Toekomst Hertenkamp - raadsVOORSTEL

Voorstel aan de gemeenteraad Zaaknummer:

Uitkomst onderzoek financiële situatie en de toekomstige exploitatie van het Hertenkamp. 927944

Commissie: Raadsvoorstel:

13 september 2021. 28 september 2021.

Portefeuillehouder: Programma:

T.G.C. Luyckx 5: Samenleving

Karakter:

Besluitvormend

Onderwerp:

Bijlagen:

1. Exploitatieonderzoek stichting MEC de Witte Schuur 2. Raadsbesluit Uitkomst onderzoek financiële situatie en de toekomstige exploitatie van het Hertenkamp.

Voorgesteld besluit: 1. Kennisnemen van het door Haute Equipe verrichte Financieel onderzoek Hertenkamp Enkhuizen en de reactie van het bestuur Stichting MEC de Witte Schuur. 2. De toekomstige exploitatie van het Hertenkamp combineren met de ombuigingsopdracht van de begroting om de mogelijkheden te onderzoeken naar een algemene voorziening voor dagbesteding in Enkhuizen (scenario 4). 3. Extra budget beschikbaar stellen voor 2021 voor de exploitatie van het Hertenkamp tot een bedrag van maximaal € 80.000,=. 4. Voor 2022 een budget beschikbaar stellen van maximaal € 162.000,= voor de exploitatie van het Hertenkamp. Inleiding Ons college heeft aan Haute Equipe de opdracht gegeven voor het doen van een financiële doorlichting van de exploitatie van het Hertenkamp. Uit deze doorlichting moet blijken:  Hoewel het oorspronkelijke plan op voorhand wel sluitend was, waar de exploitatie hiervan ging afwijken en waardoor;  Welke andere factoren meespeelden bij het liquiditeitsprobleem;  Welke aanbevelingen er zijn ten aanzien van een toekomstige (sluitende) exploitatie. Het exploitatieonderzoek is afgerond en Haute Equipe heeft het definitieve rapport opgeleverd aan het college.

Beoogd effect In 2016 is er een omvangrijk traject gestart, waarbij het Hertenkamp is gerenoveerd en getransformeerd naar een kinderboerderij. De aantrekkelijkheid van de locatie is verbeterd, natuur- en milieueducatie is voor een breder publiek toegankelijk en er is een unieke locatie ontstaan met een grote diversiteit aan dagbestedingsmogelijkheden, Het Hertenkamp is een van de iconen van de stad Enkhuizen. Met het instemmen van het exploitatieplan door de raad in maart 2019 heeft de raad besloten dat Stichting Natuur en Milieu Educatie Centrum De Witte Schuur (MEC) haar taken als beheerder van het Hertenkamp kon voortzetten. In 2019 is aangegeven dat de bekendheid, het bezoek en het gebruik van de locatie in de komende jaren nog moet gaan groeien en dat de inkomsten naar verwachting navenant meegroeien. Ook was de verwachting dat (de toename van) de beheerkosten van het MEC op termijn (rond 2022) door de inkomsten (o.a. dagbesteding) kunnen worden afgedekt. De verwachtingen van 2019 zijn, door diverse oorzaken en met name COVID-19, niet reëel gebleken zijn. Door financiële hulp vanuit de gemeente wordt beoogd dat het bestuur alsnog de plannen kan verwezenlijken om het Hertenkamp door te ontwikkelen tot een prachtig ontmoetingsplek waarin recreatie, zorg en educatie samenkomen.

1

Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Het voorstel wordt aan u voorgelegd vanwege een eerder geamendeerd besluit in uw vergadering van 26 maart 2019. U heeft het volgende besloten: 1. In te stemmen met het bijgevoegd exploitatieplan Hertenkamp, zodat de afspraken hieruit verder kunnen worden uitgewerkt en de continuïteit en kwaliteit op het Hertenkamp gewaarborgd zijn. 2. De financiële gevolgen uit het exploitatieplan (exploitatiebijdrage) te dekken vanuit de Reserve Sociaal Domein (resp. 2019: € 58.340,-- 2020: € 77.830,-- 2021: € 45.665,-- 2022: € 18.900,--). 3. De financiële gevolgen voor 2019 direct te effectueren in de begroting gelet op het belang voor de continuïteit van het MEC in de tweede helft van het jaar. 4. Binnen de exploitatie van het Hertenkamp een scheiding aan te brengen tussen educatie enerzijds, en dagbesteding anderzijds. 5. De gemeenteraad in het jaar 2021 een evaluatie voor te leggen. Uit dit geamendeerde besluit komt nadrukkelijk naar voren dat de gemeente Enkhuizen niet garant staat voor mogelijk tegenvallende inkomsten. Gebleken is dat de exploitatie van het Hertenkamp in 2020, zonder extra bijdrage van de gemeente, niet sluitend was. Er zijn in 2020 voorschotten nodig geweest om liquiditeitsproblemen te voorkomen. Ook voor 2021 en verder is de toegezegde exploitatiebijdrage niet voldoende.

