Bijlage 1. Visie sociaal domein 2026 e.v

Visie sociaal domein 2026 en verder Voor elkaar, door elkaar: De kracht van onze gemeenten

Voorwoord Het sociaal domein is volop in beweging. De afgelopen jaren hebben we samen met maatschappelijke partners gewerkt aan positieve ontwikkelingen: er is meer aandacht voor onderwerpen als preventie, positieve gezondheid en ondersteuning bij bestaanszekerheid. Ondanks alle verenigde krachten en gezamenlijke inzet, blijven we te maken houden met grote uitdagingen. De complexiteit en kosten in de jeugdzorg nemen onverminderd toe, we krijgen steeds meer taken vanuit het Rijk toebedeeld en er is krapte op de arbeidsmarkt met alle gevolgen van dien. Bovendien moeten we met steeds minder financiële middelen onze taken uitvoeren, waardoor er spanning ontstaat op de houdbaarheid van het sociaal domein. Deze ontwikkelingen dwingen ons om keuzes te maken: wat doen we nog wel, wat doen we niet meer of wat doen we een beetje? En voor wie zijn we er dan nog wel, een beetje of helemaal niet? Bovengenoemde ontwikkelingen zijn aanleiding om opnieuw naar de lange termijn koers van het sociaal domein te kijken. We willen toe naar een houdbaar sociaal domein, zodat inwoners die het écht nodig hebben een beroep op ons kunnen blijven doen. Deze visie is de lange termijn koers voor het sociaal domein. Om te zorgen dat de visie actueel blijft, wordt deze om de vier jaar geëvalueerd en waar nodig aangepast.

De visie sociaal domein is het brede beleidsplan van het sociaal domein, onder deze visie vallen ook het jeugdbeleid en Wmo beleid. Om uitvoering te geven aan de visie wordt deze ondersteund met een -nader vast te stellen- uitvoeringsplan voor het sociaal domein. Wethouder Wim Hoogervorst, gemeente Enkhuizen Wethouder Sjon Wagenaar, gemeente Drechterland Wethouder Philippe van Ham, gemeente Stede Broec

2 / 24

Inhoudsopgave Inleiding .......................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ............................................................................................................................... 5 1. Waar staan we?....................................................................................................................... 5 1.1 Uitdagingen voor de gemeente ...................................................................................... 6 1.2 Demografische ontwikkelingen ...................................................................................... 6 1.3 Maatschappelijke ontwikkelingen ................................................................................... 9 1.4 Landelijk financiële ontwikkelingen .............................................................................. 10 1.5 Landelijke beleidsmatige ontwikkelingen ..................................................................... 10 2. Samenwerkingspartners ........................................................................................................ 12 2.1 Maatschappelijke partners waar het lokale team onder valt ......................................... 12 2.2 Gemeenschappelijke regelingen sociaal domein .........................................................

13 2.3 Maatschappelijk partners ............................................................................................. 14 3. Visie sociaal domein; Voor elkaar, door elkaar: De kracht van onze gemeenten ................... 14 3.1 Missie .......................................................................................................................... 14 3.2 Visie ............................................................................................................................ 14 4. Onze kernwaarden ................................................................................................................ 15 Kernwaarde 1: Inwoners voor en met elkaar, vanuit eigen kracht .......................................... 16 Kernwaarde 2: Samenwerken aan een sterke sociale basis .................................................. 16 Kernwaarde 3: Stevige lokale teams en toegang ................................................................... 17 Kernwaarde 4: Integraal en domein-overstijgend werken ...................................................... 18 Kernwaarde 5: Leren en ontwikkelen door monitoren en sturen ............................................ 18 5. De kaders van het sociaal domein .........................................................................................

19 5.1 Aanvullend kader: wat we niet meer doen ................................................................... 20 5.2 Van kaders naar strategische prioriteiten ..................................................................... 20 Bijlage I Beleidsterreinen sociaal domein ...................................................................................... 21 Bijlage 2 Begrippenkader .............................................................................................................. 21 Bijlage 3 Ontwikkelingen en maatregelen 2025 e.v. ...................................................................... 22

3 / 24

Inleiding Voor u ligt de visie sociaal domein voor de gemeenten Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland. De gemeenten zijn in 2015 ambtelijk gefuseerd. Met deze fusie is effectiviteit en efficiëntie voor inwoners, samenwerkingspartners en personeel beoogd. Er is ruimte voor lokaal beleid en opgaven, om zo aan te blijven sluiten bij de behoefte van de inwoners van elke gemeente. De drie gemeenten hebben dezelfde uitdagingen binnen het sociaal domein. Zij moeten uitvoering geven aan dezelfde taken, met dezelfde ontwikkelingen. Daarom zijn de krachten gebundeld: er is een gezamenlijke visie op het sociaal domein. Waarom een nieuwe visie? De gemeente Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland (hierna ‘we’) zien een toenemende druk op de gemeenten en (gespecialiseerde) zorg en ondersteuning. Tegelijkertijd zijn er minder mensen en financiën om de gemeentelijke taken uit te voeren. Om de zorg en ondersteuning beschikbaar en betaalbaar te houden voor de mensen die dat écht nodig hebben, is het noodzakelijk dat we op een andere manier gaan kijken naar het sociaal domein. De visie op het sociaal domein draagt bij aan het maken van keuzes en het terugdringen van de druk op het sociaal domein. Dit doen we door in deze visie helder te beschrijven: • • • • •

Wat voor gemeenten wij willen zijn in het sociaal domein; Wat wij belangrijk vinden (kernwaarden); Wat wij verwachten van onze inwoners; Wat wij belangrijk vinden bij samenwerken, binnen en buiten de organisatie; Welke kaders wij stellen waar het maken van beleid aan moet voldoen.

