Financiele memo behorend bij de beleidsnotitie Westfriese Aanpak Laaggeletterdheid

STELLER

Regionaal beleidsoverleg Laaggeletterdheid

ONDERWERP

Regionaal beleidskader Basisvaardigheden

STRATEGISCHE AGENDA Pact thema Pact

Ja Sociaal Domein, uitvoeringsagenda Armoede & Participatie.

AAN

Portefeuillehouders laaggeletterdheid regio Westfriesland.

DOSSIERHOUDERS

Kholoud Al Mobayed en Lydia Groot

AMBTELIJKE OPDRACHTGEVER

Risa Homan

Inleiding Tijdens het bestuurlijk overleg Madivosa van 1 april 2021 is gevraagd om aanvullende informatie over de middelen en de dekking met betrekking tot het concept regionaal beleidskader: ‘Westfriese aanpak laaggeletterdheid 2021-2024. U heeft aangegeven dat in de aanvullende informatie inzichtelijk moet worden waar het over gaat en wat de risico’s zijn. Via dit memo ontvangt u de aanvullende informatie. Financiële kader In het beleidskader is onderstaand financieel overzicht opgenomen:

De financiële basis voor het uitvoeren van het regionale beleidskader zijn de gelden vanuit de wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) . In de arbeidsmarktregio Noord-HollandNoord (NHN) wordt er samengewerkt op basis van het solidariteitsbeginsel. Dit is vastgelegd in de regionale samenwerkingsovereenkomst. Concreet betekent dit dat voor 2021 75% van het Rijksbudget (WEB en decentralisatie-uitkering NHN) naar het ROC de Kop gaan. De decentralisatieuitkering NHN wordt door centrumgemeente Alkmaar

ontvangen van het Rijk. De resterende 25% van de decentralisatieuitkering NHN wordt verdeeld onder de drie regio’s binnen de arbeidsmarktregio. Voor Westfriesland gaat het om een totaal bedrag van € 18.629 (100%). Binnen de regio Westfriesland is er voor gekozen om het lokale maatwerk door het Taalhuis Westfriesland te laten verrichten. De tot op heden benodigde subsidie voor het Taalhuis Westfriesland in 2021 is € 304.254. Hiervan wordt € 219.254 gedekt uit de Rijksmiddelen. Dit betreft zowel de WEB middelen 2021 als het deel van de decentralisatie uitkering. Risico’s Zoals eerder is aangegeven zijn er zijn twee risico’s in financiële middelen vanaf het jaar 2022 te benoemen. 1. Decentralisatieuitkering In 2021 maakt de VNG nieuwe bestuursafspraken met het ministerie over hoe gemeenten hun nieuwe regiefunctie moeten uitvoeren en welke middelen daarvoor beschikbaar gesteld worden. Er waren middelen voor de periode 2020 – 2024, maar met het eenzijdig opzeggen van de bestuursafspraken door de VNG zijn de middelen vanaf 2022 onzeker. Dit gaat om een bedrag van € 18.629 in 2021 voor Westfriesland. 2. Participatiebudget WerkSaam Westfriesland heeft de afgelopen drie jaar middelen beschikbaar gesteld voor bekostiging van de dienstverlening van Taalhuis.

Zij hebben hiervoor de financiële ruimte binnen het re-integratiedeel van het participatiebudget aangesproken en daar een deel van de subsidie aan het Taalhuis mee bekostigd. Voor 2022 en verder is deze ruimte binnen dit budget er niet meer of in ieder geval minder. Dit gaat om een bedrag van € 85.000. Het financiële risico bedraagt op basis van de bedragen in 2021 in totaal € 103.629. Voor 2022 zijn de bedragen voor de WEB nog niet vastgesteld. Hierdoor kan het financieel risico in 2022 hoger uitvallen.

Welke middelen zijn benodigd om de ambitie van het beleidskader te bereiken? Om een duidelijkere beeld te geven van het financiële risico, worden eerst de bestaande financiën toegelicht.

WerkSaam kan 25% van het WEB budget van Westfriesland besteden aan lokaal maatwerk en dus aan het Taalhuis. Het budget van 2021 was groter dan normaal. Feitelijk gezien is het web-budget van 2021: € 144.777,50. Dit bedrag kan worden aangehouden als schatting voor 2022.

Voor 2022 is het mogelijk om alvast 25% van het jaar daarop te gebruiken, echter dit levert maar 1x een “winst” op. Als er voor wordt gekozen dit voor 2022 te doen betekent dit dat er voor 2022 vanuit de WEB middelen een bedrag van € 144.777,50 + € 36.194,38 beschikbaar is. In 2023 is dan al een deel van dit jaar gebruikt en moet 25% uit 2024 worden ingezet om weer aan die € 144.777,50 te komen. Dit is dus geen structurele oplossing.

Daarmee komt het totale risico op € 144.777 voor 2022. Dat risico is als volgt opgebouwd. Subsidieaanvraag Taalhuis 2022

€ 304.2541

Beschikbaar WEB incl. 25% 2023

€ 159.4772

Risico

€ 144.777

Indien de regio Westfriesland de huidige dienstverlening wenst te behouden en de financiële risico’s doen zich voor, dienen de zeven gemeentes van de regio Westfriesland in totaal een bedrag van € 144.777 zelf te financieren. Dit gaat dan om een worst case scenario waarbij wordt uitgegaan dat de decentralisatie uitkering volledig wegvalt en WerkSaam vanuit haar re-integratie budget niet meer de € 85.000,- kan bijdragen.

