Jaarstukken 2023 Enkhuizen

Verkeersmaatregelen (€ 72.000 voordeel) De tweede termijn voor het circulatieplan is vanwege latere oplevering nog niet in rekening gebracht. Er zijn minder borden en komborden vervangen dan verwacht, in 2024 wordt het gehele areaal geïnventariseerd. Parkeren (€ 22.000 voordeel) Het budget is structureel te hoog begroot, aangepast voor 2024. Waterwegen (€ 39.000 voordeel) Het reguliere baggerwerk heeft niet plaatsgevonden in 2023. Er is een 10-jaars cyclus baggerplan opgesteld met het Hoogheemraadschap. Het baggeren wordt uitgevoerd in 2024 en 2025. Openbaar groen (€ 59.000 nadeel) 2023 is het natste en warmste jaar sinds het begin van de metingen bij het KNMI. De combinatie van een extreem nat en zeer zonnig jaar is bijzonder en heeft met de diverse stormen zoals Poly en Ciarán geleid tot meer onkosten voor de onderhoud openbare ruimte. Ondanks de verwachting in de najaarsnota dat de kosten met € 114.000 hoger zouden uitvallen hebben we mede door de november storm een extra € 23.000 moeten uitgeven. In 2022 zijn de speeltuinen in de Bastions de Vest vanuit een provinciaal project gesaneerd door de provincie. Na de sanering bleven de speeltuinen erg nat waardoor we onvoorzien de velden in 2023 hebben gedraineerd.

Riolering (€ 57.000 voordeel) Voor het op niveau brengen van de data met betrekking tot de inspecties van het riool is in de begroting van het Programma Stedelijk Water en Riolering rekening gehouden met een Enkhuizen

33

Jaarstukken 2023

budget van € 50.000 voor de uitvoering. In 2023 is deze actie niet uitgevoerd door de wisselende samenstelling van het team. Voor elektra van de gemalen was er rekening gehouden met hogere kosten. Bij nader inzien zijn de kosten niet zo hoog uitgevallen als dat op voorhand was verwacht. Voorziening riolering (€ 308.000 nadeel) Als gevolg van onder andere lagere onderzoekskosten en hogere inkomsten uit rioolheffing, heeft er een hogere storting plaatsgevonden in de voorziening riolering dan begroot. Afvalinzameling (€ 96.000 nadeel) In verband met grote fluctuaties op de afvalmarkt, met name op het gebied van verwerking, wordt in de begroting rekening gehouden met een marge, zodat eventuele tegenvallers in de verwerkingskosten kunnen worden opgevangen. Daarnaast stelt de gemeente de begroting voor het opvolgende jaar op, voordat HVC haar prognoses beschikbaar heeft. Op de begroting 2023 zijn de uitgaven voor de DVO hoger ingeschat, dan HVC in de voorschotnota’s in rekening heeft gebracht. Het saldo van lagere lasten en de hogere opbrengsten is gestort in de voorziening afvalinzameling. Deze storting was niet geraamd en leidt tot een overschrijding. Klimaat en duurzaamheid (€ 127.000 nadeel) Er zijn meer kosten gemaakt dan voorzien, deze worden echter voor het grootste deel gedekt door subsidies.

Dit is bijvoorbeeld zo bij de kosten voor de inhuur van capaciteit die gedekt wordt door de ‘capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid’ (CDOKE) regeling. De gemaakte kosten voor de pilot Buurtwarmte Enkhuizen worden gedekt door een provinciale subsidie. Begraafplaats (€ 23.000 nadeel) In 2023 is er een toename geweest van het aantal asbestemmingen en begrafenissen. De kosten voor het grafdelven zijn hierdoor hoger dan in de begroting is opgenomen. Door de toename van asbestemmingen en begrafenissen is ook de storting in de voorziening vooruitbetaald onderhoud graven hoger dan geraamd. Omgevingswet (€ 450.000 voordeel) De werkzaamheden van het Omgevingswet zijn verdeeld over meerdere kalenderjaren. Het overschot wordt gedoteerd aan de Reserve Omgevingswet.

Enkhuizen

34

Jaarstukken 2023

Bouwgrondexploitaties (€ 90.000 nadeel) Jaarlijks wordt het saldo van lasten en baten van grondexploitaties geactiveerd en verantwoord op de balans. Op deze wijze ontstaat op de balans een boekwaarde per project. Deze lasten en baten hebben dus in eerste instantie geen invloed op begroting en jaarrekening. Baten Verhuur grond (€ 32.000 nadeel) Bij een van de huurcontracten is er een wijziging geweest van de indexering in het nadeel van de gemeente. De indexeringen bleken in de afgelopen periode verkeerd te zijn toegepast. Parkeervergunningen (€ 51.000 voordeel) Er zijn meer vergunningen uitgegeven dan in de begroting is opgenomen. Bij de aanpassing van het vergunningenstelsel wordt ook de begroting gewijzigd. Openbare orde en veiligheid (€ 36.000 nadeel) Er zijn in 2023 minder vergunningen verleend om de begrote legesinkomsten te halen. Dit gebeurt al structureel een aantal jaar. In de begroting van 2025 zal de legesraming dan ook gehalveerd moeten worden. De verwachting is namelijk niet dat er meer vergunningen verleend gaan worden. Wegen onderhoud bijdrage van derden (€ 47.000 voordeel) Het aantal “derden” dat graafwerkzaamheden aanvraagt is groter dan begroot, waardoor de totale bijdrage en legeskosten inherent ook hoger wordt.

Haven (€ 134.000 voordeel) In 2023 zijn er in aantal minder pleziervaartuigen geweest dan in 2022 er is echter een grote tariefstijging geweest wat uiteindelijk zorgt voor een hogere opbrengst. De riviercruisevaart laat wel een stijging zien. De chartervaart begint langzaam weer op het niveau van voor corona te komen. De kosten van nutsvoorzieningen waren hoger vanwege het meerverbruik en daardoor is de doorberekening van nutsvoorzieningen hoger dan begroot. Schepenwijk (€ 40.000 nadeel) Dit project betrof in 2023 alleen nog de uitgifte van de laatste twee bedrijfskavels (samen bijna 4.000 m2). Beide kavels zijn in 2023 verkocht en geleverd. Omdat alle (bouwrijp maken) werkzaamheden al waren afgerond betekent dit dat het project en grex per 31-122023 afgesloten is. Het eindresultaat van deze grondexploitatie bedraagt € 235.652, negatief. Dit is een verslechtering van bijna € 40.000. Riolering (€ 69.000 voordeel) Door het opwerken van de kwaliteit van het bestand is het aantal percelen waar rioolheffing in rekening wordt gebracht hoger dan geraamd. Hierdoor zijn de opbrengsten hoger. De hogere opbrengst vloeit naar de voorziening.

Enkhuizen

35

Jaarstukken 2023

Afval inzameling (€ 161.000 voordeel) Door het opwerken van de kwaliteit van het bestand (in samenwerking met HVC) is het aantal woningen waar afvalstoffenheffing in rekening wordt gebracht hoger dan geraamd. Hierdoor zijn de opbrengsten hoger. De hogere opbrengst vloeit naar de voorziening. Klimaat en duurzaamheid (€ 182.000 voordeel) Er zijn in het boekjaar subsidie mogelijkheden ontstaan die aangevraagd en verkregen zijn. Dit leidt tot meer inkomsten dan voorzien. Bijvoorbeeld de ‘capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid’ (CDOKE) regeling en de subsidie vanuit het Nationaal Isolatie Programma (NIP). Deze middelen zijn deels besteed in 2023 maar kennen een meerjarige uitvoeringstermijn. Bouwleges (€ 257.000 voordeel) In 2023 zijn omgevingsvergunningen verleend voor renovatieprojecten in de woningbouw. Deze legesinkomsten waren niet opgenomen in de begroting.

Reserves Toelichting afwijkingen JR2023 t.o.v. B2023 (>€ 20.000)

V/ N

Bedrag

Overige verschillen

-1.261 N

Totaal verschil

-1.261 N

Zie voor een toelichting op mutaties reserves de toelichting bij programma 1.

