Veiligheidsregio Regionaal risicoprofiel PDF 2020-2021

VEILIGHEIDSREGIO NOORD HOLLAND NOORD

Regionaal risicopro el 2020 - 2021 De nitief Vastgesteld door het AB op 6 maart 2020

1 / 36

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Inleiding

Aanleiding

Natuurbranden, overstromingen, maar bijvoorbeeld ook infectieziekten en uitval van nutsvoorzieningen vormen doorlopend een bedreiging van de samenleving. Het regionaal risicopro el is een inventarisatie en analyse van de in een veiligheidsregio aanwezige risico’s. Op basis van deze risico's prepareert de veiligheidsregio zich en kan het bestuur strategische keuzes maken voor de risico- en crisisbeheersing. Deze ambities worden vastgelegd in het beleidsplan van de veiligheidsregio. Om met risico’s om te kunnen gaan moeten overheid, bedrijven en burgers nauw samenwerken. Het risicopro el is hiermee tevens een basis voor risicocommunicatie.

Vaststelling

Het Regionaal risicopro el is op 6 maart 2020 vastgesteld door het Algemeen Bestuur van Veiligheidsregio NoordHolland Noord. De maatschappij wordt steeds sneller en vaker geconfronteerd met nieuwe en onbekende risico's. Zowel op technisch gebied, als op het sociale terrein. Om hier beter op in te kunnen spelen wordt dit risicopro el vastgesteld voor een periode van twee jaar. Sommige toekomstige risico's, zoals bijvoorbeeld windmolenparken op zee en de energietransitie, zijn al in beeld. In de toekomst geven deze een ander risicopro el, maar ze leiden nu nog niet tot preparatieve keuzes voor de crisisorganisatie.

Totstandkoming regionaal risicopro el

2 / 36

Samenwerking Bij het opstellen van het risicopro el werkt de veiligheidsregio samen met relevante partners, zoals gemeenten, provincie, politie en waterschap. De basis voor het opstellen van het risicopro el is de ‘Handleiding Regionaal Risicopro el’. Tijdens het opstellen van dit risicopro el is tevens intensief samengewerkt met Veiligheidsregio Zaanstreek - Waterland. Beide regio’s kennen grote overeenkomsten in soorten risico’s en hebben veelal te maken met dezelfde partners. Op deze manier is voordeel gehaald op e ciëntie en e ectiviteit. Tijdens twee expertbijeenkomsten is de basis gelegd voor het risicopro el. Daarnaast heeft een analyse plaatsgevonden van GRIP incidenten (grotere incidenten met gecoördineerde multidisciplinaire afstemming) over de afgelopen 10 jaar. De uitkomsten van de expertbijeenkomsten en GRIP analyses zijn samengevoegd in het risicopro el.

Risico inventarisatie Tijdens de eerste expertsessie is met de partners en gemeenten gekeken naar de ontwikkelingen in de regio, binnen Nederland en zelfs wereldwijd. Hierbij is ook de informatie uit het Nationaal Veiligheidspro el meegenomen. Partners hebben vanuit hun eigen risicopro el inbreng gegeven. Vervolgens zijn per thema de relevante crisistypes bepaald, hierbij is tevens rekening gehouden met de inspanningen van afgelopen jaren.

Risicoanalyse Tijdens de tweede bijeenkomst zijn de geselecteerde crisistypes geanalyseerd en ‘gescoord’. Bij de beoordeling van de risico’s zijn de vitale belangen (territoriale, fysieke, economische en ecologische veiligheid, sociale en politieke stabiliteit en de veiligheid van cultureel erfgoed) meegewogen en is een inschatting gemaakt van de waarschijnlijkheid. Voor de beoordeling is gebruik gemaakt van expert judgement.

Deelnemers bijeenkomsten en betrokken gemeenten

3 / 36

4 / 36

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Regiobeeld

Geogra sche kenmerken

Veiligheidsregio Noord-Holland Noord bestrijkt het gebied vanaf Castricum, via de zuidgrens van Graft-De Rijp en de noordgrenzen van Beemster en Zeevang tot het Markermeer en alles ten noorden daar van, inclusief Texel. De regio is aan drie kanten omringd door water: de Noordzee, Waddenzee, IJsselmeer en Markermeer. Op 1 januari 2019 omvat de regio 17 gemeenten met totaal circa 649.500 inwoners. In de regio zijn vier gemeenten met meer dan 50.000 inwoners: Alkmaar, Den Helder, Heerhugowaard en Hoorn. Mijngemeente.vrnhn.nl geeft inzicht in de incidenten, die plaatsgevonden hebben in de gemeenten binnen de regio.

Mijngemeente

5 / 36

Bijzondere kenmerken Veerbootverbinding naar Texel. De afsluitdijk en dijk Enkhuizen-Lelystad/ Houtribdijk. Een relatief intensief wegennetwerk waaronder de A7 Amsterdam/ Groningen en de A9/N9 Amsterdam/ Alkmaar/ Den Helder. Twee luchthavens: Maritiem Vliegkamp De Kooij in Den Helder en Texel International Airport en drie kleinschalige (zweef-) vliegvelden. Een tweetal sluizen voor scheepsvaart: Den Oever/ Stevinsluizen en Enkhuizen/ Krabbersgatsluizen. Langs de Noordzee liggen omvangrijke en brede duingebieden. Twee zeedijken als primaire kering.

