Bijlage 17 ENK Dereguleren gedoogbomen

BIJLAGE 17 GEDOOGBOMEN ENKHUIZEN

BIJLAGE 17 DEREGULEREN GEDOOGBOMEN

GEMEENTE ENKHUIZEN

BIJLAGE 17 GEDOOGBOMEN ENKHUIZEN

GEDOOGBOMEN Rechten en plichten Boom (al dan niet aangeplant door gemeente) op particuliere grond Een boom is wat betreft eigendom verbonden met de grond waarin deze staat. Een gemeentelijke boom op particuliere grond is daarmee eigenlijk eigendom van die particulier. Alle rechten en plichten omtrent de boom komen daarmee de grondeigenaar toe. Door het vastleggen van specifieke afspraken over inspectie en onderhoud door de gemeente kan deze nog enige invloed hebben op de boom, maar bij een kapaanvraag door de eigenaar is het lastig deze te weigeren. Dit kan alleen door een specifiek beschermingsregime met weigeringsgronden op de boom te leggen, waaraan de aanvraag getoetst kan worden.

Boom op gehuurde grond Burgerlijk Wetboek 7 gaat onder andere in op de huur van onroerend goed en de bijbehorende rechten en plichten voor huurder en verhuurder. Klein onderhoud en herstellingen zijn de verantwoordelijkheid van de huurder. Volgens het Besluit Kleine Herstellingen valt daar ook onder: ‘het onderhoud aan tuinen, erven, opritten en erfafscheidingen, zodanig dat deze onroerende aanhorigheden een verzorgde indruk maken, waaronder in elk geval het regelmatig snoeien van heggen, hagen en opschietende bomen en het vervangen van dode beplanting’. Het is, conform het huurrecht, aan de huurder om eventuele bomen ofwel goed te snoeien om te voorkomen dat deze te groot worden, ofwel als de boom te groot wordt en moet worden verwijderd deze op eigen kosten te (laten) kappen, tenzij iets anders is overeengekomen en vastgelegd. Reden om een boom te verwijderen kan zijn wegens overlast aan buren, gevaar voor schade, dood van de boom of beëindiging van de huurovereenkomst. Als de huurder regulier onderhoud nalaat, dient de verhuurder hem daar op aan te spreken en aan te manen dit onderhoud alsnog te doen. Als dan nog steeds niet aan dat verzoek wordt voldaan, mag de verhuurder het onderhoud op zich nemen, en de kosten daarvoor verhalen op de verhuurder.

Indien een kapvergunning nodig is, kan deze wel alleen door de eigenaar (verhuurder, in dit geval gemeente, woningbouwvereniging, of particulier verhuurder) van de grond aangevraagd worden, mits deze van mening is dat kappen van de boom noodzakelijk is. Onder kleine herstellingen worden werkzaamheden zonder noemenswaardige kosten verstaan. Het kappen van een grote boom valt daarmee niet onder de kleine herstellingen maar onder groot onderhoud.

Pagina 1 van 5

BIJLAGE 17 GEDOOGBOMEN ENKHUIZEN

Een huurder heeft, binnen redelijke grenzen, een grote mate van vrijheid in de wijze waarop het gehuurde door hem wordt ingericht. Wijziging van het gehuurde, overlast aan omwonenden of schadeveroorzakend handelen of nalaten zijn factoren die die vrijheid begrenzen. Ook kunnen specifieke afspraken of richtlijnen in het huurcontract zijn vastgelegd. Concreet betekent dit dat beplanting die door de huurder wordt aangebracht, ook door hem onderhouden dient te worden. Bij nalatigheid dient de verhuurder de huurder daar op aan te spreken en waar nodig zelf actie te ondernemen. Voor reeds aanwezige bomen bij aanvang van de huur ligt het meestal net anders. De huurder huurt de grond en de daar in aanwezige beplanting, en kan daarmee bij aanvang van de huur de overname van een reeds aanwezige grote boom weigeren. De zorgen en kosten voor die boom vervallen dan op de verhuurder. De huurder dient de verhuurder indien noodzakelijk toegang te geven tot de grond en de boom.

