bijlage 4 bestemmingsplan Enkhuizerzand 221123

De bestemming Verkeer - Verblijfsgebied is opgenomen om de zichtlijnen te borgen. Deze is op de verbeelding opgenomen. In de bestemming zijn geen wijzigingen doorgevoerd. Omdat de begrenzing van de reactieve aanwijzing voor een gedeelte over de gronden van het Zuiderzeemuseum is gelegd, is de bestemming Water. In de bestemming zijn geen wijzigingen doorgevoerd. Hoofdstuk 3 - Algemene regels  Aan de algemene bouwregels is een lid toegevoegd (23.5). Hierin is opgenomen dat ter plaatse van de aanduiding 'specifieke bouwaanduiding - zichtlijn' geen bebouwing mag worden opgericht.

Bijlage 2 Wijzigingen n.a.v. participatie

Rho adviseurs voor leefruimte

038800.20170665

Bijlage 2 Wijzigingen n.a.v. participatie

Aanleiding Door een aantal partijen/belangenorganisaties is beroep ingesteld tegen het eerdere vaststellingsbesluit. Met deze partijen/belangenorganisaties is – naast het met de Enkhuizer bevolking doorlopen participatieproces – vervolgens overleg gevoerd, om te bekijken met welke wijzigingen in het bestemmingsplan tegemoet gekomen kan worden aan hun belangen/wensen. Uit deze participatie komt een aantal hoofdlijnen naar voren: Borging cultuurhistorische waarden; Regeling bedrijfsvoering buitenmuseum Zuiderzeemuseum; Borging landschappelijke waarden en recreatieve mogelijkheden. In deze bijlage wordt hier nader op ingegaan. Cultuurhistorische waarden De Stichting Zuiderzeemuseum is belast met de zorg voor het beheer van de museale cultuurgoederen zoals opgenomen in artikel 2.8 van de Erfgoedwet. De Stichting heeft daarmee de verantwoordelijkheid over deze cultuurgoederen. Het buitenmuseum van het Zuiderzeemuseum is met haar rijkscollectie uniek in de wereld. Belangrijke kenmerken zijn de ligging aan het open water, de zorgvuldige stedenbouwkundige opzet, de panden, de visserij- en wachtschepen de landschappelijke inrichting. Deze elementen prikkelen de zintuigen en zorgen voor een buitengewone museale beleving. De indieners van de beroepen zijn van mening dat de borging van de waarden onvoldoende meegenomen is. Op deze punten wordt hieronder ingegaan.

Daarbij is aangegeven op welke manier hieraan tegemoet gekomen is. • Onderbouwing Artikel 3.1.6 lid 5 Bro geeft aan dat de toelichting de wijze beschrijft waarop met de in het gebied aanwezige cultuurhistorische waarden rekening is gehouden. In de toelichting is volgens de indieners van de beroepen onvoldoende aandacht besteed aan de cultuurhistorische waarden van het Zuiderzeemuseum, en het bestemmingsplan bevat onvoldoende waarborgen. Vertaling in bestemmingsplan Toelichting  In deze herziening is een toetsing aan artikel 3.1.6 lid 5 Bro opgenomen.  het cultuurhistorisch onderzoek is opgenomen als begrip (1.28) en bijgevoegd bij de toelichting; Planregels  In de bestemmingsomschrijving wordt behoud en versterking van cultuurhistorische en landschappelijke waarden expliciet benoemd (3.1 onder b). Het cultuurhistorisch onderzoek is daarbij het uitgangspunt.  de bescherming van Provinciale monumenten wordt geregeld in de Provinciale erfgoedverordening. Als signaalfunctie is in dit bestemmingsplan een aanduiding voor het Provinciaal monument opgenomen (3.1 onder h);  Een definitie van Provinciaal monument is toegevoegd aan de begrippen (1.62).

Vertaling in bestemmingsplan Om tegemoet te komen aan het verzoek is in deze herziening, net zoals bij de bestemming van Paleis 't Loo, een aanlegvergunningenstelsel opgenomen. Tevens is een voorwaardelijke verplichting opgenomen. Dit aanlegvergunningenstelsel en de voorwaardelijke verplichting zijn gekoppeld aan de bovengenoemde cultuurhistorische inventarisatie. Daarmee zijn de uitgangspunten verankerd in dit plan.  