Opvallendste (risicovolle) inrichtingen De Onderzoeklocatie Petten (OLP), met twee nucleaire onderzoeksbedrijven NRG (hoge ux reactor) en Curium en twee energie-duurzaamheidsbedrijven JRC (Europese Commissie) en TNO/ECN. De Marinehaven Nieuwe Haven en het Militair Vliegkamp/Den Helder Airport (o shore - civiel) in Den Helder. Het gasbehandel- en ontvangstcomplex NAM in Den Helder, gasbehandeling- en compressie-stations Gasunie in Anna Paulowna en Wieringermeer en de gasbehandel- en compressie-installaties TAQA in Alkmaar en Bergen. Overige bedrijven die onder de werkingssfeer vallen van het BRZO: Action, FinCo (Gulf Oil) en gashandel Zoon. Overige inrichtingen staan vermeld op www.risicokaart.nl.

Risicokaart

6 / 36

Regio-overstijgende risico's

Evenementen

De mogelijke regio-overstijgende risico’s vanuit andere regio's

Binnen de regio worden veel evenementen georganiseerd,

komen overeen met de risico’s die we ook in de eigen regio

zoals de Marinedagen in Den Helder, de Texel Airshow,

zien. Bijvoorbeeld luchtvaartongevallen, een grote brand met

Koningsdag, en diverse grootschalige muziekfestivals.

emissie van gevaarlijke sto en en natuurbranden.

7 / 36

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Risicopro el

De risico-inventarisatie, GRIP-analyse en risicoanalyse geven samen het onderstaande risicopro el.

Op de volgende pagina's worden de risico's per categorie toegelicht. De impact, voorbeelden en voltooide maatregelen van de incidenttypen worden hier beschreven.

8 / 36

9 / 36

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Categorie A

Binnen Categorie A van het risicopro el vallen de volgende incidenttypen: Uitval vitale voorzieningen Extreem geweld Extreem weer Verstoring zorgcontinuïteit

Uitval vitale voorzieningen

Bij uitval vitale voorzieningen is een langdurige, grootschalige uitval van elektriciteit als scenario gebruikt. De ketene ecten zijn verstrekkend. De afhankelijkheid van de elektriciteit wordt steeds groter. Door de energietransitie, lokale energieopwekking en de bouw van bijvoorbeeld grote datacenters in Noord Holland wordt de energievoorziening steeds complexer.

Impact Territoriale veiligheid: Bij grensoverschrijdende uitval en/ of cyberaanval als oorzaak. Fysieke veiligheid: Mogelijk slachto ers door ketene ecten, telecommunicatie en ICT vallen uit, er ontstaan problemen in het verkeer en op het spoor, stilvallen bedrijfsprocessen en betalingssystemen. Alarmering en communicatie van hulpdiensten komt in gevaar, zorginstellingen komen in de problemen. Economische veiligheid: Stagneren bedrijfsprocessen en bedrijfs – en betalingssystemen, impact op de toeristische sector. Ecologische veiligheid: Lozing van sto en bij stagneren bedrijfsprocessen, a akkelen, overstort rioolwater. Sociale en politieke stabiliteit: Maatschappelijke onrust afhankelijk van de omvang en tijdsduur van de uitval en weersomstandigheden, crisiscommunicatie is moeizaam. Veiligheid van cultureel erfgoed: Uitval bewaking en klimaatsystemen bij musea.

10 / 36

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Informatiekaart uitval elektriciteit

Storing KPN en uitval 112 2019

Noodcommunicatienet Op rijksniveau aandacht voor de bescherming van vitale

Storing luchtverkeersleiding Schiphol 2018 Stroomstoringen Noord-Holland 2017 en 2015

infrastructuur.

Extreem geweld

Terrorisme, extremisme en radicalisering zijn thema’s die onder grote belangstelling staan, landelijk, maar ook regionaal. Bij het bestrijden van een aanslag maakt het niet uit of die aanslag vanuit een bepaalde ideologie is gepleegd of dat het geweld plaatsvindt vanuit een andere grondslag. Daarom wordt de term extreem geweld aangehouden. Het grote verschil met een ‘klassiek incident’ is het risico op een vervolgaanslag, de gevaarsetting en maatschappelijke impact. Mogelijke oorzaken of triggers zijn idealisme, economische situatie, inmenging van de Nederlandse overheid in buitenlandse ideologische brandhaarden, Lone wolf acties of aanslagen in andere landen.

Impact Territoriale veiligheid: Bij oorzaken vanuit het buitenland. Fysieke veiligheid: Mogelijk meerdere tot velen doden en gewonden. Niet gewonden kunnen getraumatiseerd zijn. Economische veiligheid: Afhankelijke van de locatie, sluiting van openbare ruimte. Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: Maatschappelijke ontreddering en angst, veel media aandacht, zowel nationaal als internationaal. Afhankelijk van de achtergrond invloed op de politieke stabiliteit. Veiligheid van cultureel erfgoed: Cultureel erfgoed kan doelwit zijn van extreem geweld en/ of beschadigd raken.