Enkhuizen

36

Jaarstukken 2023

Samenleving Portefeuillehouder: W. Hoogervorst en W. Bijman voor onderwijs en sport Inleiding We vinden het belangrijk dat onze inwoners zich thuis voelen in onze gemeente en dat er genoeg voorzieningen zijn voor samen leven en ontmoeting. Ontmoeting gericht op verbinding, vrije tijdsbesteding en beweging (gezondheid). We willen de sociale cohesie in onze wijken stimuleren zodat inwoners voor elkaar klaar kunnen staan. We ondersteunen inwoners om zo zelfredzaam mogelijk te zijn. Als dat niet meer lukt, helpen we met passende ondersteuning.

Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Onderwijs Ambitie Wat hebben we bereikt?

Wat hebben we ervoor gedaan?

Enkhuizen

Enkhuizen beschikt over goed(e) onderwijs(voorzieningen) · We hebben een plan voor de toekomst opgesteld om de onderwijshuisvesting op orde te krijgen de komende jaren. · We hebben, ten behoeve van het inhalen van de onderwijsachterstanden, het lokale uitvoeringsprogramma van de NPO-gelden (Nationaal Programma Onderwijs, een overheidsinitiatief om onderwijsachterstanden veroorzaakt door de Covid-19 pandemie in te halen) uit laten voeren door Stichting Iedereen Telt Mee. De regionale NPO-middelen zijn ingezet op het voortgezet onderwijs. · Onderwijshuisvesting: - Basisschool De Pancratius heeft budget toegekend gekregen voor de uitbreiding van de school. - In 2023 is gestart met het opstellen van het strategisch integraal huisvestingsplan primair onderwijs. - De bestemmingsreserve is opgenomen in de begroting. · Het uitvoeringsplan besteding lokale NPO-middelen wordt uitgevoerd door Stichting Iedereen Telt Mee. De stichting ontvangt deze middelen ten behoeve van de uitvoering.

37

Jaarstukken 2023

Sport, Cultuur en Recreatie Ambitie Wat hebben we bereikt ?

Wat hebben we ervoor gedaan?

Sociaal Domein Ambitie

Wat hebben we bereikt ?

Wat hebben we ervoor gedaan?

Enkhuizen

Enkhuizen is een sportieve en cultuurrijke gemeente.  We hebben de toegang van sportvoorzieningen vergroot door bij te dragen aan het verruimen van het sportaanbod.  We hebben blijvende ondersteuning geboden aan verenigingen, vrijwilligers en mantelzorgers. · In 2023 hebben we actief gewerkt aan het versterken van de sportaccommodaties in de gemeente. Zo hebben wij bijgedragen aan de aanleg van twee padelbanen bij tennisvereniging ETC. Daarnaast zijn verdere stappen gezet met betrekking tot de realisatie van de sportzaal bij De Drecht en de nieuwe clubaccommodatie voor sportvereniging Enkhuizen. · Door het subsidiëren van het Vrijwilligerspunt en het Regionaal Kennisplatform Mantelzorg Westfriesland is onder andere invulling gegeven aan de ondersteuning van vrijwilligers, verenigingen en mantelzorgers. · Door het vaststellen van de Subsidieregeling Noodfonds Corona, Herstel & Innovatie en Tegemoetkoming Energielasten Maatschappelijk Vastgoed 2023 (Subsidieregeling CHT 2023) zijn de verenigingen in 2023 extra (financieel) ondersteund. De ondersteuning bestond uit 3 onderdelen, te weten: - een bijdrage in het exploitatietekort; - subsidie voor een éénmalig initiatief of innovatie & herstel; - een tegemoetkoming in de gestegen energielasten voor eigenaren/beheerders van maatschappelijk vastgoed of verenigingshuisvesting.

Iedereen doet mee naar vermogen. De voorzieningen in Enkhuizen zijn voor iedereen die het nodig heeft toegankelijk · We hebben ons ingezet om inwoners in staat te stellen naar behoefte te participeren in de samenleving.  Er is een inkomenseffectenrapportage uitgevoerd om de minimaprocessen en beleid te optimaliseren. Ook geeft de rapportage inzicht in missend aanbod. In 2024 wordt het rapport gedeeld.  In 2023 hebben we een begin gemaakt met de ontwikkeling van een lokaal jeugdbeleidsplan.  In 2023 is het inloopspreekuur van WerkSaam op 38

Jaarstukken 2023







 

Enkhuizen

het stadskantoor van Enkhuizen hervat. Er is een geldkrant huis-aan-huis verspreid waardoor inwoners geïnformeerd worden over de gemeentelijke schuldhulpverlening, bijzondere bijstand en minimaregelingen. Ook is er een poster gemaakt en op verschillende plekken in de gemeente opgehangen. Deze poster moet inwoners attenderen op mogelijkheden tot financiële hulp bij de gemeente. Daarnaast hebben de consulenten de cursus 'Helder rapporteren voor professionals' gevolgd om zo de beschikkingen te optimaliseren waardoor deze beter begrepen worden door de inwoners. Voor het onderzoek naar de mogelijkheden van een gemeenschappelijke stichting Wmo en Welzijn, zijn verkennende gesprekken gevoerd. Hiermee is een basis gelegd voor de bestuursopdracht die in 2024 volgt. Er is onderzoek gedaan naar de mogelijkheid tot invoeren van een Stadspas. De resultaten zullen middels een raadsbrief worden gedeeld. In 2023 zijn er een vijftal nieuwe regionale overeenkomsten in het kader van Jeugd en Wmo afgesloten. Sociaal Medische Advisering, Onafhankelijke Cliëntondersteuning, Pleegzorg, Jeugdbescherming & Jeugdreclassering en Ernstige Dyslexie hebben per 2024 nieuwe overeenkomsten voor de regio Westfriesland.

Om een zorgvuldig proces en onderbouwde inrichtingskeuzes voor de nieuwe inkoop van specialistische en hoogspecialistische Jeugdhulp en Wmo (begeleiding, huishoudelijke ondersteuning en dagbesteding) te maken, is een overbruggingsovereenkomst afgesloten. In 2023 is er, in samenwerking met diverse ketenpartners, gewerkt aan de voorbereiding en uitwerking van de nieuw af te sluiten overeenkomsten. De evaluatie van het Resultaat Gestuurd Werken is daarbij als basis gebruikt. Er wordt rekening gehouden met de opgaven uit de Hervormingsagenda Jeugd en er worden voorwaarden geschept om te sturen op het afsluiten van overeenkomsten alsmede de looptijd van de overeenkomsten. Dit wordt vervolgd in 2024. De pilot Dagbesteding als voorliggende voorziening is gestart. De wethouder van Enkhuizen is bestuurlijk trekker geworden van het dossier 'Dak- en thuislozen, spoedzoekers en statushouders' zodat deze 39

Jaarstukken 2023

  

onderwerpen op de regionale agenda's worden gezet. De energietoeslag is in 2023 wederom uitgekeerd aan mensen met een laag inkomen. Er is een kerstattentie aangeboden aan kinderen uit gezinnen met een laag inkomen. We zijn aangesloten bij de Nationale Schuldhulproute (NSR), dit draagt bij aan de optimalisering van de schuldhulpverlening. Vanuit het College Uitvoeringsprogramma Enkhuizen was het doel om het proces schuldhulpverlening laagdrempeliger, klantvriendelijker en daarmee toegankelijker voor inwoners te maken. In het coalitieakkoord is opgenomen dat Enkhuizen meer preventief wil inzetten om (problematische) schulden te voorkomen. Beide doelen zijn mede met de aansluiting bij de NSR bereikt.

Volksgezondheid Ambitie Wat hebben we bereikt ? Wat hebben gedaan?

we

Enkhuizen is een gezonde gemeente We hebben bijgedragen aan verschillende projecten ter verbetering van de gezondheid van de (jonge) inwoners. ervoor Het project Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG) wordt uitgevoerd in Enkhuizen. JOGG is een methode om het leven van kinderen en jongeren gezonder te maken. In Enkhuizen werd in 2023 de methode ingezet ten behoeve van jonge kinderen.

