Bijlage 1. Voorjaarsnota 2026

Voorjaarsnota 2026

Geachte leden van de raad, Voor u ligt de Voorjaarsnota 2026. Het college heeft besloten dit jaar geen Kadernota aan te bieden, waardoor de Voorjaarsnota (in voorgaande jaren een onderdeel van de Kadernota) nu als separaat stuk aan uw raad wordt aangeboden. De Voorjaarsnota beval in het algemeen de zogenaamde “autonome” mutaties en geen voorstellen voor nieuw beleid. Het document waarin wordt besloten tot nieuw beleid voor 2027 is de begroting 2027. Autonome mutaties zijn in het algemeen ontwikkelingen die ‘van buiten’ komen en die een onvermijdelijke kostenstijging of hogere of lagere baten tot gevolg hebben. Dit kunnen kostenontwikkelingen zijn, regelgeving van (hogere) overheden, aanbestedingsresultaten, open-einde regelingen, wijzigingen in de algemene uitkering, en dergelijke. De Voorjaarsnota 2026 leidt tot de volgende wijziging in de huidige financiële ruimte: Begrotingsresultaat na verwerking mutaties Voorjaarsnota 2026

Financiële ruimte na de raad van 17 april 2026 Mutaties voorjaarsnota 2026 Begrotingsresultaat

2026

2027

2028

2029

2030

187

285

103

1.325

2.381

-1.337

-89

-90

-99

-104

-1.150 nadelig

196 voordelig

13 voordelig

1.226 voordelig

2.277 voordelig

Zoals opgenomen in het raadsvoorstel wordt voorgesteld de begroting en meerjarenraming te wijzigen op basis van de vastgestelde Voorjaarsnota 2026 en voor dekking van de geraamde tekorten de resultaten van de Najaarsnota 2026 af te wachten. Mochten ook die leiden tot tekorten dan kan worden besloten tot een onttrekking uit de algemene reserve om de begroting 2026 en de meerjarenraming sluitend te maken. In deze nota treft u vervolgens aan: • De financiële mutaties met gevolgen voor de financiële ruimte • De financiële ruimte na verwerking van de voorgaande mutaties • De budgettair neutrale mutaties (die geen effect op de financiële ruimte hebben) • De toelichting op de financiële mutaties in de Voorjaarsnota 2026

1

Overzicht van mutaties met gevolgen voor de financiële ruimte

Financiële mutaties

2026

2027

2028

2029

2030

-115.000 0 -201.100 150.000

0 -7.400 0 0

0 -7.400 0 0

0 -7.400 0 0

0 -7.400 0 0

-110.000 150.000 -50.000

0 150.000 -50.000

0 150.000 -50.000

0 150.000 -50.000

0 150.000 -50.000

Aframing afschrijvingen Uitbreiden personeelbestand uitvoerend begraafplaats beheerder Indexatie kosten nazorg ex-gedetineerden Markt Verhoging kosten lijkschouwingen CO2 heffing Activering afkoopsom beheer en nazorg vm vuilstort Westwoud Risicobeheersing VRNHN Jaarlijkse inspecties Haven Baggeren Veerhaven Onderhoud stoepenbank Toeristische bebording

100.000 -25.700 -8.000 -5.000 -2.250 -30.000 0 -45.600 -4.000 -7.400 -70.000 -35.500 -4.500

0 -25.700 -8.000 -5.000 -2.250 -30.000 -15.100 -52.200 -4.000 0 0 0 0

0 -25.700 -8.000 -5.000 -2.250 -30.000 -15.100 -56.000 -4.000 0 0 0 0

0 -25.700 -8.000 -5.000 -2.250 -30.000 -15.100 -60.000 -4.000 0 0 0 0

0 -25.700 -8.000 -5.000 -2.250 -30.000 -15.100 -62.000 -4.000 0 0 0 0

Baten: Havengelden en Riviercruisevaart Pachtgelden kermis

200.000 -9.000

200.000 -9.200

200.000 -6.500

200.000 -9.700

200.000 -9.700

Programma 1 Bestuur en dienstverlening Lasten: Aanbesteding raadsinformatiesysteem Regionale raadsadviseurs (raadsbesluit febr 2026) Bijdrage SSC DeSom (als gevolg van de VJN 2026 DeSom) Aframing rentelasten Baten: Dividend BNG OZB eigenaren niet -woningen Toeristenbelasting Programma 2 Ruimte lasten:

2

Vervolg overzicht van mutaties met gevolgen voor de financiële ruimte 2026

2027

2028

2029

2030

-50.000 0 -35.000 -35.000 -20.000 -20.000 40.000 40.000 -12.000 0 -35.000 -35.000 -14.500 -3.000 -34.000 -36.500 -13.000 0 -22.000 -22.000 -9.000 -9.000 -104.000 0 -25.000 0 -620.000 0 -86.000 0 -174.000 0 -109.500