Aan de bouwregels is toegevoegd dat bouwwerken moeten passen binnen de karakteristiek van de cultuurhistorische en landschappelijke waarden (5.2); het gebruiken van gronden op een wijze die leidt tot een significante aantasting van de cultuurhistorische en landschappelijke waarden is genoemd als strijdig gebruik (5.4);

• Zichtlijnen De waarde van het Zuiderzeemuseum wordt bepaald door de zichtlijnen door het park en over het water. In deze wateren is geen bebouwing gewenst, om deze zichtlijnen te behouden. Vertaling in planregels Binnen de wateren rondom het Zuiderzeemuseum en ten noorden van het REZ worden respectievelijk de aanduidingen ‘cultuur en ontspanning’ en ‘zichtlijnen’ opgenomen. Hiertoe wordt artikel 16 als volgt gewijzigd. Aan 16.1 (Bestemmingsomschrijving) wordt een sublid toegevoegd: ter plaatse van de aanduiding 'cultuur en ontspanning': tevens functies ter ondersteuning van de activiteiten zoals genoemd in de bestemming Cultuur en ontspanning - Buitenmuseum Zuiderzeemuseum; Aan 16.2 (bouwregels) wordt een sublid toegevoegd: ter plaatse van de aanduidingen 'cultuur en ontspanning' en ‘zichtlijn’ is het oprichten van bouwwerken, geen gebouwen en overkappingen zijnde, die afbreuk kunnen doen aan de zichtlijnen zoals opgenomen in het cultuurhistorisch onderzoek, niet toegestaan. • Molen De windvang van de molen in het Zuiderzeemuseum is slecht (bron: biotooprapport). Wel is het nog mogelijk om te malen over het IJsselmeer. Het is gewenst deze biotoop in het bestemmingsplan te regelen. Voorgestelde wijziging op plankaart Op het water wordt een molenbiotoop (gebiedsaanduiding) opgenomen. Deze heeft een straal van 400 meter vanaf de molen.

Voorgestelde wijziging in regels Aan artikel 24 wordt een artikel (24.6) toegevoegd. Dit luidt als volgt: 24.6 Molenbiotoop Ter plaatse van de aanduiding 'Vrijwaringszone - molenbiotoop' zijn de gronden, naast de andere voor die gronden aangewezen bestemmingen, tevens bestemd voor het beschermen van de functie van de in het aanliggende gebied gesitueerde molen als werktuig en van zijn waarde als landschapsbepalend element. In deze regeling worden beperkingen voor de bouwmogelijkheden op basis van deze bestemming opgenomen.

Bedrijfsvoering Zuiderzeemuseum Ten aanzien van de bedrijfsvoering van het buitenmuseum van het Zuiderzeemuseum is het bestemmingsplan op de volgende punten verduidelijkt: • Bebouwings- / uitbreidingsmogelijkheden Het vastgestelde bestemmingsplan staat alleen bestaande gebouwen en overkappingen toe. Verder mogen terreinafscheidingen en overige bouwwerken, geen gebouwen en overkappingen zijnde, worden gebouwd. Daarmee worden de bestaande mogelijkheden en het functioneren van het museum beperkt. Het ontwerp bestemmingsplan kende deze beperking niet. Voor de gronden ten oosten van de kalkovens wordt een bouwvlak rond de bestaande bebouwing opgenomen. Een beperkt bouwvlak voor een nieuw dienstengebouw is opgenomen. Vertaling in bestemmingsplan  De bouwregels (artikel 5.2) worden aangepast. • Ambachtelijke bedrijvigheid In het museum is een aantal vormen van ambachtelijke bedrijvigheid in het kader van de museale beleving aanwezig. Deze bedrijvigheid vormt een essentieel onderdeel van de activiteiten van het Zuiderzeemuseum. De wens is daarom om ambachtelijke bedrijvigheid niet als ondergeschikt te benoemen, maar als apart lid in de bestemmingsomschrijving. Voorgestelde wijziging in regels:  Ambachtelijke bedrijvigheid wordt als aparte activiteit genoemd in 5.1 c.

Voorgestelde wijziging op plankaart De activiteiten die in principe de grootste contouren hebben zijn in de regeling specifiek genoemd én op de plankaart aangeduid. Daarmee is duidelijk dat deze activiteiten toegestaan zijn en blijven.  

in de specifieke gebruiksregels is de positie van de kalkovens, de stoomwalserij, de scheepswerf, de visrokerij en de molen specifiek aangeduid; een definitie van ambachtelijke bedrijvigheid is toegevoegd aan de begrippen.