Indicatoren Naam indicator Banen Jongeren met een delict voor de rechter Kinderen in uitkeringsgezin Netto arbeidsparticipatie Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie Werkloze jongeren Personen met een bijstandsuitkering Lopende re-integratievoorzieningen Jongeren met jeugdhulp

Eenheid Bron Aantal per 1.000 inwoners 15LISA 74 jaar % 12 t/m 21 jarigen

Meest recent 2022: 613,5

CBS

2022: 1

% kinderen tot 18 jaar CBS % van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte CBS van de beroepsbevolking % deelnemers aan het VO en DUO MBO onderwijs % 16 t/m 22 jarigen CBS

2022: 5

Aantal per 10.000 inwoners

2022: 71,6 2022: 3,1

2022: 2

CBS

2023: 247,7

Aantal per 10.000 inwoners CBS van 15-64 jaar % van alle jongeren t/m 18 jaar CBS

2023: 350,3 2020: 12,4

Jongeren met

% van alle jongeren t/m 18 jaar CBS

2020: 1,1

Enkhuizen

40

Jaarstukken 2023

jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo Absoluut verzuim Relatief verzuim Niet-sporters

% van alle jongeren van 12 tot CBS 23 jaar

2020: n.b.

Aantal per 10.000 inwoners

GMSD

2022: 820

Aantal per 1.000 leerlingen Aantal per 1.000 leerlingen % inwoners dat niet wekelijks sport (vanaf 12 jaar)

DUO DUO

2021: 0 2022: 26

RIVM, CBS

2022: 51,4

Met wie hebben we samengewerkt? Binnen dit programma wordt samen gewerkt met de volgende gemeenschappelijke regelingen: · WerkSaam Westfriesland · Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Noorden (GGD) Een nadere toelichting op deze samenwerking is opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen.

Wat heeft het gekost? Primitieve begroting 2023

Begroting 2023

Werkelijk 2023

Totaal lasten

33.972

46.112

45.076

Totaal baten

- 6.374

- 15.429

- 14.288

Saldo van baten en lasten

27.598

30.683

29.023

Toevoeging aan reserves

13

188

2.481

Onttrekking aan reserves

- 55

- 492

- 421

27.556

30.379

31.083

Resultaat

Enkhuizen

41

Jaarstukken 2023

Toelichting op afwijkingen Toelichting afwijkingen JR2023 t.o.v. B2023 (>€ 20.000) Lasten: Kapitaallasten Bijdrage SED BTW nadeel koepel (in bijdrage SED) Overhevelingen Leerlingenvervoer Kunstopslag Conservator Gehandicaptenvervoer BUIG Specialistische jeugdhulp Kosten Netwerkorganisatie Cliëntgebonden kosten Opvang vluchtelingen Oekraïne Subsidies Sportvelden Sportgebouwen Monumenten Terugontvangst Stichting Iedereen telt mee

Bedrag

V/ N

52 V -548 N 65 V 1.366 V 85 V 42 V 35 V 51 V 299 V 54 V 76 V -1.865 N 724 V 145 V 20 V 22 V 62 V 85 V

SPUK

44 V

Overige verschillen

222 V

Totaal lasten:

1.036 V

Baten: Opvang vluchtelingen Oekraïne Reserve MOBW BUIG Sportgebouwen Zwembad Sportvelden

641 V -64 N -171 N 92 V -62 N -24 N

SPUK

266 V

Overige verschillen

-54 N

Totaal baten:

624 V

Totaal verschil

1.660 V

Het totale resultaat van programma 3 is in vergelijking met de begroting € 1.660.000 voordelig. In bovenstaande tabel zijn deze verschillen zichtbaar. De belangrijkste verschillen worden hieronder tekstueel nader toegelicht Lasten Kapitaallasten (€ 52.000 voordeel) Enkhuizen

42

Jaarstukken 2023

De kapitaallasten zijn lager dan geraamd omdat bepaalde investeringen niet of niet geheel in 2023 zijn gerealiseerd. Daarnaast zijn de rentelasten lager dan geraamd. Bijdrage SED Organisatie (€ 548.000 nadeel) Zie onderdeel Financiën: Toelichting bijdrage SED organisatie op pagina 98. Overhevelingen (€ 1.366.000 voordeel) Bestaat uit: Inkoop Jeugd en WMO Achterstallig onderhoud buitenruimte Energietoeslag Taalonderwijs Oekraïne Verbeteren jeugdprocessen Kerstattentie minima CUP onderzoek preventie Inburgering CUP onderzoek naar een stichting Sloopkosten Korte Westerstraat 2

€ 25.000 € 107.000 € 1.005.000 € 25.000 € 10.000 € 13.000 € 40.000 € 61.000 € 50.000 € 30.000

Leerlingenvervoer (€ 85.000 voordeel) In een eerder stadium is de verwachting geweest dat kosten voor leerlingenvervoer zouden stijgen. Deze stijging is minder hoog gebleken dan verwacht. Kunstopslag (€ 42.000 voordeel) De kosten voor opslag van de gemeentelijke collectie zijn gedurende het jaar op een ander programma geboekt waardoor er een vrijval is bij programma 2. Conservator (€ 35.000 voordeel) In de begroting is een bedrag opgenomen voor de inhuur van een conservator. De conservator van Enkhuizen is gedurende het jaar in vaste dienst gekomen waardoor het de kosten lager uitvallen. Gehandicaptenvervoer (€ 51.000 voordeel) Na de corona-periode, waarin een forse compensatie is gegeven voor het vervoer op basis van eerder gebruik, werd het reizen langzaam weer opgestart door gebruikers. Er is een andere berekeningswijze gehanteerd, waarbij afgerekend wordt in kilometers in plaats van in zones. Gebundelde uitkering (BUIG) (€ 299.000 voordeel) Het aantal uitkeringen blijft dalen. De uitkeringslasten zijn hierdoor lager dan de ontvangen BUIG gelden. Specialistische Jeugdhulp (€ 54.000 voordeel) Op 1 juli 2023 liep het contract van JeugdzorgPlus af, waarin een basiscapaciteit was afgesproken. Per 1 juli 2023 zijn er nieuwe contractafspraken gemaakt over de basiscapaciteit onder de titel ‘Af- en ombouw JeugdzorgPlus’.

Het gebruik van bedden en de bekostiging van de niet-afgenomen bedden is naar beneden bijgesteld. De kosten van de gemeenten blijven echter afhankelijk van het aantal daadwerkelijk afgenomen bedden en is daarmee lastig te voorspellen. Enkhuizen

43

Jaarstukken 2023

Kosten Netwerkorganisatie (€ 76.000 voordeel) In de begroting is rekening gehouden met een verhoging van het budget voor de Netwerkorganisatie (indexatie op begroting 2022). De eindafrekening viel echter lager uit. Cliëntgebonden kosten - Jeugd (€ 1.782.200 nadeel) De overschrijding van het jeugdbudget heeft een aantal oorzaken. Naast de landelijke trend van stijgende kosten in de jeugdzorg, zijn er ook een aantal lokale ontwikkelingen. In de hoogste intensiteiten van arrangementen is een stijging in de aantallen. Na de coronaperiode neemt de vraag naar (hoog) specialistische jeugdhulp toe, zoals bijvoorbeeld eet- en angststoornissen bij jeugdigen. Het totaal aantal unieke cliënten met een jeugdwetindicatie is in 2023 ten opzichte van 2022 gestegen met 4,9%. Daarnaast zijn in het boekjaar 2023 veel indicaties met terugwerkende kracht afgegeven. Dit heeft te maken met achterstanden in het werkproces jeugd. Zorgpartijen declareren in sommige gevallen tot een jaar nadat de zorg is geleverd, hierdoor zijn kosten lastig te voorspellen. Een deel van de kosten in 2023 heeft betrekking op 2022. Het gaat om een bedrag van € 576.000. Cliëntgebonden kosten - Wmo (€ 82.800 nadeel) De kosten voor Wmo zijn beter in te schatten gedurende het jaar. Facturatie vindt regelmatig plaats en er zijn geen achterstanden in het werkproces.

Hierdoor is de afwijking op het Wmo budget beperkt in verhouding tot de totale kosten. Het nadeel betreft ongeveer 1,5% van het totale budget Wmo. Opvang vluchtelingen Oekraïne (€ 724.000 voordeel) Baten en lasten van opvang van ontheemde Oekraïners zijn gelijkmatig verdeeld over de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Per saldo levert dit per gemeente incidenteel een batig resultaat op van € 724.000. (zie ook baten). Subsidie (€ 145.000 voordeel) Er is een onderbesteding van de totale subsidieplafonds van 6,2%. Binnen de subsidiesystematiek is het niet ongebruikelijk dat niet alle vastgestelde plafonds (maximale budgetten) volledig worden benut. Dat neemt niet weg dat ernaar moet worden gestreefd om de onderbesteding zo klein als mogelijk te houden. Over de hele linie is sprake van een onderbesteding. Het muziekonderwijs is bijvoorbeeld een post waar sprake is van een aanzienlijke onderbesteding en lijkt ook een trend te zijn. Voor de begroting 2025 zal hier aandacht voor zijn. Verder zijn er posten (o.a. maatschappelijk werk) in de lijst opgenomen die niet op de subsidielijst hadden moeten staan, omdat deze taken zijn overgenomen door Stichting Iedereen Telt Mee.

