2021 Woonvisie Enschede Voortgangsrapportage def

De motie is besproken met de woningcorporaties. Tijdens het speerpunt zoektijden en maatwerk wordt de manier waarop woningcorporaties omgaan met mantelzorgers (specifiek in de situatie zoals in de motie beschreven) uitgewerkt.

Afgehandeld

Tijdens vorig woondebat is al gemeld door de wethouder dat een subsidie van 450.000 euro is verkregen voor woonwagens. De Raad wordt na de zomer geïnformeerd over een concrete (nieuwe) locatie voor woonwagens.

Afgehandeld

26

12

Bouwen voor de toekomst/aandacht voor het middensegment - een versnelling aan te brengen in het realiseren van woningen in het middensegment en hierbij ook het Eschmarkerveld in ontwikkeling te brengen; - hierbij aan te sluiten op de woonwensen van het middensegment; - de gemeenteraad jaarlijks te informeren over de status van deze ontwikkeling

Wij zijn volop bezig om een versnelling aan te brengen in het realiseren van woningen in het middensegment. Appartementen en grondgebonden woningen, zwel huur als koop. De uitkomsten van actuele (woonwens)onderzoeken worden hierbij betrokken. Wij verwijzen verder naar de teksten over de voortgang per hoofdstuk (specifiek de blokken 1, 15 en 16), bijlage 1 (het programmeringsoverzicht) en deze bijlage 2 (openstaande moties, blok 4). In 2020 is de planvorming van Eschmakerveld gestart. Uit bijlage 1 blijkt dat op dit moment gedacht wordt aan 600 woningen. Realisatie in de periode 2024-2030.

Raad wordt jaarlijks geïnformeerd over deze inhoudelijke voortgang van motie via het Woondebat. Hiermee is deze motie afgehandeld.

27

Bijlage 3: overzicht beleidsuitspraken Woonvisie per hoofdstuk 1

Aantrekken en vasthouden van talent – “keeping talent in Twente” Beleidsuitspraken Vasthouden van talent en wooncarrière 1. Enschede voorziet in aantrekkelijke huisvestingsmogelijkheden voor talent in midden en hogere inkomensgroepen. En daarnaast voor (net) afgestudeerden en (internationale) kenniswerkers. 2. Enschede biedt talent kansen voor een doorlopende wooncarrière. 3. We gaan in gesprek met partijen die concepten kunnen realiseren voor deze groepen en sturen actief op ontwikkelingen op plekken die voor deze groepen aantrekkelijk zijn, daaronder met name: de binnenstad en rondom Kennispark. Het gaat onder meer om concepten in de middenhuur, zowel appartementen als grondgebonden woningen. Corporaties worden hierbij als eerste gevraagd een aanbod te doen. 4. We maken met de corporaties afspraken over geschikte woonruimte voor internationale kenniswerkers met een inkomen kleiner dan 38.035 euro. Plek, voorzieningen en clustering zijn hierbij van belang. Studenten 5. Enschede voorziet in aantrekkelijke huisvestingsmogelijkheden voor studenten. 6. We betrekken samen met onze partners studenten en afgestudeerden om mee te blijven praten over huisvesting en carrièreperspectief in de regio. 7. We faciliteren onze partners, waaronder met name de corporaties, studenteneenheden te bouwen en transformeren gericht op de kwalitatieve vraagontwikkeling.

We baseren ons bij de monitoring op de rapporten van Kences, het kenniscentrum studentenhuisvesting. 8. We hebben aandacht voor de specifieke woonbehoefte van de groep internationale studenten en scheppen samen met de partners voorwaarden dat ze zich thuis voelen in Enschede.