• Water De wateren rond het Zuiderzeemuseum worden soms gebruikt voor museale activiteiten. Dit is niet geregeld in het bestemmingsplan. Voorgestelde wijziging in bestemmingsplan: • Binnen de wateren rondom het Zuiderzeemuseum wordt de aanduiding ‘cultuur en ontspanning’. • Aan artikel 16.1 (water) wordt een lid g toegevoegd: ter plaatse van de aanduiding 'cultuur en ontspanning': tevens functies ter ondersteuning van de activiteiten zoals genoemd in de bestemming Cultuur en ontspanning - Buitenmuseum • Groenstrook De groenstrook op de grens van het REZ is essentieel voor het Zuiderzeemuseum: enerzijds als buffer, anderzijds als onderdeel van het oorspronkelijke ontwerp. Deze waarden dienen te worden geborgd in de regels: Voorgestelde wijziging op plankaart: Ter plaatse van de groenstrook wordt de aanduiding ‘cultuurhistorie’ toegevoegd. Voorgestelde wijziging in regels Aan de bestemmingsomschrijving (6.1) wordt een lid toegevoegd (6.1 d): ter plaatse van de aanduiding 'cultuurhistorie', tevens ter behoud en versterking van de waarden zoals

genoemd in het cultuurhistorisch onderzoek, alsmede als buffer voor activiteiten ter plaatse van de bestemming Artikel 5.

• Horeca In het bestemmingsplan is ondersteunende horeca toegestaan. Binnen het buitenmuseum wordt echter een tweetal zelfstandige horecagelegenheden zelfstandig geëxploiteerd. Dit betreft het Amsterdamse Huis en restaurant Hindeloopen. Vertaling in bestemmingsplan Deze twee locaties worden apart aangeduid. Hiermee wordt geregeld dat ter plaatse van deze twee horecagelegenheden zelfstandige horeca planologisch toegestaan is. In de specifieke gebruiksregels is de aard van de horeca geregeld.  de zelfstandige horeca is in de bestemmingsomschrijving benoemd, de locaties zijn op de plankaart aangeduid.  In 5.3 is opgenomen dat de horeca tot maximaal categorie 2 is toegestaan. Bedrijfswoningen In het museum zijn twee bedrijfswoningen aanwezig. De regeling die is opgenomen in het vastgestelde bestemmingsplan is niet duidelijk genoeg gebleken. Vertaling in bestemmingsplan De regeling wordt als volgt verduidelijkt.   

in de bestemmingsomschrijving is opgenomen dat ten hoogste 2 bedrijfswoningen toegestaan zijn; in de specifieke gebruiksregels is opgenomen, dat het gebruik als bedrijfswoning uitsluitend ter plaatse van de aanduiding toegestaan is; de aanduidingen zijn op de plankaart opgenomen.

Evenementen Het museum organiseert gedurende het jaar diverse terugkerende activiteiten. Deze zijn niet expliciet opgenomen in het bestemmingsplan. Vertaling in bestemmingsplan Aan de specifieke gebruiksregels (5.3) zijn regels over aantal evenementen (25) en evenementendagen (45) toegevoegd. Ontvangstgebouw Het ontvangstgebouw bij de Krabbersgatsluis is opgenomen in het bestemmingsplan. De tunnel en de steiger van de boten niet. Verzocht is om deze delen bij het bestemmingsplan te betrekken. Voorgestelde wijziging in regels Aan de bestemming Verkeer (artikel 13) wordt een lid toegevoegd: 13.1 ter plaatse van de aanduiding 'cultuur en ontspanning': tevens functies ter ondersteuning van de activiteiten zoals genoemd in de bestemming Cultuur en ontspanning - Buitenmuseum Zuiderzeemuseum; Voorgestelde wijziging op plankaart De bestemmingsgrens wordt verschoven zodat deze onderdelen in het bestemmingsplan vallen.

