Herijking Regionale Energie Strategie (RES) NHN - raadsVOORSTEL

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp:

Herijking Regionale Energie Strategie (RES) NHN 2024

Zaaknummer:

352994

Commissie: Raadsvoorstel: Voorstelnummer Portefeuillehouder: Programma:

10 juni 2024 21 mei 2024 2024025 Jan Franx Programma 2 Ruimte, Duurzaamheid en Milieu

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

Herijking Regionale Energie Strategie (RES) (met kaartje zoekgebieden BLZ 59)

Voorgesteld besluit: 1. De herijking RES NHN 2024 vast te stellen 2. Zoekgebied 21 (Krabbersgat) toe te voegen aan de RES ten behoeve van deelname aan het onderzoek OER-traject (Opwekking Energie op Rijksgronden)

Inleiding De Herijking van de Regionale Energiestrategie (RES) vloeit voort uit de afspraken van het Nederlandse Klimaatakkoord van 2019. Het hoofddoel is dat 30 energieregio's in Nederland gezamenlijk 35 terawattuur (TWh) aan grootschalige hernieuwbare elektriciteit op land produceren tegen 2030. Hoewel dit een landelijke doelstelling is, bedraagt de totale RES-opgave 55 TWh. Dit impliceert dat extra inspanningen op alle fronten nodig zijn vanwege de groeiende vraag naar duurzame elektriciteit. Bovendien blijft er, ook na 2030, een aanzienlijke uitdaging bestaan. Voor de regio Westfriesland betekent dit een bijdrage van 0,7 TWh aan de totale opgave. Echter, een eerste analyse van de beschikbare zoekgebieden in Westfriesland laat zien dat deze ambitie met de huidige zoekgebieden niet wordt gerealiseerd. Het huidige energienetwerk vertoont beperkingen: bedrijven kunnen niet worden aangesloten, er zijn spanningsproblemen in de wijken en zonne-energie kan niet worden terug geleverd. Beoogd effect De herijking van de RES omvat aanpassingen in zoekgebieden, waarbij sommige vervallen en er nieuwe zoekgebieden worden toegevoegd. Dit heeft verschillende doelen, waaronder het tijdig kunnen realiseren van de ambitie binnen deze zoekgebieden door de partners van de RES.

Door de recente wijzigingen en nieuwe ontwikkelingen vast te leggen in de Herijking RES 2024, kunnen deze tijdig worden geïntegreerd in het omgevingsbeleid van gemeenten en provincie. Dit is essentieel om te blijven streven naar vergunningverlening in 2025 en de realisatie van de ambitie van West-Friesland van 0,7 TWh tegen 2030. Bovendien vormt de herijking het vertrekpunt voor de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk door netbeheerders en biedt het duidelijkheid voor stakeholders, waaronder inwoners en bedrijven. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) De Herijking RES heeft geen juridische status; het zijn overeenkomsten die zijn gesloten om bij te dragen aan de doelstellingen van het klimaatakkoord. Er zijn geen juridische risico's verbonden aan de RES 1.0 of de Herijking RES, aangezien ze geen planologische juridische status hebben. De RES verkrijgt pas een juridische status wanneer deze wordt opgenomen in documenten die vallen onder de Omgevingswet. De RES wordt bestuurlijk vastgesteld, waardoor het bindend is voor de instanties die de RES goedkeuren. De zoekgebieden zijn wel belangrijk omdat op basis hiervan de elektriciteits-infrastructuur wordt berekend, de provinciale verordening wordt hierop aangepast en de gebieden worden meegenomen in de MER procedure. Daarnaast mag alleen binnen deze zoekgebieden naar zon en wind-opwek gekeken worden.