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Multiscenariokaart extreem geweld

Schietpartij Lone Wolf Utrecht 2019

Terrorisme gevolgbestrijdingsoefeningen 2018

Steekpartij Amsterdam CS 2018 Aanslag luchthaven van Zaventem (B) 2016 Schietpartij Alphen aan den Rijn 2011

Extreem weer

11 / 36

Extreme weeromstandigheden zijn beperkt te voorspellen en kunnen het maatschappelijk leven erg verstoren. De regio wordt grotendeels omringd door water, waardoor uitschieters in temperatuur worden gedempt. De kans op windhozen en ijzel is echter groter. Als gevolg van klimaatverandering neemt frequentie en vorm van extreem weer toe.

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Tijdens extreme hitte of koude overlijden meer mensen, vooral onder de kwetsbare groepen van de bevolking. Economische veiligheid: Verloren gaan van oogst, problemen met bevoorrading en hierdoor tekorten. Ecologische veiligheid: Schade aan de natuur. Sociale en politieke stabiliteit: Verstoring van het (openbaar) vervoer en problemen met de vitale infrastructuur, verstoring maatschappelijk. Veiligheid van cultureel erfgoed: Afhankelijk van het weertype en locatie, schade aan gebouwen en collecties.

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Verschillende organisaties geven informatie bij extreme weer.

Hitte 2019 Droogte 2018

Stedenbouwkundig is meer aandacht voor

Sneeuwstorm 2015

klimaatomstandigheden.

Verstoring zorgcontinuïteit

Het niet kunnen voorzien in verantwoorde zorg door meerdere zorginstellingen wordt als een bedreiging voor de volksgezondheid gezien. Een bedreiging van de zorgcontinuïteit kan veroorzaakt worden door verschillende oorzaken. Een ziektegolf (griepepidemie), tekort aan personeel, de sluiting van de locatie, de uitval van vitale voorzieningen, uitbraak infectieziekten, een groot incident en/ of demogra sche ontwikkelingen (het ouder worden van mensen).

12 / 36

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Niet alle patiënten worden opgenomen, uitstellen van operaties, overbelaste spoedeisende hulp en/of overplaatsingen, overbelasting van de mantelzorg, de huisartsen, thuiszorg en het ambulancevervoer. Economische veiligheid: Uitval van werknemers Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: Maatschappelijke onrust, verstoring van de openbare orde en veiligheid, politieke vragen. Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Ketenregie en samenwerkingsafspraken met de acute

Faillissement ziekenhuizen 2018

ketenpartners.

Griepgolf 2018

Project 'Grip op griep'

Gesprongen waterleiding VUmc 2015

Situatiebeeld LCMS (GHOR)

13 / 36

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Categorie B

Binnen Categorie B van het risicopro el vallen de volgende incidenttypen: Overstroming Incident aardgastransportleiding Stralingsincident

Overstroming

Aan drie zijden omringd door water is Veiligheidsregio Noord-Holland Noord een bijzondere regio. Een overstroming kan plaatsvinden vanuit de Noordzee, Waddenzee, IJsselmeer/Markermeer of een dijkdoorbraak van een polder. De kans op een overstroming wordt mede beïnvloed door klimaatverandering, stijging van de zeespiegel en extreem weer (nat en droog).

Impact Territoriale veiligheid: Voor lange tijd onbewoonbaar raken van een gebied, gevolgen ook ver buiten direct getro en gebied merkbaar. Fysieke veiligheid: Doden en gewonden, evacuaties, gebrek aan primaire levensbehoeftes. Economische veiligheid: Economische schade, faillissementen. Ecologische veiligheid: Ecologische schade, afhankelijk van de locatie. Sociale en politieke stabiliteit: Ketene ecten uitval vitale infrastructuur, wegen onbegaanbaar. Maatschappelijke onrust. Veiligheid van cultureel erfgoed: Culturele schade, afhankelijk van de locatie.

14 / 36

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Interregionaal project ‘Wateroverlast en overstroming’

Dijkdoorbraak Wilnis 2003

Interregionale en internationale oefeningen

Watersnoodramp 1953

Samenwerking in ‘Meerlaagsveiligheid’ (Dijk op orde, ruimtelijke inrichting, crisisbeheersing)

Incident aardgastransportleiding

Speci ek voor de regio zijn de vele kilometers hogedruk aardgastransportleidingen, ook van en naar het buitenland, en de inrichtingen die hiermee samen hangen. De NAM in Den Helder, de gasbehandel- en compressie-installaties van de Gasunie in Anna Paulowna en Wieringermeer en TAQA in Alkmaar en Bergen. Beschadiging van leidingen kan optreden tijdens werkzaamheden of door technisch falen. Afhankelijk van de situatie kan vrijkomend gas exploderen of ontstaat een fakkelbrand.

Impact Territoriale veiligheid: Als schakel in de gasrotonde van Europa zijn internationale gevolgen mogelijk. Fysieke veiligheid: Doden en gewonden, instortingen en secundaire branden in een gebied tot honderden meters. Oorverdovend lawaai. Economische veiligheid: Economische schade, leveringsproblemen afhankelijk van de locatie Ecologische veiligheid: Ecologische schade, afhankelijk van de locatie. Sociale en politieke stabiliteit: Afhankelijk van de locatie ketene ecten. Maatschappelijke onrust. Veiligheid van cultureel erfgoed: Culturele schade, afhankelijk van de locatie.