0 -35.000 -20.000 40.000 0 -35.000 0 -39.100 0 -22.000 -9.000 0 0 0 0

0 -35.000 -20.000 40.000 0 -35.000 0 -41.700 0 -22.000 -9.000 0 0 0 0

0 -35.000 -20.000 40.000 0 -35.000 0 -44.500 0 -22.000 -9.000 0 0 0 0

-109.500

-109.515

-109.515

Programma 3 Samenleving Lasten: Projectbegeleiding Kindcentrum Enkhuizen Onderwijszorgarrangementen Informatiepunten Digitale Overheid Kunstopslag Hervormingsagenda Jeugd Bijzondere bijstand Participatiewet in balans Rijksbijdrage sociale infrastructuur Uitwisseling gegevens inburgeringsketen Uitvoeringskosten inburgering Integrale suïcidepreventie Stichting Iedereen Telt Mee Kinderopvang pleegzorg OVA-Indexatie CGK Jeugd en Wmo Volumegroei Jeugd (1% structureel) Volumegroei Wmo (2,5% structureel) Uitbreiding SED formatie Samenleving (3 fte via verdeelsleutel) Saldo mutaties (x € 1.000)

3

-1.337

-89

-90

-99

-104

nadelig

nadelig

nadelig

nadelig

nadelig

Overzicht van budgettair neutrale mutaties

Budgettair neutrale mutaties

2026

2027

2028

2029

2030

-67.000 67.000 -140.000 140.000 -20.000 20.000 -380.000 380.000 -50.000 -7.500 -48.000 -16.500 -35.000 157.000 -15.000 15.000 -92.000 -70.000 92.000 70.000 -6.000 6.000 -698.000 698.000

0 0 0 0 0

0 0 0 0 0

0 0 0 0 0

0 0 0 0 0

-63.000 63.000 0 0 0 0

-30.000 30.000 0 0 0 0

-6.000 6.000 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Programma 3 Samenleving budgettair neutraal Onderwijs achterstanden beleid -556.185 Onderwijs achterstanden beleid 556.185 Inburgeringsvoorzieningen (SPUK) -285.569 Inburgeringsvoorzieningen (SPUK) 285.569 Brede Specifieke uitkering-regeling -19.203 Brede Specifieke uitkering-regeling (om budget neutraal te maken) -15.300 Brede Specifieke uitkering-regeling 34.503

0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0

0 0 0 0 0 0 0

Saldo mutaties

0

0

0

0

Programma 2 Ruimte Rioolrecht onttrekking voorziening riolering Begraafplaats ruimingswerkzaamheden Onttrekking voorziening begraven Programma Landelijk Gebied Dekking Progr LG uit BR Omgevingswet Plankosten budgettair neutraal uitgaven Plankosten budgettair neutraal inkomsten Plan Margarethahof Plan Noordvest Plan Korte Westerstraat Plan verplaatsing woonwagenlocatie Advieskosten project Stadskade Bijdrage reserve gebiedsontwikkeling Energiescans voor bedrijven Bijdrage reserve klimaat en duurzaamheid tbv energiescans Externe inhuur ODF Herstel openbare ruimte Dekking kabels en leidingen inhuur tlv reserve aanleg glasvezel Dekking kabels en leidingen herstel tlv reserve aanleg glasvezel Herstel ingraving Dekking herstel ingraving tlv reserve aanleg glasvezel Klimaat en duurzaamheid CDOKE gelden naar de reserve CDOKE gelden storting in de reserve klimaat en duurzaamheid

0

4

Toelichting op de financiële mutaties Voorjaarsnota 2026

Programma 1 Bestuur en dienstverlening Griffie Aanbesteding raadsinformatiesysteem (2026 € 115.000 incidenteel nadeel) Eind 2024 is de aanbesteding voor een nieuw raadsinformatiesysteem (RIS) opgestart. Na het doorlopen beoordelingsproces is volgens de Aanbestedingswet de procedure afgerond via een definitieve gunning eind 2025. De structurele kosten passen in het daarvoor toegekende budget. Voor de incidentele kosten is geen dekking in de begroting en daarvoor is een budget nodig van € 115.000. In dit bedrag zijn de kosten voor de implementatie en de migratie opgenomen.

Bestuursondersteuning Regionale raadsadviseur (2026 € 7.400 structureel nadeel) De raad heeft ingestemd met de doorontwikkeling van de regionale samenwerking tussen de Westfriese gemeenteraden, en het versterken van ondersteuning via een regionale raadsadviseur. Hiervoor wordt een structurele financiële bijdrage opgenomen, zodat de raden hun kaderstellende en controlerende rol op regionale thema’s beter kunnen vervullen. Er is al ingestemd met een incidentele bijdrage van € 7.400 voor 2026, en vanaf 2027 dient deze structureel gedekt te worden.

Informatie Bijdrage DESOM (2026 € 201.100 incidenteel nadeel) Op basis van de Voorjaarsnota 2026 van SSC DeSom moet € 201.100 als bijdrage worden bijgeraamd.

