Document · PDF

Rapport kostendekkendheid Enkhuizen Begroting 2022

gemeenteraad 21 december 2021, gemeente EnkhuizenBij agendapunt: Bespreekstukken3.025 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

ONDERZOEK KOSTENDEKKENDHEID LEGES

Inhoud Inleiding........................................................................................................................................................ 3 1. Belang vaststellen kostendekkendheid..................................................................................................... 4 1.1 Kostprijsberekening methode.............................................................................................................. 5 1.2 Kruissubsidiëring................................................................................................................................. 6 1.3 Uitvoering onderzoek.......................................................................................................................... 6 1.4 Toerekenbare kosten.......................................................................................................................... 7 1.5 Niet-toerekenbare kosten.................................................................................................................... 7 2. Berekening kostendekkendheid................................................................................................................ 8 Titel 1 algemene dienstverlening...........................................................................................................

8 Titel 2 dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning.............................10 Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese Dienstenrichtlijn........................................................12 3. Conclusie................................................................................................................................................ 13 Bijlage 1 Uitsplitsing kosten per hoofdstuk................................................................................................. 14 Bijlage 2 Wet en regelgeving...................................................................................................................... 17

-2-

Onderzoek kostendekkendheid leges

Inleiding Voor u ligt een rapportage over de kostendekkendheid van leges van gemeente Enkhuizen. In deze rapportage vindt u de nadere uitwerking van het onderzoek naar de kostendekkendheid van leges.

Jaarlijks ontvangt u bij de vaststelling van de tarieven deze rapportage waarmee inzicht wordt gegeven in de mate van de kostendekkendheid van de leges. Daarnaast wordt deze rapportage gebruikt als bijlage bij de paragraaf lokale heffingen bij de programmabegroting. Door de wijziging van het BBV zijn vanaf de begroting 2017 nieuwe begrotingsregels van kracht. De nieuwe regels hebben invloed op de kostenonderbouwing van gemeentelijke heffingen. Zo is verplicht om in de paragraaf lokale heffingen van de begroting een uitsplitsing weer te geven tussen de directe kosten van het betreffende beleidsprogramma en de overhead.

In samenwerking met kostendekkendheid.nl en diverse deelnemende gemeenten wordt de komende jaren meer onderzoek verricht naar de kostendekkendheid van de leges. We doen dit met als doel een hogere kwaliteit van de legesproducten (snellere dienstverlening), meer transparantie en tegen lagere kosten.

Het doel van het onderzoek was: 

te controleren of de legesverordening aan de wettelijke eisen van maximaal 100% kostendekkendheid voldoet



aanbevelingen te geven betreffende de bedrijfsvoering in het kader van de legesverordening.



Inzicht te krijgen in de tijdbesteding van de diverse processen.



Inzicht te krijgen in verschillen met andere gemeenten.

In dit rapport wordt ingegaan op de kostendekkendheid van de leges van de gemeente Enkhuizen. De aanbevelingen betreffende de bedrijfsvoering zijn bij de samenstelling van de legesverordening met de betreffende vak afdelingen besproken en waar mogelijk direct doorgevoerd.

-3-

Onderzoek kostendekkendheid leges

1. Belang vaststellen kostendekkendheid De toenemende vraag naar politieke en publieke verantwoording van tarieven is een belangrijke reden om over te gaan tot een beter systeem van kostprijsberekening. Dit betekent dat het tarief dat voor een product wordt gerekend op een inzichtelijke manier samengesteld moet worden uit de kosten en baten zoals opgenomen in de primitieve begroting en daarnaast uit de beleidsinhoudelijke keuzes die gemaakt worden. Kortom: het maakt de afwegingen over de hoogte van tarieven inzichtelijk en het maakt daarmee het besluitvormingsproces helder. Niet alleen voor de gemeente zelf maar ook voor de burger.