Proces om tot deze visie te komen Deze visie is in samenwerking met gemeenteraden, adviesraden, managementteam, lokale teams en afdeling maatschappelijk beleid & projecten tot stand gekomen. Evaluatie We willen blijvend leren op basis van data, ontwikkelingen en ervaringen. Daarom evalueren we de visie sociaal domein na vier jaar om te beoordelen of deze nog voldoet. Uitvoeringsplan Hoe we uitvoering geven aan het bereiken van de visie sociaal domein wordt uitgewerkt in het uitvoeringsplan. Inwoners, maatschappelijk partners, waaronder de lokale teams, en belanghebbenden worden betrokken bij het tot stand brengen van het uitvoeringsplan. De wijze waarop we gaan monitoren en sturen op de visie sociaal domein wordt geborgd in het uitvoeringsplan. De coördinatie en verantwoordelijk ligt bij de regisseur van de afdeling Maatschappelijk beleid & projecten.

4 / 24

Het sociaal domein Het sociaal domein is een brede term die verwijst naar alle voorzieningen en diensten die gericht zijn op het welzijn van de inwoners. Het gaat hierbij om zorg en ondersteuning aan inwoners in de leeftijd van –9 maanden tot 100+ jaar die een hulpvraag hebben. Het gaat om inspanningen die gemeenten verrichten rondom de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), participatie, jeugdzorg, gezondheid, onderwijs en inburgering. Ook gaat het om alle aanverwante taken, zoals leerlingenvervoer, discriminatie, dierenwelzijn, kunst, cultuur, sport en schuldhulpverlening. Deze onderwerpen zijn verdeeld naar vier thema’s om samenhang in het sociaal domein te realiseren: • Bestaanszekerheid is het fundament en belangrijk om problemen op meerdere leefgebieden te voorkomen. Investeren in bestaanszekerheid is preventief en hangt nauw samen met de sociale basis. • De sociale basis (preventie) is het verzamelbegrip voor onder andere: algemene voorzieningen, voorliggende voorzieningen en preventie. Het gaat om alle activiteiten en voorzieningen waar elke inwoner van de gemeente gebruik van kan maken. Bijvoorbeeld: Jongerenwerk, sportclubs, kunst & cultuur, maatschappelijk werk. • Wanneer de sociale basis niet (meer) toereikend is kunnen inwoners een beroep doen op jeugdzorg en/of de Wmo. Dit zijn vangnetregelingen voor hulpvragen waarbij specialistische hulp noodzakelijk is.

Leeswijzer In het eerste hoofdstuk beschrijven we waar we staan als gemeenten, op basis van diverse data. De demografische, maatschappelijke en landelijke ontwikkelingen worden nader uitgediept. Dit is de basis waarop de missie en visie tot stand zijn gekomen. Het tweede hoofdstuk is een weergave van onze samenwerkingspartners in het sociaal domein, waaronder onze lokale teams. Het derde hoofdstuk beschrijft onze missie en visie voor het sociaal domein. Met de missie en de visie geven we antwoord op de vraag ‘Wat voor gemeente willen wij zijn bij de uitvoering van het sociaal domein?’ In het vierde hoofdstuk werken wij onze kernwaarden uit. In het vijfde en laatste hoofdstuk worden de kaders voor beleid in het sociaal domein geschetst en sluiten we af met de prioriteiten. Bijlage 1 is een schematische weergave van alle beleidsterreinen binnen het sociaal domein. Het begrippenkader is opgenomen in bijlage 2. Bijlage 3 betreft de huidige ontwikkelingen en maatregelen, waar al uitvoering aan gegeven wordt. Onderstreepte woorden zijn terug te vinden in bijlage 2: Het begrippenkader.

1.

Waar staan we?

De gemeenten staan voor uitdagingen in het sociaal domein. Ondanks inspanningen op lokaal niveau, leiden complexe vraagstukken, groeiende zorgbehoeften en financiële druk tot opgaven voor gemeenten. Demografische, maatschappelijke en financiële ontwikkelingen versterken dit en hebben invloed op waar wij staan in het sociaal domein. Het zijn uitdagingen, maar ook kansen om het sociaal domein kwalitatief en effectief door te ontwikkelen.

5 / 24

1.1 Uitdagingen voor de gemeente De decentralisatie van de Jeugdwet, Participatiewet en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in het sociaal domein is ruim 10 jaar geleden. Met de decentralisatie zijn deze wetten van het Rijk overgegaan naar de gemeenten. Het idee achter de decentralisatie is dat de gemeente dicht bij haar inwoners staat. Zo kan de gemeente de ondersteuning en zorg aan inwoners in een kwetsbare situatie zo nabij mogelijk aanbieden, passend en afgestemd op de lokale situatie. De afgelopen jaren hebben wij ingezet op onder andere: • het kennen van onze inwoners en hun hulpvragen; • het verbreden van onze sociale basis; • nieuwe samenwerkingen tussen en met partners in het sociaal domein; • het bewustzijn vergroten van de opgaven in het sociaal domein; • het vergroten en verstevigen van onze positie in (boven)regionale samenwerking. De decentralisatie is ook gepaard gegaan met forse bezuinigingen. Inhoudelijk en financieel zijn complexe vraagstukken ontstaan, ook binnen onze gemeenten. De vraag naar zorg en ondersteuning groeit en we zien dat de complexiteit van hulpvragen toeneemt. Ook wij hebben te maken met een (groeiend) tekort aan geschoold personeel en er zijn al jaren financiële tekorten op de budgetten jeugdzorg en Wmo.