Overig Voordeel rentekosten € 150.000 incidenteel Lagere rentelasten met name als gevolg van investeringen die later worden uitgevoerd dan gepland.

Baten Dividend BNG (2026 nadeel € 110.000) De winst van de BNG bedroeg in 2025 € 79 miljoen en komt daarmee lager uit als in 2024 (€ 140 miljoen). Het dividend over 2025 per aandeel bedraagt € 1,41 (was in 2024 € 2,51 per aandeel). In de begroting hebben we structureel een bedrag van € 294.000 opgenomen. We ontvangen € 184.000. Ten opzicht van de raming betekent dat € 110.000 minder. Opbrengst ozb niet-woningen (2026 €150.000 structureel voordeel) De OZBE Niet woningen kent een hogere opbrengst van 150.000 structureel.

Toeristenbelasting (2026 € 50.000 structureel nadeel) Afgelopen jaren is de opbrengst (overnachtingen op het land) lager dan begroot. Kijkend naar de extra capaciteit die in 2026 voor de overnachtingen beschikbaar is, zal de realisatie dichter bij de begroting komen. Voor 2026 verwachten we nog een verschil in de orde van € 50.000 met als gevolg dat de begroting wordt bijgesteld van € 627.390 naar € 577.390

5

Programma 2 Ruimte Lasten Afschrijvingen (€ 100.000 incidenteel voordeel) Doordat een aantal projecten nog niet zijn afgerond of later worden uitgevoerd dan gepland vallen in 2026 de afschrijvingslasten vrij. Uitbreiding personeelbestand uitvoerend begraafplaats beheerder (structureel nadeel € 26.000) In het huidige personeelsbestand is er één uitvoerend begraafplaatsbeheerder beschikbaar, die alle werkzaamheden op zich neemt voor het hele SED-gebied. In de praktijk zorgt deze bezetting voor een kwetsbaarheid, welke wordt ondervangen met een extra medewerker. Indexatie kosten nazorg ex gedetineerden (structureel nadeel € 8.000) De nazorg voor ex-gedetineerden vindt regionaal plaats. Iedere gemeente draagt hier financieel aan bij. Sinds 2021 heeft geen indexatie plaatsgevonden van deze kosten. In 2026 worden de kosten geïndexeerd. Dit vraagt een extra financiële bijdrage. In 2026 worden scenario’s uitgewerkt voor de inrichting van de nazorg van ex-gedetineerden. Markt (structureel nadeel € 5.000) Er wordt voorgesteld om het budget voor overige exploitatiekosten incidenteel met € 5.000 te verhogen. Deze middelen zijn benodigd voor het opstellen en implementeren van een nieuwe marktverordening.

Verhoging kosten lijkschouwingen (structureel nadeel € 2.250) De burgemeester is volgens de wet op de lijkbezorging verantwoordelijk voor het laten uitvoeren van een lijkschouw indien behandelend arts niet overtuigd is van een natuurlijke dood. De uitvoering van deze taak wordt gedaan door GGD Hollands Noorden. De GGD heeft per 1 januari 2026 de prijzen van de lijkschouwingen verhoogd met 7,4%. Deze verhoging is in lijn met de verhoging van de gehele GGD begroting (gebaseerd op de CBS prognose). Co2 heffing (€ 30.000 structureel nadeel) In de afgelopen maanden is duidelijk geworden dat de CO2-heffing over het lopende belastingjaar € 30.000 hoger zal uitpakken dan in de begroting is geraamd. HVC heeft aangegeven deze toename door te rekenen aan de gemeente. Vuilstort Westwoud (structureel nadeel € 15.100 vanaf 2027) In februari 2026 hebben de in de GR ABWF deelnemende gemeenten positieve zienswijzen afgegeven op het afkoopvoorstel van Bodemzorg inzake de 30 jarige overdracht van het beheer en de nazorg van de voormalige vuilstort te Westwoud. Naar verwachting vindt de overdracht plaats per 1 januari 2027. De kosten worden op basis van de meest recente bevolkingscijfers verdeeld over de deelnemende gemeenten. Het aandeel voor Enkhuizen ad € 454.090 wordt -conform voorschriften- geactiveerd en vanaf 2027 over 30 jaar afgeschreven.