Pas wanneer gemeenten duidelijk maken hoe tarieven tot stand gekomen zijn, is een tariefvergelijking van diverse gemeente mogelijk. Als niet duidelijk is hoe een tarief tot stand gekomen is en hoeveel van de toe te rekenen kosten betaald worden uit de algemene middelen levert de onderlinge vergelijking van tarieven niet het gewenste inzicht op.

Zolang de maximale kostendekkendheid van 100% niet bereikt is, is er ruimte voor verhoging van tarieven. Daarbij mogen de in de tarieventabel voorkomende wettelijk voorgeschreven maximale tarieven niet verhoogd worden. Bij een keuze voor het verhogen van de tarieven is het niet noodzakelijk om alle tarieven te verhogen. Ook is het niet noodzakelijk om tarieven met hetzelfde percentage te verhogen. Zolang de maximale kostendekkendheid van het geheel (per titel) niet overschreden wordt, kan per tarief besloten worden of en met hoeveel procent het tarief verhoogd wordt. Het vaststellen van de tarieven in de Legesverordening is een bevoegdheid van de Raad.

Omdat de toe te rekenen kosten grotendeels gebaseerd zijn op jurisprudentie is een exact 100% kostendekkende legesverordening risicovol. Wanneer nieuwe jurisprudentie tot een wijziging in de toe te rekenen kosten leidt, kan de kostendekkendheid overschreden worden. Door iets onder het toegestane maximum te blijven wordt dit risico opgevangen.

-4-

Onderzoek kostendekkendheid leges

1.1 Kostprijsberekening methode Om de kostprijs van de diverse producten (zoals paspoorten, bouwvergunningen etc..) te berekenen worden veelal de onderstaande twee rekenmethode gebruikt: - Kostenplaatsmethode - Activity Based Costing method (ABC methode) Deze methoden worden ook beschreven in de handleiding kostentoerekening 2016 van de VNG. Voor dit onderzoek is gekozen voor de ABC methode omdat in onze ogen dit de beste en meest transparante methode is. Bij deze methode worden alle handelingen om te komen tot een prestatie onderzocht en vervolgens vermenigvuldigd met een uur prijs van een behandelend ambtenaar. Hieronder een (fictief) voorbeeld:

Tarief voor het in behandeling nemen van een graafmelding

(klein werk < 25 m1 tracé)

Handeling:

Uur

Uurtarief

Totaal:

Beoordelen van de (digitale) melding (volledigheid + technische haalbaarheid)

0,17

€ 92,00

€ 15,64

Inboeken en afhandelen van de aanvraag in MOOR

0,08

€ 92,00

€ 7,36

Goedkeuren melding en toestemming (digitaal) versturen

0,08

€ 92,00

€ 7,67

(Digitaal) opmaken en versturen factuur (clustering meerdere meldingen)

0,10

€ 92,00

€ 9,20

Bijdrage digitaal registratiesysteem (afschrijving + jaarlijks tarief)

€ 30,60 Totaal:

0,43

Totaal:

€ 70,46

Zodoende worden van alle producten inzichtelijk gemaakt wat de gemiddelde tijdsbelasting is en hoeveel producten er verkocht worden. De komende jaren kan deze informatie regionaal gebruikt worden om processen met elkaar te vergelijken en om te komen tot verbetering ervan. Voor de kostenplaatsmethode is niet gekozen, omdat bij deze methode wordt gewerkt met “totaal” toe te rekenen afdelingsuren, welke globaler van opzet is en lastig te verdedigen is bij een eventueel bezwaar en beroepsprocedure. Nog niet voor alle producten is deze wijze van kostprijsberekening toegepast, omdat dit een arbeidsintensief proces betreft. Er is gekozen om eerst de producten in kaart te brengen met de hoogste omzet. Inmiddels zijn 98 producten onderzocht waarmee 95% van de legesopbrengsten is berekend volgens de ABC methode. Bij de overige producten is de benchmark met andere gemeenten het uitgangspunt geweest. Zoals gezegd zullen de komende jaren gebruikt worden om meer te benchmarken en de kostprijsberekeningen verder te optimaliseren.