1.2 Demografische ontwikkelingen De vraag naar zorg en ondersteuning neemt toe. De ontwikkelingen in de samenstelling van de bevolking hebben hier onder andere mee te maken, denk daarbij aan het aantal ouderen en het aantal mensen met een migratieachtergrond. Bevolkingsopbouw (2025) Enkhuizen Totaal aantal inwoners 0-18 jaar 18-65 jaar 65 jaar en ouder

18.847 18,3% 58,5% 23.2%

Stede Broec Totaal aantal inwoners 0-18 jaar 18-65 jaar 65 jaar en ouder

22.253 19.0 % 57.1 % 23.8%

Drechterland Totaal aantal inwoners 0-18 jaar 18-65 jaar 65 jaar en ouder

20.476 18.9 % 57.7 % 23.4%

Vergrijzing Er is sprake van vergrijzing in onze gemeenten. Dit betekent dat het aantal ouderen toeneemt. We zien daarbij dat ouderen langer thuis blijven wonen. Ook ouderen die hulpbehoevend zijn.

6 / 24

Percentage ouderen (65 jaar en ouder) 2015 Enkhuizen 18.7 % Stede Broec 19.0 % Drechterland 18,8%

2025 23.2 % 23.8% 23.4%

Migratie Het aantal inwoners in onze gemeenten met een migratieachtergrond neemt toe. Dit zijn voornamelijk arbeidsmigranten. Er zijn verschillende bevolkingsgroepen met verschillende culturele achtergronden die vragen om een specifieke aanpak. Stede Broec (2022): 14,5% van de bevolking heeft een migratieachtergrond Enkhuizen (2022): 17,3% van de bevolking heeft een migratieachtergrond Drechterland (2022): 11,8 % van de bevolking heeft een migratieachtergrond Jeugdhulp (CBS, 2024) aantal jeugdigen met hulp

% jeugdigen met hulp

Drechterland

310

6,1%

Enkhuizen

445

9,9%

Stede Broec

480

8,7%

389.465

8,9%

Landelijk

(a) het betreft hulp in het kader van de Jeugdwet, exclusief jeugdbescherming, jeugdreclassering en hulp die met een PGB wordt betaald

Financiële gezondheid • Drechterland: Op 1 januari 2023 is geschat dat er 308, van de 8.734, huishoudens in de gemeente zijn met een inkomen op bijstandsniveau. 35% hiervan heeft een inkomen uit de Algemene Ouderdomswet, 27% heeft een bijstandsuitkering, 22% heeft een andere uitkering, 9% heeft inkomen uit arbeid en 7% is ZZP’er. • Enkhuizen: Op 1 januari 2023 is geschat dat er 541, van de 8.884, huishoudens, in de gemeente zijn met een inkomen op bijstandsniveau. 30% hiervan heeft een inkomen uit de Algemene Ouderdomswet, 52% heeft een bijstandsuitkering, 10% heeft een andere uitkering, 4% heeft inkomen uit arbeid en 4% is ZZP’er. • Stede Broec: Op 1 januari 2024 is geschat dat er 308, van de 9.556, huishoudens in de gemeente zijn met een inkomen op bijstandsniveau. 35% hiervan heeft een inkomen uit de Algemene Ouderdomswet, 26% heeft een bijstandsuitkering, 21% heeft een andere uitkering, 11% heeft inkomen uit arbeid en 7% is ZZP’er. Met een minimahuishouden wordt bedoeld het gezin waarvan de ouders een inkomen hebben op bijstandsniveau dan wel 10% of 20% hoger dan het bijstandsniveau.

7 / 24

Wettelijk sociaal minimum (Wsm) Drechterland

Enkhuizen

Stede Broec

Schuldhulpverlening De gemeente ondersteunt inwoners om de uitgaven op orde te krijgen. • • •

Stede Broec: In 2024 zijn er 44 aanmeldingen geweest voor Schuldhulpverlening en 27 voor budgetcoaching. Enkhuizen: In 2024 zijn er 35 aanmeldingen geweest voor Schuldhulpverlening en 32 voor budgetcoaching. Drechterland: In 2024 zijn er 35 aanmeldingen geweest voor Schuldhulpverlening en 20 voor budgetcoaching.