28

2

Duurzame stad – verduurzaming woningvoorraad en klimaatbestendig leefomgeving Beleidsuitspraken Energietransitie woningvoorraad 1. We zetten samen met onze partners in op het vergroten van de bewustwording rondom duurzaamheid in de woonomgeving. 2. We maken optimaal gebruik van de kennis en ervaring die in onze regio aanwezig is m.b.t. duurzaam bouwen en renoveren, we stimuleren duurzame innovaties in de bouw en we creëren ruimte om deze innovaties in onze regio als pilots toe te passen en verder door te ontwikkelen. Hiermee stimuleren we niet alleen duurzaamheid maar versterken we ook de economische kracht van onze regio door trendsettend te worden in duurzaam bouwen en renoveren. 3. De energietransitie staat niet los van onze andere doelen. Waar mogelijk benutten we koppelkansen. In ieder geval leggen we verbinding tussen het proces van de energietransitie en stedelijke vernieuwing. 4. We koppelen de transitieagenda zoveel mogelijk aan een nieuwe gezamenlijke aanpak voor de vernieuwing en verduurzaming van wijken en buurten. We doen daarvoor een pilot in Twekkelerveld (zie hoofstuk 7). 5. Participatie en communicatie zijn van groot belang bij de warmtetransitie. We geven dit zoveel mogelijk vorm vanuit een gebiedsgerichte aanpak. 6. We zetten actief in op de lobby voor aanvullende financiële middelen.

De middelen voor stedelijke vernieuwing en voor de energietransitie (proces- en uitvoeringsgelden) schieten zowel bij gemeenten als bij de corporaties en huiseigenaren vergaand te kort om de opgaven succesvol aan te pakken. 7. De gemeente heeft vanuit het Klimaatakkoord een regierol bij het opstellen van de transitieplannen. We doen dit samen met woningcorporaties, netwerkbeheerders, warmteleveranciers, gebouweigenaren en inwoners. We werken op basis van concrete ervaringen en toekomstige regelgeving verder uit wat de inbreng en rol van de verschillende partijen is in deze opgave. 8. De corporaties hebben roadmaps voor de verduurzaming van hun bezit opgesteld (op basis van AEDES-afspraken). We vragen deelname van de corporaties in de totstandbrenging van warmteoplossingen voor hele gebieden. Uitgangspunt is dat we de maatschappelijke kosten zo laag mogelijk houden. Ook de bijdrage aan verlaging van de energielasten, comfort en waardevastheid van de woningen zijn onderdeel van de afweging. Woonomgeving & klimaatadaptatie, biodiversiteit en groen: 9. Bij het ontwikkelen van stedelijke plannen geven we extra ruimte aan waterberging en “kwalitatief” groen. Ook werken we aan het versterken van een schone, hele, veilige, duurzame en biodiverse woon- en leefomgeving. 10. We geven samen met onze partners invulling aan het oplossen van wateroverlast in Enschede.

De basis daarvoor ligt in het gemeentelijke rioleringsplan. 11. We nemen samen met partners maatregelen om verharding te vervangen door groen, zoals het aanleggen van groene daken om water op te vangen. 12. We zetten in op natuur-inclusief bouwen. 13. We onderzoeken hoe we bij nieuwbouw maatregelen kunnen stimuleren die het drinkwatergebruik beperken en/of hergebruik van regenwater bevorderen. 14. Circulair bouwen. Dit thema is erg in ontwikkeling. De corporaties realiseren binnenkort de eerste circulaire woningen. Partijen spannen zich in om nieuwe ontwikkelingen rondom dit thema mee te nemen in de uitvoering. 3

Inclusieve stad – over wonen en het sociaal domein

29

Beleidsuitspraken 1. We ontwikkelen een Woon/Zorg monitor om inzicht te krijgen in trends en ontwikkeling op het gebied van intra- en extramuraal vraag en aanbod. 2. We faciliteren zelfstandig wonen voor inwoners met een zorg- en/of ondersteuningsvraag. 3. We zorgen voor het juridisch kader om sociale (kamer)verhuur door corporaties voor doelgroepen van beleid mogelijk te maken en maken afspraken met de corporaties over de realisatie van kamerverhuur. 4. We onderzoeken welk instrumentarium we kunnen ontwikkelen en inzetten om slecht verhuurderschap tegen te gaan. 5. We stimuleren (de bewustwording van) huiseigenaren om zelf aanpassingen te doen met het oog op zowel de energietransitie als het langer zelfstandig thuis wonen. 6. Levensloopbestendig bouwen wordt de uitdaging bij nieuwbouw van woningen. 7. We herijken de spelregels voor het beoordelen van ruimtelijke initiatieven en nemen daarin de draagkracht van een buurt en/of wijk mee. 8. We faciliteren de zoektocht naar een locatie voor de realisatie van een ‘Knarrenhof’ of een vergelijkbare vorm van seniorenhuisvesting; de ervaring die we hierbij opdoen nemen we mee naar toekomstige ontwikkelingen voor de doelgroep senioren.