Boom op grond in bruikleen Een bruikleenovereenkomst lijkt op een huurovereenkomst, echter zijn er een aantal verschillen. Bij bruikleen is geen sprake van een tegenprestatie door de lener. De lener kan ook geen aanspraak maken op huurdersrechten. Dit betekent voor grond in bruikleen dat de lener deze mag gebruiken, wat klein onderhoud mag plegen, maar geen aanpassingen mag doen. Voor dat laatste blijft de eigenaar verantwoordelijk. Daarmee is de eigenaar van de grond (in dit geval de gemeente) ook verantwoordelijk en aansprakelijk voor eventuele bomen op die grond. Concreet betekent dit dat aanplant, onderhoud en kap van bomen door de eigenaar (gemeente) uitgevoerd worden. De gebruiker van de grond dient te zorgen dat de boom goed bereikbaar is hiervoor.

Boom op beperkte gemeentelijke grond (boomspiegel/perkje) Een gemeentelijke boom op gemeentelijke grond valt wat betreft rechten en plichten geheel onder de verantwoordelijkheid van de gemeente (zie bijlage 16, Rechten en plichten boomeigenaar). Bij een beperkte ondergrond (boomspiegel of perkje, grotendeels omgeven door grond in eigendom van derden), en bij andere bomen die op minder dan 2 meter van de erfgrens staan, is de kans op overlast bij naburen wel zeer groot. In die gevallen is het burenrecht (Burgerlijk Wetboek 5, titel 4) van toepassing. Dit betekent dat grondeigenaren van de naastgelegen gronden geen onrechtmatige hinder van de bomen mogen ondervinden (overhangende takken, wortelgroei) en bij hinder de gemeente mogen aanspreken op het verhelpen van die hinder. Mocht de gemeente geen gehoor geven aan dergelijke verzoeken, dan mogen buren deze hinder zelf wegnemen. Echter dient wel sprake te zijn van onrechtmatige hinder (bladval, lichtderving en lichte overhang valt daar niet onder) en mag de boom in kwestie niet onherstelbaar beschadigd worden (aantasting habitus, of dusdanige snoei van takken of wortels dat daardoor onveilige situaties ontstaan, nu of in de toekomst).

Pagina 2 van 5

BIJLAGE 17 GEDOOGBOMEN ENKHUIZEN Daarnaast geldt de regel dat bomen op een afstand van minimaal 2 meter van de erfgrens moeten staan, tenzij in de gemeentelijke verordening een afwijking daarop is opgenomen. Aan de afstand van 2 meter zal in het geval van een boom in een boomspiegel of een klein perkje niet voldaan kunnen worden. Echter hoeft de boom daarmee niet meteen onrechtmatig te zijn. Bomen in een specifieke aanplant (veelal structuur, in enkele gevallen solitair) volgens een vastgelegde beleidsstatus of beheerplan of in een reeds langere tijd zo bestaande situatie, kunnen rechtmatig op een kleinere afstand dan de wettelijke 2 meter (of een kleinere, door de gemeente vastgestelde afstand) van een erfgrens staan. Echter zal in deze gevallen de kans op overlast bij naburen zeer groot, tot 100 procent zijn.

Pagina 3 van 5

BIJLAGE 17 GEDOOGBOMEN ENKHUIZEN

Gedoogbomen Enkhuizen Situatie In Enkhuizen is sprake van waardevolle- en/of structuurbomen op particuliere walkanten waarbij de gemeente de verantwoordelijkheid op zich heeft genomen. Om de aansprakelijkheid juridisch kloppend te krijgen is het van belang dit in beleid goed vast te leggen.

