Regionale Detailhandelsvisie Westfriesland - raadsVOORSTEL

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Detailhandelsvisie Westfriesland 413957

Commissie: Raadsvoorstel:

4 november 2024 26 november 2024 , nummer 2024049

Portefeuillehouder: W.P.J. Bijman Programma: 4: Economie Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

Detailhandelsvisie Westfriesland

Voorgesteld besluit: Het visiedocument: de Regionale Detailhandelsvisie Westfriesland vaststellen. Inleiding Het aantal leegstaande winkelpanden in Westfriesland is relatief beperkt: 3,3% van het totaal winkelvloeroppervlakte in oktober 2022. Een leegstandsniveau van 4 tot 5% wordt beschouwd als een gezond frictieniveau. Enige mate van leegstand is nodig om ruimte te bieden voor nieuwe toetreders en verplaatsingen. Toch hebben structurele ontwikkelingen (zoals online winkelen, demografie, consumentengedrag) haar weerslag de komende jaren. De kans op meer leegstaande winkelpanden neemt de komende jaren toe. Het economisch belang van de Westfriese detailhandel is groot. Er gaat jaarlijks ruim € 1 miljard om in fysieke winkels. De detailhandel is bovendien goed voor bijna 9.700 banen in West-Friesland (11% van het totaal). Sinds 2016 nam het aantal banen licht toe (+4%), met name in de supermarktbranche. Ook voor toerisme en leefbaarheid in steden en dorpen speelt de detailhandel een belangrijke rol. Consumenten en marktpartijen in de detailhandel oriënteren zich regionaal. Regionale samenwerking vinden we daarom van belang. Gelet op de veranderingen in de sector en het koopgedrag van de consument vraagt de provincie Noord-Holland om periodieke actualisatie van bestaande afspraken omtrent de regionale detailhandel.

Vandaar dat de zeven Westfriese gemeenten de Regionale Detailhandelsvisie uit 2015 hebben geactualiseerd. Beoogd effect Het voeren van een regionaal beleid is gewenst, omdat de schaal waarop consumenten en marktpartijen opereren gemeentegrenzen overstijgen. Regionale samenwerking is hierbij van belang en heeft als doel: • Behoud en versterking van de winkelgebieden volgens de gewenste winkelstructuur. • Het voorkomen en zo mogelijk verminderen van overaanbod van vierkante meters en leegstand en het behouden van koopkrachtbinding in de regio. • Een goede afstemming over en toetsing van nieuwe initiatieven. De belangrijkste beleidsmatige wijzigingen ten opzichte van de visie uit 2015 zijn: • Ruimte voor een basisvoorziening in de kleine kernen en dorpen. Dit is nu gespecifieerd naar kernen en omvang (maximaal 500 m2). • Mogelijkheden voor ondergeschikte detailhandel zijn nader gedefinieerd , namelijk 25% van het totale bedrijfsoppervlakte met een maximum van 150 m2. In de vorige visie werd alleen een maximum m2 benoemd van 100 m2 (detailhandel als ondergeschikte nevenactiviteit) en 500 m2 (branchevervaging in clusters met volumineus aanbod). • Gemeenten informeren elkaar vaker over plannen, specifiek supermarktplannen groter dan 800 m2 beoogd oppervlak en uitbreiding van solitaire vestigingen van minimaal 200 m2. • Er is een specifieke richtlijn opgesteld voor boerderijwinkels.

Hier kan lokaal van afgeweken worden.

1

• •

Afhaalpunten waar enkel pakketjes worden opgehaald en geretourneerd zijn naast de winkelgebieden in deze visie ook toegestaan op centrale locaties (bij de snelweg) of goed bereikbare werklocaties. Initiatieven van 500 m2 buiten winkelgebieden worden getoetst door de provinciale adviescommissie. Dit is nieuw provinciaal beleid).