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Rampbestrijdingsplannen Gasunie/ NAM/ TAQA

Gaslekkage Callantsoog 2018

Grootschalige oefeningen

Gaslekkage Alkmaar 2017 Gasexplosie Gellingen (B) 2006

Stralingsincident

Op het terrein van het Onderzoekslocatie Petten (OLP) staat één reactor, de ‘Hoge Flux Reactor’ (HFR). De nieuw te bouwen reactor ‘Pallas’ vervangt in de toekomst de HFR. Op het Marineterrein in Den Helder kunnen onderzeeboten aanwezig zijn met een kernaandrijving. In geval van een ongeval in de kernreactor of tijdens het transport kunnen radioactieve sto en vrijkomen.

15 / 36

Impact Territoriale veiligheid: Door besmetting kan een gebied beperk worden gebruikt. Fysieke veiligheid: De kans op acute dodelijke slachto ers is marginaal, wel kans op stralingsziekte en ontwikkeling kanker. Mogelijk krijgen mensen last van psychische klachten. Bij spontane evacuatie is er kans op ongevallen met slachto ers. Economische veiligheid: Leveringsproblemen isotopen, besmetting van landbouwgronden, impact op de toeristische sector. Ecologische veiligheid: Besmetting van omliggende natuurgebieden. Sociale en politieke stabiliteit: Afhankelijk van de locatie ketene ecten. Maatschappelijke onrust. Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Rampbestrijdingsplan OLP

Kleine incidenten in het verleden: lekkage koelwater 2018,

Predistributie Jodiumprofylaxe

lekkage en verontreiniging 2012. Incidenten zoals in Fukushima en Tsjernobyl zijn van een totaal andere grootte.

16 / 36

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Categorie C

Binnen Categorie C van het risicopro el vallen de volgende incidenttypen: Brand gebouw verminderd zelfredzamen Natuurbrand Brand met e ecten Verkeersongeval met e ecten Ruiming explosief/ gevaarlijke stof

Brand gebouw verminderd zelfredzamen

Binnen de regio bevinden zich een groot aantal gebouwen waar niet of verminderd zelfredzame personen wonen. Dit kunnen gewone woongebouwen zijn of gebouwen bedoeld voor zorg. Gebouwen waar zorg verleend wordt moeten voldoen aan extra voorwaarden op het gebied van brandveiligheid, gewone woongebouwen niet. Adequate hulp staat onder druk doordat personeel vaak beperkt aanwezig is en rookverspreiding te verwachten is door het falen van voorzieningen.

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Doden en gewonden Economische veiligheid: Rook- en waterschade in het gebouw. Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: Opvang bewoners, maatschappelijke en bestuurlijke onrust. Veiligheid van cultureel erfgoed: -

17 / 36

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Controle en handhaving

Brand ziekenhuis Den Helder 2017

Brandveilig leven activiteiten

Brand zorgcentrum Hoorn 2017

Natuurbrand

De natuurgebieden langs de Noordzee zijn gevoelig voor grote bos- en duinbranden. Door droogte (klimaatverandering) neemt het risico toe. Langs de gehele kust zijn dorpen en recreatiegelegenheden gevestigd met kwetsbare objecten. De ervaring heeft geleerd dat de brandbestrijding en evacuatie moeizame en tijdrovende bezigheden zijn.

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Ontruiming, gewonden Economische veiligheid: Inkomstenderving recreatiebedrijven. Ecologische veiligheid: Verlies bos- en heidegebied. Sociale en politieke stabiliteit: maatschappelijke onrust bij brandstichting Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Incidentbestrijdingsplan Natuurbranden

Duinbranden rondom Bergen en Schoorl 2009, 2010 en 2011

Aanschaf natuurbrandbestrijdingsvoertuigen Waterputten geslagen Samenwerking met gebiedsbeheerders geïntensiveerd

Brand met e ecten

De meeste GRIP incidenten in onze regio hebben betrekking op branden met een e ectgebied. Dit zijn branden met een grote rookontwikkeling, gevaarlijke sto en en/ of asbestverspreiding. Mogelijke oorzaken zijn menselijk handelen, technisch falen of weersomstandigheden. De omvang van een brand is afhankelijk van aanwezige brandbare materalen en het al dan niet werken van preventieve maatregelen. Plaatsing binnen het risicopro el is bepaald vanuit de analyse van GRIP incidenten over de afgelopen 10 jaar.

18 / 36

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Mogelijk gewonden door rookinhalatie. Economische veiligheid: Sluiting van omliggende bedrijven, vernietiging van gewassen. Ecologische veiligheid: Vervuiling in de omgeving Sociale en politieke stabiliteit: Maatschappelijke onrust en angst, advies om ramen en deuren te sluiten en/of evacuatie, verstoring van de openbare orde en veiligheid. Vragen over de vergunningverlening en handhaving bij het getro en pand. Veiligheid van cultureel erfgoed: Mogelijke rookschade indien aanwezig binnen het e ectgebied.

