Transitievisie warmte, vaststellen uitgangspunten - raadsVOORSTEL

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Transitievisie Warmte, vaststellen uitgangspunten 893279

Commissie: Raadsvoorstel:

15 februari 2021. 2 maart 2021

Portefeuillehouder: Programma:

E. Heutink-Wenderich 6: Milieu

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

Presentatie thema bijeenkomst Enkhuizen Mentimeter Raadsessie uitgangspunten Enkhuizen

Voorgesteld besluit: Voor het opstellen van de TransitieVisie Warmte de volgende uitgangspunten vast te stellen: - betaalbaarheid voor iedereen - open ogen voor innovatie - we starten in de buurten waar de meeste kansen liggen - draagvlak bepaalt het tempo - keuzevrijheid voor bewoners - collectieve oplossingen eerst

Inleiding In het klimaatakkoord (2019) zijn afspraken gemaakt om de CO2 productie te reduceren1. In het klimaatakkoord is afgesproken dat gemeenten een Transitievisie Warmte (TVW) opstellen waarin is vastgelegd waarop buurten en wijken voor wat betreft hun warmtevoorziening niet meer afhankelijk zijn van aardgas. In de raadsvergadering van november 2019 heeft u kennis genomen van het rapport “Verkenning aardgasvrij Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland” en heeft u het College opdracht gegeven voor de SED gemeentes gezamenlijk een TVW op te stellen waarbij wel ruimte is voor lokale keuzes2. Na verdere uitwerking van de gegevens uit de verkenning is op 8 december jl. in een themabijeenkomst met u gesproken over de uitgangspunten voor de visie. Hierbij is gevraagd om de uitkomsten van dit gesprek voor te leggen aan de raad. Hierbij krijgt u de resultaten van de themabijeenkomst en leggen we de uitgangspunten voor de TVW aan u voor ter vaststelling. Beoogd effect De raad stelt met de TVW haar ambitie voor een aardgasvrije gemeente vast en geeft op hoofdlijnen aan op welke wijze zij invulling wil geven aan het bereiken van deze ambitie. Met de uitgangspunten geeft de raad aan welke belangen het meest belangrijk zijn. De uitgangspunten zijn de basis of het vertrekpunt voor de visie. Ze geven houvast bij het opstellen van de visie.

Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) De TVW is een afspraak uit het klimaat akkoord waaraan de gemeentes in VNG verband zich aan verbonden hebben. De TVW is vormvrij. Vanuit het Klimaatakkoord zijn er wel richtlijnen over welke onderwerpen terug moeten komen in de TVW: - Wat zijn de alternatieven voor aardgas in de gemeente? - Welke oplossingen zijn er per wijk om deze aardgasvrij te maken met de laagste maatschappelijke kosten? - Wat is een goed moment om deze alternatieven toe te passen? Zijn er bijvoorbeeld kansen om werkzaamheden te combineren, bijvoorbeeld met gepland onderhoudswerkzaamheden van de diverse stakeholders?

1 2

https://www.klimaatakkoord.nl/documenten/publicaties/2019/06/28/klimaatakkoord https://enkhuizen.raadsinformatie.nl/vergadering/571379/gemeenteraad%2026-11-2019

1

Voor de uitgangspunten zijn geen voorwaarden en kunnen geheel vrij door u ingevuld worden. Argumenten In de themabijeenkomst van 8 december is geconcludeerd dat de bijeenkomst wel een goed beeld heeft opgeleverd welke uitgangspunten er voor de TVW moeten worden gehanteerd maar ook dat de aanwezige leden de uitgangspunten nog graag in een raadsvergadering terug wilde zien voor een formele vaststelling. Samenvatting Themabijeenkomst Informatief In de bijeenkomst is eerst geschetst hoe we vanaf het klimaatakkoord in Parijs op mondiaal niveau, via het nationale klimaatakkoord, de tafel van de gebouwde omgeving en de leidraad naar een TVW komen. Vervolgens is de stand van zaken weergegeven. Hoe de eerste verkenning verder is uitgewerkt en bij de belangrijkste stakeholders is opgehaald welke plannen zij hebben. Hiermee is een goed beeld ontstaan waar kansen liggen om aan te sluiten. Er is kort aangegeven welke stappen er nog volgen na de themabijeenkomst alvorens in te gaan op de grote hoeveelheid aan technieken die in beeld zijn (en nog niet in beeld zijn) om als alternatief voor het aardgas in te zetten. Zo is bijvoorbeeld een warmtepomp een techniek die op korte termijn ingezet kan worden en is waterstofgas als vervanger voor gas dat niet. Deze zou later, na 2030, misschien wel een mogelijk alternatief kunnen zijn.