Sociaaleconomische status SED-gemeenten De sociaaleconomische status (SES) beschrijft de maatschappelijke positie van de inwoner op basis van een combinatie van economische en sociale factoren en geeft inzicht in de mate van welvaart, opleiding en positie in de samenleving. (Bron: indicator CBS)

8 / 24

1.3 Maatschappelijke ontwikkelingen Onze Nederlandse maatschappij is aan het veranderen. Er zijn diverse maatschappelijke ontwikkelingen die van invloed zijn op het sociaal domein in onze gemeenten. Hier wordt rekening mee gehouden bij beleidsontwikkelingen. •

•

• • •

•

• •

•

De Nederlandse bevolking vergrijst. De vergrijzing heeft gevolgen voor de arbeidsmarkt, zorgsector en pensioenstelsel. Er wordt een groter beroep gedaan op voorzieningen uit de Wmo. Er is sprake van toenemende jeugdproblematiek. Er is een lerarentekort en de druk op de jeugdzorg heeft ook zijn weerslag op de ontwikkeling van jeugdigen in de samenleving.1 Jeugdigen uit gezinnen met een laag inkomen hebben vaker problemen met hun gezondheid. Jeugdigen die leven in armoede hebben een groter risico op overgewicht. Ook hebben zij meer kans op mentale problemen. Mentale problemen op jonge leeftijd leiden vaak ook tot mentale problemen in de volwassen leeftijd.2 Ook is er sprake van een prestatiemaatschappij: jeugdigen ervaren prestatiedruk over schoolprestaties, maar ook door sociale media.3 De Nederlandse samenleving polariseert. De tegenstelling tussen groepen in de samenleving wordt sterker en groepen komen steeds meer tegenover elkaar te staan.4 Er is sprake van toenemende digitalisering. Digitalisering geeft kansen, maar ook uitdagingen. Zo kunnen we een grotere groep mensen bereiken. Maar het kan ook zorgen voor uitsluiting wanneer mensen niet over de vaardigheden of middelen beschikken. Sociale media spelen ook een rol bij mentale problematiek onder jongeren.

Voor sommige mensen is het moeilijk om een dak boven het hoofd te krijgen/ houden, als gevolg van financiële of psychische problemen. Dit raakt alle leeftijdsgroepen. Dit zorgt onder andere voor een grotere vraag naar begeleid wonen en maatschappelijke opvang. Er is een woningtekort. Dit heeft tot gevolg dat mensen problemen hebben met het vinden van een woning. Jongeren blijven hierdoor (te) lang bij hun ouders/opvoeders wonen. Het lukt veel mensen niet goed hun hoofd financieel boven water te houden. Het (minimum) inkomen en de bijstand blijken voor een grote groep mensen ontoereikend en ook middeninkomens komen regelmatig in de problemen.5 De arbeidsmarkt is krap. Niet alleen voor ons, maar ook voor onze samenwerkingspartners is het moeilijk om geschikt personeel te vinden en te behouden. Dit zorgt onder andere voor langere wachtlijsten voor zorg en ondersteuning.

1 https://www.nwo.nl/overzichtspaginas/jeugd 2 https://www.nji.nl/armoede/de-invloed-van-armoede-op-de-gezondheid-van-kinderen 3 https://teamalert.nl/zakelijk/kenniscentrum/onderzoeken/jongeren-en-de-prestatiemaatschappij/ 4 https://www.kis.nl/artikel/wat-polarisatie 5 https://www.nibud.nl/dossiers/financiele-weerbaarheid/

9 / 24

• • •

•

•

Het aantal mensen dat zich eenzaam voelt neemt toe. Dit zien we voornamelijk bij jongeren en ouderen. Eén van de oorzaken is de individualisering in de maatschappij. De complexiteit van hulpvragen van inwoners neemt toe. Er spelen vaker op meerdere leefgebieden problemen. Het aantal statushouders en vluchtelingen in de Nederlandse samenleving neemt toe. Dit brengt uitdagingen met zich mee, zoals cultuurverschillen (opvoeding, werk), taalbarrières, financiële problemen en huisvesting. Dit zorgt voor een grotere ondersteuningsvraag. Er is sprake van toenemende arbeidsmigratie. Arbeidsmigratie kan helpen bij de krappe arbeidsmarkt. Arbeidsmigratie zorgt ook voor druk op de bijvoorbeeld de huizenmarkt en publieke voorzieningen, zoals scholen. Zorgfraude is een steeds groter wordend probleem in de Nederlandse zorgsector. Publieke middelen worden verspild en inwoners krijgen geen of minder goede zorg en ondersteuning.

1.4 Landelijk financiële ontwikkelingen In de economie zijn er financiële veranderingen die invloed hebben op onze gemeente. Door de hoge inflatie en de onzekerheid in de wereld, bijvoorbeeld door oorlogen, kunnen onze inwoners minder kopen. Dit brengt de bestaanszekerheid in gevaar, maar ook, bijvoorbeeld, het betalen van lidmaatschap aan de voetbalclub kan een probleem worden. Dit betekent dat zij het financieel moeilijker hebben. Ook voor de gemeente zorgt de inflatie voor problemen. De prijzen voor de dingen die we inkopen zijn gestegen, ook bij onze maatschappelijk partners. Bovendien zien we dat steeds meer inwoners een beroep doen op zorg en ondersteuning via de Jeugdwet en Wmo. Ook hebben zij vaker en langer hulp nodig. Hierdoor stijgen de uitgaven van de gemeente voor de Wmo en jeugdzorg. We moeten keuzes maken Voor zorg en ondersteuning vanuit de Wmo en Jeugdwet, is geen vast maximum budget. We moeten deze zorg altijd blijven betalen, hoeveel het ook kost. Tegelijkertijd krijgen we van de landelijke overheid minder geld om onze taken uit te voeren. Daarom moeten we nu keuzes maken over welke taken we wel en niet meer kunnen doen.