30

4

Groei van Enschede en programmering Beleidsuitspraken 1. Overeenkomstig de Ruimtelijke Ontwikkelingskoers (2019) zet Enschede in op een verdere groei van de stad naar 170.000 inwoners, waarbij we groeien vanuit het hart van de stad. Iedere nieuwe woning moet daarbij “raak” zijn: duurzaam bijdragen aan de kwaliteit van de stad. 2. We gaan uit van het Trendscenario waarbij voor de langere termijn het groeien naar 170.000 inwoners de stip op de horizon is. We herijken de aantallen steeds aan de hand van nieuwe prognoses en onderzoeken. We programmeren dan ook “adaptief”. 3. De doelgroepen van programmering zijn: talent, met name in midden- en hogere inkomensgroepen, inwoners met een zorg- of ondersteuningsvraag en inwoners waarvoor het aanbod nu niet goed aansluit op de vraag, waarbij extra aandacht uitgaat naar de doelgroep 30-54 jarigen en/of gezinnen. 4. We doen, waar mogelijk samen met onze partners, onderzoek, monitoren en duiden dit zodat we adaptief en consumentgericht kunnen programmeren voor alle doelgroepen, met bijzondere aandacht voor de doelgroepen onder 3. 5. We onderzoeken de mogelijkheden om een fonds voor stedelijke transformatie op te richten. De transformatie waaronder de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad van 75.000 woningen in combinatie met stedelijke vernieuwing en de aanpak van “rotte plekken” in de stad is de grootste opgave. 6.

We bouwen gezamenlijk met de corporaties aan een strategie voor de transformatie van het aanbod aan sociale huurwoningen. Randvoorwaarde is dat er geen overschot is aan sociale huurwoningen. 7. We beperken de toevoeging van appartementen tot een gebied in en direct om de binnenstad: “het gebied voor hoogstedelijk wonen” (zie bijlage 2 van de Woonvisie, ook voor uitzonderingssituaties). 8. We brengen Leuriks-Oost en vervolgens Eschmarkerveld in fases in ontwikkeling en doen met het oog op de middellange termijn onderzoek naar een nieuwe mogelijke locatie voor het realiseren van een woonmilieu als in het Vaneker. 9. Buiten alle plannen blijven we ruimte bieden aan kleinschalige projecten die bijdragen aan de kwalitatieve verbetering van buurten en wijken. 10. Voor “wonen in het buitengebied” wordt het huidige beleid gecontinueerd: er mogen geen woningen worden toegevoegd, tenzij sprake is van een bijdrage aan de hoofdopgaven van de stad. 11. Wonen in het horecaconcentratie-gebied is niet toegestaan. Bij nieuwe gevallen zal deze beleidslijn worden gehanteerd. 12. In de ontwikkeling van de stad komen soms binnenterreinen of achterterreinen vrij voor nieuwe functies. Aan initiatieven die op een dergelijke plek een woonfunctie willen realiseren wordt – uitzonderingen daargelaten – geen medewerking verleend. 13.

Op nieuw uit te geven bedrijfskavels willen we de functie wonen, uitzonderingsgevallen daargelaten, niet meer faciliteren. 14. Bij nieuwbouwprojecten willen wij, ook wanneer de grond niet van ons is, kunnen sturen op variatie in koop- en huurwoningen. Hiervoor stellen wij een verordening sociale huur op. 15. We bereiden in co-productie met corporaties uitvoeringsbeleid voor op het gebied van flexwonen.

