Analyse en advies BMC onderzoek ondersteuning huishouden

Pagina 1 van 11

INHOUD Inleiding en achtergrondinformatie ................................................................................................................... 2 Algemene informatie .................................................................................................................................... 2 Landelijke ontwikkelingen ............................................................................................................................. 3 Besparingsopdracht begroting....................................................................................................................... 3 Lokale Toegang ............................................................................................................................................. 3 Analyse BMC rapport: “ondersteuning Huishouden duurzaam organiseren”...................................................... 5 Aanpassen lokale toegang ............................................................................................................................. 5 Maatwerkvoorziening omzetten in een algemene voorziening ...................................................................... 5 Gebiedsgerichte maatwerkvoorziening..........................................................................................................

6 transformatieagenda................................................................................................................................. 7 Versoberen dienstverlening .......................................................................................................................... 8 1.

Stimuleren persoonsgebonden budget informeel netwerk................................................................ 8

2.

Wassen en strijken als collectieve voorziening .................................................................................. 8

3.

Schrappen of terugdringen gebruik strijkmodule .............................................................................. 8

4.

Schrappen of terugdringen regiemodule .......................................................................................... 9

Andere maatregelen ................................................................................................................................... 10 5.

Preventieve Hulp............................................................................................................................ 10

6.

Ontlasting Mantelzorg.................................................................................................................... 10

7.

Combinatie OH en Verzorging ........................................................................................................ 10

Conclusie en advies......................................................................................................................................... 11

Analyse BMC rapport, ondersteuning huishouden duurzaam organiseren

april 2021

Pagina 2 van 11

INLEIDING EN ACHTERGRONDINFORMATIE Met de begrotingbehandeling in 2019 heeft de gemeenteraad het college opgeroepen om 500.000 euro per jaar (vanaf 2022) te bezuinigen op de ondersteuning huishouden en deze voorziening duurzaam door te ontwikkelen binnen de transformatieopdracht van de gemeente. Hierop heeft in 2019 en 2020 onderzoeksbureau BMC-onderzoek1 gedaan naar mogelijkheden voor de gemeente Enschede. De uitkomsten van dit onderzoek zijn door de ambtelijke organisatie van de gemeenten Enschede bestudeerd en getoetst de brede maatschappelijke ontwikkelingen zowel in Enschede, als landelijke jurisprudentie en ervaringen uit andere gemeenten. Op basis van deze bevindingen wordt het college geadviseerd. In deze rapportage leest u de bevindingen en een aanbeveling. ALGEMENE INFORMATIE -

-

-

-

-

-

Zo’n 3 % van de inwoners van de gemeente Enschede maakt gebruik van de maatwerkvoorziening ondersteuning huishouden. Dit zijn in totaal iets meer dan 5600 inwoners. Huishoudelijke ondersteuning is per uur de goedkoopste voorziening geleverd door professionals die door de gemeente wordt ingezet. Het is per uur goedkoper dan ondersteuning, dagbesteding maar ook dan algemene (welzijn)voorzieningen geleverd door betaalde professionals. Voor veel inwoners is een vraag voor hulp in de huishouding een eerste vraag om hulp en beroep op de gemeenschap voor deze hulp. Wanneer inwoners merken dat zij achteruitgaan is het makkelijker om hulp te vragen in het huishouden dan bijvoorbeeld hulp bij de persoonlijke verzorging of dagbesteding. Ondersteuning Huishouden ligt lokaal, regionaal en landelijk onder een vergrootglas. Niet verwonderlijk want (bijna) iedereen heeft een beeld bij wat hulp in het huishouden betekent. Vaak wordt een huishoudelijke hulp gezien als een luxeproduct. Voor mensen met een beperking is dat vaak niet het geval omdat deze ondersteuning ervoor zorgt dat zij zelfstandig in huis kunnen blijven wonen, of voldoende energie overhouden om mee te kunnen doen met de samenleving. De grootste groep inwoners met een Wmo maatwerkvoorziening voor dienstverlening maakt gebruik van ondersteuning bij het huishouden.