-5-

Onderzoek kostendekkendheid leges

1.2

Kruissubsidiëring

Wanneer er sprake is van veel verschillende tarieven in een verordening zoals bij leges, hoeft de maximale kostendekkendheid niet per tarief te gelden. Zolang het maximum van 100% voor het geheel niet overschreven wordt kan dit per tarief wel gelden. Door kruissubsidiëring is het mogelijk om de ‘winst’ van bepaalde producten te gebruiken om het ‘verlies’ op andere producten te dekken. Uitzonderingen kruissubsidiëring

Op het uitgangspunt van verordenings brede kruissubsidiëring bestaan enkele uitzonderingen: 1. de Europese Dienstenrichtlijn beperkt de mogelijkheden voor kruissubsidiëring bij leges die samenhangen met bedrijfsactiviteiten tot een cluster van samenhangende vergunningen 2. de wetgeving over de omgevingsvergunning gaat ervan uit dat alleen binnen de omgevingsvergunning kruissubsidiëring kan worden toegepast en niet met dienstverlening erbuiten

1.3

Uitvoering onderzoek

De primitieve begroting is de basis voor de berekening van het onderzoek kostendekkendheid leges. Ook is gebruik gemaakt is van de “Handreiking kostentoerekening leges en tarieven” (opgesteld in opdracht van het ministerie van Binnenlandse zaken) en van het kostenmodel van de VNG. Er is geen wettelijk voorgeschreven lijst van toe te rekenen kosten en baten. Er zijn uitsluitend richtlijnen, waarvan een groot deel voortvloeit uit jurisprudentie.

-6-

Onderzoek kostendekkendheid leges

1.4

Toerekenbare kosten

Er mogen alleen kosten worden toe gerekend die direct met de dienstverlening samenhangen. Tot de toe te rekenen kosten behoort onder andere: o

Directe loonkosten

Overheadkosten*

Directe materiaalkosten

Perceptiekosten (kosten heffen en invorderen)

Kosten bezwaar en beroep gericht tegen de belastingheffing of belastinginvordering

Kosten oninbaarheid

Kosten kwijtschelding

BTW kosten

Voorlichtingskosten, voor zover niet samenhangend met beleidsvoorbereiding en beleidsvaststelling.

Kosten met betrekking tot handhaving, toezicht en controle mits het hier de eerste controle op het nakomen van vergunningsverlening betreft of specifiek samenhangt met de verleende dienst zoals de milieucontrole bij afvalstoffenheffing

* Definitie overheadkosten volgens de “notitie overhead van de commissie BBV”: Overheadkosten zijn de kosten die verhaald mogen worden welke weliswaar niet rechtstreeks samenhangen met de verleende dienst, maar wel in enig verband hiermee staan. 1.5

Niet-toerekenbare kosten

De kosten die niet direct met de dienstverlening samenhangen mogen niet doorberekend worden. Het gaat hierbij om onder meer: o

Kosten voor beleidsvoorbereiding

Kosten met betrekking tot handhaving, toezicht en controle, tenzij het om de bij toerekenbare kosten genoemde uitzonderingen gaat

Kosten van inspraak- en bezwaarprocedures, met uitzondering hetgeen bij toerekenbare kosten genoemd wordt