31

5

Woningcorporaties als vitale partner voor stedelijke doelen

Beleidsuitspraken Corporaties 1. We werken samen met corporaties in de huisvesting van studenten en kenniswerkers (zie hoofdstuk 2). 2. We werken samen met corporaties in de verduurzaming van de woningvoorraad (zie hoofdstuk 3). 3. We werken samen met de corporaties aan inclusieve wijken waaronder op het gebied van wonen en zorg (zie hoofdstuk 4). 4. We werken samen met corporaties in de stedelijke vernieuwing van buurten en wijken die de meeste aandacht vragen (zie hoofdstuk 7). 5. Corporaties, huurdersorganisaties en gemeente werken samen vanuit een gedeeld beeld van de toekomst van de woningvoorraad (zie hoofdstuk 5). 6. We werken samen met corporaties aan de vernieuwing van de woningvoorraad, waaronder sociale huur. Randvoorwaarden voor de omgang met de prognose van krimp in de sociale huur zijn: de betaalbaarheid en beschikbaarheid van sociale huurwoningen voor de doelgroep blijven op peil. Dit vraagt om een verbonden aanpak van “adaptieve planning” en goede jaarlijkse monitoring. Kritische factoren daarin zijn (1) de maximale wachttijden en tegelijk (2) de mogelijkheden om ondanks de goede betaalbaarheid en beschikbaarheid van sociale huurwoningen in Enschede een aantrekkende werking van buiten Enschede te voorkomen. De mogelijkheden om aantrekkende werking te voorkomen onderzoeken we gezamenlijk met de corporaties. 7.

We streven naar een wachttijd van maximaal 12 maanden voor actief woningzoekenden. Voor actief woningzoekenden die niet binnen 12 maanden een geschikte woning krijgen aangeboden, werken de woningcorporaties uit hoe deze woningzoekenden actief geholpen kunnen worden bij het vinden van een geschikte woning. 8. We maken op stedelijk niveau “overkoepelende afspraken” over de maatregelen die de corporaties in hun portefeuille kunnen nemen; de hoofdlijnen van deze afspraken zijn in deze woonvisie benoemd. De overkoepelende afspraken vervangen het 1-op-1-principe (per gesloopte woning mag een woning worden teruggebouwd). 9. Met het oog op de middellange tot lange termijn opgaven maken we meerjarige prestatieafspraken die jaarlijks worden geactualiseerd. We maken daarnaast harde afspraken over het bouwprogramma voor de periode 1 t/m 5 jaar. 10. De gemeente heeft groot belang bij solide corporaties die kosteneffectief werken en die lokale betekenis en binding hebben.

32

Woonwagens Beleidsuitspraken 1. Lokale woonwagenbewoner is degene waarop het afstammingsbeginsel van toepassing is én die ofwel geboren is in een woonwagen in Enschede, of vijf aaneengesloten jaren in Enschede heeft gewoond of familieleden in de 1e of 2e graad in Enschede op een woonwagenlocatie heeft wonen; 2. We faciliteren het woonwagenleven voor de lokale woonwagenbewoners van Enschede; 3. We maken het toevoegen van woonwagenstandplaatsen ruimtelijk mogelijk, met de behoeftepeiling als basis; 4. We monitoren de wachtlijst voor een woonwagenstandplaats in Enschede en peilen 4 jaarlijks de behoefte van de lokale woonwagenbewoners; 5. We streven naar een maximale wachttijd van 5 jaar voor de actief zoekende lokale woonwagenbewoner; 6. Een corporatie realiseert en exploiteert de woonwagenlocatie Sleutelkamp en de nieuw te realiseren locatie(s) / standplaatsen; 7. Een corporatie voorziet in de huisvesting van woonwagenbewoners ook voor zover het huurders betreft die qua inkomen niet tot de primaire doelgroep van een corporatie behoren – altijd binnen de grenzen van wat wettelijk mogelijk is 8. Koopstandplaatsen worden niet aangeboden 9. We handhaven de huidige locatie aan de Robinson Crusoestraat en houden deze beschikbaar voor de doelgroep kermisexploitanten

Statushouders Beleidsuitspraak 1. De gemeente heeft een taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Voor statushouders die niet zelfstandig in huisvesting kunnen voorzien, wordt deze taak via de corporaties uitgevoerd. Zij bieden voor de huisvesting maatwerkoplossingen.

6

Naar een nieuwe aanpak voor buurten en wijken Beleidsuitspraken Randvoorwaarden voor stedelijke vernieuwing nieuwe stijl via SIA & DIA: 1. Gemeente en corporaties delen strategische informatie over portefeuille strategieën; 2. We werken informatiegestuurd en gericht op maximaal maatschappelijk rendement daarom ontwikkelen gemeente, corporaties en Kennispunt Twente een buurtmodel dat dit faciliteert. Genoemde partijen hebben de intentie dit model meerjarig, via een continue proces, toe te passen en het model al werkende door te ontwikkelen op basis van nieuwe inzichten en kennis; 3. Opgave gericht samenwerken aan gebiedsontwikkeling vraagt een gemeentelijke organisatie die daarop is ingericht.

