten om meer mensen met het instrument LKS door middel van de praktijkroute te gaan plaatsen. De ambitie is om het aantal plaatsingen stapsgewijs op te bouwen in de periode van 2023 naar 2026. Bron: SSD (registratiesysteem afd. Werk & Inkomen). Registratie en meting vindt plaats vanaf 2022.

blz. 22 (van 258)

Toelichting Deze indicator heeft betrekking op het speerpunt a. "We willen dat bijstandsgerechtigden stappen zetten in de keten van dagbesteding naar werk". De groep Beschut bestaat uit werkenden met een lagere loonwaarde (meestal ergens tussen de 20-40% van het minimumloon) die werkzaam zijn in een beschutte werkomgeving. Vaak is de werkplek bij het eigen gemeentelijke sociaal ontwikkelbedrijf DCW, maar indien mogelijk ook bij externe werkgevers. Het UWV geeft de indicatie voor Beschut werk af. De gemeenten krijgen jaarlijks een (nieuwe oplopende) taakstelling van het Rijk voor de realisatie van arbeidsplekken Beschut werk, waarvoor ook begeleidingsmiddelen en LKS-middelen in het BUIG budget worden ontvangen. De indicator Beschut werken geeft in de groende lijn aan hoeveel dienstverbanden er gerealiseerd zijn (unieke medewerkers) t.o.v. de wettelijke taakstelling (gele lijn). Mocht het aantal medewerkers hoger worden dan de taakstelling dan zal er gewerkt gaan worden met een wachtlijst, dat is nu niet het geval. Bron: SSD (registratiesysteem afd. Werk & Inkomen) en personeelsadministratiesysteem DCW.

blz. 23 (van 258)

Toelichting Deze indicator heeft betrekking op het speerpunt b. "We willen dat de mensen die daar recht op hebben gebruik maken van onze voorzieningen in het kader van inkomensondersteuning". De gemeente Enschede heeft met Menzis Zorgverzekeraar een collectieve zorgverzekering afgesloten: het GarantVerzorgd-pakket. Alle Enschedese inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum kunnen zich voor het collectieve GarantVerzorgd-pakket 1, 2 of 3 aanmelden. In deze indicator wordt het percentage van het totaal aantal GarantVerzorgd pakketten ten opzichte van de totale doelgroep met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum in beeld gebracht. Met de recente beleidswijzigingen gaan we ervan uit per 2023 pakketten te hebben die beter aansluiten bij de vraag van onze inwoners. Daarmee verwachten we voor de komende jaren geen daling in bereik. In hoeverre de wijzigingen invloed hebben op het vergroten van het bereik is nu niet in beeld te brengen. Om die reden zijn de streefwaarden gelijk gesteld aan het bereik in 2021. Bron: Kwiz Armoedemonitor Enschede.

Toelichting Deze indicator heeft betrekking op het speerpunt b. "We willen dat de mensen die daar recht op hebben gebruik maken van onze voorzieningen in het kader van inkomensondersteuning". De individuele inkomenstoeslag (IIT) is een toeslag voor minima die langer dan 5 jaar moeten rondkomen van een inkomen op bijstandsniveau, dat wil zeggen: 100% van het Wettelijk sociaal minimum. De IIT maakt onderdeel uit van de bijzondere bijstand. Bij deze indicator wordt het bereik van de IIT binnen de doelgroep weergegeven. In de kadernota 'Rondkomen met je inkomen' is opgenomen dat we streven naar een bereik van 45% in 2024. Gezien de stijgende historische trend, streven we naar een verdere vergroting van het bereik na 2024 tot aan 2026. Bron: Kwiz Armoedemonitor Enschede. Acties 2023 Aantal acties: 2

01. We voeren het beleidskader Enschedese Arbeidsmarkt Aanpak uit aan de hand van het uitvoeringsprogramma 2023.

blz. 24 (van 258)

In 2019 is het Beleidskader 'Enschedese Arbeidsmarkt Aanpak' (EAA) vastgesteld. Jaarlijks vertalen we dit kader in een uitvoeringsprogramma, nu voor 2023. Belangrijke accenten in 2023 zijn: - we zetten 100 mensen extra in een traject ‘sociale activering’ in de keten van dagbesteding naar werk; - de uitstroom uit de bijstand naar werk gebeurt op drie manieren: op eigen kracht, via begeleiding van de gemeente en via een loonkostensubsidie (LKS). Die laatste groep betreft mensen die moeilijk bemiddelbaar zijn door bijvoorbeeld een fysieke of verstandelijke beperking. In 2023 zetten we extra in op deze LKS-groep. 02. We voeren het beleidskader ‘Rondkomen met je inkomen’ uit. Eind 2020 is de nota 'Rondkomen met je inkomen' vastgesteld. In deze nota staan inkomensondersteuning, schuldhulpverlening en inkomen centraal. Armoede is niet alleen een financieel probleem, maar heeft ook invloed op andere leefgebieden en daarmee ook op alle drie de doelen binnen Vitaal & Sociaal, zoals bijvoorbeeld het kindpakket op kansengelijkheid (zie doel 3.1, speerpunt c). In 2023 voeren we de nota verder uit. Deze actie draagt ook bij aan doel 2 en doel 3. Bijdrage verbonden partij: Stadsbank Oost Nederland

Maatschappelijk rendement: De Stadsbank Oost Nederland (SON) voert de gemeentelijke taken in het kader van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) uit. Elke burger met problematische schulden kan een beroep doen op de Stadsbank. De SON is een Gemeenschappelijke Regeling van 22 gemeenten in Twente en de Achterhoek.

. 01.02 Iedere inwoner heeft een dak boven z’n hoofd Het hebben van een dak boven je hoofd is een essentieel onderdeel voor de bestaanszekerheid. Een groot deel van de inwoners regelt hun woning zelf. Een kleine groep inwoners lukt dit om allerlei persoonlijke problemen op één of meer levensgebieden niet. Bijvoorbeeld door ouderdom, handicap, verslavingsproblematiek, echtscheiding of huiselijk geweld. Ondersteuning is dan nodig, voor het regelen van huisvesting en/of passende zorg en ondersteuning bij het zelfstandig wonen. Van wonen met (tijdelijke) begeleiding of ondersteuning tot beschermd wonen. Rol van de gemeente: we ondersteunen inwoners en partners binnen de taken en mogelijkheden die we als gemeente hebben, in samenwerking met de regiogemeenten daar waar het centrumgemeentetaken betreft. We stimuleren ontwikkelingen en innovaties. We wouden toezicht op een correcte uitvoering van taken van onze eigen organisatie en die van partners die we financieren. Vanuit deze rol hebben we twee speerpunten: a. We willen dat er voldoende specifieke passende woonvormen zijn voor de mensen die deze nodig hebben. Streven is ‘meer wonen, minder zorg’ oftewel van op straat wonen via beschermd wonen en/of wonen met begeleiding komen tot toekomstige zelfstandige huisvesting. b.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=enschede&id=8af54d86-1884-4a87-8bf9-601467affc1b