-7-

Onderzoek kostendekkendheid leges

Berekening kostendekkendheid

Titel 1 algemene dienstverlening

Titel 1 Algemene dienstverlening

Kosten

Opbrengsten

Kostendekking

hoofdstuk

Burgerlijke stand

€ 51.695

€ 72.631

140,50%

hoofdstuk

Reisdocumenten

€ 86.570

€ 57.372

66,27%

hoofdstuk

Rijbewijzen

€ 88.016

€ 70.854

80,50%

hoofdstuk

Verstrekkingen uit de Basisregistratie Personen

€ 9.746

€ 5.513

56,57%

hoofdstuk

Verstrekkingen uit het Kiezersregister

€0

0,00%

hoofdstuk

Verstrekkingen op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming

€0

0,00%

hoofdstuk

Bestuursstukken

€0

0,00%

hoofdstuk

Vastgoedinformatie

€0

0,00%

hoofdstuk

Overige publiekszaken

€ 10.346

€ 7.891

76,27%

hoofdstuk

Gemeentearchief

€0

0,00%

hoofdstuk

Huisvestingswet

€0

0,00%

hoofdstuk

Leegstandwet

€0

0,00%

hoofdstuk

Gemeentegarantie

€0

0,00%

hoofdstuk

Standplaatsen

€0

0,00%

hoofdstuk

Winkeltijdenwet

€0

0,00%

hoofdstuk

Kansspelen

€ 4.532

€ 2.727

60,17%

hoofdstuk

Kinderopvang

€ 3.400

€ 3.952

116,24%

hoofdstuk

AVOI

€ 17.890

€ 15.793

88,28%

hoofdstuk

Verkeer en vervoer (parkeren)

€0

0,00%

hoofdstuk

Diversen

€0

0,00%

€ 272.195

€ 236.733

86,97%

Kostendekking Titel 1

Lasten De lasten zoals in de begroting zijn opgenomen zijn niet altijd voor 100% toerekenbaar. Een deel van de kosten kan niet direct in verband gebracht worden met de uitgevoerde dienst. Dit zijn bijvoorbeeld de kosten van handhaving of bezwaar en beroep betreffende de vergunning.

Onderzoek kostendekkendheid leges

4. Afdrachten aan het rijk; 5. Kosten van druk- en bindwerk; 6. Aankoopkosten van gehandicapten parkeerkaarten en medische indicatie.

Toelichting: Bij titel 1 is weinig ruimte om de tarieven te verhogen omdat de opbrengsten voornamelijk veroorzaakt worden door paspoorten en rijbewijzen. Deze tarieven zijn momenteel gelijk aan de maximaal toegestane hoogte.

-9-

Onderzoek kostendekkendheid leges

Titel 2 dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning

Titel 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning

Kosten

Opbrengsten

Kostendekking

hoofdstuk

Begripsomschrijvingen

€0

0,00%

hoofdstuk

Vooroverleg/beoordeling conceptaanvraag

€0

0,00%

hoofdstuk

Omgevingsvergunning

€ 469.860

€ 462.333

98,40%

hoofdstuk

Vermindering

€0

0,00%

hoofdstuk

Teruggaaf

€0

0,00%

hoofdstuk

Intrekking omgevingsvergunning

€0

0,00%

hoofdstuk

Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project

€0

0,00%

hoofdstuk

Bestemmingswijzigingen zonder activiteiten

€0

0,00%

hoofdstuk

Sloopmeldingen

€0

0,00%

hoofdstuk

Reclame

€0

0,00%

hoofdstuk

Milieubeheer

€0

0,00%

hoofdstuk

In deze titel niet benoemde beschikkingen

€0

0,00%

€ 469.860

€ 462.333

98,40%

Kostendekking Titel 2

De volgende lasten (niet limitatief) zijn in de berekening meegenomen, waarbij uitgegaan is van het toerekenbare deel: 1. Apparaatskosten (bestaat uit directe loonkosten verhoogd met percentage overheadkosten); 2. Kosten welstandscommissie; 3. Publicatie in de staatscourant. Toelichting De kostendekking van titel 2 is net onder de 100% kostendekkendheid en hoewel er getoetst wordt op de gehele verordening wordt u geadviseerd om onder deze grens te blijven. Het is namelijk goed mogelijk dat de jurisprudentie wijzigt m.b.t. kruissubsidiering met als gevolg een toename van bezwaar en beroepsprocedures. De komende jaren wordt er onderzoek gedaan om te komen tot een snellere dienstverlening met als gevolg een lagere kostenpost wat een drukkend effect heeft op de kostendekkendheid. - 10 -