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Instant magazine Asbest

Brand schuren Oudkarspel met asbest 2019

Toezicht door RUD

Brand loodsen Wijdenes met asbest 2018

Ketenoefening 2018

Brand industriegebouw Zwaag 2018

Crisiscommunicatie, sirenes en NL Alert

Verkeersongeval met e ecten

Binnen de regio liggen meerdere provinciale wegen en wegen langs water. Alcoholgebruik en te snel rijden zijn een landelijk gegeven. Ongevallen hebben hierdoor al snel ernstige gevolgen. Met name bij betrokkenheid van jongeren of buitenlandse werknemers ontstaat de behoefte aan coördinatie en communicatie. De impact op locale gemeenschappen kan eveneens groot zijn. Grote ongevallen buiten de regio, waarbij meerdere inwoners van de regio betrokken zijn (ramp op afstand) vraagt bijzondere inzet. Plaatsing binnen het risicopro el is bepaald vanuit de analyse van GRIP incidenten over de afgelopen 10 jaar.

19 / 36

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: doden en gewonden Economische veiligheid: Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: Impact op een gemeenschap Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Opleiden en oefenen (mono-) disciplines

Vier personen overleden bij auto te water Obdam 2019

Procedures (mono-) disciplines

Drie jongeren overleden ongeval Anna Paulowna 2018 Hoogwerker van vrachtauto gevallen N9 2018

Ruiming explosief/ gevaarlijke stof

Ongevallen met gevaarlijke sto en kunnen voorkomen bij bedrijven of bij het transsport van gevaarlijke sto en. In toenemende mate is echter ook sprake van ontmanteling van illegale drugslaboratoria en afvaldumpingen. Bij de vonst van explosieven uit de Tweede Wereldoorlog, bij verzamelaars of bij melding van verdachte pakketjes bestaat gevaar voor de hulpverleners en daarnaast kans op maatschappelijke onrust. Bij de afhandeling van deze incidenten ligt een grote taak bij de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD). Plaatsing binnen het risicopro el is bepaald vanuit de analyse van GRIP incidenten over de afgelopen 10 jaar.

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: doden en gewonden Economische veiligheid: Ecologische veiligheid: afhankelijk van de locatie en betrokken stof Sociale en politieke stabiliteit: mogelijk maatschappelijke onrust Veiligheid van cultureel erfgoed: -

20 / 36

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Opleiden en oefenen (mono-) disciplines

Onwelwording personen Obdam 2019

Procedures (mono-) disciplines

Brand bestelbus gevaarlijke sto en Hoorn 2018 'Chloor' lekkage texel 2017 Texel Woning met explosieven Den Helder 2013

21 / 36

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Categorie D

Binnen Categorie D van het risicopro el vallen de volgende incidenttypen: Incident persoon met verward gedrag Verstoring evenement - Paniek in menigten Besmettelijke dierziekte Opvang grote groep mensen Incident maatschappelijke impact Incident op het water Luchtvaartincident

Incident persoon met verward gedrag

Incidenten met personen met verward gedrag komen steeds meer voor in de regio. Als oorzaak wordt de veranderende maatschappij en tekort aan (geestelijke) gezondheidszorg genoemd. Hulpdiensten worden zich daarnaast steeds bewuster van mogelijke gevaarsetting, waardoor incidenten eerder multidisciplinair worden bestreden. Plaatsing binnen het risicopro el is bepaald vanuit de analyse van GRIP incidenten over de afgelopen 10 jaar.

22 / 36

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: gevaar voor de betrokken persoon en de omgeving indien gedreigd wordt met gasontplo ng, brandstiching en/ of geweld. Economische veiligheid: Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: mogelijk onrust in de omgeving Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Planvorming en nieuwsbrief 'Personen met verward gedrag'

Diverse incidenten met personen met verward gedrag in de

GGZ Crisisdienst auto, Diligence

regio

Verstoring evenement - Paniek in menigten

Paniek in menigten kan ontstaan indien een grote groep mensen zich bevindt in een te kleine omgeving. Mensen raken in paniek, komen hierdoor in de verdrukking en/ of worden onder de voet gelopen. Paniek in menigten kan ook ontstaan na een (dreigend) incident. Grote evenementen, maar ook demonstraties en andere manifestaties zijn risicovolle omstandigheden. De oorzaak of trigger kan een incident of aanslag zijn, de dreiging hiervan, een schrikreactie of snel veranderende weersomstandigheden.

23 / 36

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Door verstikking en het onder de voet lopen kunnen mensen overlijden of ernstig gewond raken. Economische veiligheid: Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: Maatschappelijke onrust, onzekerheid betrokkenen en familie. Overbelasting telefoonnet. Vragen over veiligheid, schuldvraag en vergunningverlening. Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Evenementenbeleid en gebruik evenementenkalender

Verdrukking disco Schagen 2018 Dam-schreeuwer 2010 Love parade drama Duisburg (D) 2010

Besmettelijke dierziekte

Besmettelijke dierziekten zijn een jaarlijks terugkerend fenomeen. Mensen en/of dieren uit een ander besmet gebied, overdracht door wilde dieren of slechte hygiëne kunnen overdracht veroorzaken. Besmettelijke dierziekten kennen verschillende verschijningsvormen en veel slachto ergroepen (bacterieel, virus, zoönose, vee, pluimvee, wild). Sommige dierziekten zijn overdraagbaar op de mens. Binnen de regio vindt weinig intensieve veeteelt plaats.

24 / 36

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Bij een uitbraak kunnen mensen ziek worden. Economische veiligheid: Beperken van de bewegingsvrijheid heeft nanciële gevolgen voor betrokken bedrijven, leveranciers en afnemers. Ook de toeristische sector kan worden getro en. Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: Vragen over veiligheid, gezondheid en lange termijn gevolgen, emotie en maatschappelijke onrust bij ruiming. Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Regie ligt bij het Ministerie van Landbouw of het Ministerie

Vogelgriep H5N8 2016

van Economische Zaken.