Voor onderwijsbegeleiding is er ook structureel teveel budget begroot, omdat uitgaven hiervoor met name worden geboekt op de rijksgelden die wij ontvangen on het kader van het Onderwijsachterstandenbeleid. Dit zal worden gecorrigeerd in de kadernota 2025.

Sportvelden (20.000 voordeel)

Enkhuizen

44

Jaarstukken 2023

Op sportpark Immerhorn stond voor eind 2023 gepland dat het toegangspad werd vernieuwd. Vanwege de regen heeft dit niet plaatsgevonden. Het moet een paar dagen achter elkaar droog zijn om dit project uit te kunnen voeren. Het werk wordt uitgevoerd in 2024. Sportgebouwen (€ 22.000 voordeel) We betaalden huur voor de kleedkamers voor de voetbalvereniging West Frisia, dit is vanaf 2023 niet meer van toepassing. Dit zal in de voorjaarsnota structureel worden afgeraamd. Monumenten (€ 66.000 voordeel) Pas in de loop van het jaar zijn de vacatures vanuit het erfgoedbeleid ingevuld. Hierdoor is een incidenteel voordeel ontstaan. Terugontvangst Stichting Iedereen telt mee (€ 85.000 voordeel) Baten Opvang vluchtelingen Oekraïne (€ 641.000 voordeel) Baten en lasten van opvang van ontheemde Oekraïners zijn gelijkmatig verdeeld over de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. Per saldo levert dit per gemeente incidenteel een batig resultaat op van € 641.000. (zie lasten). Reserve Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (€ 64.000 nadeel) De ontvangen bijdrage uit de regionale reserve is lager dan begroot. BUIG (€ 171.000 nadeel) We hebben minder inkomsten en terugontvangsten uit vorderingen dan begroot. In totaal geeft BUIG een positief saldo. Sportgebouwen (48.000 voordeel) Er heeft een herrekening plaatsgevonden van huur over voorgaande jaren.

Dit heeft geresulteerd in een hogere opbrengst. Zwembad ( (€ 62.000 nadeel) De huur van het zwembad is vanaf 2023 verlaagd naar € 145.000. Per abuis is de aanpassing van de huur niet in de raming verwerkt. Sportvelden (€ 24.000 nadeel) De gemeente betaald een deel van het gasverbruik van de sportvelden. Het water- en elektraverbruik moeten de sportvelden zelf betalen, alleen heeft de gemeente deze contracten in beheer en betalen wij dit gedurende het jaar. Aan het eind van het jaar worden alle lasten van gas, water en elektra met elkaar verrekend. De gemeente moest over 2023 betalen aan de sportvelden in plaats van inkomsten ontvangen. SPUK (266.000 voordeel) Voor Specifieke Uitkeringen zijn in diverse regelingen (Sportbevordering, sociale cohesie, participatie inburgering) rijksmiddelen ontvangen.

Enkhuizen

45

Jaarstukken 2023

Reserves Toelichting afwijkingen JR2023 t.o.v. B2023 (>€ 20.000)

V/ N

Bedrag

Bestemming resultaat JR2022 Niet bestede overhevelingen Oekraïne

-372 N -28 N -1.964 N 0 V

Overige verschillen

0 N

Totaal verschil

-2.364 N

Zie voor een toelichting op mutaties reserves de toelichting bij programma 1.

Enkhuizen

46

Jaarstukken 2023

Paragrafen

Enkhuizen

47

Jaarstukken 2023

Lokale heffingen Gerealiseerde inkomsten In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de lokale heffingen en de verwachte opbrengsten in de begroting 2023 en de daadwerkelijke inkomsten: Belastingen

Begroting 2023

Werkelijk 2023

Onroerendezaakbelastingen op woningen (eigenaren)

2.675

2.696

Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (eigenaren)

1.812

1.880

Onroerendezaakbelastingen op niet-woningen (gebruikers)

1.283

1.331

2

3

Roerendezaakbelasting Forensenbelasting

39

47

Toeristenbelasting

528

528

Precariobelasting Totaal

63 6.402

73 6.558

Begroting 2023

Werkelijk 2023

Secretarieleges

232

234

Leges omgevingsvergunningen

349

407

Begrafenisrechten

214

210

Rioolheffing

1.993

2.041

Afvalstoffenheffing

3.393

3.439

Reinigingsrecht

20

11

Staangelden markten

12

7

Pachtsommen kermissen

8

-

Parkeervergunningen

160

210

Haven- en liggelden

639

716

Vermakelijkhedenretributie

141

114

121 7.282

154 7.543

Heffingen

Overige heffingen

Enkhuizen

48

Jaarstukken 2023

Een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven van onroerende zaken die binnen de gemeente zijn gelegen. Dit betreft een gebruikersbelasting en eigenarenbelasting op niet-woningen (dit zijn vooral kantoor- en bedrijfspanden) en een eigenarenbelasting op woningen. Voor 2023 heeft de gemeenteraad de volgende tarieven vastgesteld: Tarieven OZB heffing OZB woning eigenaar OZB niet-woning eigenaar OZB niet-woning gebruiker

2022 0,0948% 0,3911% 0,2927%

2023 0,0942% 0,4465% 0,3591%

De berekening van de OZB-tarieven wordt gedaan aan de hand van de door de raad goedgekeurde methode. De tarieven voor de onroerendezaakbelastingen (OZB) worden berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van het onroerend goed in de gemeente. Bij het bepalen van dit tarief wordt een relatie gelegd met de waardeontwikkeling van het onroerend goed. Ten opzichte van 2022 is het tarief voor woningen vrijwel gelijk gebleven en zijn de tarieven voor niet-woningen gestegen. Dit heeft te maken met het verschil in waardeontwikkeling tussen deze twee categorieën. Bij de tariefstelling wordt rekening gehouden met dit verschil in waardeontwikkeling per categorie, zodat een verschuiving in de lastendruk wordt voorkomen. Roerende-zaakbelasting Deze belasting wordt geheven over de waarde van roerende woon- en bedrijfsruimten, gelijk aan de belasting die wordt geheven over de waarde van onroerende woon- en bedrijfsruimten (de OZB). Daarom wordt deze belasting ook wel Roerende-zaakbelasting (RZB) genoemd. Omdat deze belasting zorgt voor een gelijke behandeling van woon en bedrijfsruimten (ongeacht of deze roerend dan wel onroerend zijn), is wettelijk bepaald dat voor deze belasting dezelfde tarieven gehanteerd moeten worden als die voor de OZB.

