Voorstel verhoging budget startersleningen Enkhuizen 2026 - RaadsVOORSTEL

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Verhoging budget startersleningen Enkhuizen 2026 742859

Commissie: Raadsvergadering: 21 april 2026 Portefeuillehouder: Programma:

J. Franx 7: Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en Stedelijke vernieuwing

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen: Voorgesteld besluit: 1. Het plafond voor de startersleningen te verhogen met €700.000 naar €2.750.000 2. Een structureel budget van €24.500 voor rentelasten beschikbaar stellen en ten laste brengen van het structurele begrotingsresultaat 2026 en de meerjarenbegroting overeenkomstig te wijzigen Inleiding In 2024 heeft de Gemeenteraad besloten het plafond voor startersleningen te verhogen naar €2.050.000. Het beschikbare bedrag is inmiddels bijna volledig verbruikt. Om deze reden stelt het college voor om het leningplafond verder te verhogen met €700.000, naar een totaal van €2.750.000. Wij kiezen voor een verhoging van het plafond van €700.000 zodat de gemeente voldoende geld heeft voor het verstrekken van ongeveer 20 nieuwe leningen (maximaal €35.000 per lening). Met een gemiddeld aantal aanvragen van 10 per jaar (in de jaren 2024-2025) verwachten wij dat dit bedrag voldoende is voor de komende twee jaar. De starterslening overbrugt het gat tussen de aankoopprijs van een woning en het maximale leenbedrag dat een starter bij de bank kan lenen. Deze lening komt bovenop een eerste hypotheek van een andere financiële instelling. Hierdoor wordt het mogelijk voor starters op de woningmarkt om een woning aan te schaffen die anders financieel onbereikbaar zou zijn.

Gedurende de eerste drie jaar na verstrekking van de starterslening, zijn er geen maandelijkse lasten voor de koper. Na deze periode begint de koper met het betalen van rente en aflossing, tenzij het inkomen op dat moment niet toereikend is. In zo'n geval kan de koper een herbeoordeling aanvragen, waarbij de nieuwe maandlasten worden bepaald op basis van het dan geldende inkomen. Deze toetsing wordt gedaan door het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn). Fonds met revolverende werking Het SVn is verantwoordelijk voor de beoordeling en verstrekking van de lening. Eenmaal goedgekeurd door de gemeente (toetsing op basis van verordening) kan de aanvrager de lening bij de SVn aanvragen. Het fonds dat door de SVn wordt beheerd en waaruit de startersleningen worden verstrekt, is revolverend. Dit betekent dat terugbetalingen van rente en aflossing weer terugvloeien naar de gemeente, waarna deze middelen opnieuw ingezet kunnen worden voor het verstrekken van nieuwe leningen. Beoogd effect Het doel van dit voorstel is het faciliteren van woningaankopen door starters in Enkhuizen door het beschikbaar stellen van voldoende middelen voor startersleningen. Dit draagt bij aan de leefbaarheid en dynamiek in onze gemeente en ondersteunt starters op de woningmarkt bij het zetten van een belangrijke stap in hun wooncarrière.

1

Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Op grond van de Gemeentewet ( artikel 189) heeft de gemeenteraad het budgetrecht. Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden. Startersleningen worden verstrekt op basis van de Verordening starterslening Enkhuizen 2022. Deze is in 2022 aangepast waarbij ook de grens voor de startersleningen is opgerekt. In het coalitieakkoord van 31 mei 2022 heeft de gemeente Enkhuizen vastgelegd dat de starterslening wordt gecontinueerd en dat het beschikbare budget hiervoor wordt verhoogd. In september 2024 heeft de gemeenteraad eerder besloten het budget voor starterleningen te verhogen met €200.000. Argumenten 1. Continuïteit in het verstrekken van startersleningen is belangrijk om de woningmarkt toegankelijk te houden voor starters. 2. De gevraagde verhoging van het plafond met €700.000 is gebaseerd op de gemiddelde vraag van 13-15 leningen per jaar in Enkhuizen. De verwachting is dat dit voldoende is voor een periode van ongeveer 1.5 jaar. Daarnaast kunnen aflossingen aangewend worden voor het verstrekken van nieuwe leningen.

Kanttekeningen / alternatieven De raad kan besluiten om het plafond niet te verhogen, wat zou kunnen leiden tot een (tijdelijke) stop op het verstrekken van nieuwe Startersleningen totdat voldoende middelen door aflossingen van lopende leningen zijn gegenereerd. Draagvlak De behoefte aan voortzetting voor het verlenen van Startersleningen is duidelijk. Dit gezien de doorlopende vraag naar deze leningen binnen de gemeente (tot 1-12-2025: 11 verstrekte leningen in 2025). Planning, evaluatie en verantwoording Na goedkeuring door de raad blijft de Starterslening beschikbaar. Financiën Dit voorstel heeft een financieel effect op de algemene middelen, aangezien er extern geld aangetrokken moet worden om de verhoging van het plafond voor de startersleningen te dekken. Het college stelt voor om €700.000 extra beschikbaar te stellen, waardoor het totale bedrag op €2.750.000 komt. De kosten zijn voornamelijk veroorzaakt door de rentekosten van een langlopende lening. Het huidige rentetarief voor gemeentelijke leningen ligt rond de 3,5%, wat resulteert in jaarlijkse rentelasten van ongeveer €24.500 voor het extra bedrag van €700.000. Voor de rentelasten vragen wij u een structureel budget van €24.500 beschikbaar te stellen en dit ten laste te brengen van het structurele begrotingsresultaat 2026 van €294.000.

Het rentepercentage van de starterslening staat per lening 15 jaar vast, maar kan wijzigen tot het moment van verstrekking. Op dit moment bedraagt dit circa 4,2%. Daarnaast brengt SVn een variabele beheervergoeding in rekening, die in 2026 0,61% bedraagt over de uitstaande schuldrest. In de eerste drie jaar na verstrekking, waarin starters geen rente en aflossing betalen, wordt deze vergoeding berekend over de volledige hoofdsom. Het verschil tussen de gemeentelijke rentekosten en de renteopbrengsten en beheerkosten binnen het SVnfonds vormt per saldo een structurele last voor de gemeente. Deze lasten zijn aan te merken als de kosten voor het mogelijk maken en verruimen van de startersleningregeling. De rente-inkomsten vanuit SVn zijn afhankelijk van de uitgegeven leningen en wordt achteraf bijgesteld. De financiële effecten zijn gebaseerd op actuele tarieven en aannames en kunnen gedurende de looptijd wijzigen als gevolg van renteontwikkelingen en het aflossingsgedrag van starters. Het is daarom niet mogelijk om deze kosten inzichtelijk te maken voor leningen die nog niet zijn afgesloten.

2

Enkhuizen, 2 februari 2026, waarin dit voorstel is vastgesteld Burgemeester en wethouders van Enkhuizen De secretaris, De burgemeester,

R. van Reijswoud

J. Hoekstra-Sikkema

3