Risicobeheersing VRNHN (€ 46.000 in 2026 oplopend naar € 62.000 in 2030 structureel nadeel) De Dienstverleningsovereenkomst met de veiligheidsregio Noord-Holland Noord (VRNHN) over de nietwettelijke brandweertaken in het kader van risicobeheersing liep af in 2025 en moest worden verlengd. De begroting voor de komende jaren liep niet gelijk op met de kosten voortkomend uit de verlenging en moet worden bijgesteld. Verhoging inspectiefrequentie civiele kunstwerken (structureel nadeel 4.000) Een verhoogde inspectiefrequentie leidt tot meer en gedetailleerdere gegevens en met name tot actuele en betrouwbare inspectie-informatie. Deze informatie is noodzakelijk voor onderbouwde besluitvorming over onderhoud, renovatie en vervanging. Een hogere inspectiefrequentie draagt bij aan kwaliteitsborging, 6

kennisbehoud en het voorkomen van onverwachte en/of kostbare ingrepen. De verhoging van de inspectiefrequentie wordt gefaseerd ingevoerd vanaf 2026 en structureel geborgd in de periode 2026– 2030. De uitvoering vindt plaats door gespecialiseerde inspectiebureaus, in combinatie met interne coördinatie en zorgvuldige vastlegging van de resultaten. De kosten bedragen € 4.000 per jaar. Aanleg walspanning (€ 7.400 incidenteel nadeel) Voor aanleg van walspanning aan de Tritondam. Baggeren Haven 2026 (€ 70.000 incidenteel nadeel) Dit betreft het baggeren van de Veerhaven. Een opdracht die ongeveer elke 30 jaar terug zal komen en daardoor incidenteel wordt genoemd. Wel is het zo dat er de komende jaren nog meer in de haven gebaggerd moet worden, aangezien we dit jaar alleen de belangrijkste knelpunten aanpakken. Dit was niet voorzien in het oorspronkelijke beheerplan. Het baggeren van de haven moest gebeuren voor het begin van het vaarseizoen, omdat de boten anders niet meer in de haven konden varen, en is daarom al uitgevoerd. Het knelpunt in de haven wordt nu uitgevoerd, deze kosten zijn geraamd op € 70.000. Onderhoud Stoepbanken 2026 (incidenteel nadeel € 35.500) De Gemeente Enkhuizen heeft 117 stoepbankjes; deze zijn incidenteel onderhouden. Dit wordt nu structureel opgepakt waardoor een inhaalslag nodig is om alle banken te onderhouden. Dit proces wordt elke 3 jaar herhaald.

Toeristische bebording 2026 € 4.500 Door de jaren heen zijn er verschillende type toeristische en verwijzingsbebording geplaatst in de gemeente. Deze zijn niet goed in beeld en ook is onduidelijk hoe de kosten zijn verdeeld tussen gemeente en de stakeholders van deze bebording. Om de bebording goed te kunnen beheren is het noodzakelijk om deze verwijzingen te inventariseren en de kosten van onderhoud en beheer af te stemmen met de stakeholders.

Baten Havengelden (voordeel € 200.000 structureel) Op basis van de werkelijke opbrengsten in 2025 kan € 200.000 structureel worden bijgeraamd. Pachtgelden kermis (structureel nadeel van € 9.000, oplopend naar € 9.700 in 2030) Jaarlijks vindt een kermis in Enkhuizen plaats. Al enige jaren wordt geen pachtgeld meer gevraagd voor exploitatie van de kermis. Het heffen van pachtgelden maakt de kermis onrendabel voor exploitanten. De pachtgelden zijn wel structureel opgenomen in de begroting. Voorgesteld wordt deze pachtgelden structureel af te ramen.

Budgettair neutrale mutaties Herstel ingravingen € 6.000 budgettair neutraal) De ingravingen in de wegen voor ondergrondse infrastructuur worden na 1 jaar hersteld. Dekking komt uit de Bestemmingsreserve Aanleg Glasvezel.

7

Programma Landelijk Gebied (€ 20.000 budgettair neutraal) De raden van de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland hebben ingestemd met het vaststellen van de Omgevingsvisie SED. In deze omgevingsvisie staat dat we een Programma Landelijk Gebied (hierna: het Programma) op gaan stellen om te bepalen hoe we de uitgangspunten van de omgevingsvisie gaan vertalen in speerpunten van beleid. Het Programma Landelijk Gebied geeft niet alleen invulling aan de omgevingsvisie. Met dit Programma gaan we ook concreet en lokaal aangeven hoe we gaan bijdragen aan de globale uitgangspunten en doelen die in de regionale plandocumenten zijn gesteld, zoals het Pact van Westfriesland, de Regionale Mobiliteitsvisie, het Energiesysteem Actieplan en de omgevingsvisie van de Provincie Noord-Holland. Met dit voorstel kunnen we in 2026 vorm en inhoud gaan geven aan het programma Landelijk Gebied. De uitgaven worden gedekt door een onttrekking van de Egalisatiereserve programma Omgevingswet. Opbrengst rioolheffing (67.000 budgettair neutraal) In de begroting 2026 is voor Rioolheffing aanvankelijke € 2.301.000 geraamd, doch uit de berekening van de kostendekkendheid volgt een maximale bate van € 2.234.000. Voor de tarieven is - conform wetgevinguitgegaan van het kostendekkendheid bedrag. Dit betekent dat er aan de batenkant € 67.000 moet worden afgeraamd.