1.5 Landelijke beleidsmatige ontwikkelingen Er zijn diverse landelijke beleidsmatige ontwikkelingen waar wij de komen jaren mee aan de slag moeten. Het doel is om de zorg en ondersteuning die wordt geboden aan inwoners te verbeteren. Tegelijkertijd moeten deze ontwikkelingen ook bijdragen aan het vergroten van de effectiviteit van hulp en het beheersen van de financiën. Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet. Daarmee ligt er een verantwoordelijkheid voor nu en in de toekomst dat onze meest kwetsbare jongeren de zorg krijgen die nodig is. Na de decentralisatie in 2015 is gewerkt aan een algehele verbetering van de jeugdzorg. Dit heeft niet tot het gewenste effect geleid. Het aantal kinderen dat jeugdzorg ontvangt en de kosten die daarmee gemoeid zijn, is sindsdien fors gestegen. Verdere landelijke hervormingen in de jeugdzorg en in relatie met andere domeinen zijn daarom noodzakelijk. Het Rijk en gemeenten hebben het dringende advies gekregen om een meerjarige Hervormingsagenda op te stellen. In

10 / 24

juni 2023 is de Hervormingsagenda6 daadwerkelijk vastgesteld. Daarmee is de gemeente door het Rijk medeverantwoordelijk gesteld om uitvoering te geven aan de opgaven die opgenomen zijn in de Hervormingsagenda Jeugd. Het pakket aan maatregelen moet leiden tot lagere uitgaven (1 miljard structureel vanaf 2027).7 Doelen en opgaven De Hervormingsagenda Jeugd heeft 2 doelen, die nadrukkelijk aan elkaar zijn gekoppeld en waar de gemeente in de periode van 2023 tot 2028 uitvoering aan dient te geven: 1) Betere en tijdige zorg en ondersteuning, op de juiste plek en wanneer dit nodig is. 2) Een beheersbaar en daarmee duurzaam financieel houdbaar stelsel. Dit is vertaald naar 7 opgaven: • Afbakenen reikwijdte jeugdhulp en inzetten op preventie; • Versterken Toegang en Lokale teams; • Terugdringen residentiele jeugdzorg; • Blijven werken aan verhogen van de kwaliteit van jeugdhulp; • Regionalisering, standaardisatie en verbeteren stelsel; • Verbeteren inzicht in jeugdstelsel met data en monitoring; • Inrichting nieuwe financieringssystematiek door Rijksoverheid. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het Rijk en gemeenten staan voor de maatschappelijke opgave om de hulp en bescherming aan kinderen en volwassenen (0-100) zodanig te organiseren, dat • • •

de veiligheid in gezinnen en huishoudens verbetert; de betrokkenen zich beter gezien en gehoord voelen, en er minder gedwongen maatregelen nodig zijn.

Dit betekent een verandering van het huidige stelsel en nieuwe vormen van samenwerking tussen de betrokken partners. Deze stelselwijziging heeft invloed op de wijze waarop gemeenten hun lokale teams hebben ingericht en hun werkwijze. Met het toekomstscenario worden de volgende resultaten beoogd: • • • •

Om kinderen, volwassenen, huishoudens en gezinnen staat een lokaal (wijk)team heen dat hulp en ondersteuning biedt; Lokale teams worden ondersteund door een regionaal veiligheidsteam; Er een netwerk van specialisten met kennis over kinderen, volwassenen en specifieke uitingsvormen van geweld dichtbij professionals en gezinnen staat; Het gezin/huishouden centraal wordt gesteld.

Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen Het Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen richt zich op het verbeteren van de zorg, ondersteuning en het wonen voor ouderen. De vergrijzing van de bevolking en de daarmee veranderde behoefte aan wonen, zorg en ondersteuning is aanleiding geweest voor het Rijk om dit programma in het leven te roepen. Dit programma heeft als doel: 1) om ouderen langer thuis te laten wonen, en 2) hen de juiste zorg en ondersteuning te bieden wanneer dit nodig is. 6 https://open.overheid.nl/documenten/addec5d5-279c-40de-b607-7b64e8441602/file 7 https://vng.nl/sites/default/files/2025-01/advies-deskundigencommissie-hervormingsagenda-jeugd.pdf

11 / 24

Hervormingsagenda inkomen Het kabinet start een hervormingsagenda om de sociale zekerheid, toeslagen en inkomstenbelasting te hervormen. Deze ‘hervorming inkomensondersteuning’ heeft 3 doelen: 1) mensen zekerheid bieden met inkomensondersteuning; 2) makkelijker te begrijpen voor alle inwoners; en 3) (meer) werken moet lonen. Uitgangspunt is dat groepen er niet flink op voor- of achteruit mogen gaan en dat de armoede de komende jaren niet mag stijgen. Het wetsvoorstel Participatiewet in balans is onderdeel van deze hervormingsagenda. Uitbreiding arbeidsmarktinfrastructuur De komende jaren vindt er een uitbreiding van de arbeidsmarktinfrastructuur plaats. De ambitie van het kabinet is om een arbeidsmarktinfrastructuur in te richten waarin niemand verdwaalt. Iedereen die het nodig heeft krijgt tijdig toegang tot passende ondersteuning. Er komt een sterkere verbinding tussen het sociale, economische en onderwijs domein. Er is focus op vier samenhangende maatregelen: 1) 2) 3) 4)

2.

Het creëren van één regionaal loket: het Werkcentrum; Het versterken van het van-werk-naar-werk-stelsel; Het meer centraal zetten van de ondersteuningsbehoefte; Het structureel borgen van een gezamenlijke governance.