Onderzoek kostendekkendheid leges

- 11 -

Onderzoek kostendekkendheid leges

Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese Dienstenrichtlijn

Titel 3 Europese dienstenrichtlijn

Kosten

Opbrengsten

Kostendekking

hoofdstuk

Horeca

€ 14.957

€ 20.281

135,60%

hoofdstuk

Organiseren evenementen

€ 69.119

€ 9.648

13,96%

hoofdstuk

Prostitutiebedrijven

€0

0,00%

hoofdstuk

Splitsingsvergunning woonruimte

€0

0,00%

hoofdstuk

Leefmilieuverordening

€0

0,00%

hoofdstuk

In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking

€0

0,00%

€ 84.076

€ 29.929

35,60%

Kostendekking Titel 3

De volgende lasten zijn in de berekening meegenomen, waarbij uitgegaan is van het toerekenbare deel (zie verder in de bijlage).

1. Apparaatskosten (bestaat uit directe loonkosten verhoogd met percentage overheadkosten) Toelichting Titel 3 is een klein onderdeel van de legesverordening wat voor een groot deel bestaat uit evenementenvergunningen. Vanwege de maatschappelijke betekenis ervan is dit bij veel gemeente niet kostendekkend.

- 12 -

Onderzoek kostendekkendheid leges

3. Conclusie

Recapitulatie Titel 1, 2 en 3

Kosten

Opbrengsten

Kostendekking

Kostendekking Titel 1

€ 272.195

€ 236.733

86,97%

Kostendekking Titel 2

€ 469.860

€ 462.333

98,40%

Kostendekking Titel 3

€ 84.076

€ 29.929

35,60%

Kostendekking totale tarieventabel

€ 826.131

€ 728.995

88,24%

De kostendekkendheid van gemeente Enkhuizen voldoet aan de wettelijk gestelde eisen. Eventueel is er ruimte om de tarieven van titel 3 te verhogen.