Precariobelasting Precariobelasting is een vergoeding voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. In Enkhuizen worden alleen terrassen die op gemeentegrond staan in de heffing betrokken, waarbij voor terrassen gelegen binnen de vesting een hoger tarief wordt gehanteerd dan daar buiten. Toeristenbelasting Deze belastingen zijn bedoeld om mensen die wel gebruik maken van voorzieningen van de gemeente, maar geen inwoner zijn, mee te laten betalen aan de gemeentelijke voorzieningen. De inkomsten die gegenereerd worden uit deze belastingen, komen te gunste van de algemene middelen. In Enkhuizen is er voor gekozen om (een deel van) de inkomsten te gebruiken om het voorzieningenniveau voor de toeristen te handhaven. De toeristenbelasting wordt geheven van degene die gelegenheid tot verblijf biedt. De aanbieder kan dit vervolgens bij degene die overnacht in rekening brengen. De forensenbelasting wordt geheven van diegene die meer dan 90 dagen binnen de gemeente verblijft of meer dan 90 dagen een woning voor eigen gebruik beschikbaar houdt. Hierbij wordt de hoogte niet afhankelijk gesteld van het aantal dagen, maar wordt een vast tarief gerekend. Enkhuizen

49

Jaarstukken 2023

Omdat pas aan het eind van het jaar bekend is of de grens van 90 dagen nachtverblijf of “voor eigen gebruik beschikbaar houden” wordt overschreden, wordt deze belasting grotendeels na afloop van het jaar geïnd. Leges Leges zijn betalingen aan de gemeente waar een individueel aanwijsbare tegenprestatie van die gemeente tegenover staat. Het gaat om een bedrag dat betaald moet worden aan de gemeente voor het gebruik van haar diensten of producten. De leges worden geheven van de aanvrager van de dienst dan wel van degene ten behoeve van wie de dienst is verleend. De leges mogen per titel maximaal 100% kostendekkend zijn. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de leges: Lasten

Baten

Dekking

18.829

32.198

171%

133.123

94.445

71%

65.432

56.927

87%

8.138

6.001

74%

3.815

3.042

80%

1.150

1.074

93%

6.024

22.516

374%

25.476

11.763

46%

Kostendekking Titel 1

261.987

227.966

87%

Titel 2 Fysieke leefomgeving / omgevingsvergunning hoofdstuk 2 Vooroverleg/ beoordeling conceptaanvraag

Lasten

Baten 9.126

Dekking 0%

399.941

173%

156

22%

407.793

176%

Titel 1 Algemene dienstverlening hoofdstu k 1 Burgerlijke stand hoofdstu k 2 Reisdocumenten hoofdstu k 3 Rijbewijs hoofdstu k 4 Verstrekkingen uit de basisregistratie personen hoofdstu k 9 Overige publiekszaken hoofdstu k 17 Kinderopvang hoofdstu k 18 AVOI hoofdstu k 19 Verkeer en Vervoer (parkeren)

hoofdstuk 3 Omgevingsvergunning

230.85 9 70

hoofdstuk 7 Wijziging omgevingsvergunning a.g.v. wijziging project

2

Kostendekking Titel 2

1

231.56

Lasten

Baten

Dekking

1 Horeca

15.454

13.240

86%

2 Organiseren evenementen of markten

12.592

1.895

15%

Titel 3 Europese dienstenrichtlijn hoofdstu k hoofdstu k

Enkhuizen

50

Jaarstukken 2023

Kostendekking Titel 3

28.046

15.135

54%

Recapitulatie Titel 1,2 en 3

Lasten

Baten

Kostendekkendheid Titel 1 Kostendekkendheid Titel 2 Kostendekkendheid Titlel 3

261.987 227.966 231.561 407.793 28.046 15.135

Dekking 87% 176% 54%

Kostendekkendheid totale tarieventabel 521.594 650.894 125% De kostendekkendheid in titel 2 (176%) wordt veroorzaakt door twee niet voorziene grote bouwprojecten aan het eind van het jaar. Een overschrijding van de 100% kostendekkendheid op rekeningbasis als gevolg van incidentele aspecten is toegestaan.

Begraaf- en grafrechten Grafrechten worden geheven voor het gebruik van de begraafplaats en voor door de gemeente verleende diensten in verband met de begraafplaats. Daarbij mogen de geraamde baten niet hoger zijn dan de geraamde kosten. Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de eigenaar en gebruiker van percelen van waaruit afvalwater direct of indirect op de gemeentelijke riolering wordt afgevoerd of waarvoor de gemeente een zorgplicht vervuld voor het inzamelen en afvoeren van hemelwater. De uitgangspunten voor de heffing zijn volledige kostendekking op basis van het vastgesteld Programma Stedelijk Water en Riolering. De rioolheffing mag maximaal 100% kostendekkend opgelegd worden. Het percentage kostendekkendheid is in 2023 98%. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de riolering: Bedragen * 1.000 Euro

2023

Kosten riolering

1.101

Inkomsten riolering excl. heffingen

26

Netto kosten riolering

1.127

Toe te rekenen kosten: Overhead

723

BTW

242

Totale kosten

2.092

Opbrengsten heffingen

2.041

Dekking

98%

Enkhuizen

51

Jaarstukken 2023

Afvalstoffenheffing De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn afhankelijk van de kosten die de Huisvuilcentrale (HVC) te Alkmaar aan de gemeente in rekening brengt. Met HVC is overeengekomen dat de kostprijs per huishouden met een jaarlijkse indexering wordt aangepast voor de tariefstelling op lokaal niveau. In het kader van kostendekkendheid worden aan de afvalkosten de kosten van administratie en inning (de zogenaamde perceptiekosten) toegevoegd. Tevens wordt rekening gehouden met de doorwerking van het BTW-compensatiefonds. De tarieven voor de afvalstoffenheffing zijn in 2023 met 5,8 % gestegen voor eenpersoonshuishoudens en met 6% voor meerpersoonshuishoudens en bedragen respectievelijk € 349,20 en € 435,00. Afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend opgelegd worden. Het percentage kostendekkendheid is in 2023 100%. Hieronder vindt u een overzicht met betrekking tot de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing: Bedragen * 1.000 Euro

2023

Kosten afvalinzameling

2.870

Inkomsten afvalinzameling excl. heffingen

219

Netto kosten afvalinzameling

2.651

Toe te rekenen kosten: Overhead

67

BTW

534

Overige toe te rekenen kosten

187

Totale kosten

3.439

Opbrengsten heffingen

3.439

Dekking

100%

Reinigingsrecht Een bedrijf betaalt reinigingsrecht wanneer met huisvuil vergelijkbaar bedrijfsafval aan de straat wordt gezet of in (haven)containers wordt aangeboden aan de gemeentelijke afvalinzamelaar HVC. Vrijstelling van deze heffing wordt alleen verleend op verzoek en wanneer wordt aangetoond dat het bedrijf zelf zorgdraagt voor de afvoer van afval dan wel een overeenkomst heeft met een inzamelaar. In 2023 zijn de volgende tarieven gehanteerd: - 1 t/m 4 zakken per week € 385,00 - 5 t/m 9 zakken per week € 765,00 Ander bedrijfsafval wordt niet opgehaald door HVC. Door HVC wordt bij het ophalen van het huisvuil gecontroleerd op het onjuist aanbieden van bedrijfsafval. Bij een overtreding wordt in overleg met de gemeente gehandhaafd. Marktgelden Enkhuizen

52

Jaarstukken 2023

Voor het innemen van een standplaats om daarop zaken of voorwerpen te plaatsen, uit te stallen of te verkopen tijdens de weekmarkt, jaarmarkten, braderieën, themamarkten of andere evenementen, worden onder de naam “marktgelden” rechten geheven. Het uitgangspunt van de heffing van marktgelden is dat de kosten die de gemeente maakt voor de dienstverlening worden verhaald. Haven- en liggelden Onder de naam 'havengelden' worden rechten geheven ter zake van het gebruik van de haven, door vaartuigen anders dan woonschepen. Onder de naam 'liggelden' worden rechten geheven ter zake van het innemen van een ligplaats door woonschepen. De tarieven in 2023 zijn vastgesteld door de gemeenteraad en zijn afhankelijk van de oppervlakte dan wel de lengte van het schip. Vermakelijkhedenretributie Met deze retributie wordt een bijdrage gevraagd aan organisaties die vermaak bieden voor de voorzieningen die de gemeente treft voor de bezoekers van de vermakelijkheid. De gemeente ontvangt namelijk voor toeristen geen bijdrage via de Algemene uitkering. Voor overnachtende toeristen is een toeristenbelasting ingevoerd. Het tarief vermakelijkhedenretributie is tot en met 2023 vastgesteld op € 0,38 per bezoeker, waarbij een drempel van 20.000 bezoekers wordt gehanteerd om kleine vermakelijkheden buiten de heffing te houden.

Een aanduiding van de lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) heeft de cijfers van de gemeentelijke belastingdruk voor 2023 bekend gemaakt. Tot de gemeentelijke woonlasten worden gerekend de bedragen die huishoudens betalen aan OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. In 2023 betalen huishoudens meer aan gemeente, provincie en waterschap dan in 2022. Een huishouden met een eigen woning betaalt dit jaar gemiddeld 1.562 euro in totaal aan alle lokale belastingen, 5,4 procent meer dan vorig jaar. Huurders zijn in 2023 gemiddeld 933 euro kwijt aan lokale lasten, 4,6 procent meer dan vorig jaar. Onderstaande tabel laat zien wat de gemiddelde bruto woonlasten van huurders en van eigenaren/bewoners in de omringende gemeenten zijn. De gemeente met de laagste gemiddelde lastendruk in onze regio staat op nummer één in de rangorde.