Deze wordt gedekt door een onttrekking uit de Voorziening Riolering. Energiescans voor bedrijven (incidenteel van Reserve Duurzaamheid (€ 15.000 budgettair neutraal) Bedrijven in Enkhuizen worden steeds vaker geconfronteerd met hoge energieprijzen en beperkingen op het elektriciteitsnet door netcongestie. Met de Verduurzamingsaanpak Bedrijven ondersteunen we deze bedrijven de komende jaren. In 2026 willen we in combinatie met andere activiteiten van de aanpak energiescans aanbieden, waarmee inzicht wordt gegeven in besparingsmogelijkheden, slimmer energiegebruik en kansen voor verduurzaming. Voor de uitvoering vragen we een incidenteel budget van €15.000 ten laste van de Reserve Duurzaamheid, waarmee we 50% cofinanciering leveren voor een OTWsubsidie van de provincie en zo het bereik en effect van deze aanpak vergroten. Benutten voorziening voor ruimingen (€ 140.000 budgettair neutraal) Uit de startnotitie begraafplaatsen is een opgave voortgekomen om een administratieve en fysieke inhaalslag te maken met ruimingswerkzaamheden op de algemene begraafplaats aan het Emmaplein. Om de kosten hiervoor te dekken wordt een beroep gedaan op de bestaande voorziening voor de begraafplaats. Gebiedsontwikkeling (€ 380.000 budgettair neutraal) Voor de gebiedsontwikkelingen zijn plankosten en bijbehorende inkomsten uit anterieure overeenkomsten meerjarig in beeld gebracht.

Hieruit blijkt dat een deel van de plannen kostendekkend is, doordat de gemeentelijke kosten volledig worden verhaald op initiatiefnemers. Gebiedsontwikkeling (€ 157.000 budgettair neutraal) Voor de gebiedsontwikkelingen zijn plankosten en bijbehorende inkomsten uit anterieure overeenkomsten meerjarig in beeld gebracht. Hieruit blijkt dat een deel van de plannen kostendekkend is, doordat de gemeentelijke kosten volledig worden verhaald op initiatiefnemers (zie voorgaand). Daarnaast zijn er plannen waarbij geen volledige kostendekking plaatsvindt, bijvoorbeeld als gevolg van beleidskeuzes, de rol van de gemeente in een ontwikkeling of beperkte mogelijkheden tot kostenverhaal. De gemeentelijke kosten van deze plannen worden -conform raadsbesluit- gedekt uit de reserve gebiedsontwikkeling. Het uitgangspunt blijft dat kosten zoveel mogelijk worden verhaald. Het gaat hierbij om plankosten van de volgende ontwikkelingen: Margarethahof (€ 50.000) Noordvest (€ 7.500) Korte Westerstraat (€ 22.000) Verplaatsing woonwagenlocatie (€ 55.000) Advieskosten Stadskade (€ 35.000) 8

Glasvezel ODF Toezicht en werkvoorbereiding aanleg glasvezel (€ 92.000 budgettair neutraal) Open Dutch Fiber loopt uit bij het aanleggen van glasvezel in Enkhuizen. De planning is nu dat de aanleg van glasvezel maart 2026 Civiel is afgerond. Voor de externe inhuur (toezicht en werkvoorbereiding) ontvangen we een aanvullende vergoeding van € 92.000 van de netbeheerder Open Dutch Fiber. Herstel openbare Ruimte na 1 jaar garantie. (€ 70.000 budgettair neutraal) Voor een aantal grote projecten is de 1 jaar garantie verlopen. De raming voor het herstel en inboet materialen (schades bomen en groen) bedraagt € 70.000. Dekking uit de Bestemmingsreserve Aanleg glasvezel. Overheveling CDOKE gelden naar de reserve Klimaat en Duurzaamheid (€ 698.000 budgettair neutraal) Aan de algemene uitkering is eerder een budget toegevoegd voor dekking van kosten voor Klimaat en Duurzaamheid. Deze zijn aanvankelijk op het budget voor klimaat en duurzaamheid geboekt. Daar de kosten hiervoor betrekking hebben op meerder dienstjaren wordt het budget overgeheveld naar de Reserve Klimaat en Duurzaamheid. Op deze wijze hoeven geen budgetten te worden overgeheveld in het Overhevelingsbesluit 2026-2027.

9

Programma 3 Samenleving Projectbegeleiding Kindcentrum Enkhuizen (incidenteel nadeel € 50.000) Voortvloeiend uit het Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs Enkhuizen 2025-2040 is prioriteit gegeven aan het realiseren van een schoolvoorziening in de binnenstad van Enkhuizen. Het college van B&W heeft op basis van een haalbaarheidsstudie een voorkeurslocatie aangewezen: de plek van de huidige Montessorischool De Wegwijzer. Om tot uitvoering te komen is een gemeentelijke projectgroep nodig. Vanwege beperkte gemeentelijke capaciteit is reserveren van budget voor deze projectgroep noodzakelijk. Onderwijszorggroepen (structureel nadeel € 35.000) Voor de onderwijszorggroepen (OZA-groepen) wordt een structureel aanvullend budget van € 35.000 aangevraagd. In de najaarsnota 2025 is reeds een incidenteel aanvullend budget toegekend vanwege een toename van het aantal deelnemers ten opzichte van 2024. Binnen het beschikbare budget is uitgegaan van hetzelfde aantal deelnemers als in voorgaande jaren. Het aantal deelnemers kan gedurende het jaar sterk variëren en is vooraf lastig in te schatten. De eerder geconstateerde toename zet zich in 2026 voort. Op basis van deze ontwikkeling wordt een aanvullend bedrag van circa € 35.000 verwacht.