Jaarlijks kost deze voorziening de gemeente Enschede zo’n 16 miljoen2 euro. Grofweg zijn er twee groepen cliënten die gebruik maken van ondersteuning huishouden: o Mensen die zelf de regie over het huishouden hebben. Zij weten wat er wanneer moet gebeuren en kunnen de hulpverlener aanwijzingen geven. o Mensen die deze regie niet (meer) hebben. De hulpverlener plant zelf de taken en heeft een sterke signaalfunctie omdat de hulpverlener vaak de enige persoon is die kan signaleren dat de problemen toe nemen of dat er risicovolle situaties bestaan. Nederland is één van de weinige landen die de ondersteuning in het huishouden vergoedt voor mensen die zelf de regie kunnen voeren. In veel landen is de persoon zelf verantwoordelijk om iets te organiseren of moeten naasten bijspringen. Er is sprake van een toename van het aantal mensen wat een beroep doet op de voorziening. Dit heeft twee oorzaken: o Dubbele vergrijzing3

1

https://ris2.ibabs.eu/Agenda/Details/enschede/dd59eca8-94ab-4494-8294-180aaca75308#4491b753-486a446e-93ea-042c58e75a9d 2 Dit is een prognose 2020 de definitieve jaarrekening moet nog worden vastgesteld. 3 Dubbele vergrijzing is het verschijnsel dat niet alleen de groep ouderen een relatief groter aandeel vormt van de Nederlandse samenleving (o.a. als gevolg van de babyboom na de Tweede Wereldoorlog), maar dat ook de gemiddelde leeftijd steeds hoger komt te liggen. Op twee manieren neemt de vergrijzing daardoor toe. Analyse BMC rapport, ondersteuning huishouden duurzaam organiseren

april 2021

Pagina 3 van 11

Toename als gevolg van het invoeren van het abonnementstarief, waardoor voor inwoners vanuit hogere inkomensklassen hulp vanuit de gemeente voordeliger is dan zelf organiseren en inkopen. Er wordt een krimp in beschikbaar personeel verwacht. Ook dit is een gevolg van de vergrijzing. De verwachting is dat er op termijn minder personeel beschikbaar is voor het bieden van de ondersteuning. Door aanpassing in de CAO VVT zijn kosten per uur sterk gestegen. De gemeente is verplicht deze kostenstijging aan aanbieders te compenseren4. o

-

-

LANDELIJKE ONTWIKKELINGEN In opdracht van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, dhr. de Jonge is een werkgroep gestart bestaande uit de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Binnenlandse Zaken (BZK) en Financiën (FIN), Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en enkele gemeenten om te komen met adviezen aan de formatie van het nieuwe kabinet over de toekomst van de Wmo. De gemeente Enschede heeft deelgenomen aan deze werkgroep. De gemeenteraad heeft het college in een motie5 opgeroepen om in gesprek te gaan over de mogelijkheden weer een bijdrage naar draagkracht in te voeren (en daarmee het abonnementstarief af te schaffen), de mogelijkheden te verkennen om de ondersteuning huishouden uit het takenpakket van de Wmo te halen en of te kijken of de eigen bijdrage geborgd kan worden vanuit de bijzondere bijstand. Deze en andere maatregelen om de Wmo in de toekomst betaalbaar te houden worden op dit moment uitgewerkt. Het nieuwe kabinet zal hier een besluit over moeten nemen, waarna de huidige wetgeving aangepast kan worden. Omdat hiervoor een wetswijziging moet worden doorgevoerd en dat pas kan nadat het nieuwe kabinet is geïnstalleerd is de verwachting dat eventuele wijzigingen per 1 januari 2024 een feit zullen zijn.

Tot dat er eventuele aanpassingen in de wet worden gedaan is de gemeente Enschede verplicht de huidige wet, regelgeving en jurisprudentie te volgen. BESPARINGSOPDRACHT BEGROTING De ondersteuning huishouden heeft in 2020 naar verwachting zo’n 16.000.0006 euro gekost. De gemeenteraad heeft in de begrotingsbehandeling begroting 2020-2023 opgeroepen om de ondersteuning huishouden duurzaam door te ontwikkelen en jaarlijks 500.000 euro te besparen op de uitgaven voor deze voorziening. Omdat dit budget gaat over de inzet van de daadwerkelijke ondersteuning, is de enige manier om geld te besparen op deze voorziening, de inzet van de ondersteuning verminderen. Kort gezegd, betekent dit minder uren inzetten bij inwoners die gebruik maken van de voorziening of dat minder inwoners gebruik kunnen maken van een voorziening. De vraag die voorligt is op welke manier dit georganiseerd kan worden. LOKALE TOEGANG Naast het budget voor de ondersteuning zelf, heeft de gemeente kosten voor de uitvoering van de toegang. De wet schrijft voor op welke manier de gemeente een melding van een inwoner moet afhandelen. Na een melding zal altijd een uitvoerig onderzoek over alle domeinen moeten worden uitgevoerd. Het college (belegd bij de wijkteams) heeft hier maximaal 6 weken de tijd voor.