Hierbij werden ook al enkele dillema’s aangestipt en werd duidelijk dat door de diversiteit in de bestaande gebouwen en ligging er meerdere technieken ingezet zullen worden. Vanuit de verbeterde verkenning is al even een beeld geschetst welke technieken als kansrijk in de verschillende wijken naar voren lijken te komen. De uitgangspunten In het tweede deel is met behulp van het tool Mentimeter opgehaald welke zaken er als belangrijk gezien worden. In de discussie is gesproken over welke overwegingen en argumenten de keuze voor het uitgangspunt ondersteunen. Eerst zijn de antwoorden op de volgende twee open vragen opgehaald:  Waar liggen kansen in de warmtetransitie?  Wat is de grootste uitdaging in de warmtetransitie? Vervolgens werd met behulp van het Mentimeter tool uit 12 uitgangspunten de 6 meest belangrijke gekozen die als leidraad voor het opstellen van de TVW meegenomen worden. De uitslag hiervan vind U hieronder 3: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

betaalbaarheid voor iedereen (10 stemmen) open ogen voor innovatie (8 stemmen) we starten in de buurten waar de meeste kansen liggen (7 stemmen) draagvlak bepaalt het tempo (ook 7 stemmen) keuzevrijheid voor bewoners (7 stemmen) collectieve oplossingen eerst (6 stemmen)

Alle andere uitgangspunten kregen slechts 4 stemmen of minder. Uit de antwoorden op de vraag waar de kansen liggen in de warmtetransitie worden als antwoorden gegeven ‘nieuwbouw’ en ‘eerst de nieuwste huizen’. Uiteraard is dit een logische keuze, aangezien de verplichting nu al geldt om nieuwbouw aardgasvrij te ontwikkelen en relatief nieuwe, vaak goed geïsoleerde woningen met relatief beperkte ingrepen aardgasvrij te maken zijn. Een ander antwoord dat bij deze vraag terugkomt is ‘collectief’ en ‘aardwarmte’, wat aansluit bij de keuze voor uitgangspunt 2: open ogen voor innovatie. Geothermie en aardwarmte is een alternatief voor aardgas in de gebouwde omgeving dat vraagt om een collectief systeem. De technieken zijn weliswaar al lang beschikbaar maar de implementatie in de gebouwde omgeving staat nog aan het begin van het ontwikkelproces (i.t.t. de toepassing van geothermie in de kastuinbouw, waar dit al jaren succesvol wordt toegepast). Ook antwoorden zoals ‘eigen keuze’, ‘macht bij bewoners’ en ‘individueel’ komen direct overeen met uitgangspunt 5. Ook uitgangspunt 4, draagvlak, wordt mede bepaalt door de keuzevrijheid die inwoners geboden wordt. Uit de antwoorden op de vraag wat is de grootste uitdaging in de warmtetransitie worden antwoorden gegeven die wijzen op de kosten (‘financieren transitie’, ‘rechtvaardige betaalbaarheid’).

Dit is direct in lijn met het belangrijkste uitgangspunt waar Enkhuizen voor gekozen heeft: betaalbaarheid. Ook wordt hier ‘draagvlak’ en ‘begrip bij bewoners’ benoemt, wat de keuze voor uitgangspunt 4 bekrachtigd. 3

Zie bijlage ‘Mentimeter Raadsessie uitgangspunten Enkhuizen’ voor de volledige lijst, bladzijde/dia 6

2

Kanttekeningen / alternatieven U bent volledig vrij om de uitgangspunten vast te stellen en nieuwe uitgangspunten toevoegen. Wel wordt aangeraden om vanwege de focus het aantal uitgangaspunten niet groter dan 6 te laten worden. Draagvlak Na de themabijeenkomst is dit raadsvoorstel een moment om het draagvlak voor de uitgangspunten te toetsen en ook gelijk vast te stellen. Planning, evaluatie en verantwoording Na de vaststelling wordt de TVW verder opgesteld en worden in de komende maanden de stakeholders en inwoners geïnformeerd en geraadpleegd over de concept TVW en de achterliggende technische informatie. Hierin worden de mogelijkheden en input van de stakeholders gedeeld met alle betrokkenen. Financiën Voor deze stap zijn geen extra financiën nodig. In 2020 is subsidie voor het opstellen van de TVW aangevraagd en inmiddels verkregen waardoor de kosten van de gemeente voor het totale proces ook gering zullen zijn. Enkhuizen, 19 januari 2021 Burgemeester en wethouders van Enkhuizen De secretaris, De burgemeester,

Dhr. A.N. van den Bergh

Dhr. E.A. van Zuijlen

3