2024.10.14 Presentatie Beeldvorming Gemeentebegroting 2025-2028

BEGROTING 2025 - 2028 BEELDVORMENDE SESSIE

PROCES GEMEENTEBEGROTING • 14 oktober

Commissie Bestuur & Middelen (beeldvormend) - Binnen welke context is deze begroting tot stand gekozen? - Tot welke keuzes heeft dat geleid?

• 21 oktober

Inloopsessie technische vragen

• 4 en 5 november

Commissie Bestuur & Middelen (oordeelsvormend)

• 11 en 12 november Raad (besluitvormend)

CONTEXT - 2025 32 miljoen euro aan knelpunten mn door:

• • • •

Inflatie (16 mln). Grotendeels tariefstijgingen bij Jeugdzorg en Wmo Volume (9,5 mln). Met name toename van zorgvraag/zwaarte bij Jeugdzorg en Wmo Personeel (0,5 mln). Uitbreiding noodzakelijk op wettelijke taken Overig (5,5 mln). Vervallen stelpost sociaal domein, digitalisering / IT en bij verbonden partijen

CONTEXT - 2026 EN VERDER Forse terugloop in rijksmiddelen:

1. Greep uit gemeentekas 2,5 miljard => Huidige kabinet geen herstel 2. Onvoldoende inflatiecompensatie 0,5 miljard => Minister past systematiek niet aan 3. Jeugdzorg autonome groei 0,5 á 1,5 miljard => Deskundigencommissie zwaarwegend advies Hoofdlijnenakkoord (consequenties nog onduidelijk): • Specifieke uitkeringen (0,64 miljard) • Klimaatfonds (1,2 miljard) • BTW verhoging (oa sport en cultuur) • Onderzoek beperken OZB • Extra middelen woningbouw en infra

FOCUS OP SLUITENDE BEGROTING 2025 • Begroting is voor 2025 sluitend gemaakt • Voor 2026 en verder laten we het financieel tekort staan • Daarmee volgen we VNG advies

HOE IS 2025 SLUITEND GEMAAKT? • Nauwelijks intensiveringen, met uitzondering van: – Jongerenparticipatie, cameratoezicht, stichting 55+ • 27,5 miljoen euro ombuigingen obv BOB 1 en 2: – BOB 1 – Afromen onderbestedingen & reserves, nog niet benutte intensiveringsgelden – BOB 2 – Duurzame jeugd • 6,5 mln vrij besteedbaar uit lokale belastingen: – Enschede al jaren terughoudend met lastenstijging – In 2025 een gedifferentieerde benadering OZB, riool en afvalstoffen – OZB 10%, riool 0% en minder kwijtschelding afvalstoffen

WOONLASTENONTWIKKELING • Uitwerking gedifferentieerde benadering

CONTINUEREN INVESTERINGSAGENDA • Geen nieuwe gebieden, wel scope uitbreidingen: – Centrumkwadraat: herontwikkeling ABN AMRO locatie en Cultureel Vulpunt – Dia Twekkelerveld en Zuid: verduurzaming particuliere woningvoorraad – MFSA’s: Scheurserve en Glanerbrug

• Budget vrijwel volledig belegd. 141 mln investeren in 20 jaar. Bijna 70 mln subsidies verworven Wat levert de investeringsagenda op: Projecten investeringsagenda De Kop

Dia Twekkelerveld

Centrumkwadraat

Dia Zuid

Cromhoff

Diekman Topsportcampus

Eschmarkerveld

MFSA’s

Glanerbrug Fysiek

Warenhuis

Kennispark

Horstmanpark

– 4500 woningen – 5800 m2 voorzieningen. Oa ontmoetingsplekken, parkeergarage busstation, topsportvoorziening, mfsa’s – 57.700 m2 werkfuncties (broedplaats tot kantoor) – Vergroening openbare ruimte, wateropvang, versterken verbinding met buitengebied – Verduurzaming bestaande woningen

Begroting

Zomernota

MIDDELENKADER

62 mln

FINANCIËLE POSITIE • Vanaf 2026 verslechterd de financiële positie snel

V O O R U I T B L I K K O M E N D E Z O M E R N O TA • Huidige opgave • Elke zomernota nieuwe knelpunten: – Gemiddeld 15 miljoen per jaar en laatste 2 jaren > 30 miljoen euro door inflatie – Tm 2028 slechts ruimte voor 10% loonstijging versus CPB voorspelling 17% – Jeugdhulp en WMO – Gaat daling budgetten met 20 miljoen structureel naar 2028 lukken? •

Conclusie => verwachte opgave minimaal 30 miljoen euro

S P O O R 1 - R I J K TO T I N K E E R B R E N G E N •

Alle gemeenten worden geraakt maar sociaal zwakke gemeenten harder

•

Groot deel van onze begroting staat vast. 70% medebewindstaken, 30% eigen beleidsvrijheid: sport, cultuur, openbare ruimte, mobiliteit, wonen, economische ontwikkeling, bovenwettelijk sociaal domein

•

Bezuinigen op eigen beleidsruimte leidt tot forse impact op leven en leefomgeving van inwoners

•

Verkeerde zuinigheid => Komt als boemerang bij Rijk terug in minder bestaanszekerheid, hoge zorguitgaven, woningnood, minder economische groei en minder vertrouwen overheid 1. Draai korting opingemeentefonds terug 2. Zorg dat gemeenten volledige compensatie voor inflatie krijgen Dringend tijd dat Rijk verantwoordelijkheid 3. Zorg voor beheersbaar jeugdzorgstelselneemt: of compenseer tekort -> deskundigencommissie Jeugd 4. Als gemeenten het met minder geld moeten doen maak scherpe keuzes op medebewindstaken

•

SPOOR 2 – VOORBEREIDEN OMBUIGINGEN • In scenario dat Rijk niet tot inkeer komt staan we voor moeilijke keuzes • Er loopt een programma Begroting & Organisatie in Balans (BOB) • We verbreden de scope van dat programma: – Mogelijke keuzes op medebewindstaken – Brede analyse heroverwegingen in begroting • Op korte termijn nadere uitwerking aanpak en proces tot zomernota