33

Bijlage 4: definities monitor Aantrekken van talent Percentage midden- en hoge inkomensgroepen van totaal aantal inwoners

Definitie

Bron

Woonvisie: mensen met een midden- en hoger inkomen die werkzaam zijn bij een bedrijf of ondernemer zijn. Mensen die werkzaam zijn bij een bedrijf of instelling of ondernemers in de creatieve sector.

Kennispunt

Gemiddeld inkomen

Inkomensverdeling van particuliere huishoudens met inkomen (excl. studentenhuishoudens) per 20%-groep van de landelijke verdeling van het gestandaardiseerde huishoudensinkomen. Het besteedbaar inkomen gecorrigeerd voor verschillen in grootte en samenstelling van het huishouden. Voor midden- en hoge inkomens kijken we naar de drie hoogste categorieen en het aandeel daarvan t.o.v. het totaal. Toelichting: Deze correctie vindt plaats met behulp van equivalentiefactoren. In de equivalentiefactor komen de schaalvoordelen tot uitdrukking die het gevolg zijn van het voeren van een gemeenschappelijke huishouding. Met behulp van de equivalentiefactoren worden alle inkomens herleid tot het inkomen van een eenpersoonshuishouden. Op deze wijze zijn de welvaartsniveaus van huishoudens onderling vergelijkbaar gemaakt. Het gestandaardiseerd inkomen is een maat voor de welvaart van (de leden van) een huishouden. Gemiddeld gestandaardiseerd huishoudensinkomen. CBS

Percentage nieuwe studenten t.o.v. totaal aantal studenten

% studenten dat in het studiejaar als instroom is geregistreerd bij DUO

Monitor Kences

Aantal uitwonende studenten

Personen die studeren aan een hoger onderwijsinstelling in Enschede en binnen de studiestad als uitwonend zijn geregistreerd bij DUO.

Monitor Kences

Aantal gerealiseerde plekken tussen-voorzieningen

Het aantal plekken dat als tussenvoorziening is gerealiseerd.

Aantal geholpen mensen woonstap

Het aantal mensen die met Woonstap zijn geholpen door het wegnemen van woonbelemmeringen.

Werkgroep te transformeren vastgoed Rapportage Woonstap

Inclusieve stad

34

Duurzame stad Percentage woningen zonder aardgasaansluiting tov totaal

Het percentage woningen zonder aardgasaansluiting ten opzichte van het totaal aantal woningen

Klimaatmonitor

Gemiddelde energielabel/ De gemiddelde energieindex van het totale woningbezit van de energieindex woningcorporatie woningcorporaties

Monitor woningcorporaties

Gemiddeld gasverbruik huurwoning in m3 Gemiddeld gasverbruik koopwoning in m3

Het gemiddeld gasverbruik van alle huurwoningen

Klimaatmonitor

Het gemiddeld gasverbruik van alle koopwoningen

Klimaatmonitor

Totaal aantal personen dat ingeschreven staat in het binnensingelgebied(BRP) Aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen per jaar samen met het aantal naar wonen getransformeerde panden per jaar

Kennispunt

Groei van Enschede Toename aantal inwoners binnensingel-gebied Netto toename aantal woningen p/j

Kennispunt

Woningcorporaties als vitale partner Zoektijden sociale huur in Gemiddelde zoekduur van een woningzoekende naar maanden woonruimte in maanden Wachtlijst woonwagens (aantal Lijst met aantal wachtenden voor een woonwagen huishoudens)

Monitor woningcorporaties Gegevens de Woonplaats

Naar een nieuwe aanpak van wijken en buurten Aantal nieuwe wijkaanpakken

Interne informatie

Het aantal wijkaanpakken dat in het desbetreffende jaar is gestart. Aantal lopende wijkaanpakken Het aantal wijkaanpakken dat in het desbetreffende jaar loopt

Interne informatie

35

Bijlage 5: bestuurlijke rolverdeling, invloed van de Raad op (onderdelen van) het woonbeleid

36