Landschappelijke inpassing en recreatieve mogelijkheden Het zicht van en naar het REZ dient geborgd te zijn. Daarvoor zijn de volgende wijzigingen aangepast. • Camping De bouwmogelijkheden op het campingterrein worden aangepast. Vertaling in bestemmingsplan In artikel 8.1 onder a worden bouwwerken voor recreatief nachtverblijf geschrapt. Toegevoegd wordt de mogelijkheid onder a voor niet-permanente kampeermiddelen (maximaal 40). Deze laatste zijn uitsluitend toegestaan ter plaatse van de aanduiding. Verder is in de specifieke gebruiksregels (8.3) een verdeling opgenomen van kampeermiddelen en nietpermanente kampeermiddelen. Het aantal niet-permanente kampeermiddelen wordt daarmee verlaagd van 200 naar 160, waardoor dus tevens ruimte voor 40 niet-permanente kampeermiddelen (campers en tenten) wordt gecreëerd. Hierdoor is een betere productmix geborgd. Bovendien wordt de maximale bouwhoogte van kampeermiddelen verlaagd van 5 naar 4 meter. Ook de bouwmogelijkheden voor de centrale voorzieningen van de camping worden aanzienlijk beperkt: maximaal 600 m2 en 8,5 meter hoog (was 1200 m2 en 11 meter). Ook is een landschappelijke inpassing aan de noordzijde van de camping langs het water opgenomen met de bestemming ‘Groen’, zodat tevens de aanwezigheid van een wandelpad in deze strook daarmee is geborgd. • Kustboog Het is niet gewenst om op de convexe kustboog bebouwing te plaatsen.

Dit doet afbreuk aan de landschappelijke inpassing. Vertaling in bestemmingsplan Op het oostelijk deel van de kustboog wordt de aanduiding ‘bebouwing uitgesloten’ opgenomen. Aan de bouwregels van de bestemming Recreatie-dagrecreatie wordt toegevoegd dat ter plaatse van de aanduiding ‘bebouwing uitgesloten’ geen bebouwing opgericht mag worden. Aanpassing plankaart De grenzen van de bestemming Cultuur en ontspanning – Zuiderzeemuseum sluiten niet altijd aan op de feitelijke situatie. Ook binnen het buitenmuseum van het Zuiderzeemuseum is een aantal aanduidingen niet op het goede pand gelegd. Deze omissies zijn hersteld.

Bijlage 3 Beeldkwaliteitsplan Herontwikkeling Recreatieoord Enkhuizerzand

Rho adviseurs voor leefruimte

038800.20170665

BEELDKWALITEITSPLAN HERONTWIKKELING RECREATIEOORD ENKHUIZERZAND gemeente Enkhuizen – oktober 2015

Oktober 2015, gemaakt door:

HzA stedebouw & Landschap Schuijteskade 14 1621 DE HOORN T: +31 (0)229216757 info@hzabv.nl www.hzabv.nl

In opdracht van:

Gemeente Enkhuizen Postbus 11 1600 AA Enkhuizen www.enkhuizen.nl

BEELDKWALITEITSPLAN HERONTWIKKELING RECREATIEOORD ENKHUIZERZAND

VOORWOORD We staan aan het begin! De gemeente Enkhuizen heeft een goed beeld voor ogen waar zij de komende jaren met het Recreatieoord Enkhuizerzand (REZ) naar toe wil: een inrichting die beter aansluit bij de bijzondere ligging van het gebied, een kwaliteitsverbetering van voorzieningen en openbare ruimte en een jaarrond aantrekkelijkheid waar ook de binnenstad van kan profiteren. Er ligt nu echter nog geen totaalplan op tafel die aan al deze aspecten een concrete invulling geeft, omdat de gemeente dit beeld samen met andere partijen verder vorm wil geven. Haalbaarheidsonderzoek, marktconsultaties en ook de recente notitie Nut en Noodzaak Uitbreiding verblijfsrecreatie REZ hebben aangetoond dat er vraag en ruimte is voor dit project in deze omvang. Een plan dat is opgebouwd rond de bestaande functies in het gebied. Concreet betekent dit, los van de inrichting van het terrein, een opwaardering van het huidige REZ met relatief beperkte ingrepen: x Maar twee functies breiden uit (Sprookjeswonderland en de ligweiden/stranden); x Eén gebied verschiet van kleur (van stacaravans naar recreatiewoningen); x Voor één functie wordt verplaatsing mogelijk gemaakt (stacaravans).