Buiten deze gebieden is dat niet mogelijk

1

Argumenten In de RES 1.0 was een tweejaarlijkse herijking van de RES'en opgenomen als onderdeel van de landelijke planning. Het Nationaal Programma RES (NPRES) heeft deze planning gewijzigd en zal herijken wanneer er aanleiding toe is, zoals bij nieuwe technologische ontwikkelingen, nieuwe zoekgebieden en/of wijzigingen in bestaande zoekgebieden. Als onderdeel van het OER-traject (Opwekking Energie op Rijksvastgoed) wordt gekeken naar mogelijkheden voor de opwekking van duurzame energie op Rijksgronden. Rijkswaterstaat ziet mogelijkheden om de windmolens bij Krabbersgat te koppelen aan dit OER-traject bij het naviduct Krabbersgat (gemeente Lelystad). Enkele voordelen van deze locatie zijn: -

-

Er zijn geen directe omwonenden: de afstand tot de eerste woningen is meer dan 1000 meter. Aangezien er al windturbines staan, is er waarschijnlijk voldoende ruimte op de elektriciteitsinfrastructuur om op te kunnen schalen. Het OER-traject is een bewezen proces, met inbegrip van participatie en communicatie, dat altijd in nauwe samenwerking met provincies en gemeenten plaatsvindt. Het traject wordt gefinancierd door het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, waarbij Rijkswaterstaat het project uitvoert met een integraal projectteam waar ook decentrale overheden deel van uitmaken. Dit vermindert de druk op de ambtelijke organisatie. Repowering van windturbines is niet opgenomen in het bod van de RES. Het wordt geschat dat de vijf bestaande windmolens kunnen worden vervangen door twee of drie turbines van 3 of meer MW, wat een verdubbeling of verdrievoudiging van de opbrengst betekent en de realisatie van de RESambities versnelt.

Om deel te kunnen nemen aan de onderzoeken die voortvloeien uit dit OER-traject, heeft het college besloten om locatie 21 (Krabbersgat) toe te voegen als zoekgebied voor windenergie aan de RES. Dit was nodig om mee te kunnen doen met het OER-traject. Ook Gedeputeerde Staten van de provincie heeft hier positief op gereageerd. Het is de bedoeling om te onderzoeken of de bestaande windmolens kunnen worden vervangen (repoweren), wat kan worden meegenomen in de onderzoeken van het OER-traject, dat gezamenlijk met Rijkswaterstaat, de provincie en de gemeente wordt uitgevoerd. Windmolens mee koppelen aan het oertraject en de zonnepanelen bij het navicuct geeft een mooie energie mix balans. De elektriciteits-infrastructuur wordt een keer gebruikt (cable pooling) ook geven windmolens op andere momenten stroom dan zonnepanelen. Bijvoorbeeld s’nachts of in de wintermaanden. Of het ook daadwerkelijk mogelijk is zal moeten blijken uit de onderzoeken. Daarnaast volgt daarna altijd nog een ruimtelijk traject waarbij de raad uiteindelijk de besluiten neemt. De herijking van de RES betreft wijzigingen in de zoekgebieden, waarbij sommige zoekgebieden zijn vervallen en nieuwe zijn toegevoegd. De herijking dient meerdere doelen. Voor de partners in de RES (gemeenten, hoogheemraadschap, provincie) is het van belang om hun ambitie in de zoekgebieden tijdig te kunnen realiseren.

Door de actuele wijzigingen en nieuwe ontwikkelingen vast te stellen in de Herijking RES 2024, kunnen de wijzigingen tijdig in het omgevingsbeleid van gemeenten en provincie worden opgenomen. Dit is belangrijk om te kunnen blijven koersen op vergunningverlening in 2025 en realisatie van de ambitie van 0,7 TWh in 2030. Voor de netbeheerder dient de geactualiseerde en opnieuw vastgestelde kaart als uitgangspunt om uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk in te plannen. Als laatste, maar zeker niet onbelangrijk, geeft de herijking ook duidelijkheid voor de stakeholders: inwoners, maatschappelijke belangenorganisaties, ontwikkelaars, bedrijfsleven en andere belanghebbenden.