4

Op grond van de Algemene Maatregel van Bestuur reële tarieven. https://ris2.ibabs.eu/Agenda/Details/enschede/c1c6a1fd-dc2c-4aad-bc41-1927077da937#8ae8fb05-b44c4f3f-8744-627ebf33f8c3 motie nummer 11 gemeenteraadvergadering 11 november 2020. 6 Dit is een prognose omdat de jaarrekening nog moet worden vastgesteld. 5

Analyse BMC rapport, ondersteuning huishouden duurzaam organiseren

april 2021

Pagina 4 van 11

Eigen kracht

Sociaal Netwerk

Melding

Onderzoek

Ondersteuning mantelzorg Algemene voorziening (contract met aanbieder)

PGB Maatwerkvoorziening ZIN (contract met aanbieder)

Aanvraag Afwijzing

De inhoud van het onderzoek is vastgelegd in de wet. Het college moet onderzoek doen naar:   

 



De behoeften, persoonskenmerken en de voorkeuren van de cliënt; De mogelijkheden om op eigen kracht of met gebruikelijke hulp zijn zelfredzaamheid of zijn participatie te verbeteren of te voorzien in zijn behoefte aan beschermd wonen of opvang; De mogelijkheden om met mantelzorg of hulp van andere personen uit zijn sociale netwerk te komen tot verbetering van zijn zelfredzaamheid of zijn participatie of te voorzien in zijn behoefte aan beschermd wonen of opvang; De behoefte aan maatregelen ter ondersteuning van de mantelzorger van de cliënt; De mogelijkheden om met gebruikmaking van een algemene voorziening of door het verrichten van maatschappelijk nuttige activiteiten te komen tot verbetering van zijn zelfredzaamheid of zijn participatie, onderscheidenlijk de mogelijkheden om met gebruikmaking van een algemene voorziening te voorzien in zijn behoefte aan beschermd wonen of opvang; De mogelijkheden om door middel van samenwerking met zorgverzekeraars en zorgaanbieders als bedoeld in de Zorgverzekeringswet en partijen op het gebied van publieke gezondheid, jeugdhulp, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen, te komen tot een zo goed mogelijk afgestemde dienstverlening met het oog op de behoefte aan verbetering van zijn zelfredzaamheid, zijn participatie of aan beschermd wonen of opvang;

Mocht blijken dat de inwoner niet geholpen is met één van deze oplossingen, dan kan de inwoner een aanvraag indienen. Deze aanvraag moet op basis van het onderzoek wat na melding is uitgevoerd binnen twee weken worden beschikt. Wanneer de inwoner in aanmerking blijkt te komen voor een maatwerkoplossing dan kan de inwoner kiezen uit zorg in natura (ondersteuning vanuit een door de gemeente gecontracteerde aanbieder) of een persoonsgebonden budget (de inwoner contracteert zelf een hulpverlener). Inwoners kunnen ook direct gebruik maken van een algemene voorziening zonder dat er een melding of onderzoek heeft plaats gevonden. De algemene voorziening mag geen uitvoerig onderzoek doen naar de behoefte en persoonskenmerken van de persoon en moet voor alle ingezetenen, die voldoen aan een lichte toets om te bepalen of ze tot de doelgroep behoren, beschikbaar zijn.

Analyse BMC rapport, ondersteuning huishouden duurzaam organiseren

april 2021

Pagina 5 van 11

ANALYSE BMC RAPPORT: “ONDERSTEUNING HUISHOUDEN DUURZAAM ORGANISEREN” BMC heeft onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor de gemeente Enschede om de ondersteuning huishouden duurzaam te organiseren en de besparing in te boeken. De uitkomsten van dit onderzoek zijn door de ambtelijke organisatie bestudeerd, getoetst aan de opdracht van de gemeenteraad om op de uitgaven van de huishoudelijke ondersteuning te besparen, de uitgangspunten van de transformatieagenda en recente ontwikkelingen. In deze rapportage leest u de bevindingen en een aanbeveling. De uitkomst van het onderzoek gaat over de knoppen waar je als gemeente aan kunt draaien. Grofweg worden de volgende aanbevelingen gedaan: 1. 2. 3. 4. 5.

Aanpassen lokale toegang (scenario 1, 2 en 3) Maatwerkvoorziening omzetten in algemene voorziening (onderdelen scenario 2 en 3) Gebiedsgerichte maatwerkvoorziening (scenario 3) Versoberen dienstverlening (opties 1 tot en met 4) Andere maatregelen waardoor op termijn minder ondersteuning bij het huishouden ingezet hoeft te worden (opties 5, 6 en 7)

AANPASSEN LOKALE TOEGANG BMC:

In scenario 1 wordt voorgesteld de toegang te herontwerpen.