Wat weten we en wat niet? Wat we nu al weten leggen we vast als randvoorwaarden, of regels, in dit beeldkwaliteitsplan. Denk aan de centrale weg waar als kralensnoer de functies aan liggen, de nieuwe kwaliteit van de inrichting van het openbaar gebied en het maximum van de functies. Zo mogen er op basis van het vlekkenplan maximaal 200 recreatiewoningen in het gebied worden gerealiseerd, waar niet permanent gewoond mag worden. Maar het beeldkwaliteitsplan geeft ook richting aan opgaven waar we nog niet uit zijn welke richting we gaan kiezen (denk van aan het precieze aantal en uiterlijk van de recreatiewoningen en dus de opzet van deze vlek), maar waar we wel goede ideeën over hebben: bijvoorbeeld over recreatiewoningen die aan moeten sluiten bij de identiteit van Enkhuizen en de specifieke beleving van de weidsheid van het IJsselmeer. Een ander voorbeeld is waterveiligheid. Daar zijn verschillende mogelijkheden voor (we willen aandacht voor het silhouet van Enkhuizen, integrale ophoging behoort niet tot de mogelijkheden) en die zijn in het beeldkwaliteitsplan in hoofdlijnen opgenomen.

Wat is het vervolg? Dat alles maakt dat het nu voorliggende beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Recreatieoord Enkhuizerzand een routekaart is die wij als zodanig zullen voorleggen aan de Adviescommissie Ruimtelijke Ontwikkeling (ARO) en ook wordt gebruikt om met partijen in gesprek te gaan over het project. Op het moment dat er een meer concreet project is dat past binnen dit beeldkwaliteitsplan, zal dit project opnieuw aan de ARO worden voorgelegd waarbij alle onzekerheden zijn ingevuld (we weten hoeveel recreatiewoningen, we weten hoeveel stacaravans, er is een keuze gemaakt voor de waterveiligheid en er is een samenhangend ontwerp voor het gebied). Omdat we de vlekken begrensd hebben weten we op voorhand dat er niet meer komt aan programma maar hooguit minder.

II

BEELDKWALITEITSPLAN HERONTWIKKELING RECREATIEOORD ENKHUIZERZAND gemeente Enkhuizen - oktober 2015

Hoe borgen we de ruimtelijke kwaliteit? Wij hebben meer dan één instrument ter beschikking om de ruimtelijke kwaliteit in het gebied nu en in de toekomst te borgen. Allereerst is er dit beeldkwaliteitsplan zelf waarin we op een inspirerende wijze willen laten zien wat we voor ogen hebben, hoe we dit willen inrichten, en ook wat we niet willen. Dit beeldkwaliteitsplan heeft in hoofdstuk 5 zelfs al regels die één op één kunnen worden omgezet in welstandscriteria. Het toetsingskader voor welstand als uitwerking van dit beeldkwaliteitsplan is het tweede instrument. Het derde instrument is de anterieure overeenkomst die wij, voorafgaand aan het bestemmingsplan, met private partijen willen aangaan. Hierin willen we afspreken dat partijen zich conformeren aan het beeldkwaliteitsplan (met zijn vlekkenplan en schatkaart) en een nog te maken inrichtingsplan. Het alternatief op de anterieure overeenkomst is het exploitatieplan welk de gemeente zal opstellen op het moment dat we niet tot een anterieure overeenkomst kunnen komen. Het laatste maar zeker niet onbelangrijke instrument is het bestemmingsplan met haar verbeelding en regels, waarin wij het definitieve plan willen vastleggen. In het bestemmingsplan zal met regels de openbare ruimte en de verhoudingen tussen de verschillende functies worden vastgelegd.

Hierin kunnen wij bouwen uitsluiten en dus groen alleen groen laten zijn om zo bijvoorbeeld het zicht op de Zeemuur te handhaven. Tenslotte zal op het gebied parkmanagement worden toegepast. Voor zover de gemeente geen eigenaar is van de gronden zullen contractueel afspraken worden gemaakt over planmatig onderhoud. De gemeente blijft eigenaar van het openbare gebied, dat is een substantieel deel van het recreatiegebied en de strategisch belangrijke stukken zoals de kuststrook. Het parkmanagement betekent een duurzaam beheer en onderhoud van het privaat en openbaar gebied.

Het Enkhuizerzand heeft een ideale ligging aan het IJsselmeer en op loopafstand van de historische binnenstad, het is daarom een waardevol bezit voor de stad. We zijn met het Enkhuizerzand op weg naar een mooie, duurzame toekomst!