- 13 -

Onderzoek kostendekkendheid leges

Bijlage 1 Uitsplitsing kosten per hoofdstuk Titel 1 algemene dienstverlening

Totale Opbrengste n

Kostendekkin g

Titel 1 Algemene dienstverlening

Taakveld

Overhead

Totale Kosten

hoofdstuk

Burgerlijke stand

€ 23.231

€ 28.464

€ 51.695

€ 72.631

140,50%

hoofdstuk

Reisdocumenten

€ 66.140

€ 20.430

€ 86.570

€ 57.372

66,27%

hoofdstuk

Rijbewijzen

€ 49.869

€ 38.147

€ 88.016

€ 70.854

80,50%

hoofdstuk

Verstrekkingen uit de Basisregistratie Personen

€ 4.370

€ 5.376

€ 9.746

€ 5.513

56,57%

hoofdstuk

Verstrekkingen uit het Kiezersregister

€0

0,00%

hoofdstuk

Verstrekkingen op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming

€0

0,00%

hoofdstuk

Bestuursstukken

€0

0,00%

hoofdstuk

Vastgoedinformatie

€0

0,00%

hoofdstuk

Overige publiekszaken

€ 7.626

€ 2.720

€ 10.346

€ 7.891

76,27%

hoofdstuk

10 Gemeentearchief

€0

0,00%

hoofdstuk

11 Huisvestingswet

€0

0,00%

hoofdstuk

12 Leegstandwet

€0

0,00%

hoofdstuk

13 Gemeentegarantie

€0

0,00%

hoofdstuk

14 Standplaatsen

€0

0,00%

hoofdstuk

15 Winkeltijdenwet

€0

0,00%

hoofdstuk

16 Kansspelen

€ 2.031

€ 2.501

€ 4.532

€ 2.727

60,17%

hoofdstuk

17 Kinderopvang

€ 1.524

€ 1.876

€ 3.400

€ 3.952

116,24%

hoofdstuk

18 AVOI

€ 11.361

€ 6.529

€ 17.890

€ 15.793

88,28%

hoofdstuk

19 Verkeer en vervoer (parkeren)

€0

0,00%

hoofdstuk

20 Diversen

€0

0,00%

€ 166.152

€ 106.043

€ 272.195

€ 236.733

86,97%

Kostendekking Titel 1

- 14 -

Onderzoek kostendekkendheid leges

Titel 2 dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning

Titel 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning hoofdstuk

Taakveld

Overhead

Totale Kosten

Totale Opbrengste n

Kostendekkin g

Begripsomschrijvingen

€0

0,00%

hoofdstuk

Vooroverleg/beoordeling conceptaanvraag

€0

0,00%

hoofdstuk

Omgevingsvergunning

€ 225.048

€ 244.812

€ 469.860

€ 462.333

98,40%

hoofdstuk

Vermindering

€0

0,00%

hoofdstuk

Teruggaaf

€0

0,00%

hoofdstuk

Intrekking omgevingsvergunning

€0

0,00%

€0

0,00%

€0

0,00%

€0

0,00%

Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project Bestemmingswijzigingen zonder activiteiten

hoofdstuk

10 Reclame

€0

0,00%

hoofdstuk

11 Milieubeheer

€0

0,00%

hoofdstuk

In deze titel niet benoemde 12 beschikkingen

€0

0,00%

€ 225.048

€ 244.812

€ 469.860

€ 462.333

98,40%

Sloopmeldingen

Kostendekking Titel 2

- 15 -

Onderzoek kostendekkendheid leges

Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese Dienstenrichtlijn

Titel 3 Europese dienstenrichtlijn

Taakveld

Overhead

Totale Kosten

Totale Opbrengste n

Kostendekkin g

hoofdstuk

Horeca

€ 6.703

€ 8.254

€ 14.957

€ 20.281

135,60%

hoofdstuk

Organiseren evenementen

€ 30.975

€ 38.144

€ 69.119

€ 9.648

13,96%

hoofdstuk

Prostitutiebedrijven

€0

0,00%

hoofdstuk

Splitsingsvergunning woonruimte

€0

0,00%

hoofdstuk

Leefmilieuverordening

€0

0,00%

In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking

€0

0,00%

€ 37.678

€ 46.398

€ 84.076

€ 29.929

35,60%

Totale Opbrengste n

Kostendekkin g

hoofdstuk

Kostendekking Titel 3

Samenvatting titel 1,2 en 3

Recapitulatie Titel 1, 2 en 3

Taakveld

Overhead

Totale Kosten

Kostendekking Titel 1

€ 166.152

€ 106.043

€ 272.195

€ 236.733

86,97%

Kostendekking Titel 2

€ 225.048

€ 244.812

€ 469.860

€ 462.333

98,40%

Kostendekking Titel 3

€ 37.678

€ 46.398

€ 84.076

€ 29.929

35,60%

Kostendekking totale tarieventabel

€ 826.131

€ 397.253

€ 826.131

€ 728.995

88,24%

- 16 -

Onderzoek kostendekkendheid leges

Bijlage 2 Wet en regelgeving

Regelgeving De verplichting is bij besluit van 5 maart 2016 in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) opgenomen. Deze handreiking richt zich op het overzicht uit artikel 10, onderdeel c van het BBV: De paragraaf betreffende de lokale heffingen bevat ten minste: a. de geraamde inkomsten; b. het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; c. een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die hoogstens kostendekkend mogen zijn, wordt bewerkstelligd dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd. d. een aanduiding van de lokale lastendruk; e. een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

- 17 -

Onderzoek kostendekkendheid leges

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10952671/2