Analyse:

In dit scenario doet BMC voorstellen om aanvragen voor de OH in de toekomst anders af te handelen. Vanuit de Wmo is de gemeente verplicht om een brede integrale toegang te organiseren. Het is niet wenselijk om de toegang per voorziening anders te organiseren omdat de persoonskenmerken en behoefte van de inwoner centraal staan bij het onderzoek. Op grond hiervan wordt gekeken naar een passende oplossing voor de hulpvraag van de inwoner.

Advies:

- Besparing in de toegang leidt niet tot besparingen op het financiële budget voor de ondersteuning huishouden en draagt daarmee niet bij aan de gevraagde besparing van 500.000 euro op de uitgaven van de ondersteuning huishouden. - De gemeente Enschede heeft deze opgave belegd in de versnellingsopgave toegang. In deze versnellingsopgave wordt gewerkt aan het efficiënter en effectiever organiseren van de toegang. Mogelijke besparingen die dit met zich mee brengen worden binnen dit onderdeel ingeboekt en maken geen onderdeel van de besparingsopdracht op de uitgaven van de ondersteuning huishouden.

MAATWERKVOORZIENING OMZETTEN IN EEN ALGEMENE VOORZIENING BMC:

In het onderzoek van BMC wordt in scenario 2 en 3 gesproken over het organiseren van ondersteuning huishouden in de vorm van een algemene voorziening.

Analyse:

Afgelopen jaren hebben meerdere gemeenten in Nederland de ondersteuning bij het huishouden georganiseerd via een algemene voorziening. Door de wetswijzigingen van de afgelopen jaren (invoering abonnementstarief en algemene maatregel van bestuur reële tarieven) en uitspraken van de Centrale Raad van Beroep zien gemeenten af van het organiseren van de ondersteuning in de vorm van een algemene voorziening. De reden hiervoor is dat bij een algemene voorziening alleen een lichte toets kan worden uitgevoerd. Hierbij mag worden gekeken of de inwoner tot de doelgroep van de Wmo behoort, financieel

Analyse BMC rapport, ondersteuning huishouden duurzaam organiseren

april 2021

Pagina 6 van 11

de algemene voorziening kan betalen en of het bijdraagt aan zelfredzaamheid en of de participatie van de inwoner. Dit betekent dat iedere inwoner die, bijvoorbeeld door leeftijdsgebonden klachten, niet in staat is zelf in het huishouden te voorzien per definitie gebruik mag maken van deze voorziening. De afweging of de inwoner ook op een andere manier in een oplossing kan voorzien, maakt geen onderdeel uit van deze lichte toets. Omdat de gemeente ook wanneer er sprake is van een budgetplafond de reële tarieven moet betalen, is de verwachting dat de kosten zullen stijgen en is de gemeente niet in staat dit te reguleren. Advies:

Op grond van deze landelijke ontwikkelingen wordt daarom geadviseerd om af te zien van het inrichten van de ondersteuning bij het huishouden als algemene voorziening. Het is wel mogelijk is om onderdelen van de ondersteuning voorliggend te organiseren.

GEBIEDSGERICHTE MAATWERKVOORZIENING BMC:

In scenario 3 wordt geadviseerd om de ondersteuning gebiedsgericht te organiseren.

Analyse:

Scenario 3 sluit aan bij de opdracht van de gemeenteraad. Dit scenario geeft ruimte om op grond van de transformatieopdracht de nieuwe aanbesteding vorm te geven om te komen tot het inrichten van een duurzaam systeem, lagere uitvoeringskosten, uitnodiging aan aanbieders om met innoverende aanpak te komen, waarbij het zelf oplossend (financieel) vermogen van inwoners centraler komt te staan. Om te komen tot deze aanbesteding kan in dialoog met de markt gekeken worden naar de vorm die het beste past bij deze opgave. Een gebiedsgerichte aanbesteding zoals BMC voorstelt, waarbij één of meerdere partijen verantwoordelijk zijn om de huishoudelijke ondersteuning in een stadsdeel te organiseren, is daarbij een richting die verder kan worden uitgewerkt. Met oog voor een verdergaande samenwerking tussen welzijnspartijen en zorgaanbieders zowel vanuit de Wmo als de Zorgverzekeringswet en Wet langdurige zorg. Onderdeel van het proces is om te komen tot een overgangsregeling waardoor inwoners niet onnodig belast worden door de overgang naar het nieuwe systeem. Scenario 3 past binnen de transformatieopdracht van de gemeente Enschede. Het scenario sluit aan bij de speerpunten zoals in mei 2019 vastgesteld om te komen tot een breed voorzieningenkader in de buurten en wijken. Buurt en wijknetwerken worden versterkt en de samenwerking tussen aanbieders wordt gestimuleerd.