Informatiepunten Digitale Overheid (structureel nadeel € 20.000) De middelen voor de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) zitten vanaf 2026 in de algemene uitkering. Daarvoor werden de IDO-gelden via een specifieke uitkering aan de gemeenten verstrekt. Hoewel geen wettelijke bestedingsplicht bestaat, volgt uit landelijke afspraken met Rijk, VNG en het bibliotheekstelsel dat gemeenten de ondersteuning bij digitale overheidszaken structureel borgen. Het beschikbaar stellen van de middelen voor het IDO is nodig voor voortzetting van bestaand beleid en uitvoering. Kunstopslag (structureel voordeel € 40.000) Het budget voor kunstopslag van € 40.000 is dubbel begroot en staat daardoor bij Samenleving en bij Ruimte. Het geraamde budget binnen Samenleving kan structureel worden afgeraamd. Hervormingsagenda Jeugd (incidenteel nadeel € 12.000) In 2023 heeft de regio zich gecommitteerd aan het regionale plan 'Noordje in Westfriesland', waarin de realisatie van kleinschalige woonvoorzieningen bestuurlijk is vastgesteld. Deze ambitie sluit aan bij de landelijke en regionale afbouw van residentiële zorg en is noodzakelijk om passende zorg voor kwetsbare jeugdigen te blijven bieden.

Met de realisatie van drie kleinschalige woonvoorzieningen wordt beoogd te waarborgen dat jeugdigen in de regio Westfriesland tijdig toegang hebben tot kwalitatief goede en passende zorg, in een veilige omgeving en met optimale ontwikkelingskansen. Door de omvang en financiële impact is het noodzakelijk een rechtmatige regionale inkoopprocedure te doorlopen. Voor de uitvoering van deze aanbestedingsprocedure is een regionale projectleider Inkoop Kleinschalige Woonvoorzieningen nodig. Bijzondere bijstand (structureel nadeel € 35.000) De bijzondere bijstand stijgt jaarlijks gestaag. Er worden jaarlijks statushouders gehuisvest die o.a. inrichtingskrediet, bijzondere bijstand voor een computer en reiskosten voor drie jaar ontvangen. Dit drukt op het bijzondere bijstand budget. Daarnaast speelt de indexatie van bijvoorbeeld de kosten van bewindvoering, advocaatkosten en duurzame gebruiksgoederen mee. De uitgaven zijn niet drastisch gestegen. Alleen het begrote bedrag aan bijzondere bijstand is door de jaren heen niet altijd meegestegen. Hierdoor is er nu in een keer een grote bijstelling nodig. Participatiewet in balans (2026: 14.000 en 2027: € 3.000 nadeel incidenteel) De Participatiewet in balans is per 1 januari 2026 ingegaan. De wijzigingen worden gefaseerd over drie jaar doorgevoerd. Het Rijk heeft extra middelen beschikbaar gesteld voor implementatie van wetswijzigingen.

Daar de wijzigingen voornamelijk zien op de algemene bijstand wordt het budget één-op-één overgemaakt naar WerkSaam. 10

Rijksbijdrage sociale infrastructuur (structureel nadeel € 34.000) Het Rijk heeft extra middelen beschikbaar gesteld om op termijn extra werkplekken te faciliteren via sociaal ontwikkelbedrijven. Deze middelen worden 1 op 1 overgedragen aan WerkSaam Westfriesland. Een sociaal ontwikkelbedrijf, in ons geval WerkSaam, richt zich op het aan het werk helpen en houden van mensen met een arbeidsbeperking die niet direct bij reguliere werkgevers aan het werk kunnen. Daarnaast begeleiden zij ook steeds meer mensen uit deze groep naar reguliere banen. Uitwisseling gegevens inburgeringsketen (incidenteel nadeel € 13.000) In de Decembercirculaire 2025 zijn middelen toegevoegd om een geautomatiseerde uitwisseling van gegevens binnen de inburgeringsketen mogelijk te maken (“plateau 2”). Implementatie hiervan zal in 2026 stapsgewijs plaatsvinden en worden gedekt uit het incidenteel budget. Uitvoeringskosten Inburgering (structureel nadeel € 22.000) Door een hogere instroom van statushouders zijn de uitvoeringskosten van WerkSaam WF op dit onderdeel structureel met € 17.000 gestegen. Daarnaast is structureel € 5.000 nodig voor kosten van inkoop en contractmanagement. Hiervoor zijn eerder middelen aan de algemeen uitkering toegevoegd.