Als raad bent u verantwoordelijk voor de kaders en de randvoorwaarden. Stichting MEC de Witte Schuur is verantwoordelijk voor de invulling en exploitatie. De exploitatie zoals in 2019 is beschreven in het bedrijfsplan is niet langer haalbaar. U heeft de bevoegdheid om een besluit te nemen over de toekomst van het Hertenkamp. Argumenten De Stichting MEC de Witte Schuur heeft als onderdeel van het raadsbesluit maart 2019, een bedrijfsplan opgesteld waarbij de exploitatielasten als gevolg van de doorontwikkeling van het Hertenkamp zouden worden gedekt door: • de reeds bestaande subsidies; • het verwerving extra inkomsten door derden; • het generen van inkomsten door het aanbieden van het gebruik van het complex aan aanbieders van dagbesteding. Met het door uw raad vastgestelde amendement werd de door het college voorgestelde garantstelling bij onverwachte tegenvallers geschrapt. Om de stichting MEC de Witte Schuur tijd te geven om het benodigde aantal cliënten te verwerven is er een aflopende exploitatie bijdrage voor de eerste jaren toegekend. Dit bedrijfsplan werd bij het indienen van het raadsvoorstel door de Stichting MEC de Witte Schuur als realistisch beschouwd. Echter nu is gebleken dat de exploitatie 2020 en verder van het Hertenkamp zonder extra bijdragen van de gemeente, niet sluitend is, waardoor er problemen zijn met de liquiditeit.

Daarom heeft het college opdracht gegeven aan Haute Equipe om een financieel onderzoek uit te voeren. Dit onderzoek is afgerond en voor het gehele document wordt hier verwezen naar het uitgebrachte rapport. In het rapport wordt op de bladzijden 15 t/m 21 inzichtelijk gemaakt waardoor de financiële afwijkingen ten opzichte van het oorspronkelijke bedrijfsplan zijn veroorzaakt. Hiermee worden de onderzoeksvragen beantwoord. Voor de conclusies en aanbevelingen verwijzen wij u naar bladzijden 23 t/m 27 van dit rapport. Als college herkennen en onderschrijven we het merendeel van de conclusies van de onderzoekers. Echter de conclusie ten aanzien van het exploitatieplan (en dan specifiek ten aanzien van het aantal cliënten) wordt niet onderschreven. Hiervoor is meer en gerichter onderzoek noodzakelijk dan nu is uitgevoerd. Eind 2019 waren er meer dan 100 inwoners uit de gemeente Enkhuizen die dagbesteding hebben; het advies is om te onderzoeken of deze inwoners hiervoor (deels) gebruik kunnen maken van het Hertenkamp.

2

Kanttekeningen / alternatieven Op basis van de conclusies en aanbevelingen van de onderzoekers zijn wij van mening dat er vier scenario’s mogelijk zijn voor de toekomst van het Hertenkamp: 1. 2. 3. 4.

Vasthouden aan het oorspronkelijke raadsbesluit. De raad verzoeken om terug te komen op haar besluit ten aanzien van het garantstaan voor evt. exploitatietekorten. Stoppen als gemeente met de exploitatie van het Hertenkamp door MEC de Witte Schuur. De toekomstige exploitatie van het Hertenkamp te combineren met de ombuiging-opdracht van de gemeenteraad om de mogelijkheden te onderzoeken van het Hertenkamp als een algemene voorziening voor dagbesteding inwoners Enkhuizen.