Dit scenario geeft ruimte om de toekomstige samenwerking tussen wijkverpleging (zorgverzekeringswet), wet langdurige zorg en ondersteuning thuis en welzijn te versterken. Doordat medewerkers verbonden zijn met het gebied, kan zoveel mogelijk in het gebied medewerkers worden geworven waardoor reiskilometers worden beperkt en bijgedragen kan worden aan de duurzaamheidsopdracht.

Advies:

De gemeente Enschede moet op grond van de Aanbestedingswet 2012 de ondersteuning bij het huishouden aan besteden. De contractperiode van de huidige contracten loopt tot 1 januari 2022 en kan daarna nog 2 keer worden verlengd voor de periode van 1 jaar tot 1 januari 2024. In de te starten aanbesteding bepaalt de gemeente op welke manier de ondersteuning in de toekomst georganiseerd kan worden. Het huidige contract is gegund aan alle partijen die onder de voorwaarden en tarieven zoals de gemeente Enschede deze heeft gesteld wilde leveren. De ondersteuning bij het huishouden in de aanbestedingswet is aangemerkt als een

Analyse BMC rapport, ondersteuning huishouden duurzaam organiseren

april 2021

Pagina 7 van 11

Sociale andere specifieke (SAS) dienst. De aanbestedingsprocedure voor sociale en andere specifieke diensten (SAS-procedure) biedt ruimte om naar eigen inzicht in te richten. Zo is er veel ruimte voor dialoog met de markt, de gemeente hoeft zich niet te houden aan de Europese standaardtermijnen en de regels voor gunningscriteria en hoeft geen geschiktheidseisen te stellen of uitsluitingsgronden toe te passen, natuurlijk kan de gemeente wel bepaalde voorwaarden of eisen stellen. Omdat het anders organiseren van de ondersteuning bij het huishouden, gesprekken met de markt, aanbesteding en implementatie tijd kost, wordt geadviseerd wordt om zo spoedig mogelijk te starten met de aanbesteding met als opdracht om de nieuwe aanbesteding vorm te geven om te komen tot het inrichten van een duurzaam systeem, lagere uitvoeringskosten, uitnodiging aan aanbieders om met innoverende aanpak te komen, waarbij het zelf oplossend (financieel) vermogen van inwoners centraler komt te staan. Gezien deze overgangstermijn is het niet reëel om voor 1 januari 2023 te starten met de nieuwe contracten. In het contract zal rekening moeten worden gehouden met de mogelijkheid dat in de toekomst de Wet veranderd en dat het contract kan worden ontbonden, mocht door wetswijziging de gemeente in de toekomst niet meer verantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de ondersteuning huishouden.

TRANSFORMATIEAGENDA Hieronder wordt gekeken of en op welke wijze het gebiedsgericht werken aansluit bij de transformatieopdracht. Voor deze beschrijving wordt gebruik gemaakt van de “omdenkers voor een inclusieve samenleving” van de gemeente Enschede7.

7

Van overheid naar samenleving

De gecontracteerde partij werkt zoveel als mogelijk in het gebied (wijk, dorp of buurt). De medewerkers komen uit het gebied zodat zij zoveel mogelijk op de fiets of lopend naar hun cliënten kunnen. De aanbieder werkt samen met andere partijen in het gebied zodat aangesloten kan worden bij de behoeften die spelen bij de bevolking van het gebied.

Van vangnet naar springplank

De gecontracteerde partij(en) bieden de kans voor alle bewoners van de wijk. Zowel door het bieden van ondersteuning, het maken van verbinding en het bieden van werkgelegenheid direct om de hoek in de eigen wijk.

Van speciaal naar normaal

Samen met andere organisaties in het gebied zorgt de gecontracteerde partner voor een netwerk van deskundigen. Dit netwerk bestaat zowel uit organisaties als (vrijwilligers)organisaties. Mensen worden geholpen als het nodig is, door de instantie op de hoek, waar ze ook welkom zijn om anderen te ontmoeten, voor zingeving, voor activiteiten.

Van individu naar allemaal

De gecontracteerde partij(en) worden betaald op basis van populatiebekostiging. De Wijkteams doen een toets, maar verder geldt deze voorziening voor alle inwoners. Uiteindelijk kan dit door ontwikkelen naar een sociale basis voor alle inwoners in de wijk, waar inclusie optimaal mogelijk is.

Van probleem naar persoon

Centraal staat de vraag: wat kunt u, waar wordt u gelukkig van, wat wilt u bereiken of bieden? De volgende vraag is: wat heeft u nodig om dit te bereiken? Dus niet de ondersteuning, maar de mens staat centraal.