Samenwerkingspartners

In het sociaal domein wordt er nauw samengewerkt met maatschappelijk partners. Maatschappelijk partners zijn organisaties of partijen waar wij mee samenwerken om maatschappelijke opgaven te realiseren. Daarbij zijn er maatschappelijk partners die een strategische positie vervullen voor één of meerdere gemeenten van de SED. Dit zijn partners waar de gebiedsteams (hierna lokale teams) van de drie gemeenten onder vallen. Lokale teams Iedere gemeente heeft, met de decentralisatie in 2015, een lokaal team opgericht. Dit team wordt ook wel gebiedsteam of wijkteam genoemd. Deze teams hebben als doel om zorg en ondersteuning te bieden. Deze zorg en ondersteuning moet voorkomen dat er gebruik moet worden gemaakt van (beschikte) specialistische zorg. Eén van de opgaven uit de Hervormingsagenda Jeugd richt zich op het realiseren van ‘stevige lokale team en toegang’. Vanaf nu spreken we daarom in deze visie over ‘lokaal team’ in plaats van gebiedsteam.

2.1 Maatschappelijke partners waar het lokale team onder valt Ons Stede Broec Voor de gemeente Stede Broec is de zorg- en welzijn stichting Ons Stede Broec een belangrijke en grote samenwerkingspartner. Ons Stede Broec heeft een breed aanbod voor kinderen,

12 / 24

jongeren en volwassenen. Inwoners van 0 tot 100+ van Stede Broec kunnen bij Ons Stede Broec terecht voor alle sociale, culturele en maatschappelijke activiteiten en ondersteuning. Ons Stede Broec bestaat uit de volgende locaties: jongerencentrum, Sociaal cultureel Centrum en inlooppunt aan de Stationslaan. Daarnaast is het gebiedsteam (hierna lokaal team) onderdeel van Ons Stede Broec. Dit team biedt preventieve ondersteuning, laagdrempelige hulpverlening, consultatie en/of advies. Stichting Iedereen Telt Mee – Enkhuizen Stichting Iedereen Telt Mee is een uitvoeringsorganisatie in de gemeente Enkhuizen voor inwoners van Enkhuizen. De stichting is de belangrijkste en grootste samenwerkingspartner van Enkhuizen. De stichting heeft jeugd- en gezinscoaches en het Stadsteam (lokaal team). Daarnaast heeft zij diverse projecten voor het leveren van maatwerkoplossingen binnen het sociaal domein. Het Stadsteam biedt ondersteuning aan de inwoners (0-100 jaar) van de gemeente Enkhuizen, waarbij sprake is van problemen op meerdere gebieden tegelijk. Het Stadsteam wordt ingezet bij meervoudige complexe problematiek (of specialistische enkelvoudige problematiek). Zij werken met een generalistisch team, waarbinnen eenieder zijn specialisme heeft. Het team levert (preventieve) ondersteuning, hulpverlening, consultatie en/of advies.

Ook adviseren zij naar voorliggende voorzieningen of specialistische Jeugdhulp. Team Inzet – Drechterland Team Inzet is het gebiedsteam van de gemeente Drechterland. Team Inzet biedt (preventieve) ondersteuning aan de inwoners van de gemeente Drechterland in de leeftijdscategorie van -9 maanden tot 100+ jaar. Bij meervoudige of complexe problematiek kan advies gevraagd worden bij Team Inzet of kan doorverwezen worden naar Team Inzet. Team Inzet komt in beeld bij zaken waar het lokale maatschappelijke veld geen antwoord op heeft. Dit kan gaan om: veiligheidsrisico's, enkelvoudige specialistische vragen en domein overstijgende en/of meervoudige problematiek. De ondersteuning van Team Inzet bestaat uit de volgende taken: • • • •

Advies en consult, bij vragen van professionals en inwoners. Uitvoering van ambulante trajecten. Doorverwijzing (zowel op- als afschaling) Bieden van preventieve voorlichting aan ketenpartners

2.2 Gemeenschappelijke regelingen sociaal domein WerkSaam Westfriesland WerkSaam Westfriesland voert de Participatiewet en de Wet Sociale Werkvoorzieningen uit voor de zeven Westfriese gemeenten. Een klein onderdeel van de Participatiewet, de bijzondere bijstand, is bij de afzonderlijke gemeenten gebleven. Het doel van de Participatiewet is dat iedereen die gedeeltelijk of volledig kan werken begeleid wordt naar werk. Hierbij kan WerkSaam Westfriesland verschillende instrumenten inzetten, zoals job-coaching of loonkostensubsidie. Ook biedt WerkSaam beschutte werkplekken voor mensen die kunnen werken, maar begeleiding daarbij nodig hebben. Lukt het (nog) niet om te werken dan zorgt WerkSaam Westfriesland voor een uitkering als dat nodig is. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Holland Noorden (GGD) – basistaken (uniform) • kennis hebben van en informatie geven over de gezondheid van inwoners; • het organiseren van collectieve preventie (preventie gericht op alle inwoners), • uitvoering van infectieziektebestrijding en • uitvoering van de taken op het terrein van jeugdgezondheid. Gemeenschappelijke regeling regionalisering (treedt in werking op 1 januari 2026)

13 / 24

De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg verplicht gemeenten om regionale samenwerking aan te gaan via een Gemeenschappelijke Regeling. Dit heeft als doel om de inkoop van specialistische jeugdhulp te waarborgen. Daarmee komt er meer zekerheid dat kwetsbare jongeren de nodige zorg tijdig ontvangen. Deze wet is een stap in de uitwerking van de Hervormingsagenda Jeugd. De gemeenschappelijke regeling regionalisering moet per 1 januari 2027 actief zijn.