Op dit moment wordt geen wijziging voorgesteld voor het bestaande zoekgebied, namelijk zoekgebied 18 Krabbersplaat/schepenwijk (zonne-energie). Kanttekeningen / alternatieven De locatie Krabbersgat is aangemeld bij het OER-traject; vandaar dat het zoekgebied nu in de herijking RES is opgenomen. Voor uitbreiding van windenergie opwek zijn er op dit moment geen alternatieven in Enkhuizen. Het gaat in dit geval om wellicht modernisering van molens, waardoor meer windenergie kan worden geleverd. Een andere locatie hiervoor is niet aanwezig.

2

Draagvlak Door in te stemmen met dit voorstel zal Rijkswaterstaat starten met een onderzoek naar de mogelijkheden bij Krabbersgat. Indien er kansen worden geïdentificeerd voor het vergroten van de opwekcapaciteit, zal een uitgebreide procedure worden doorlopen waarbij alle stakeholders worden betrokken. Dit proces zal nauw worden gecoördineerd in samenwerking met de SED-organisatie. Planning, evaluatie en verantwoording Het streven is dat alle 17 gemeenten, de provincie Noord-Holland en het HHNK de Herijking RES 2024 vaststellen, waarbij ze voortbouwen op hun afspraken uit de RES 1.0. De besluitvorming over de Herijking RES 2024 is maatwerk: sommige gemeenten zullen geen wijzigingen aanbrengen in de zoekgebieden, terwijl andere wel veranderingen voorzien. In gemeenten met wijzigingen, zoals Enkhuizen, stelt de gemeenteraad de Herijking RES 2024 vast. Het is de bevoegdheid van de gemeenteraden om te beslissen over eventuele wijzigingen ten opzichte van de kaart van de RES 1.0 op hun eigen grondgebied, en om deze wijzigingen vervolgens op te nemen in het omgevingsbeleid. In gemeenten zonder wijzigingen wordt de Herijking RES 2024 vastgesteld door het college van B&W, waarna deze ter informatie wordt gedeeld met de gemeenteraad. Daarnaast nemen het algemeen bestuur van het hoogheemraadschap en Provinciale Staten een besluit over de gehele Herijking RES 2024.

De Herijking RES 2024 wordt vóór de zomer van 2024 aangeboden aan de raden, colleges en het hoogheemraadschap. In september begint de besluitvorming door de provincie, met een besluit door Provinciale Staten in november. Voor Enkhuizen betreft de enige wijziging het toevoegen van zoekgebied 21 voor windenergie vanwege de deelname aan het onderzoek in het kader van het OER-traject. Het betreft niet meer dan meedoen aan een onderzoek. Vervolgstappen na besluitvorming Na de vaststelling van de Herijking RES 2024 worden de gewijzigde en nieuwe zoekgebieden geïntegreerd in het omgevingsbeleid van de gemeenten (omgevingsplannen) en de provincie (omgevingsverordening). De aanpassingen aan de zoekgebieden worden na de besluitvorming verwerkt in de RES-viewer, een dynamisch document en kaart waarin de zoekgebieden en eventuele energie-opwekprojecten worden weergegeven. Voor de nieuwe en gewijzigde zoekgebieden voor windenergie zal de provincie een plan-MER opstellen. Dit is essentieel om de wind-zoekgebieden te kunnen integreren in de provinciale omgevingsverordening. In dit plan-MER worden de mogelijke omgevingseffecten van de wind-zoekgebieden geanalyseerd. In het najaar van 2024 zal de provincie (GS) het plan-MER vaststellen, rekening houdend met de lokale besluiten over de Herijking RES.

Vervolgens zullen de nieuwe/aangepaste wind-zoekgebieden worden opgenomen in de Provinciale Omgevingsverordening, met ingang van 1 januari 2025. Financiën Er zijn geen financiële consequenties.

Enkhuizen, 21 mei 2024 Burgemeester en wethouders van Enkhuizen De secretaris, De burgemeester,

R. van Reijswoud

E. A. Van Zuijlen

3