Van beperking naar talent

Door centraal te stellen wat de inwoner kan en op welke manier de inwoner als mens onderdeel kan en wil zijn van de samenleving wordt een ander

Https://www.enschede.nl/sites/default/files/inclusieve-samenleving.pdf

Analyse BMC rapport, ondersteuning huishouden duurzaam organiseren

april 2021

Pagina 8 van 11

gesprek gevoerd. De ondersteuning is niet meer gericht op het ondersteunen omdat het huishouden niet gaat, maar is de basis voor de persoon om dat te kunnen wat de persoon nog wél kan. Van ontvangen naar wederkerig

Door de persoon en het talent centraal te stellen kan samen met de inwoner gekeken worden op welke manier de inwoner in ruil voor ondersteuning iets voor de samenleving kan betekenen.

Van systeemwereld naar leefwereld

Doordat we als overheid een grote stap terug zetten organiseren we een oplossing direct in de wijk, die uit kan groeien als de sociale basis in de wijk. Er wordt op persoonsniveau aangesloten bij de inwoners en het creëren van kansen voor de inwoners.

VERSOBEREN DIENSTVERLENING BMC adviseert een aantal maatregelen om de dienstverlening te versoberen. Hieronder analyseren we de verschillende voorgestelde maatregelen: 1. STIMULEREN PERSOONSGEBONDEN BUDGET INFORMEEL NETWERK. BMC:

De inwoner die met een persoonsgebonden budget iemand uit het informele netwerk de opdracht geeft om de ondersteuning te bieden krijgt binnen het huidige beleid een lager persoonsgebonden budget. Door deze groep uit te breiden kunnen de kosten om laag gaan. Deze optie is voor veel inwoners geen geschikte oplossing is.

Analyse:

De inwoners waarvoor deze oplossing haalbaar, geschikt en passend is kunnen al gebruik maken van deze oplossing. Daarom is de verwachting dat deze optie niet tot het gewenste resultaat zal leiden. Daarnaast kan deze maatregel leiden tot een toename van het oneigenlijk gebruik van persoonsgebonden budgetten en zorgfraude.

Advies:

Deze maatregel continueren zoals het op dit moment ook gebeurt, zonder de verwachting te hebben dat dit leidt tot toekomstig voordeel voor de gemeente.

2. WASSEN EN STRIJKEN ALS COLLECTIEVE VOORZIENING BMC:

Het organiseren van een collectieve voorziening betekent dat de hulp niet door een vaste persoon geleverd wordt in het huis van de cliënt, maar bij een organisatie die werkt met verschillende medewerkers. De was wordt wekelijks opgehaald bij cliënten en een week later gewassen en gestreken aan huis afgeleverd. Wekelijks kunnen cliënten 8 kilo was aanbieden. Dit kan zowel om kleding als om beddengoed gaan.

Analyse:

De optie om een collectieve voorziening voor wassen en strijken te organiseren is op basis van de reactie van de Wmo-adviesraad opnieuw doorgerekend. Hieruit blijkt dat de wijze waarop deze is opgenomen in het BMC-rapport naar verwachting niet tot een besparing zal leiden. De kosten per wasbeurt zullen zelfs stijgen. Het enige financiële voordeel wat behaald kan worden is dat inwoners een extra bijdrage moeten betalen boven op het abonnementstarief.

Advies:

Omdat deze maatregel niet in lijn is met de uitgangspunten van het abonnementstarief (stapeling van zorgkosten voorkomen) wordt deze optie afgeraden.

3. SCHRAPPEN OF TERUGDRINGEN GEBRUIK STRIJKMODULE BMC:

Op basis van uitspraken van de rechtbank van Brabant is te stellen dat het hebben van strijkvrije kleding algemeen gebruikelijk is, dat betekent dat de strijkmodule kan worden

Analyse BMC rapport, ondersteuning huishouden duurzaam organiseren

april 2021

Pagina 9 van 11

geschrapt. Ook kan gekozen worden voor het scherper uitvoeren van het beleid dat strijken niet door de gemeente wordt georganiseerd. Analyse:

Binnen het beleid wat in 2019 door de gemeenteraad is vastgesteld is opgenomen dat van de cliënt verwacht wordt dat hij beschikt over een wasmachine en droger. Als er geen wasmachine of droger is, behoort het realiseren van een wasmachine of droger tot de verantwoordelijkheid van de cliënt. Daarnaast wordt van de cliënt verwacht al het mogelijke te doen om het ontstaan van extra was te beperken. Door bijvoorbeeld incontinentiemateriaal of anti-allergieproducten te gebruiken. Strijken wordt alleen ingezet bij bovenkleding en als hiertoe een noodzaak bestaat. Hiervan kan sprake zijn bij werkkleding. Van de cliënt wordt verwacht dat hij beschikt over kreukvrije kleding of het strijkwerk zelf regelt. Het volledig schappen van de strijkmodule leidt tot bezwaren. De adviesraad sociaal domein laat weten dat voor een deel van de inwoners, op medische grondslag of wanneer het hebben van gestreken kleding voor het uitvoeren van werk noodzakelijk is, de noodzaak blijft bestaan. Dat betekent dat het huidige beleid passend is en niet aangepast hoeft te worden. Een groot deel van de inwoners met een indicatie voor onbepaalde tijd is op leeftijd.

