Visie sociaal domein 2026 en verder - raadsVOORSTEL

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Visie Sociaal Domein 2026 en verder 0388721632

Commissie: 2 december 2025 Raadsvergadering: 16 december 2025 Portefeuillehouder: Programma:

W. Hoogervorst 5: Samenleving

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

Bijlage 1: Visie sociaal domein 2026 en verder Bijlage 2: Advies van de Participatieraad Enkhuizen Bijlage 3: reactie namens het college op het advies van de Participatieraad Enkhuizen

Voorgesteld besluit: 1. De visie sociaal domein 2026 en verder vast te stellen. Inleiding De gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland zien een toenemende druk op de gemeenten en (gespecialiseerde) zorg en ondersteuning. De complexiteit en kosten in de jeugdzorg nemen onverminderd toe, gemeenten krijgen steeds meer taken vanuit het Rijk toebedeeld en er is krapte op de arbeidsmarkt met alle gevolgen van dien. Tegelijkertijd zijn er minder mensen en financiën om de gemeentelijke taken uit te voeren. Om de zorg en ondersteuning beschikbaar en betaalbaar te houden voor de mensen die dat écht nodig hebben, is het noodzakelijk dat er op een andere manier gekeken wordt naar het sociaal domein. Bovengenoemde ontwikkelingen zijn aanleiding om opnieuw naar de lange termijn koers van het sociaal domein te kijken. We willen toe naar een houdbaar sociaal domein, zodat inwoners die het écht nodig hebben een beroep op ons kunnen blijven doen. Deze lange-termijn koers voor het sociaal domein, “de visie sociaal domein 2026 en verder”, ligt aan u voor ter besluitvorming. Wat is een visie? Een visie is een voorstelling van de toekomst. Het is een abstract langetermijnperspectief over wat voor positie de gemeenten willen innemen met betrekking tot het sociaal domein. Een visie geeft richting aan het maken van keuzes op basis van waarden en kaders.

Het uitvoeringsplan De manier waarop er uitvoering zal worden gegeven aan het bereiken van de visie, volgt in een uitvoeringsplan. Een uitvoeringsplan is de uitwerking van de stappen, acties en middelen die nodig zijn om dichter bij de realisatie van de visie te komen. Met het uitvoeringsplan werken we aan concrete resultaten. Beoogd effect Het beoogde effect van de visie is het hebben van een veerkrachtige, gezonde, veilige en inclusieve samenleving waarmee de zorg en ondersteuning toegankelijk, effectief en betaalbaar blijft voor wie dit écht nodig hebben. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Gemeentewet, artikel 108: het vaststellen van het kader voor, het door het gemeentebestuur te voeren beleid op het gebied van maatschappelijke ondersteuning, jeugdhulp, participatie en publieke gezondheidszorg, is een taak van de gemeenteraad. Argumenten Naast het verlopen van de meerjaren visie sociaal domein van 2020-2024, zijn de volgende argumenten van toepassing;

1

 Samenwerking SED gemeenten. De gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland hebben dezelfde uitdagingen binnen het sociaal domein. Ze geven uitvoering aan dezelfde taken, met dezelfde ontwikkelingen. Zoveel als mogelijk gelijk beleid voor de inwoners van de SED gemeenten is wenselijk en wordt ondersteund door het vaststellen van deze visie.  De visie als sturingsinstrument. De visie draagt bij aan het effectiever sturen op maatschappelijke resultaten die worden beoogd binnen het sociaal domein. De visie fungeert als paraplu waaronder de uiteenlopende beleids- en uitvoeringsplannen samenkomen. Het dient als instrument dat zowel binnen als buiten de gemeenten wordt meegenomen om richting te geven en samenhang te waarborgen in de taken en de verschillende beleidsvelden die worden uitgevoerd.  Rust en duidelijkheid in een complex en dynamisch domein. Het sociaal domein is constant in beweging. Er zijn veel landelijke ontwikkelingen, financiële uitdagingen, complexe en meervoudige problematiek bij inwoners en de taken en verantwoordelijkheden van een gemeenten nemen toe. Een lange termijn visie zorgt voor duidelijkheid en rust bij inwoners, maatschappelijk partners en gemeenten: het is duidelijk wat de gemeenten belangrijk vinden in het sociaal domein.  Geen einddatum Voorliggende visie heeft geen einddatum.