Op basis van de verdeelsleutel inwonersaantallen is in onderstaande tabel weergegeven om welk bedrag per gemeente dit gaat: Benodigde financiering laaggeletterdheid bij voordoen financiële risico's Gemeente

inwoners 2020

in %

Totaal per gemeente

Hoorn

73.261

34,40% €

49.799,79

Drechterland

19.719

9,26% €

13.404,16

1

kanttekening, hierbij is nog niet de juiste jaarlijkse verplichte indexering toegepast. Deze is nog niet bekend. En deze indexering moet jaarlijks worden toegepast, waardoor de noodzakelijke subsidie voor 2023 en verder zal stijgen. 2

Dit betreft een indicatie. Dit bedrag is gebaseerd op de bedragen van 2021, omdat de bedragen voor 2022 nog niet bekend zijn.

Enkhuizen

18.591

8,73% €

12.637,39

Koggenland

22.749

10,68% €

15.463,83

Medemblik

45.101

21,18% €

30.657,79

Opmeer

11.836

5,56% €

8.045,62

Stede Broec

21.726

10,20% €

14.768,43

Totaal WF

212.983 100,00%

144.777

Wij zien echter wel een aantal mogelijkheden om de hoogte van de financiële risico’s te verminderen. Beheersmaatregelen: 1. Laaggeletterdheid is onlosmakelijk verbonden met het re-integratiebeleid en hangt samen met de wettelijke taal-eis binnen de participatiewet. Daarmee is dit een vast onderdeel van het re-integratiebeleid van WerkSaam. De beheersmaatregel is dan het Dagelijks Bestuur van WerkSaam het besluit laten nemen om hiervoor structureel een bedrag beschikbaar te stellen, mits de consequenties voor de inzet van het re-integratiebudget voor de andere taken aanvaardbaar zijn. 2. WerkSaam Westfriesland verzoeken om de consequenties voor de inzet van het re-integratie budget in kaart te brengen indien de Westfriese gemeenten voor deze inzet structurele financiering wensen voor de aanpak van laaggeletterdheid vanuit dit re-integratiebudget. 3. Onderzoeken of er vanuit andere beleidsterreinen (financiële en inhoudelijke) een verdergaande aansluiting gevonden kan worden voor de uitvoering van het beleidskader Laaggeletterdheid. De eventuele linken zien we op dit moment met het onderwijsachterstandenbeleid, inburgeringsbeleid, arbeidsmarktbeleid (RPA) en schuldhulpverleningsbeleid. 4. Onderzoeken welke ruimte er is om eventueel de subsidie aan het taalhuis te verlagen.

Waarbij we niet hoeven in te boeten op de dienstverlening van het Taalhuis, zoals beschreven in de vast te stellen beleidsnotitie. Wel kan op voorhand gezegd worden dat wanneer de subsidie verlaagd wordt, dit gevolgen heeft voor de ambities en deze mogelijk niet waargemaakt kunnen worden.

5. Op dit moment voert het Taalhuis voor ROC de Kop de intakes uit. Hiervoor ontvangt het Taalhuis geen middelen van het ROC. Het Taalhuis voert de intakes op dit moment uit binnen de beschikbare Westfriese subsidie die zij via WerkSaam ontvangen Door deze aanpak heeft het ROC de Kop financiële ruimte gekregen om wachtlijsten binnen Westfriesland weg te werken. Op korte termijn zal WerkSaam in gesprek treden met Centrumgemeente Alkmaar, ROC de Kop en het Taalhuis over hoe dit in de toekomst verder te organiseren, zowel inhoudelijk als financieel. Met als doel dat het Taalhuis rechtstreeks bekostigd zal gaan worden voor deze dienst. 6. Gemeenten vragen subsidie aan (rijkssubsidie “certificering taalhuizen”) om de toekomstbestendigheid van het Taalhuis Westfriesland te onderzoeken. De uitkomsten van het onderzoek geeft de gemeenten een onderbouwing voor de voortzetting van onze aanpak laaggeletterdheid vanaf 2023. De bovengenoemde beheersmaatregelen vergen tijd en zullen in samenhang met elkaar uitgevoerd moeten worden. Een opmerking bij bovenstaande is dat het regionale werkgroep laaggeletterdheid nu een worst case scenario aan u presenteert, maar we hebben de verwachting dat onderstaande van invloed zal zijn op de uiteindelijk noodzakelijke bijdrage vanuit iedere gemeente: 1. Er zijn WEB reserves opgebouwd van wat nog beschikbaar is uit eerdere jaren.

De hoogte van deze reserve wordt op 1 jan 2022 bekendgemaakt door centrumgemeente Alkmaar. Deze reserve kan mogelijk als dekking voor de gemeentelijk bijdrage aan het taalhuis worden ingezet. 2. De regionale werkgroep laaggeletterdheid verwacht dat de decentralisatie uitkering in ere wordt hersteld. De hoogte van deze uitkering is nu niet in te schatten. Wanneer het Rijk besluit deze bijdrage toch voort te zetten, kan deze worden ingezet ter dekking van het financiële risico. 3. Wanneer het DB van WerkSaam besluit om structureel een bijdrage aan deze aanpak te leveren, verlaagt daarmee automatisch het financiële risico voor de gemeenten .

Voorstel: Het beleidskader aan te bieden aan de Westfriese gemeenteraden, waarin in de raadsvoorstellen aan de raden wordt voorgesteld om 2022 als overgangsjaar te beschouwen, waarin de individuele gemeenten binnen hun eigen begroting financiële dekking bieden voor het jaar 2022 voor het geval de beide financiële risico’s zich voordoen. Uiterlijk het tweede kwartaal 2022 wordt teruggekomen naar de raden met de uitwerking van alle opties en een meerjarige begroting vanaf 2023. Hierbij is het uitgangspunt dat het regionale beleidskader vanaf 2023 binnen de ontvangen Rijksmiddelen wordt uitgevoerd. In het raadsvoorstel worden de beheersmaatregelen uit deze memo opgenomen.