Q-koorts 2010

Landelijke of regionale maatregelen worden ingesteld bij een uitbraak.

Opvang grote groep mensen

Bij kleine incidenten kunnen mensen vaak bij familie of vrienden terecht. Bij grote incidenten of crisis is georganiseerde opvang noodzakelijk. Afhankelijk van het soort crisis is hiervoor wel of geen voorbereidingstijd beschikbaar. Opvang kan voor langere tijd noodzakelijk zijn, bijvoorbeeld bij een overstroming, hierbij kan ook gedacht worden aan opvang vanuit een andere regio. Naast acute opvang gaat het hierbij ook over alle aansluitende processen.

25 / 36

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Economische veiligheid: Opvang locaties niet meer beschikbaar voor andere activiteiten. Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: Maatschappelijke onrust, vragen over veiligheid bij vreemdelingen. Betrokkenen kunnen zich in de steek gelaten voelen. Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Het opvangen van grote groepen mensen is een

Ontruiming Fort Oranje 2017

bevolkingszorgproces.

Vluchtelingencrisis 2015

Meerdere gemeenten in de regio hebben ter voorbereiding

Gasexplosie Diemen 2014

opvanglocaties aangewezen.

Incident maatschappelijke impact

Incidenten met een grote maatschappelijke impact kenmerken zich door veel media-aandacht, onder de bevolking ontstaat onrust en er kunnen burgeracties ontstaan. Bij dit type incidenten bestaat de behoefte aan een gecoördineerde aanpak. De verantwoordelijkheid ligt bij gemeenten, met een grote rol voor de GGD. Bij de aanpak kan spanning ontstaan tussen de behoefte aan informatie, privacy en het onderzoeksbelang van het OM. Ook fysieke incidenten kunnen uitmonden in een incident met maatschappelijke impact.

26 / 36

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Psychische impact op direct betrokkenen, maar ook op de omgeving. Economische veiligheid: Impact op de betrokken bedrijfstak. Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: Maatschappelijke onrust. Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Veelal gaat het om strafbare feiten, in deze situaties is de driehoek van OM-burgemeester-politie dominant.

Zoektocht Ruben en Julian 2013 Project X Haren 2012

Pilot regionale aanpak

Zedenzaak Amsterdam 2010

Incident op het water

De regio wordt omgeven door de Noordzee, Waddenzee, IJsselmeer en Markermeer. Daarnaast kennen we het nodige binnenwater. De afgelopen jaren wordt het drukker op het water door toename van de recreatievaart, beroepsvaart en ook de ‘Witte vloot’. Daarnaast is er de bootverbinding naar Texel. Bij een aanvaring tussen schepen zijn veel partijen betrokken bij de hulpverlening. Complicerende factor daarbij is de slechte bereikbaarheid van de locatie.

27 / 36

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Doden, gewonden en vermisten. Economische veiligheid: Stremming vaargeul. Ecologische veiligheid: Milieuvervuiling door het vrijkomen van gevaarlijke sto en. Sociale en politieke stabiliteit: Veiligheid van cultureel erfgoed: Schade aan historische vloot.

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Interregionale planvorming Noordzee, Waddenzee en

Verloren containers 2019

IJsselmeer

Incident partyboot Egmond 2017

Samij/ CRW oefening 2018

Gebroken mast (3 doden) 2016

Nautisch risicopro el IJselmeergebied

Gezonken zeilboot (32 kinderen geëvacueerd) 2007

Oefening Livex/ Marex (ontruiming passagiersschepen)

Luchtvaartincident

In Noord-Holland Noord liggen twee luchthavens. Maritiem Vliegkamp De Kooy (MVKK, Den Helder Airport) en Texel International Airport. Daarnaast zijn er drie kleinschalige (zweef)vliegvelden (Wieringermeer, Slootdorp en Castricum). Tevens vinden veel vliegbewegingen plaats boven de regio.

28 / 36

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Doden en gewonden. Economische veiligheid: Stremming van de luchthaven. Ecologische veiligheid: Milieuvervuiling door brandstof en/of lading. Sociale en politieke stabiliteit: Politieke discussie over oorzaak, mogelijk vragen over incidentbestrijding. Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Rampbestrijdingsplan De Kooy/ Den Helder Airport

Turkish Airlines 2009

Tabletop oefening Texel Air Show 2018.

Dakota Waddenzee 1996

Luchthavens De Kooy en Texel beschikken over een

Eindhoven 1996

luchthavenbrandweer.

29 / 36

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Onderbouwing

Natuurlijke omgeving

Het thema ‘Natuurlijke omgeving’ gaat over de fysieke natuurlijke omgeving, maar ook over de risico’s met een natuurlijke oorzaak, zoals overstromingen.