Voor de gemeente Enkhuizen sluit de regionale detailhandelsvisie 2024 aan op regels uit de omgevingsplannen (voorheen bestemmingsplannen): • De regionale visie gaat uit van compacte winkelgebieden. In Enkhuizen geldt dit al (kernwinkelgebied in het centrum en Koperwiekplein). Nieuwe winkels buiten deze gebieden zijn niet toegestaan. • Ook wordt in de regionale visie aangegeven dat een toekomstbestendig centrum niet meer zonder een aantrekkelijke functiemix kan, passend bij de omvang en de functie van het centrumgebied. Deze uitgangspunten gelden al in het kernwinkelgebied. In de regionale de visie is aangegeven dat we op bedrijventerreinen terughoudend omgaan met het toestaan van nieuwe detailhandel, ook als ondergeschikte vorm bij een productiebedrijf (pagina 16 van de visie). Gemeenten houden echter de bevoegdheid hier lokaal van af te wijken. In het onderzoek dat de gemeente in het vierde kwartaal van 2024 start, wordt de huidige situatie onderzocht en gekeken of de huidige regels uit het omgevingsplan herzien zou moeten worden. Dit onderzoek wordt in samenspraak met de ondernemers en gemeenteraad uitgevoerd. Met de actualisatie van de Regionale Detailhandelsvisie is er meer inzicht in de trends en ontwikkelingen van winkelgebieden. Ook geeft het de gemeente duidelijkheid over hoe om te gaan met nieuwe initiatieven en waar deze initiatieven het best gevestigd kunnen worden.

Bijvoorbeeld verzoeken voor het vestigen van boerderijwinkels, webshops en supermarkten. Doordat alle Westfriese gemeenten dezelfde visie uitdragen, ontstaat er een gelijk speelveld voor de ondernemers en andere stakeholders.

Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Pact van Westfriesland, Regionaal Economische Agenda Westfriesland: onderdeel hiervan is een actueel detailhandelsbeleid. Provinciaal Detailhandelsbeleid 2015-2020: overkoepelend beleid (de kaders) van de provincie voor detailhandel. Argumenten Wij willen met de Regionale Detailhandelsvisie een toekomstbestendig perspectief op de detailhandel voor de regio schetsen. De focus ligt op het versterken en veerkrachtiger maken van de detailhandelsstructuur in Westfriesland. Daarbij hebben we aandacht voor de toekomstige positie van de regio, van de verschillende gemeenten, kernen en winkelgebieden, in onderlinge samenhang. De visie biedt een (toetsings-)kader waarmee samen met de stakeholders aan een vitale, ondernemende regio kan worden gewerkt. Met de visie kijken we vooruit tot 2030. De visie voldoet aan de eisen die de provincie Noord-Holland stelt aan de regionale visies.

Kanttekeningen / alternatieven Het alternatief is om deze visie niet vast te stellen. De gemeente voldoet dan niet aan de afspraak met de provincie en de regio Westfriesland om periodiek een Detailhandelsvisie vast te stellen. De visie is het uitgangspunt geweest voor het verdiepende onderzoek in het kernwinkelgebied van Enkhuizen. Dit onderzoek is door hetzelfde adviesbureau opgesteld en afgerond in september 2024. Via een aparte raadsbrief wordt u hierover geïnformeerd. Draagvlak De visie is getoetst en akkoord bevonden door de Regionale Adviescommissie Detailhandel van de Provincie Noord-Holland. Daarmee voldoet de visie aan de eisen die de provincie stelt aan regionale visies (Provinciaal Detailhandelsbeleid 2015-2020). Planning, evaluatie en verantwoording

2

De gemeente volgt de afspraken uit de visie en zorgt bij nieuwe initiatieven dat het toetsingskader gevolgd wordt. De visie loopt tot en met 2030. In het laatste jaar wordt de visie opnieuw geactualiseerd en aan de gemeenteraad voorgelegd. Financiën Niet van toepasing. Enkhuizen, 24 september 2024, waarin dit voorstel is vastgesteld Burgemeester en wethouders van Enkhuizen De secretaris,

De burgemeester,

R. van Reijswoud

E.A. van Zuijlen

3