Bijstelling van de visie is afhankelijk van (landelijke) ontwikkelingen en stelselwijzingen. De visie is echter van dusdanig hoog abstractieniveau dat deze houdbaar is op lange termijn. Daarnaast wordt de visie om de vier jaar geactualiseerd, wanneer van toepassing.  Duidelijk verwachtingen scheppen. De visie maakt aan inwoners, maatschappelijke partners en ambtenaren duidelijk waar de gemeente voor staat en wat zij van de gemeente mogen verwachten in het sociaal domein. De kernwaarden gaan uit van: o o o o o o o o

de eigen kracht van onze inwoners en de behoefte aan ‘iets te doen voor een ander’; voorkomen is beter dan genezen (preventie); bestaanszekerheid als basis; integratie en participatie van diverse groepen; stevige lokale teams en toegang; integraal samenwerken; Datagedreven werken; doen wat werkt en blijvend leren.

 (Toetsings-) kaders: de visie definieert de belangrijkste waarden van de gemeente. De kernwaarden zijn voorwaardelijk voor het maken van keuzes en het terugdringen van de druk op het sociaal domein. Ze geven richting aan beleid en besluitvorming. Deze kaders borgen de uitvoering van diverse wetten, zoals de Jeugdwet, de Wmo en de Participatiewet. Nieuw beleid sluit aan bij landelijke afspraken en draagt actief bij aan de uitvoering van bijvoorbeeld de Hervormingsagenda Jeugd.  Biedt de mogelijkheid tot het maken van keuzes en prioriteiten Het is niet mogelijk om alles wat we wensen tegelijk te doen of om de visie in een paar jaar waar te maken. Daarom moeten er keuzes gemaakt worden van wat belangrijkst is voor de komende jaren op basis van landelijke ontwikkelingen en maatschappelijke ontwikkelingen: o Bestaanszekerheid: ondersteuning aan inwoners is als eerste gericht op de basisvoorwaarden; o Inzicht en overzicht in ons zorglandschap; o Stevige lokale teams en toegang; o Eén laagdrempelige toegang per gemeente; o Meten is weten; o Kosten omlaag; o Het verstevigen van de sociale basis. Kanttekeningen / alternatieven  Bestaand beleid sluit onvoldoende aan

2

In de praktijk kan het voorkomen dat bestaande beleidsplannen binnen het sociaal domein niet geheel passen binnen voorliggende visie sociaal domein. Al het nieuw te ontwikkelen beleid worden geschreven op basis van voorliggende visie, het moet hierbij aansluiten. Draagvlak Deze visie is in samenwerking met verschillende disciplines tot stand gekomen, waaronder de gemeenteraden en adviesraden Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland, de Jongerenadviesraad, de lokale teams: ONS Stede Broec, Stichting Iedereen Telt Mee en Team Inzet en verschillende interne disciplines van beleid. Het advies van de Participatieraad en de Jongerenadviesraad zijn bijgevoegd als bijlagen, alsmede de reactie van het college op deze adviezen. Beide adviezen zijn positief op voorliggende visie. De participatieraad Enkhuizen miste nog een aantal zaken in voorliggende visie, waaronder monitoring op de uitgaven in het sociaal domein. Een aantal van de suggesties van de adviesraad is overgenomen in de visie sociaal domein. De Jongerenadviesraad heeft een aantal verduidelijkende vragen gesteld. Zij adviseert om te letten op uniformiteit in de SED gemeenten en hebben nog een aantal suggesties gedaan. Een aantal hiervan zijn verwerkt in de visie sociaal domein.

Om de mogelijkheden van de organisatie van het sociaal domein in de gemeente te maximaliseren, is het hebben van een uniforme visie sociaal domein ondersteunend. Planning, evaluatie en verantwoording Na vaststelling in de SED-gemeenten wordt de visie gepubliceerd. In samenwerking met communicatie wordt de visie verspreid binnen de gehele organisatie en geplaatst op de gemeentelijke websites. De visie wordt in 2029, wanneer van toepassing, geactualiseerd. Om uitvoering te geven aan de visie wordt deze ondersteund met een -nader vast te stellen- uitvoeringsplan voor het sociaal domein. Inwoners, maatschappelijk partners, waaronder de lokale teams, en belanghebbenden worden betrokken bij het tot stand brengen van het uitvoeringsplan. Deze volgt in het 2de kwartaal van 2026 en wordt vastgesteld door het college. Het uitvoeringsplan wordt, na vaststelling het college, gedeeld met de gemeenteraad ter informatie. Financiën Aan dit raadsvoorstel zijn geen directe kosten verbonden. Enkhuizen, 4 november 2025. Burgemeester en wethouders van Enkhuizen De secretaris, De burgemeester,

R. van Reijswoud

J. Hoekstra-Sikkema

3