Scenario 1: Vasthouden aan het oorspronkelijke raadsbesluit. Dat betekent dat de raad niet garant staat voor mogelijke onverwachte exploitatietekort van het Hertenkamp. Er blijft uitgegaan worden van de in het raadsbesluit genoemde exploitatiebijdragen van respectievelijk 2019: € 58.340,-- 2020: € 77.830,-- 2021: € 45.665,-- 2022: € 18.900,--). Uit het rapport blijkt dat MEC de Witte Schuur het oorspronkelijke raadsbesluit (een sluitende exploitatie zonder garantstelling) niet kan uitvoeren en dat er op zoek gegaan moet worden naar een andere exploitant. Deze moet niet alleen de exploitatie van het complex gaan uitvoeren, maar ook de begeleiding van de dagbesteding uitvoeren. De kans dat een zorgorganisatie gevonden kan worden die dit kan en wil is erg gering. In het verleden deden Philidelphia en daarna Leekerweide dit en deze hebben de opdracht in 2017/2018 teruggegeven. De risico’s ten aanzien van de benodigde inkomsten waren te groot, exploitatie en zorg gaan niet samen. Scenario 2: De raad verzoeken om terug te komen op haar besluit ten aanzien van het garantstaan voor evt. exploitatietekorten. Dat betekent dat de gemeenteraad bijdraagt in het tekort op de exploitatie. Alleen een garantstelling voor onverwachte exploitatietekorten is niet voldoende. Vanaf 2022 is er op basis van de nieuwe begroting een structurele extra bijdrage nodig van €162.000,=.

Daarnaast hebben zorgaanbieders geen interesse in alleen het gebruik maken van het complex en hierbij zelf de begeleiding van de dagbesteding te doen. Men wil dat de aanbieder van het complex ten behoeve van de dagbesteding ook de begeleiding van de dagbesteding aanbiedt (mogelijk een gevolg van de nieuwe resultaat gerichte inkoop). Om dit te kunnen aanbieden komen er extra kosten bij ten aanzien van de oorspronkelijke exploitatie van het Hertenkamp. De kosten van de begeleiding worden ingeschat op minimaal 2,5 fte en er moet worden voldaan aan diverse wettelijke eisen op het gebied van de verleende zorg. De stichting MEC de Witte Schuur is niet geschikt om de zorgtaken uit te voeren. Dus moet er op zoek gegaan worden naar een andere partij. Gezien scenario 1 zal deze partij zeer waarschijnlijk niet gevonden gaan worden. Scenario 3: Stoppen met de exploitatie van het Hertenkamp. Dit zou een desinvestering van de verbouwing van het complex betekenen, waarmee een unieke locatie waar educatie, recreatie en dagbesteding samenkomen niet meer wordt gebruikt. Er moet dan een nieuwe locatie worden gevonden voor de inwoners die er nu dagbesteding hebben. Daarnaast worden de dieren niet meer verzorgd en moet er voor hen ook een nieuw locatie worden gevonden en vervalt een plek in Enkhuizen waar inwoners via de kinderboerderij recreatie hebben.

Ook voor de milieueducatie zal een alternatieve locatie moeten worden gevonden. Tenslotte zal, om te voorkomen dat alles vervalt, toch iets van onderhoud van het complex moeten worden opgezet. Scenario 4: De toekomstige exploitatie van het Hertenkamp te combineren met de ombuigingsopdracht van de gemeenteraad om de mogelijkheden te onderzoeken naar een algemene voorziening voor dagbesteding in Enkhuizen. Door het eventuele gebruik van Hertenkamp in het kader van een algemene voorziening dagbesteding is er de mogelijkheid om de exploitatie van het complex los te koppelen van het aantal cliënten die er dagbesteding ontvangen. Hierdoor is de kans op onverwachte tegenvallers zowel bij de uitgaven als bij de inkomsten zo goed als nihil. Ook kan de zorg (de dagbesteding en de begeleiding hiervan) losgekoppeld blijven en kan hiervoor een professionele partij worden benaderd. Tevens blijft de unieke locatie waarbij educatie, recreatie en zorg samen komen voor inwoners van Enkhuizen zo behouden.

3

Ons college lijkt scenario 4 vanwege de combinatie met de bezuinigingsopdracht van de begroting en het in standhouden van de gewenste combinatie dagbesteding (zorg), educatie en recreatie het meest reële scenario. Wij stellen uw raad voor om scenario 4 te onderzoeken/ uitwerken. Waarbij wordt voorgesteld om tijdens de uitwerking te onderzoeken of het mogelijk is om de Stichting MEC de Witte Schuur de exploitatie van het complex te laten uitvoeren en de Stichting De Baanbreker in te zetten voor de begeleiding van deze dagbesteding. Er worden afspraken gemaakt met het Stichtingsbestuur van MEC de Witte Schuur en vastgelegd ter borging van de continuïteit van Hertenkamp Enkhuizen en om te voorkomen dat wederom het college te maken krijgt met onverwachte extra uitgaven bovenop de vastgestelde begroting. De uitwerking van dit scenario wordt ondersteund door zowel de stichting MEC De Witte Schuur als de Baanbreker. Door het uitwerken van scenario 4 wordt onderzocht of en zo ja onder welke voorwaarden het mogelijk is om een algemene voorziening voor dagbesteding in de gemeente Enkhuizen op te zetten. Onder de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) biedt de gemeenten algemene voorzieningen en maatwerkvoorzieningen aan. Een algemene voorziening is voor alle inwoners van de gemeente beschikbaar. Een maatwerkvoorziening is ondersteuning die is gekoppeld aan een specifieke inwoners.