Enkhuizen

53

Jaarstukken 2023

Woonlasten per huishouden (huurders) Rangorde Gemeente

Bruto Woonlasten één persoonshuishouden 2022 2023

1 Medemblik 2 Koggenland 3 Stede Broec 4 Drechterland 5 Hoorn 6 Enkhuizen 7 Opmeer

€ 257 € 282 € 267 € 294 € 307 € 403 € 488

Bruto Woonlasten meer persoonshuishouden 2022 2023

€ 240 € 295 € 279 € 305 € 323 € 426 € 493

€ 362 € 379 € 397 € 408 € 399 € 483 € 599

€ 340 € 397 € 411 € 425 € 424 € 512 € 606

Bron: Atlas Coelo - atlas van de lokale lasten, woonlasten per gemeente huurders

Conclusie Op basis van de aangegeven cijfers zijn de woonlasten voor huurders in Enkhuizen in 2023 gestegen met 6%. Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente Enkhuizen voor deze regio voor huurders een bovengemiddelde lastendruk kent. Ook zijn de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden hoger dan het landelijk gemiddelde van € 436. Woonlasten per (eigenaren/bewoners)

huishouden

Rangorde

Bruto Woonlasten

Gemeente

één persoonshuishouden 2022 2023 1 Koggenland 2 Hoorn 3 Enkhuizen 4 Drechterland 5 Medemblik 6 Stede Broec 7 Opmeer Bron: Atlas Coelo eigenaren/bewoners

-

€ 675 € 775 € 802 € 787 € 800 € 865 € 1.012 atlas

van

de

lokale

Bruto Woonlasten meer persoonshuishouden 2022 2023

€ 785 € 813 € 889 € 884 € 967 € 990 € 1.105

€ 772 € 867 € 882 € 901 € 905 € 994 € 1.123

lasten,

woonlasten

€ 886 € 914 € 975 € 1.004 € 1.067 € 1.122 € 1.218 per

gemeente

Conclusie Op basis van de aangegeven cijfers zijn de woonlasten voor eigenaren/bewoners in Enkhuizen in 2023 gestegen met 11%. Uit deze cijfers blijkt dat de gemeente Enkhuizen voor deze regio voor eigenaren/bewoners een gemiddelde lastendruk kent. Ook zijn de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden licht hoger dan het landelijk gemiddelde van € 944.

Kwijtschelding

Enkhuizen

54

Jaarstukken 2023

Als een belastingplichtige niet of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen, dan kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. Systematiek kwijtscheldingsberekening Voor beantwoording van de vraag of een belastingschuldige voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding in aanmerking komt, vindt een vermogens- en een inkomenstoets plaats. Met de vermogenstoets wordt bekeken of er op het moment van de aanvraag voldoende middelen (bezittingen) aanwezig zijn om de openstaande belastingschuld te betalen. Zijn deze middelen aanwezig, dan wordt geen kwijtschelding verleend. Ontbreken deze middelen of zijn deze onvoldoende, dan wordt met de inkomenstoets gekeken of er in de nabije toekomst alsnog betalingscapaciteit zal ontstaan waaruit de belastingschuld kan worden voldaan. Samenwerking De gemeente heeft voor de behandeling van kwijtscheldingsverzoeken een samenwerkingsverband gesloten met het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Indien iemand in aanmerking wil komen of denkt te komen voor kwijtschelding van gemeentelijke heffingen of waterschapsbelastingen, dan kan volstaan worden met het indienen van een kwijtscheldingsverzoek bij een van deze twee organisaties. De organisatie waar het verzoek wordt ingediend, zorgt ervoor dat het verzoek ook bij de andere organisatie wordt behandeld.

Wat kan worden kwijtgescholden? De gecombineerde belastingaanslag (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing) komt in aanmerking voor kwijtschelding. Grafrechten komen ook in aanmerking voor kwijtschelding. Hoogte kwijtschelding In 2023 is voor € 151.000 aan kwijtschelding verleend. In 2022 was dit ook € 151.000.

Enkhuizen

55

Jaarstukken 2023

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit geeft aan hoeveel middelen beschikbaar zijn om eventuele risico’s op te kunnen vangen. De volgende onderdelen maken deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit: · de onbenutte belastingcapaciteit; · onvoorzien; · vrij aanwendbare reserves; · stille reserves. Bedragen x € 1.000 Berekening weerstandscapaciteit

31-12-2023

Onbenutte belastingcapaciteit

€ 411

Onvoorzien

€ 26

Totaal structureel

€ 437

Vrij aanwendbare reserves

€ 5.653

Stille reserves

p.m.

Totaal incidenteel

€ 5.653

Totale weerstandscapaciteit

€ 6.090

Onbenutte belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller deze in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of dat er ruimte is voor nieuw beleid. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor de gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 12, dan is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. In de onderstaande tabel is bij benadering aangegeven welke opbrengst deze verhoging genereert. Er is voor gekozen het verschil in percentage te vermenigvuldigen met de woz-waarde van de woningen + de woz-waarde van de nietwoningen. Bedragen € 1.000 OZB-percentage van de Woz-waarde voor toelating art.12 voor 2023

0,1614%

Werkelijk gewogen % Woz-waarde gemeente voor 2023

0,1615%

Verschil

0,0114%

Onbenutte belastingcapaciteit

€ 411

Post onvoorzien

Enkhuizen

56

Jaarstukken 2023

In de primitieve begroting 2023 is een bedrag van € 26.500 opgenomen voor onvoorziene (incidentele) uitgaven. Deze post is in 2023 niet aangewend en vormt een onderdeel van het jaarresultaat 2023. Vrij aanwendbare reserves Alleen de algemene reserves worden gekwalificeerd als vrij aanwendbaar en worden meegenomen in de berekening van de incidentele weerstandscapaciteit. Bestemmingsreserves die ondanks dat de bestemming vrijelijk gewijzigd kan worden zijn volgens de toezichthouder niet vrij aanwendbaar en tellen dus niet mee in de berekening. De stand van de algemene reserves per 31-12-2023 is € 5.653.000. Bedragen * € 1.000 Vrij aanwendbare reserves

31-12-2022

31-12-2023

Algemene reserve *(exclusief resultaat 2022)

€ 2.201

€ 3.343

Reserve weerstandscapaciteit

€ 1.580

€ 2.060

Reserve bouwgrondexploitatie

€ 250

€ 250

€ 4.031

€ 5.653

Totaal

Stille reserves Stille reserves hebben te maken met activa die te laag of tegen nul zijn gewaardeerd. De stille reserves maken alleen deel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit als de betrokken activa op korte termijn (binnen 1 jaar) verkoopbaar zijn, verkoop van de stille reserves niet leidt tot een gat in de gemeentebegroting en verkoop de taakuitoefening van de gemeente niet aantast. De stille reserves waarderen wij praktisch gezien op € 0.