2.3 Maatschappelijk partners Onderstaand een aantal voorbeelden van maatschappelijk partners waarmee wordt samengewerkt binnen het sociaal domein. Dit kan per gemeente verschillen. • • • • • • • • • • • • • • • •

3.

(speciaal) Basisonderwijs (speciaal) Voortgezet onderwijs Kinderopvangcentra Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) Mee & de Wering Gecontracteerde jeugdhulpaanbieders Gecontracteerde Wmo aanbieders Woningcorporaties Politie Justitie Welwonen – Welzijnswerk Enkhuizen Stichting Leergeld Huisartsen De Kredietbank Schuldhulpmaatje Westfriese kerken

• • • • • • • • • • • • •

Bibliotheken Inova Taalhuis Vrijwilligerspunt Westfriesland Armoedefonds Vonk Leger des Heils Algemeen maatschappelijk werk Drechterland Sociaal raadslieden Enkhuizen Bewindvoerders Sportservice Westfriesland Gecontracteerde aanbieders Wonen met ondersteuning Sportraad Enkhuizen

Visie sociaal domein; Voor elkaar, door elkaar: De kracht van onze gemeenten

De visie is de ambitie oftewel het lange-termijn beeld, waar wij naar toewerken de komende jaren. Met de missie en de visie geven we antwoord op de vraag ‘Wat voor gemeenten willen wij zijn bij de uitvoering van het sociaal domein?’ Op welke wijze wij uitvoering gaan geven aan de visie, wordt uitgewerkt in een uitvoeringsplan.

3.1 Missie Een veerkrachtige, gezonde, veilige en inclusieve samenleving waarmee de zorg en ondersteuning toegankelijk, effectief en betaalbaar blijft voor wie dit écht nodig hebben.

3.2 Visie Inwoners van de gemeente Stede Broec, Enkhuizen en Drechterland wonen prettig en veilig in hun gemeente. De inwoners van de gemeente voelen zich prettig en veerkrachtig.

14 / 24

Iedere inwoner is in staat om zelfstandig het leven vorm te geven, keuzes te maken en problemen op te lossen. Iedere jeugdige groeit veilig, gezond en kansrijk op. Inwoners kijken naar elkaar om en helpen elkaar waar nodig. Er is een toegankelijke sociale basis die inwoners preventief of met lichte, passende hulp en ondersteuning weer op weg helpt. De gemeente is er voor de inwoners waarbij de eigen mogelijkheden (te) beperkt zijn en de sociale basis niet toereikend is. Er is een laagdrempelige poort tot hulp en ondersteuning. De gemeente kijkt naar onderliggende vragen en oorzaken. De gemeente zoekt samen met de inwoner naar passende zorg en ondersteuning. De stevige lokale teams en toegang biedt zelf ook (lichte) vormen van hulp en ondersteuning aan. Er wordt domein-overstijgend en integraal gewerkt. Het streven is dat de inwoner weer op eigen kracht het leven vorm kan geven. De gemeente monitort ontwikkelingen, resultaten en kosten in het sociaal domein en speelt hier tijdig op in. De gemeente volgt de beleidscyclus: beleidsvoorbereiding, beleidsbepaling, implementatie en uitvoering, evaluatie en heroriëntatie.

4.

Onze kernwaarden

De missie en visie zijn vertaald naar kernwaarden. Kernwaarden laten zien wat wij belangrijk vinden in onze gemeente en ons gemeentelijk beleid. Onze waarden gaan uit van: • • • • • • •

de eigen kracht van onze inwoners en de behoefte aan ‘iets te doen voor een ander’; voorkomen is beter dan genezen (preventie); bestaanszekerheid als basis; integratie en participatie van diverse groepen; stevige lokale teams en toegang; integraal samenwerken; doen wat werkt en blijvend leren.

Monitoren en sturen

Specialistische hulp toegang Sociale basis (inclusief lokaal team)

Integraal

Eigen kracht

15 / 24

Kernwaarde 1: Inwoners voor en met elkaar, vanuit eigen kracht Wij willen dat iedere inwoner zoveel als mogelijk de eigen mogelijkheden aanspreekt. Wij benaderen inwoners daarom vanuit een normaliserende, positieve en activerende houding. Zo willen wij zorgen dat inwoners op eigen kracht met problemen en tegenslagen omgaan. De inwoner doet, zoveel als mogelijk, mee in de samenleving. Dit naar eigen behoefte en kunnen. Des te meer de inwoner de eigen mogelijkheden weet aan te spreken, des te lager de druk op de gemeente en specialistische zorg en ondersteuning. Bestaanszekerheid als fundament Een stevige basis is voorwaardelijk om vanuit eigen kracht te kunnen functioneren in het dagelijks leven en volwaardig deel te nemen aan de maatschappij. We streven ernaar dat iedereen – zoveel als mogelijk - de inkomsten en uitgaven in balans heeft en toegang heeft tot: • •

passende huisvesting, en de gezondheidszorg.