Ontwikkelingen Klimaatverandering en de gevolgen hiervan: Stijgende zeewaterspiegel Extreme neerslag en ijsvorming Extreme droogte, extreme kou of hitte Opkomst van uitheemse planten, dieren en ziekten

30 / 36

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Overstroming

Aardbevingen

Scenario: Dijkdoorbraak primaire waterkering

Tussen Alkmaar en Bergen hebben zich in het verleden enkele

Natuurbrand

kleine aardbevingen voorgedaan. De maximale beving was 3,2

Scenario: Grote brand in het duingebied

op de schaal van Richter. De kans is aanwezig dat zich

Extreem weer

opnieuw aardbevingen voordoen. Enige maatschappelijke

Scenario: Extreem winterweer

onrust is te verwachten, maar de waarschijnlijkheid en

Besmettelijke dierziekte

fysieke gevolgen zijn heel klein. Samen met Veiligheidsregio

Scenario: Uitbraak besmettelijke dierziekte

Zaanstreek- Waterland wordt gewerkt aan een nader invulling van risico- en crisiscommunicatie. Plagen De opkomst van exoten door klimaatverandering wordt als aandachtpunt benoemd. Op dit moment is blauwalg een actueel onderwerp, hierop worden voldoende maatregelen genomen door onder andere het Hoogheemraadschap en risicocommunicatie door onder andere de GGD en het Hoogheemraadschap.

Gebouwde omgeving

Het thema ‘Gebouwde omgeving’ heeft betrekking op het bouwen en gebruik van gebouwen en kunstwerken.

Ontwikkelingen Het eindigen van de levensduur van bouwwerken. Constatering van meer bouwfouten en vraagtekens bij de (constructieve) veiligheid. Gebrekkige kennis en de druk om steeds goedkoper te bouwen. Deregulering, privatisering en veranderende regelgeving. Demogra sche veranderingen, mensen worden ouder en blijven langer thuis wonen. Klimaatverandering en energietransitie, energiezuinig bouwen en de plaatsing van zonnepanelen.

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Brand gebouw verminderd zelfredzamen

Brand in hoge gebouwen

Scenario: Brand in een gebouw met niet of verminderd

In de regio zijn nauwelijks gebouwen boven de 70 meter of

zelfredzame personen

lager dan niveau -3. Daarnaast wijkt de inzet in dit soort

Brand met e ecten

gebouwen ook nauwelijks af van de dagelijkse

Scenario: Brand in opslag gevaarlijke sto en <10 ton

werkzaamheden. Instortingen van grote gebouwen en kunstwerken De veiligheidsregio kan weinig invloed uitoefenen op dit risico. Voor de bestrijding van incidenten zijn landelijk specialistische teams beschikbaar. Recent zijn wel vragen gesteld over de staat van bruggen en viaducten. Naar aanleiding hiervan wordt door RWS nader onderzoek gedaan.

31 / 36

Technologische omgeving

Het thema ‘Technologische omgeving’ heeft betrekking op incidenten met gevaarlijke sto en. Het gaat hierbij om brandbare, explosieve, giftige en radioactieve sto en.

Ontwikkelingen Ontwikkelingen in de technologische omgeving gaan steeds sneller. Grotere afhankelijkheid van technologische voorzieningen en hierdoor een kwetsbaardere samenleving. Besturings- en veiligheidssystemen zijn in grote mate afhankelijk van stroom- en ICT voorzieningen.

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Stralingsincident

Alle gede nieerde crisistypen binnen het thema

Scenario: Emissie radioactieve sto en

'Technologische omgeving' worden opgenomen in het

Incident aardgastransportleiding

risicopro el.

Scenario: Breuk en fakkel aardgastransportleiding Ruiming explosief/ gevaarlijke stof Opname in het risicopro el vanuit de analyse van GRIP incidenten over de afgelopen 10 jaar.

Vitale infrastructuur

Het thema ‘Vitale infrastructuur’ heeft betrekking op de uitval van voorzieningen voor een ongestoord leven. Voorbeelden zijn de uitval van elektriciteit of drinkwatervoorziening.

32 / 36

Ontwikkelingen Groter wordende afhankelijkheid van technologische voorzieningen, de samenleving is kwetsbaarder. De snelheid van ontwikkelingen is hoog (bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie). Cybercriminaliteit in combinatie met het ‘internet of things’ zijn een bedreiging van de veiligheid. De kans op storingen in het (Europese) elektriciteitsnetwerk wordt groter. (Storingen, overbelasting, e ecten van een zonnestorm, internationale politieke inmenging). Aansturing van bedrijfsprocessen verloopt tevens vaak via datacommunicatie.

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Uitval vitale voorzieningen

Verstoring drinkwatervoorziening

Scenario: Uitval elektriciteit

Crisiscommunicatie en het (beperkt) voorzien in

Verstoring telecommunicatie en ICT is meegenomen als

nooddrinkwater zijn geregeld. Alleen bij langdurige uitval of

ketene ect van uitval elektriciteit. Uitval heeft consequenties

bij uitval in meerdere gemeentes tegelijkertijd ontstaan

voor communicatie, uitval van internet, (mobiele) telefoon,

grotere problemen.

C2000, LCMS, NL Alert, enzovoort. Cyber en digitale ontwrichting kennen vele mogelijke

Verstoring rioolwaterafvoer en afvalwaterzuivering

e ecten, van verstoring vitale infrastructuur, uitval van (data)

Verstoring afvalverwerking

communicatie tot het falen van technologische installaties. In

Verstoring voedselvoorziening

het licht van de mogelijk ernstige gevolgen van digitale

Deze scenario's worden door de experts minder relevant

ontwrichting en de afstemming tijdens cybergevolgbestrijding

geacht. De kans, e ecten en beïnvloedingsmaatregelen zijn

ligt hier een regierol voor de veiligheidsregio. In het regionaal

minimaal.

risicopro el valt cyber onder de noemer ‘Uitval vitale infrastructuur’, tevens vormt cyber één van de thema’s binnen het project nieuwe crises. Preparatie op cybercrime is vooral de eigen verantwoordelijkheid van bedrijven.