Risicomanagement Aanleiding en achtergrond De risico’s voor de gemeente Enkhuizen zijn in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s is de gemeente in staat om op verantwoorde wijze besluiten te nemen zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de gemeente. Niet alle risico’s laten zich financieel vertalen. Er zijn diverse risico’s die geen directe financiële gevolgen hebben, bijvoorbeeld imagoschade. In deze paragraaf ligt de nadruk op de financiële risico’s omdat aan de hand daarvan het weerstandsvermogen wordt bepaald. Welke risico's behoren tot de paragraaf weerstandsvermogen? Volgens de toelichting op artikel 11 BBV zijn de risico’s die relevant zijn voor het weerstandsvermogen de risico’s die niet anderszins te ondervangen zijn. Reguliere risico’s, risico’s die zich regelmatig voordoen en die veelal vrij goed meetbaar zijn, maken geen deel uit van de risico’s in de paragraaf weerstandsvermogen. Hiervoor zijn immers verzekeringen afgesloten of voorzieningen voor gevormd. De risico’s worden tweemaal per jaar

Enkhuizen

57

Jaarstukken 2023

geïnventariseerd met alle verantwoordelijke afdelingshoofden, teamleiders en specialisten. In de gemeentelijke jaarstukken van 2023 zijn 14 risico’s opgenomen. De bedrijfsvoeringsrisico’s zijn risico’s voor de SED organisatie. Om een risico te kunnen analyseren en beoordelen bepalen we de kans op het risico (percentage waarschijnlijkheid) en de gevolgen van het risico (impact) voor de organisatie. De kansberekening wordt onderverdeeld in vijf niveaus. Deze kunnen als volgt worden uitgelegd: Klasse 1 2 3 4 5

Kans < of 1x per 10 jaar 1x per 5-10 jaar 1x per 2-5 jaar 1x per 1-2 jaar 1x per jaar of >

Percentage 10% 30% 50% 70% 90%

De klassen van impact zijn als volgt: Klasse impact 5 = > € 500.000 4 = > € 100.000 < € 500.000 3 = > € 50.000 < € 100.000 2 = > € 25.000 < € 50.000 1 = < € 25.000 0 = Geen geldgevolgen Door de kans en impact in klassen te verdelen wordt aan beide een score toebedeeld. Op basis van deze scores wordt een statistische berekening gemaakt van de benodigde weerstandscapaciteit. In de beleidsnota is bepaald dat alleen de risico’s met een score van 15 of hoger (score =kans*impact) worden gepresenteerd. Risico’s met een score lager dan 15 zijn onderaan in de tabel opgenomen onder ‘overige risico’s’. De onderstaande tabel bevat een overzicht van de risico’s die na toepassing van de beheersmaatregelen een financieel risico laten zien en waarvoor geen voorziening of reserve voor is opgenomen. Alleen risico’s met een score van 15 of hoger worden apart genoemd in de tabel om focus te houden op de risico’s die substantieel van aard zijn.

Enkhuizen

58

Jaarstukken 2023

Financieel risico, omdat de Onrechtmatig gemeenten financieel garant staan heid voor de GR SED.

Uitblij ven ver koop objec ten

WMO

Jeugd zorg

Extra onderhoudskosten door het niet (tijdig) realiseren van de verkoop/ontwikkeling van diverse objecten. Bij het opstellen van de meerjaren onderhoudsplannen is de verkoop van diverse objecten meegenomen als besparing.

Er zijn vastgestelde beheerplannen voor Wegen, Groen, Riolering, Kunstwerken, Water, Beschoeiing en de 120.00 speelvoorzieningen. Voor 0 plaagdierbestrijding wordt gewerkt om hier ook een beleid voor te maken. Opnemen in de paragraaf verbonden partijen in de begroting en de jaarrekening van de 150. gemeenten. Gedurende 000 het jaar rapporteren door middel van kwartaalrapportages en bespreken in AB Er zijn diverse panden in ontwikkeling gezet via makelaars en gesprekken gestart met sommige 100.0 zittende 00 gebruikers/huurders om interesse tot aankoop te inventariseren. Goede monitoring op de budgetten en het aantal 174.700 aanvragen.

Bedrag kans

Kans op optreden Impact

Bedrag impact

Genomen beheersmaatre gel(en)

Volledige beschrijving risico

Aan sprake lijkheid

Aansprakelijkheid openbare buitenruimte door incidenten in de buitenruimte (bijvoorbeeld loszittende tegels, loshangende takken, onjuiste bebording, slechte staat van onderhoud, etc.), waardoor een beroep wordt gedaan op het eigen risico. Daarnaast is er sprake van verschillende ziekten en plagen in het openbaar groen welke niet begroot is.

×

Onderwerp

Analyse en beoordeling van risico's

4

4

8 4.000

4

4

105.000

4

4

70.000

Overschrijding op de open einde regeling Wmo door een stijging 4 4 122.080 van het aantal Wmo-meldingen. Overschrijding op de open einde Goede monitoring op de regeling Jeugdzorg, door een budgetten en het aantal 308.400 4 4 215.880 stijging van het aantal aanvragen aanvragen. en de inzet van duurdere zorg. Overige risico's 1.193.036 SED risico doorbelasting 386.190 Totaal benodigde weerstandscapaciteit 2.176.186

De bedrijfsvoering risico’s, opgenomen onder de SED organisatie, zijn financieel door de verdeelsleutel (begroting 2023) bepaald en opgenomen onder het weerstandsvermogen van de gemeente Enkhuizen voor € 386.190. Voor de SED organisatie is dit risico opgenomen: · Datalekken en Cybercrime In 2023 hebben zich geen significante problemen voorgedaan. De opgesomde risico’s uit de risicoparagraaf van de begroting 2023 hebben niet geleid tot een beroep op de algemene reserve. Enkhuizen

59

Jaarstukken 2023

Klasse 1

Kans

Percentage

< of 1x per 10 jaar

10%

2

1x per 5-10 jaar

30%

3

1x per 2-5 jaar

50%

4

1x per 1-2 jaar 1x per >

70% 90%

5

Klasse impact 5 =

> € 500.000

4

=

> € 100.000 < € 500.000

3

=

> € 50.000 < € 100.000

2

=

> € 25.000 < € 50.000

1

= =

< € 25.000 Geen geldgevolgen

0

Afdekken risico's De beschikbare weerstandscapaciteit is € 6.090.000 en de maximale benodigde weerstandscapaciteit is € 1.958.567 (= 90% * € 2.176.186). Het ratio weerstandsvermogen is 3,1. Op basis van de door ons uitgevoerde risico-inventarisatie, de weerstandsratio van 3,1 en het beeld van onze meerjarenbegroting is het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Enkhuizen van mening dat de normale bedrijfsvoering financieel kan worden voortgezet. Om het weerstandsvermogen te beoordelen heeft het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de universiteit Twente een normtabel ontwikkeld. Ons weerstandsvermogen krijgt als waardering ‘uitstekend’.

Waarderingscijfer Ratio A >2,0 B 1,4 – 2,0 C 1,0 – 1,4 D 0,8 – 1,0 E 0,6 – 0,8 F <0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Kengetallen Om de financiële positie van de gemeente inzichtelijk te maken, schrijft het rijk een verplichte basisset van vijf financiële kengetallen voor. Kengetallen zijn getallen die de verhouding Enkhuizen

60

Jaarstukken 2023

uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of jaarrekening en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De opgenomen kengetallen maken inzichtelijk over hoeveel financiële ruimte de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële wend- en weerbaarheid. De kengetallen moeten daarbij in samenhang en in onderlinge verhouding worden beoordeeld. Onderstaande tabel geeft de berekende kengetallen van Enkhuizen weer Rekening 2022 57%

Begroting 2023 101%

Rekening 2023 46%

Netto schuldquote: gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

49%

91%

38%

Solvabiliteitsratio

20%

12%

20%

Kengetal grondexploitatie

7%

2%

6%

Structurele exploitatieruimte

4%

2%

2%

Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens

98%

103%

103%

Netto schuldquote

Het ministerie van BZK heeft onderstaande signaleringswaarden opgesteld. Hierbij is A goed, B gemiddeld en C vereist aandacht. Cat. A

Cat. B

Cat. C

Netto schuldquote

< 90 %

90 - 130 %

> 130 %

Netto schuldquote: gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

< 90 %

90 - 130 %

> 130 %

Solvabiliteitsratio

> 50 %

20 - 50 %

< 20 %

Kengetal grondexploitatie

< 20 %

20 - 35 %

> 35 %

Structurele exploitatieruimte

>0%

0%

<0%

Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens

< 95 %

95 - 105 %

> 105 %

Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeente. De netto schuldquote geeft aan of een gemeente investeringsruimte heeft of juist op haar tellen moet passen. Het kengetal wordt berekend door het totaal van de geleende gelden weer te geven als percentage van de totale baten. Hoe lager het percentage des te gunstiger en minder risicovol. Toelichting percentage De netto schuldquote van een gemeente ligt meestal tussen de 0% en 90% (bron: Ministerie van BZK). Bij een hogere netto schuldquote is de gemeenteschuld relatief hoog. Als de netto schuldquote boven de 130% uitkomt, dan bevindt de gemeente zich in de gevarenzone. De genoemde percentages zijn grove vuistregels. Enkhuizen heeft een netto schuldquote van 46%. Dit is lager als verwacht. Dit wordt deels verklaard door de lagere financieringsbehoefte doordat een aantal investeringen vertraagd of zelfs niet is doorgegaan (Integraal Kindcentrum in de binnenstad) Daarnaast zijn ten opzichte van voorgaande jaren de gerealiseerde baten hoger, waardoor de schuldquote lager uitkomt. Enkhuizen

61

Jaarstukken 2023

Netto schuldquote: gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager dit percentage, hoe beter. Toelichting percentages De netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen bedraagt 39%. Enkhuizen zit ruim onder de signaleringswaarde van categorie A. Het getal impliceert dat de gemeente goed in staat is om de rentelasten en de aflossingen te voldoen. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 40% (bron: CBS). Hoe hoger dit percentage is, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. Toelichting percentages Het gemiddelde voor alle gemeenten is circa 40% (bron: CBS).