Gemeente Enkhuizen, oktober 2015

BEELDKWALITEITSPLAN HERONTWIKKELING RECREATIEOORD ENKHUIZERZAND gemeente Enkhuizen - oktober 2015

III

SAMENVATTING Het Beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Recreatieoord Enkhuizerzand is een document dat dient ter inspiratie en toetsing. De ideeën die de gemeente heeft over de toekomstige ruimtelijke kwaliteit in het gebied worden hierin verwoord. Op deze manier wordt bereikt dat het ruimtelijk beeld van het recreatiegebied vanuit één integrale visie ontstaat. De context waarbinnen deze ontwikkelingen plaatsvinden zijn de buitendijkse ligging, de weidsheid van het IJsselmeergebied, de loopafstand tot de historische binnenstad van Enkhuizen en het veranderende (recreatie)landschap van West-Friesland en de regio.

Uitgangssituatie

De bestaande situatie Het Recreatieoord Enkhuizer Zand (REZ) is een belangrijk recreatiegebied voor Enkhuizen. Het gebied ligt buitendijks, aan het IJsselmeer, op loopafstand van de historische binnenstad van Enkhuizen. Het buitendijkse gebied wordt van binnendijks Enkhuizen gescheiden door de Westfriese Omringdijk en de Zeemuur. Er zijn twee dijkovergangen (geschikt voor autoverkeer), en twee “knippen”” in de Zeemuur (doorgangen voor langzaamverkeer) ter hoogte van de historische binnenstad. Er is sprake van een sterk gegroeide situatie met een mix van recreatieve voorzieningen gericht op vermaak, dagrecreatie en verblijf: publiekstrekker Sprookjeswonderland, kampeerterreinen, een overdekt zwembad, strand en lig- en speelweiden. De verblijfsgebieden liggen van oudsher dicht tegen de stad aan. De dagrecreatieve voorzieningen zijn met name gericht op de eigen bewoners en de regio. De “sfeer” in het noordelijk en zuidelijk deel van het Enkhuizerzand verschilt sterkt: Het noordelijk deel is overwegend rustig, open en overzichtelijk. Een deel van gebied is niet ingericht. De Immerhornweg loopt in het niets. Het zuidelijk deel is veel drukker, en gesloten. Dit gebied kent het meeste programma en hier concentreren zich ook de functies Sprookjeswonderland, het recreatiebad Enkhuizerzand en de camping Enkhuizerzand.

Aan de zuidzijde grenst het buitenmuseum van het Zuiderzeemuseum als andere Enkhuizer publiekstrekker aan het recreatieoord. Aan de noordwestzijde ligt een groot sportcomplex, sportpark Immerhornpolder. Het sportcomplex en het Zuiderzeemuseum maken géén onderdeel uit van het Recreatieoord Enkhuizerzand en/of de herontwikkeling daarvan.

Probleemstelling Het Enkhuizerzand is oorspronkelijk als buitendijks oeverpark ontworpen, met de daarbij behorende groene inrichting, voorzieningen en routes. De oorspronkelijke samenhang in het ontwerp is deels verdwenen door ontwikkelingen in het gebied door de jaren heen. Toegevoegd zijn het binnenzwembad en Sprookjeswonderland. Tegen de rand van het Recreatieoord is het Buitenmuseum van het Zuiderzeemuseum aangelegd. Verdwenen zijn het buitenbad, de tennisbanen en ook de midgetgolf zal wijken voor de laatste uitbreiding van Sprookjeswonderland. Er vallen “gaten”, dit geeft een rommelig beeld. Voor het recreatiegebied is nooit een nieuw totaalconcept ontwikkeld. Functies liggen naast elkaar langs de Kooizandweg zonder samenhang.

IV

BEELDKWALITEITSPLAN HERONTWIKKELING RECREATIEOORD ENKHUIZERZAND gemeente Enkhuizen - oktober 2015