Integrale suïcidepreventie (structureel nadeel € 9.000) Per 1 januari 2026 is de Wet integrale suïcidepreventie in werking getreden als wijziging van de Wet publieke gezondheid. Met de wet wordt beleid opstellen en uitvoeren in aansluiting op het landelijke beleid op suïcidepreventie een wettelijke taak voor gemeenten. Hier krijgt de gemeente vanaf 1 januari 2026 structurele rijksmiddelen voor en de gemeente heeft tot eind 2026 de tijd om suïcidepreventie op te nemen in het beleid. Vooruitlopend op deze wettelijke taak werken de zestien gemeenten in Noord-Holland Noord samen aan de ontwikkeling van een bovenregionale aanpak suïcidepreventie. Deze aanpak is gericht op het terugdringen van suïcides, suïcidepogingen en suïcidale gedachten. Met deze rijksmiddelen wordt ingezet op integrale samenwerking met relevante netwerkpartners, gericht op het verkleinen van risicofactoren, het versterken van beschermende factoren en het bieden van tijdige en passende ondersteuning aan inwoners met suïcidaal gedrag of suïcidale gedachten. Daarbij wordt verkend of de uitvoering van (onderdelen van) deze aanpak kunnen worden belegd bij de GGD Hollands Noorden. Stichting Iedereen Telt Mee (incidenteel nadeel € 104.000) Vanuit 2025 is bij Stichting Iedereen Telt Mee Enkhuizen een overschot beschikbaar van € 200.000.

De stichting wil het overschot van de lumpsumbijdrage reserveren voor dekking van het geraamde begrotingstekort 2026 ad € 304.000. Het nog te dekken begrotingstekort 2026 bedraagt dan € 104.000. Dit voorstel heeft als doel de financiële situatie van Stichting Iedereen Telt Mee voor 2026 te stutten. In de begroting 2027 wordt voor 2027 en verder een voorstel voor een toekomstbestendige financiering gedaan. Kinderopvang pleegzorg (incidenteel nadeel € 25.000) Pleegouders betalen nu een eigen bijdrage in de kosten van kinderopvang en buitenschoolse opvang voor hun pleegkind; dit zijn kosten die overblijven na het ontvangen van de eventuele kinderopvangtoeslag. Het Rijk heeft besloten om voor 2025 alsnog middelen toe te voegen aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Voor het jaar 2026 zijn ook middelen overgemaakt. Gemeenten in de regio maken samen met de pleegzorgaanbieders afspraken over de aanspraak die pleegouders kunnen maken op deze bijdrage. Clientgebonden kosten Jeugd en WMO (incidenteel nadeel € 880.000 ) De begroting voor 2026 is bijgesteld op basis van de gerealiseerde zorgkosten voor Jeugdzorg en Wmo in dienstjaar 2025. De bijstelling valt uiteen in twee delen zijnde groei vanwege (OVA-PPC) indexering en de verwachting ten aanzien van autonome groei.

11

Indexering (op basis van OVA-PPC) De OVA-PPC index is in de regionale aanbesteding in veel contracten opgenomen als de basis voor de verhoging van de tarieven, deze indexering dient derhalve in de begroting verwerkt te worden. De berekening van deze index wordt door het ministerie van VWS uitgevoerd op basis van de door het CPB uitgebrachte cijfers (Centraal Economisch Plan en de Macro Economische Verkenning). Met deze indexatie wordt een marktconforme loonstijging in de zorgsector mogelijk gemaakt en worden zorgverleners in staat gesteld de extra kosten van inflatie en kapitaallasten op te vangen. Het ministerie verwerkt deze indexering in haar begroting en op die manier vindt de index haar weg naar de (algemene) uitkering richting de gemeenten. Voor 2026 is het indexcijfer vastgesteld op 4,97% en de begrote kosten zijn in lijn met die percentages aangepast. Autonome groeicijfers Op basis van de gemiddelde groei over de afgelopen drie dienstjaren is voor Enkhuizen de gemiddelde groei in cliënten in beeld gebracht, dit is gedaan op basis van unieke cliënten waarvoor declaraties zijn ontvangen. De groei van clientaantallen is binnen de Wmo (zijnde een stabiele groeimarkt) een redelijke indicatie voor de toename van de zorgkosten.