Volgens het ministerie van BZK wordt een solvabiliteitsratio tussen de 20% en 50% als gemiddeld beschouwd. Enkhuizen heeft in 2023 een solvabiliteitsratio van 20%. Het solvabiliteitspercentage is gelijk aan het percentage in 2022. Ten opzichte van de raming 2023 komt het percentage hoger uit omdat het eigen vermogen is toegenomen, voornamelijk als gevolg van het positieve jaarrekeningresultaat van 2022. Kengetal grondexploitatie In de crisisjaren is gebleken dat de grondexploitatie forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. De boekwaarde van de voorraden is van belang, omdat deze moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant beoordeelt ieder jaar of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten en is een indicatie van het risico. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 35% of hoger wordt als zeer risicovol beschouwd (bron: Ministerie van BZK). Hoe lager het percentage des te geringer het risico. Toelichting percentages Enkhuizen zit met haar kengetal grondexploitatie op 6% in 2023. Het risico op de grondexploitatie is beperkt.

Dit blijkt uit het lage percentage wat ruim onder de signaleringswaarde van categorie A ligt.

Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen en of structurele stijging van de baten of structurele Enkhuizen

62

Jaarstukken 2023

daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt een onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. Wanneer het percentage negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves te delen door de totale baten, welke vervolgens wordt uitgedrukt in een percentage. Toelichting percentages Dit percentage komt in Enkhuizen voor 2023 op 2% uit. De structurele baten zijn toereikend om de structurele lasten te dekken. Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishoudens De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen om bijvoorbeeld opgetreden risico’s op te vangen, wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Onder de woonlasten worden verstaan de OZB, de rioolheffing en de reinigingsheffing voor een woning met gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente.

Een belastingcapaciteit van 100% is gelijk aan het landelijk gemiddelde. Een lage belastingcapaciteit houdt in dat de gemeente nog ruimte heeft om structurele baten te genereren. Toelichting percentages De gemeentelijke tarieven zijn iets lager dan de landelijke tarieven. Dit betekent dat de mogelijkheid om extra baten te genereren door de belastingen te verhogen iets meer is dan gemiddeld. Samenhang kengetallen De gemeente Enkhuizen heeft volgens de opgestelde signaleringswaarden van het Ministerie van BZK een goede schuldpositie. De schuldpositie pakt lager uit dan verwacht. Dit wordt deels verklaard door de kortlopende vorderingen; deze zijn ten opzichte van voorgaande jaren hoger en hebben daarmee een dempende werking op de schuldquote. Daarnaast zijn ten opzichte van voorgaande jaren de gerealiseerde baten hoger, waardoor de schuldquote lager uitkomt. Het solvabiliteitspercentage valt ten opzichte van 2022 hoger uit omdat het eigen vermogen is toegenomen met het jaarresultaat. Het risico op de grondexploitatie is beperkt. Dit blijkt uit het lage percentage wat ruim onder de norm ligt. De structurele exploitatieruimte is in 2023 2% positief. Dit betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken.

Er is een beperkte mogelijkheid om extra baten te genereren door de belastingen te verhogen Het weerstandsvermogen van de gemeente Enkhuizen is voldoende om financiële tegenvallers op te vangen. Echter de solvabiliteit blijft een aandachtspunt.

Enkhuizen

63

Jaarstukken 2023

Onderhoud kapitaalgoederen Beleidsverantwoording De gemeente heeft het eigendom en het beheer van de openbare ruimte. De openbare ruimte is voor een ieder toegankelijk en speelt een belangrijke rol in het publieke leven. In de openbare ruimte zijn voorzieningen aanwezig zoals verhardingen, groen en civiele kunstwerken. Deze voorzieningen worden kapitaalgoederen genoemd. De kapitaalgoederen hebben een grote invloed op de leefbaarheid en belevingskwaliteit van de openbare ruimte. Ze zijn van groot belang voor de verschillende gebruikers: inwoners, ondernemers en bezoekers. Het in stand houden van de kapitaalgoederen is één van de kerntaken van de gemeente. Deze paragraaf gaat over het in stand houden van de bestaande Kapitaalgoederen door het uitvoeren van (klein en groot) onderhoud. De kapitaalgoederen dragen bij aan het realiseren van doelstellingen van diverse programma’s uit de begroting en zijn terug te vinden in de programma’s Beheer openbare ruimte en Milieu. Vastgoed Deze beleidsvoering heeft betrekking op het onderhoudsniveau van gemeentelijk vastgoed en heeft als doel de levensduur, functionaliteit en veiligheid van onze vastgoedobjecten te waarborgen. De Gemeente stelt vast dat de conditiescore 3 als standaard wordt gehanteerd voor het beheer van haar vastgoedportfolio.

Financiële consequenties Bij kapitaalgoederen is sprake van klein- en groot onderhoud en vervangingen. Het dagelijks (klein) onderhoud wordt bekostigd in de programmaverantwoording. Het groot onderhoud wordt geraamd op basis van het beheerplan Kapitaalgoederen. De reserve kent de onderstaande indeling: ● Wegen ● Kunstwerken (bruggen, steigers en kadeconstructies) ● Openbaar groen Voor het groot onderhoud van gebouwen, riolering en begraafplaatsen zijn er voorzieningen. Primitieve Begroting begroting na wijziging

Onderdeel

Omschrijving

Openbare verlichting

Dagelijks onderhoud

104

Waterwegen

Dagelijks onderhoud

Straatmeubilair en speelgelegenheden

Dagelijks onderhoud

Enkhuizen

64

Rekening

verschil

104

113

-9

124

94

42

52

41

41

32

9

Jaarstukken 2023

Reserve kapitaalgoederen

Wegen

Bruggen

Openbaar groen

Storting reserve

843

843

843

0

Aanwending reserve

835

900

396

504

Dagelijks onderhoud

953

954

785

168

Groot onderhoud

701

701

225

476

Dagelijks onderhoud

12

92

102

-11

Groot onderhoud

70

135

104

31

Dagelijks onderhoud

850

982

1.039

-57

Groot onderhoud

64

64

67

-3

Dagelijks onderhoud

338

333

385

-52

Storting voorziening

623

623

623

0

Aanwending voorziening

712

712

225

486

Dagelijks onderhoud

334

334

290

44

Storting voorziening

176

121

429

-308

Dagelijks onderhoud

85

85

66

19

Storting voorziening

13

13

17

-4

Voorziening Gebouwen

Riolering

Begraafplaatsen

Stand van zaken kapitaalgoederen Algemeen Het groot onderhoud aan de kapitaalgoederen in de gemeente Enkhuizen vindt jaarlijks plaats op basis van nut en noodzaak. Veiligheid en functionaliteit zijn daarbij belangrijke aspecten. Voor het onderhoud van rioleringen vormt het Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR} de basis waarbij de onderhoudsmaatregelen meerjarig inzichtelijk zijn. In oktober 2009 heeft de raad besloten dat de kapitaalgoederen worden beheerd op minimaal verantwoord niveau. Op 5 april 2016 heeft de gemeenteraad het beheerplan Kapitaalgoederen 2016-2025 vastgesteld. Dit plan is de basis voor het onderhoud in de openbare ruimte en vormt het beleid. Voor het beheer van de openbare ruimte heeft de gemeenteraad voor het beheer van de kapitaalgoederen (excl. riolering en gebouwen) beeldkwaliteit B en de norm veilig vast gesteld. Met uitzondering van het onderhoud van het openbaar groen in het Snouck van Loosenpark, daar heeft de gemeenteraad beeldkwaliteit op A vastgesteld. Naast het beheerplan kapitaalgoederen zijn de volgende kaders van toepassing.