Im r ho er m eg nw

Kooizandweg

Huidige situatie, zie p. 6

Door de jaren heen zijn de ruimtelijke kwaliteit van en het animo voor het Enkhuizerzand als recreatieoord voor de regio onder druk komen te staan. Dit betreft zowel de uitstraling van bijvoorbeeld de stranden, het gebrek aan parkeergelegenheid, als de kwaliteit van de voorzieningen. Zowel de inrichting van de openbare ruimte als de diverse functies in het gebied zijn aan een “opknapbeurt” toe. In afwachting van de verdere planvorming is het beheer in het gebied al jarenlang tot het hoognodige beperkt gebleven. De ruimtelijke kwaliteit van groene afscherming van de terreinen laat daarbij soms sterk te wensen over. De buitendijkse ligging zorgt voor problemen in het gebied. Het huidige strand blijft niet liggen en kalft af. Het zand spoelt in een ander deel van het gebied aan, waardoor de kustlijn zeer ondiep wordt. Er is op dit moment geen waterkering in het IJsselmeer. Ook op het land zelf moeten (aanvullende) maatregelen genomen worden om de waterveiligheid in het gebied te waarborgen. Er is een zekere onbalans in de toegankelijkheid van de functies in het gebied: in de winterperiode zijn de publiekstrekkers als Sprookjeswonderland, Buitenmuseum en de verblijfsgebieden grotendeels gesloten, waardoor het met name in de winterperiode zeer rustig en “ontoegankelijk” is in het recreatiegebied. Deze gebieden liggen dicht tegen de stad aan en sluiten de stad van het water af.

Tenslotte doet de huidige inrichting van het REZ geen recht aan de unieke ligging. Het IJsselmeer is vanaf de Zeemuur nauwelijks zichtbaar, ook qua routes is het gebied niet op een logische wijze aangesloten op de binnenstad. Beide gebieden functioneren naast elkaar.



BEELDKWALITEITSPLAN HERONTWIKKELING RECREATIEOORD ENKHUIZERZAND gemeente Enkhuizen - oktober 2015

V

Uitdagingen De huidige recreatieve voorzieningen voor de eigen inwoners en andere bezoekers hebben dringend behoefte aan een kwaliteitsverbetering; een kwaliteitsverbetering die niet alleen zorgt voor het behoud en verbetering van dit gebied. Ook wil de gemeente de betekenis van het recreatieoord voor toeristen en bewoners van Enkhuizen en omgeving versterken en het gebied alle seizoenen door aantrekkelijk maken en houden voor dag- en verblijfsrecreatie. Op deze wijze kan ook de binnenstad meeprofiteren van de aanwezigheid van het Enkhuizerzand. Met de herontwikkeling wordt beoogd de economie van de stad een impuls te geven. Het bevorderen en realiseren van verblijfsaccommodatie leidt er toe, dat meer toeristen voor een langere periode in de stad blijven en het toeristenseizoen het hele jaar door duurt, wat een positief effect heeft op het midden- en kleinbedrijf in de stad. Er is op dit moment een onevenwichtige verhouding op het Enkhuizerzand tussen sterk besloten en gesloten functies in het zuiden, die met name in de winter een verlaten en besloten indruk geven, en een zeer leeg en ongebruikt noordelijk deel van het Enkhuizerzand. De gemeente Enkhuizen wil dit weer in evenwicht brengen. De seizoenssluiting is een belangrijk argument om in ieder geval de seizoenscamping uit het zuidelijk gebied te verplaatsen en een definitieve plek aan de noordrand van het terrein te geven.

Op deze wijze komen de “gesloten” functies binnen het REZ beter in balans en krijgt het recreatieoord aan de noordzijde een duidelijke grens. Het gebied ter hoogte van de Zeemuur moet in de toekomst (voor voetgangers) openbaar toegankelijk worden. De nieuwe functionele verdeling is vertaald naar het vlekkenplan. De kwaliteitsslag in de openbare ruimte gaat verder dan het wegwerken van achterstallig onderhoud. De gemeente Enkhuizen vindt het creëren van een nieuwe ruimtelijke samenhang in het gebied erg belangrijk, en een inrichting die beter aansluit bij de bijzondere ligging van de locatie. De nieuwe ruimtelijke samenhang is vertaald naar de schatkaart.

Vlekkenplan De Toekomstvisie Enkhuizerzand (2004) en het bijbehorende Vlekkenplan (vastgesteld 2004, aangepast in 2009) vormen de basis voor de herontwikkeling van het recreatieoord. Het plan gaat uit van kwaliteitsverbetering, intensivering en nieuwe recreatieve voorzieningen binnen de huidige grenzen van het Enkhuizerzand: tussen de waterinlaat bij de Haling aan de noordzijde en het Buitenmuseum aan de zuidzijde. De publiekstrekker Sprookjeswonderland en de bestaande recreatieve functies zoals het zwembad en de passantencamping blijven op hun plaats en de dag– en verblijfsrecreatieve functie van het gebied wordt uitgebreid en opgewaardeerd. Ook wordt er een aantal nieuwe ontwikkelingen mogelijk gemaakt, zoals uitbreiding van de parkeergelegenheid, de realisatie van een nieuw terrein met recreatiewoningen en de verplaatsing van de seizoenscamping. Het Vlekkenplan geeft globaal de ruimtelijke contouren van de diverse functies in het gebied aan.