Binnen de jeugdzorg is het verband iets lastiger te leggen maar is de clientgroei toch als basis genomen ter dekking van mogelijke toename in zorgkosten waarmee ook de toename in zorgzwaarte dient te worden gedekt. Voor 2026 zijn de autonome groeicijfers voor Enkhuizen als volgt opgenomen: • •

Wmo: Jeugd:

2,5% 1,0%

Dekking autonome groei Wmo Een belangrijke maatstaf binnen het uitkeringscluster Wmo van de algemene uitkering betreft het aantal 75+ inwoners binnen een gemeente. Omdat het aantal 75+ inwoners binnen Enkhuizen sneller oploopt dan het landelijk gemiddelde zal door de berekeningswijze gedeeltelijke dekking voor de groei vanuit de algemene uitkering kunnen worden gevonden. Deze dekking kan bij de vaststelling van de begroting op basis van de september circulaire definitief worden bepaald maar bedraagt gemiddeld per jaar ongeveer €120.000 additioneel in de aankomende jaren. Consulententeams (structureel nadeel vanaf 2027 € 109.500) Toegang en Regie Als gemeente hebben wij de wettelijke plicht om zorg en ondersteuning te bieden aan inwoners die dat nodig hebben. De gemeente geeft beschikkingen af indien geindiceerde zorg nodig is en onderhouden contact met kwetsbare inwoners waar hulp is ingezet. We zien echter de wachtlijsten voor onze inwoners groeien en het lukt vaak niet meer om aanvragen binnen de wettelijke termijn af te handelen. Dit kan leiden tot zeer vervelende situaties waarbij inwoners lang moeten wachten op hulp die nodig is. Dit heeft ook als gevolg dat de druk op de medewerkers die dagelijks werken in de toegang, toeneemt. Ondanks de groeiende wachtlijsten, zijn er stappen ondernomen met als doel om: 1) 2) 3)

De kwaliteit van onze dienstverlening aan inwoners te vergroten; Hulp tijdig in te zetten; De kosten te beheersen.

De regionale inkoop en implementatie van specialistische jeugdhulp en Wmo is afgerond. De consulenten hebben de tools om de regionale afspraken te hanteren. Deze zijn bekrachtigd in de verordening, waarbij de reikwijdte jeugdhulp is ingeperkt. Daarnaast hebben wij, in SED verband, een beheersteam opgezet. Dit beheersteam heeft als doel om de cliëntgebonden kosten jeugd te verminderen. Het beheersteam stuurt op de maatwerkovereenkomsten, verwijzingen van o.a. huisartsen en Gecertificeerde Instellingen en acteert op de top 10 duurste jeugdigen per gemeente. Dit heeft de eerste positieve financiële resultaten opgeleverd (zie raadsbrief eind oktober 2025). 12

Uiteraard hebben we blijvend aandacht voor onze processen en bekijken we kritisch op welke punten we nog meer efficiency kunnen realiseren door aanpassingen te doen in ons proces. Desondanks zien we de vraag voor Wmo ondersteuning, jeugdzorg en schuldhulpverlening de afgelopen jaren toenemen. Ook de complexiteit van problematiek neemt toe en zien we groeiende wachtlijsten bij aanbieders. Dit leidt tot een hoge werkdruk en wachtlijsten. De gemeente is gehouden aan wettelijke termijnen voor de inzet van hulp. Door de toenemende vraag is het echter niet altijd meer mogelijk om inwoners binnen de wettelijke termijnen te helpen. De lange wachttijd veroorzaakt steeds vaker klachten van inwoners. Ook zijn er klachten over veelvuldig wisselen van contactpersonen (vanwege de werkdruk, wordt regelmatig tijdelijk extra capaciteit ingehuurd). Uitgangspunt is én blijft dat we onze inwoners in een vroegtijdig stadium willen helpen wanneer zij zorg nodig hebben. Dit vanuit menselijk oogpunt maar ook om het waar mogelijk voorkomen van duurdere en langjarige zorg. Om onze inwoners goed en tijdig te kunnen blijven helpen (binnen de wettelijke termijnen) én daarbij het willen voorkomen van wachtlijsten bij welke vorm van zorg ook, is het nodig om de toegang te versterken. Het gevraagde bedrag is minimaal nodig om de toegang en regie te versterken.

Medio 2027 bekijken we opnieuw of het gevraagde bedrag toereikend is. NB. Deze investering wordt aangevraagd in de drie SED gemeenten. De aanvraag kan enkel doorgang vinden indien de drie gemeenten gezamenlijk instemmen met het voorstel

Budgettair neutrale mutaties SPUK Inburgeringsvoorzieningen (€ 286.000 budgettair neutraal) Om de kosten van de inburgeringsvoorzieningen (o.a. taallessen, participatieactiviteiten, maatschappelijke begeleiding) te dekken, krijgen we middelen vanuit het rijk. Deze lasten en baten waren nog niet opgenomen. Het rijksbudget is taakstellend. Brede Specifieke uitkering-regeling (€ 35.000 budgettair neutraal) We ontvangen een specifieke uitkering ten behoeve van de Brede Specifieke uitkering-regeling. De SPUKregeling bundelt geldstromen die zich richten op het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, cultuurparticipatie, preventie en het versterken van de sociale basis. Dit betreft een budgettair neutrale wijziging. Onderwijsachterstanden beleid (€ 556.000 budgettair neutraal) We ontvangen een specifieke uitkering ten behoeve van de onderwijsachterstanden. Dit betreft een budgettair neutrale wijziging.

13