Door deze voorziening alleen nog in uitzonderingssituaties te verstrekken is de verwachting dat op aanzienbare termijn deze voorziening uit gefaseerd kan worden, waarbij bestaande gebruikers gebruik kunnen blijven maken van de voorziening tot dat de indicatie afloopt of de inwoner komt te overlijden (bij indicaties voor onbepaalde tijd).

Advies:

Geadviseerd wordt om wijkteams nadrukkelijker te wijzen op dit beleid zodat in alle geplande heronderzoeken de strijkmodule wordt heroverwogen en daar waar nodig uit de indicatie wordt gehaald. Het inzetten van een grootschalig herindicatie traject wordt niet geadviseerd. Dit leidt tot onrust onder inwoners en hoge eenmalige kosten (naar verwachting tussen de €500.000 en €750.000). Door uit faseren van deze voorziening bij het aflopen van de indicatie, wordt de besparing naar verwachting binnen 2 jaar bereikt.

4. SCHRAPPEN OF TERUGDRINGEN REGIEMODULE BMC:

In de contracten met aanbieders is een signaleringsfunctie opgenomen, in het plan voor uitvoering staan de activiteiten en frequentie genoemd, inwoners worden mogelijk al begeleidt vanuit een persoonlijk begeleider of casemanager dementie.

Analyse:

Het overnemen van de regie over het huishouden kan noodzakelijk zijn als in redelijkheid niet meer van cliënt (en het sociale netwerk) verwacht kan worden dat hij zelfstandig beslissingen neemt ten aanzien van zijn huishouden of als disfunctioneren dreigt ten gevolge van bijvoorbeeld dementie. Dat kan zich uiten in vervuiling (van de woning of kleding), verwaarlozing (eten en drinken) of ontreddering van zichzelf of van afhankelijkheid van huisgenoten. Hierdoor wordt de cliënt zowel binnen- als buitenshuis belemmerd in zijn functioneren. Bij de module regie kan overwogen worden of de maatwerkvoorziening ondersteuning bij het huishouden moet worden ingezet of een andere maatwerkvoorziening meer passend is. Een afweging die hierbij gemaakt kan worden is of de ondersteuning alleen gericht is op het huishouden of dat er ook ondersteuning op andere gebieden noodzakelijk is. Bij de ondersteuning wordt de cliënt betrokken bij te maken keuzes en wordt zoveel mogelijk verantwoordelijk bij de cliënt neergelegd. Daarbij wordt aangesloten bij de capaciteiten, intellectuele vaardigheden en het leervermogen van de cliënt. Bij een deel van deze groep cliënten is waarschijnlijk geen sprake van ontwikkelingsmogelijkheden, eerder van afnemende

Analyse BMC rapport, ondersteuning huishouden duurzaam organiseren

april 2021

Pagina 10 van 11

zelfredzaamheid. Bewaken of het nog verantwoord is dat de cliënt zelfstandig woont, is daarom onderdeel van deze module. Advies:

Het schappen van de regiemodule is niet wenselijk omdat dit voor een klein deel van de inwoners het verschil maakt tussen zelfstandig thuis kunnen blijven wonen of opgenomen moeten worden in een instelling. Voor die groep zal deze vorm van regie moeten blijven bestaan. De kosten voor de regiemodule zijn lager dan de kosten voor de inzet van andere ondersteuning. Het schrappen of stoppen van de regiemodule wordt afgeraden.

ANDERE MAATREGELEN Naast de bovengenoemde maatregelen om te versoberen geeft BMC ook adviezen om andere maatregelen in te zetten om daarmee te zorgen dat inwoners pas later, of geen ondersteuning vanuit het huishouden nodig hebben. 5. PREVENTIEVE HULP BMC:

Een vorm van hulp in en om het huis bij inwoners die nog zelfstandig hun huishouden kunnen doen, maar wat extra steun bij grote of zware klussen kunnen gebruiken, bijvoorbeeld bij werken in de tuin, gordijnen wassen, grote beurt van keuken of badkamer, opruimklussen en kleine reparaties.