VI

BEELDKWALITEITSPLAN HERONTWIKKELING RECREATIEOORD ENKHUIZERZAND gemeente Enkhuizen - oktober 2015

Vlekkenplan gewenste toekomstige situatie, zie p.7

Wat verandert er t.o.v. de bestaande situatie Het plan is opgebouwd rond de bestaande functies in het gebied:: x Maar twee functies breiden uit (Sprookjeswonderland en de ligweiden/stranden); x Eén gebied verschiet van kleur (van stacaravans naar recreatiewoningen); x Voor één functie wordt verplaatsing mogelijk gemaakt (stacaravans).

Veranderingen die al zijn ingezet op basis van het vlekkenplan De openbare ruimte is toe aan een kwaliteitsslag. De gemeente is daar al mee gestart in het noordelijk deel, met een nieuwe parkeervoorziening.

Veranderingen die al zijn gerealiseerd op basis van het vlekkenplan Op basis van het vlekkenplan heeft Sprookjeswonderland in een aantal fasen haar toekomstplannen gerealiseerd: x 2010 vergroten bestaande parkeerterrein aan de noordzijde tot 1,7 ha en realisatie nieuw entreegebouw bij de ingang van het recreatiegebied vanaf de Noorderweg; x 2010 uitbreiding 1,7 ha aan de zuidzijde van het park; x Een laatste restantuitbreiding van 1 ha wordt per 1-1-2016 in gebruik genomen.

BEELDKWALITEITSPLAN HERONTWIKKELING RECREATIEOORD ENKHUIZERZAND gemeente Enkhuizen - oktober 2015

VII

Schatkaart

Nieuwe samenhang in het gebied De gemeente Enkhuizen ambieert een uitstraling voor het Enkhuizerzand die beter aansluit bij de ligging van het gebied: buitendijks aan het IJsselmeer en tegen de historische binnenstad van Enkhuizen aan. De schatkaart vormt een schematische weergave op verschillende schaalniveaus van bouwstenen die de ruimtelijke kwaliteit van het gebied bij herontwikkeling behouden en versterken. Zo ontstaat er een nieuwe samenhang in het gebied.

Nieuwe kwaliteiten in het gebied De schatkaart is gebaseerd op de cultuurhistorische en landschappelijke identiteit van de locatie. Op het schaalniveau van het landschap is de waterkering een belangrijke identiteitsdrager voor het gebied; de Omringdijk en de Zeemuur vormen een duidelijke en herkenbare harde grens. De openheid langs de Zeemuur is waardevol en blijft open. Met een nieuwe kustroute is de weidsheid van het IJsselmeer beleefbaar. Op het schaalniveau van de stad speelt het verbeteren van de relatie tussen stad en water. Zichtlijnen naar het water zijn gewenst. Langzaamverkeersroutes vanuit de binnenstad dienen beter aan te sluiten op de doorsteken in de Zeemuur. De binnenstad van Enkhuizen is een beschermd stadsgezicht, het Enkhuizerzand heeft vanaf het water een groen silhouet; dit beeld vormt uitgangspunt voor toekomstige ontwikkelingen. Op het schaalniveau van de planlocatie zelf verbetert de samenhang binnen het gebied door introductie van de Kooizandweg en Immerhornweg als centrale as. Alle functies/programma in het gebied liggen aan de centrale as, waardoor deze als een kralenketting functioneert.

Van visie naar ontwikkelingen Veel functies hebben al een plek gevonden op het Enkhuizerzand en zullen niet verschuiven. Op dit moment functioneren deze functies vooral naast elkaar. De schatkaart zorgt als “ruimtelijk concept” voor de gewenste ruimtelijke samenhang en voor de samenhang in het programma. Het ruimtelijke concept van de schatkaart is samen met vlekkenplan vertaald naar een kwaliteitskaart openbare ruimte en naar regels en beeldvorming voor de (her) ontwikkeling van de openbare ruimte en de bebouwing in het gebied.



VIII

as

BEELDKWALITEITSPLAN HERONTWIKKELING RECREATIEOORD ENKHUIZERZAND gemeente Enkhuizen - oktober 2015