Deze voorzieningen stellen mensen in staat om (ondanks hun beperkingen) zelfredzaam en zelfstandig te zijn en mee te blijven doen (participatie). Voor een algemene voorziening is geen indicatie van de gemeente nodig. De gemeente kan wel een lichte toets laten uitvoeren, bijvoorbeeld om te checken of iemand ook daadwerkelijk in de gemeente woonachtig is of dat iemand binnen de doelgroep valt. In de Wmo is bepaald dat als er een passende algemene voorziening is, een inwoner dan van deze algemene voorziening gebruik dient te maken. Pas wanneer deze niet passend is, komt de inwoner in aanmerking voor een beschikte maatwerkvoorziening. Landelijk zijn er pilots geweest met dagbesteding (inclusief begeleiding) als algemene voorziening. Hieruit is onder andere het volgende naar voren gekomen: • preventieve werking waardoor zwaardere (en dus duurdere) ondersteuning wordt voorkomen. Inwoners worden in voorkomende gevallen eerder ondersteund; • minder inzet toegangsteam; er gaan minder uren naar onderzoek en indicatiestelling, omdat inwoners bij een algemene voorziening niet dat het systeem hoeven. In een systeem van algemene voorzieningen kunnen deze direct in het ondersteunen van inwoners worden gestoken. Daarnaast is een omslag van een maatwerkvoorziening naar een algemene voorziening niet zonder risico.

Tijdens het onderzoek en uitwerken van scenario 4 moet hier zorgvuldig mee omgegaan worden en nader uitgewerkt worden: • “dubbele” kosten in overgang van huidige stelsel naar het nieuwe stelsel zijn aannemelijk; • Minder grip en controle bij algemene voorzieningen zonder goede afspraken; • Het toe leiden naar algemene voorzieningen en dus als voorliggend te beschouwen, voordat een maatwerkvoorziening wordt beschikt, is cruciaal om een financiële verschuiving waar te nemen en te rechtvaardigen om aan de voorkant te investeren. • Eerder genoemde preventieve werking kan ook worden gezien als een aanzuigende werking; inwoners gaan gebruik maken van een voorziening, terwijl ze volgens de geldende richtlijnen en procedures niet in aanmerking zouden komen voor een maatwerkvoorziening. • Dagbesteding en begeleiding wordt niet alleen geboden vanuit de Wmo, Jeugdwet of Participatiewet. Inwoners met een indicatie en bijbehorende financiering vanuit een andere wet kunnen ook gebruik maken van algemene voorzieningen. Het is goed om te weten dat de huidige inkoopstructuur een mogelijk belemmering is om de (direct) ombuigingen te halen. In de resultaatgerichte inkoop is dagbesteding niet een los product. Momenteel zit dagbesteding binnen 6 arrangementen als een component. Draagvlak De uitwerking van dit scenario wordt ondersteund door zowel de stichting MEC De Witte Schuur als de Baanbreker.

4

Planning, evaluatie en verantwoording Afhankelijk van de besluitvorming van uw raad, zal er een plan van aanpak worden gemaakt met een planning. De verwachting is dat, indien uw raad kiest voor scenario 4, dat het e.e.a. uitgewerkt is in het eerste kwartaal van 2022. Rekening houdend met de verkiezingen is de verwachting dat de besluitvorming in de nieuwe raad niet voor het einde van het tweede kwartaal 2022 zal zijn, zodat per 1 januari 2023 de nieuwe situatie kan ingaan. Financiën Voor 2021 is er extra budget nodig voor de exploitatie van het Hertenkamp van maximaal 110.000,=. Hiervan is binnen onze bevoegdheden en binnen de bestaande begroting reeds € 30.000,= beschikbaar gesteld. Op basis van het voorstel is daarnaast een budget van € 162.000,= benodigd voor 2022. Voor de uitwerking van scenario 4 worden geen extra kosten verwacht, deze zijn meegenomen bij het ombuigingsvoorstel zoals vastgesteld bij de begrotingsbehandeling in november 2020.

Enkhuizen, 25 augustus 2021 Burgemeester en wethouders van Enkhuizen De secretaris, De burgemeester,

Dhr. A.N. van den Bergh

Dhr. E.A. van Zuijlen

5