Verkeer en vervoer

Het thema ‘Verkeer en vervoer’ heeft betrekking op het vervoer door de lucht en over weg, spoor en water. Incidenten zijn de meest voorkomende oorzaak van verstoringen. Andere oorzaken zijn bijvoorbeeld extreme weersomstandigheden of stakingen.

33 / 36

Ontwikkelingen Toenemende drukte op de weg, het water en het spoor. Nieuwe vervoersmiddelen, zoals elektrische auto’s, drones, e-bikes en grotere vrachtwagens. Zelfrijdende vervoersmiddelen. Vele hulpmiddelen in voertuigen leiden tot een lagere zelfredzaamheid van mensen (bij uitval). Gebruik van andere brandsto en, zoals elektriciteit, LNG, CNG en waterstof.

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Luchtvaartincident

Incidenten in tunnels

Scenario: Luchtvaartincident klein passagiersvliegtuig

In de regio Noord-Holland Noord liggen geen tunnels. Wel is

Incident op het water

er een grote onderdoorgang in de N307 bij Hoogkarspel. Bij de

Scenario: Aanvaring cruise- en vrachtschip

opening van de onderdoorgang in 2018 is geoefend door de

Verkeersongeval met e ecten: Opname in het risicopro el

hulpdiensten. Door de geringe kans en e ecten van een

vanuit de analyse van GRIP incidenten over de afgelopen 10

incident wordt deze niet opgenomen in het Risicopro el.

jaar.

Gezondheid

Het thema ‘Gezondheid’ heeft betrekking op de impact van virussen, infecties en bacteriën op de lichamelijke gezondheid van mensen. Het gaat niet om de gevolgen van incidenten.

34 / 36

Ontwikkelingen Antibioticaresistentie Tekort aan (geestelijke) gezondheidszorg, toename van incidenten met verwarde personen. Langdurige griepperioden. Demogra sche ontwikkelingen, mensen worden ouder. Personeelstekorten in de zorg.

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Verstoring zorgcontinuïteit

Bedreiging volksgezondheid en ziektegolf

Scenario: Tekort aan zorgpersoneel door griepepidemie.

De onder deze kopjes genoemde risico’s worden gezien als

Incident persoon met verward gedrag

‘business as usual’.

Opname in het risicopro el vanuit de analyse van GRIP

Antibioticaresistentie

incidenten over de afgelopen 10 jaar.

De experts hebben dit onderwerp extra benoemd. Met betrekking tot antibioticaresistentie ligt hier een taak voor de GGD en niet voor de veiligheidsregio. Het advies is dit punt te blijven monitoren.

Sociaal-maatschappelijke omgeving

Het thema ‘Sociaal-maatschappelijke omgeving’ heeft betrekking op situaties die een grote maatschappelijke en sociale impact tot gevolg hebben. Het gaat hierbij zowel om de zichtbare (demonstraties/ vernielingen) als in eerste instantie onzichtbare crises (groeiende onrust in de buurt).

35 / 36

Ontwikkelingen Sociale netwerken zijn aan het veranderen. Individualisering van de maatschappij, met vereenzaming en afname van hulpbereidheid tot gevolg. Minder tolerantie, grotere polarisatie en meer extremisme. De mogelijkheid om ‘fakenieuws’ realtime te maken kan een trigger zijn voor maatschappelijke onrust. (Net als overigens het gewone nieuws). Het afdwingen van (cultuur) veranderingen leidt tot extreme situaties (Zwarte Pietendiscussie/ grote grazers Oostvaarderdersplassen) . Op sociale media wordt informatie beïnvloed door gegevens over de gebruiker. Door deze ' lterbubbels' bestaat het risico dat mensen geïsoleerd raken van andere standpunten.

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Incident maatschappelijke impact

Verstoring openbare orde

Scenario: Grote zedenzaak

Hieronder verstaan de experts ook maatschappelijke

Opvang grote groep mensen

ontwrichting, inclusief de gevolgen voor de sociale veiligheid.

Scenario: Evacuatie dreigende overstroming

Geconstateerd wordt dat oorzaken en e ecten bijna

Extreem geweld

eindeloos zijn. In plaats van het algemene thema ‘Verstoring

Scenario: Schietpartij

openbare orde’ worden de drie genoemde thema’s

Verstoring evenement - Paniek in menigten

opgenomen in het risicopro el. De experts benoemen tevens

Scenario: Verstoring evenement/ Paniek in menigten

het onderscheid tussen een itsramp en een crisis die een aanlooptijd kent. Ondermijning Dit risico is benoemd in het Nationaal Veiligheidspro el. Experts zien dit niet als een risico dat in een regionaal risicopro el thuishoort. Thema’s als buitenlandse beïnvloeding worden landelijk opgepakt. Lokaal kan wel sprake zijn van vermenging van de onderwereld met de bovenwereld. Op het gebied van criminele ondermijning loopt de aanpak via de politie, het OM en de gemeente.

36 / 36