Gemeentelijk beheerde particuliere bomen op particuliere grond als onderdeel van gemeentelijke structuur In het centrum van Enkhuizen zijn particuliere bomen (op particuliere grond) langs de walkanten van de stadsgrachten onderdeel van een gemeentelijke structuur, binnen een Rijksbeschermd stadsgezicht. Eigenlijk vallen deze bomen wat betreft onderhoud en veiligheid volledig onder de verantwoordelijkheid van de particuliere eigenaren. De bomen vertegenwoordigen belangrijke waarden voor het historische karakter en het stadsgezicht van Enkhuizen. De gemeente wil de bomen graag behouden als gemeentelijke structuur en voert daartoe de inspectie en het onderhoud al sinds jaar en dag uit, evenals eventuele kap en herplant. De particuliere eigenaar heeft daarmee wat betreft onderhoud, kap en aanplant geen zeggenschap meer over zijn bomen, maar is op papier juridisch wel aansprakelijk gebleven. De betreffende bomenrijen zijn aangewezen en vastgelegd als onderdeel van de (waardevolle) boomstructuur. De boomstructuur heeft daarmee een vergunningsplicht bij kap, en een kapaanvraag wordt getoetst aan zwaardere normen dan bij de reguliere laan- en straatbomen. Daarnaast kunnen zwaardere eisen aan herplant gesteld worden. In feite ligt daarmee de beslissing voor kap en aanplant bij de gemeente.

Door ook ingrijpende snoei, kroon innemen, kandelaberen en dergelijke te vatten onder het begrip ‘vellen’, worden deze handelingen ook vergunningsplichtig en vallen onder de besluitvorming van de gemeente. De gemeente vindt deze bomen dermate belangrijk dat zij de inspectie en het onderhoud verzorgt en neemt de kosten daarvoor voor haar rekening. De gemeente neemt als beheerder ook de aansprakelijkheid formeel over. Met dit beleidsplan wordt zo de jarenlang gehanteerde handelswijze en het tot nu toe onbeschreven staand beleid met betrekking tot het beheer en onderhoud van de bomen op de particuliere walkanten vastgelegd. Het risico bestaat dat deze handelswijze in de vergetelheid raakt bij de betreffende boomeigenaren, en bijvoorbeeld bij overdracht van een perceel (bij verkoop) een nieuwe eigenaar niet op de hoogte is van de afspraken, rechten en plichten. Hier zal door de huidige eigenaren en hun eventuele makelaars extra aandacht aan gegeven moeten worden bij een eventuele verkoop van het perceel en de daarop aanwezige waardevolle bomen.

Pagina 4 van 5

BIJLAGE 17 GEDOOGBOMEN ENKHUIZEN Dit wordt enigszins ondervangen door de periodieke controles en het onderhoud wat de gemeente uitvoert, waardoor het ook zichtbaar is dat de gemeente hier een verantwoordelijkheid heeft. Daarnaast zal de gemeente hier ook aandacht aan besteden op de gemeentelijke website. De perceeleigenaar kan, op het moment dat de aanwezige boom problemen geeft (onrechtmatige hinder of veiligheidsrisico’s) door mogelijk onvoldoende onderhoud, de gemeente als beheerder daar op aanspreken.

Stappenplan mogelijke aanpassingen in het beheer • • • • • • • • • •

De gedoogbomen en de bijbehorende geldende situatie (zoals hierboven benoemd) in beeld brengen. Bepalen welke van de gegeven beheeropties per boom mogelijk zijn. In gesprek gaan met huidige eigenaren/huurders/bruikleners over de situatie en de mogelijke opties voor aanpassing. In gesprek gaan met omwonenden over de mogelijke veranderingen in hun directe omgeving. In gesprek gaan met mogelijke nieuwe eigenaren (voor zover dat niet al met één van bovenstaande punten bereikt is). Op basis van alle input uit de gesprekken en de eigen voorkeuren besluiten welke aanpassingen worden doorgevoerd. Perceeleigenaren en huurders informeren over de bestaande of aan te passen status van de op hun perceel staande bomen. Aanpassingen vastleggen in de bomendata. De nieuwe situatie communiceren met eventuele nieuwe eigenaren en/of verantwoordelijken. Waar nodig een overeenkomst aangaan, aanpassen of ontbinden. De nieuwe situatie communiceren (in detail) met overige omwonenden.

Pagina 5 van 5