Analyse:

De aanname is dat de vraag naar huishoudelijke ondersteuning mogelijk kan worden uitgesteld. Het is onduidelijk of inzet op deze voorziening daadwerkelijk zal leiden tot minder gebruik van ondersteuning bij het huishouden omdat inwoners voor de meer alle daagse activiteiten naar verwachting ondersteuning nodig zullen blijven houden.

Advies:

Geadviseerd wordt om dit idee te delen met de Welzijnspartners, zodat wanneer zij zien dat hier vraag naar is zij dit kunnen organiseren.

6. ONTLASTING MANTELZORG BMC:

Stimuleren van gebruik OH ter ontlasting van de mantelzorger (bestaande mogelijkheid vanuit budget mantelzorgbeleid).

Analyse:

In het huidige beleid is het mogelijk om de mantelzorg te ontlasten door de inzet van huishoudelijke ondersteuning. Mogelijk kan dit in de toekomst worden uitgebreid zodat daarmee andere (duurdere) Wmo ondersteuning niet nodig is omdat de mantelzorg deze andere ondersteuning voor de rekening neemt. Binnen het huidige beleid is dit op dit moment al mogelijk. Deze maatregel leidt niet tot een afname van de kosten voor de ondersteuning huishouden. Maar kan wel bijdragen aan een verdere ontlasting van mantelzorgers waardoor zij langer in staat zijn om ondersteuning te bieden aan de naasten.

Advies:

Geadviseerd wordt om deze mogelijkheid als onderdeel van het mantelzorgbeleid te laten bestaan.

7. COMBINATIE OH EN VERZORGING BMC:

Inwoners die ook persoonlijke verzorging nodig hebben krijgen één product aangeboden dat door één professional wordt uitgevoerd.

Analyse:

We hebben signalen van aanbieders in Twente dat zij verwachten dat op termijn er een afname plaats zal vinden van het personeel. Er is ook sprake van een toenemende vraag. Dat

Analyse BMC rapport, ondersteuning huishouden duurzaam organiseren

april 2021

Pagina 11 van 11

betekent dat in de toekomst minder mensen, meer moet doen. Het fragmentarisch inrichten van de ondersteuning per wet zal naar waarschijnlijkheid niet langer houdbaar zijn in de toekomst. De CAO VVT is aangepast met de gedachte dat in de toekomst hulp in de huishouding ook persoonlijke zorg taken kan gaan uitvoeren. Advies:

Geadviseerd wordt om in de aanbesteding met marktpartijen te verkennen wat er nodig is om deze combinatie in de toekomst te organiseren. Daarnaast wordt geadviseerd op regionaal niveau in het kader van de integrale samenwerkingsagenda de samenwerking tussen Wmo, Zvw en Wlz gesprekken te voeren op welke wijze de taken tussen de zorgverzekeraar, zorgkantoor en gemeenten kunnen worden ontschot. Dit gaat zowel over het versterken van de samenwerking als over het ontschotten van de financiën. Door aan te sluiten bij het project banen in de zorg kan voor de stijgende vraag in de toekomst nieuwe werkgelegenheid worden gecreëerd.

CONCLUSIE EN ADVIES Op basis van de analyse van het advies van BMC wordt het college geadviseerd: -

-

-

Ondersteuning bij het huishouden ook in de toekomst als maatwerkvoorzienig te organiseren. Hiervoor zo spoedig mogelijk na besluitvorming een aanbestedingsprocedure te starten. Te kiezen voor een SAS-procedure waarbij in dialoog met de markt gewerkt wordt aan een duurzaam systeem, met lage uitvoeringskosten, innovatie vanuit de markt en het centraler stellen van het zelf oplossend (financieel) vermogen van inwoners. In de deze aanbesteding de mogelijkheden voor gebiedsgericht organiseren af te wegen zodat een sterkere verbinding met welzijnspartners en zorg gefinancierd vanuit de zorgverzekering en wet langdurige zorg wordt gestimuleerd. In de aanbesteding rekening te houden met de implementatie, waarbij inwoners zo min mogelijk worden belast en herindicatietrajecten worden voorkomen. Regionaal afspraken te maken met Menzis en Menzis-zorgkantoor en aansluiting te organiseren met het project banen in de zorg. Wijkteams Enschede opdracht geven om zo spoedig mogelijk uitvoering te geven aan het in 2019 vastgestelde beleid voor de strijkmodule en in reguliere heronderzoeken dit beleid toe te passen. Het herontwerp van de toegang onderdeel uit te laten maken van de versnellingsopgave toegang en niet op voorzieningenniveau te organiseren. Strijkvoorziening uit te faseren waardoor de besparing op kan lopen tot jaarlijks 500.000 euro structureel ten opzichte van de uitgaven in 2019.

Analyse BMC rapport, ondersteuning huishouden duurzaam organiseren

april 2021