Betrokken bij elkaar We willen een samenleving waar inwoners betrokken zijn bij elkaar en waar een gemeenschappelijk leven gecreëerd wordt. Het gaat over het delen van (openbare) ruimten, uitvoeren van gezamenlijke activiteiten, leren van en met elkaar, gedeelde verantwoordelijkheid, versterking van banden en sociale steun. Inclusiviteit We willen dat onze gemeenten inclusief zijn. We hebben een samenleving waarin iedereen, ongeacht achtergrond, beperking, leeftijd, geaardheid of inkomen, zich welkom en gewaardeerd voelt. Niet iedereen kan volwaardig meedoen in de samenleving. Dit is naar behoefte en mogelijkheden van de inwoner. Informatie en voorzieningen zijn toegankelijk voor iedereen. Drempels die participatie belemmeren pakken wij aan. De gemeente is ervoor wie dit nodig heeft Specialistische zorg en ondersteuning vanuit de gemeente is aanvullend op de eigen verantwoordelijkheid van de inwoner. Wanneer de eigen mogelijkheden, die van het netwerk en de sociale basis (preventie) onvoldoende effect hebben, kan de inwoner zich wenden tot de gemeente. Het staat de inwoner vrij om gebruik te maken van de onafhankelijke clientondersteuning. De gemeente is er voor de inwoners bij wie dit nodig is.

Kernwaarde 2: Samenwerken aan een sterke sociale basis Waar het inwoners zelfstandig of met elkaar niet lukt, hebben wij een sterke sociale basis die aansluit bij de behoeften van onze inwoners. De sociale basis kenmerkt zich door voorzieningen en activiteiten, dichtbij, die onze inwoners ondersteunt bij hun hulpvraag. De sociale basis is voor iedere inwoner. Het gaat bijvoorbeeld om sportclubs, verenigingen, buurthuizen, kunstzinnige en culturele activiteiten, maatschappelijk werk, jongerenwerk, praktijkondersteuners van de huisarts en lokale teams. Het werken met en door mantelzorgers, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen in de sociale basis, vinden wij van belangrijk. Preventie, normaliseren en vroeg signalering staan centraal in de sociale basis. Het doel is problemen voorkomen of problemen verminderen. De focus ligt hierbij op het versterken van het gewone leven. We investeren in collectieve voorzieningen en activiteiten om een grote groep inwoners te bereiken.

16 / 24

Een sociale basis voor iedereen De sociale basis is inclusief en laagdrempelig. Dit doen we door voorzieningen in te richten die aansluiten op: • • • •

de behoeften van inwoners; de mogelijkheden van inwoners; de verschillende leeftijden: voor jong en oud zijn er voorzieningen aanwezig; verschillende bevolkingsgroepen met verschillende culturele achtergronden.

Samenwerken als sleutel We werken samen met onze inwoners, mantelzorgers, vrijwilligers, maatschappelijk partners en andere domeinen8 binnen en buiten de gemeenten aan een sociale basis. We moedigen initiatieven van burgers en maatschappelijk partners aan. We werken samen met partners uit verschillende domeinen die een wezenlijke bijdrage kunnen leveren onze visie te realiseren. Waar dit bijdraagt bundelen we onze expertise en capaciteit in Westfries verband of op regionaal of provinciaal niveau. De stevige lokale teams Onze lokale teams zijn een belangrijk onderdeel van de sterke sociale basis. De lokale teams hebben in de sociale basis een specialistisch karakter. Zij bieden naast lichte ondersteuning, ook vormen van specialistische begeleiding en/of behandeling aan.

Kernwaarde 3: Stevige lokale teams en toegang We zetten in op laagdrempelige stevige lokale teams en toegang bij de uitvoering van de wettelijke taken jeugdzorg, Wmo en Participatie. De stevige lokale teams en toegang voldoen aan de landelijke wet- en regelgeving. Door gerichte rol- en taakverdeling tussen de lokale teams en consulenten, sturen we op passende hulp vanaf het eerste contactmoment. Een brede blik De lokale teams en toegang hanteren een brede blik. Zij doen, samen met de inwoner, een brede analyse. Dit met oog voor de context en verschillende leefgebieden van de inwoner. Er is aandacht voor bestaanszekerheid als mogelijke oorzaken van problemen. Waar van toepassing worden andere gezinsleden of de omgeving betrokken. De lokale teams en toegang werken samen met afdelingen en domeinen binnen de gemeente, verwijzers en maatschappelijk partners. Hulpverlenen en regie De lokale teams en toegang hebben de juiste kennis en expertise voor lichte en complexe ondersteuningsvragen. Zij bieden lichte of specialistische ondersteuning. De focus ligt op het versterken van het gewone leven. Aanvullende expertise wordt betrokken wanneer dit nodig is om de hulpvraag te beantwoorden. Zij verwijst gericht door en betrekt beschikte specialistische zorg en ondersteuning.

De lokale teams en toegang zorgen voor de juiste hulp, met de juiste intensiteit, door de juiste professional met mandaat: zij zijn een regisseur van passende zorg en ondersteuning. De regisseur biedt ook ‘nazorg’, zo voorkomen we terugval of opnieuw gebruik van de sociale basis of specialistische zorg en ondersteuning. Grip op de toegang We willen betaalbare specialistische zorg en ondersteuning. Dit realiseren wij door grip op de toegang. We gaan uit van zorg en ondersteuning lokaal in de sociale basis, tenzij dit niet passend 8

Bijvoorbeeld ruimtelijke ordening, strategie en innovatie

17 / 24

is. Onze stevige lokale teams en toegang hebben hier een belangrijke rol in. Zij bieden lichte of specialistische zorg en ondersteuning. Beschikte specialistische zorg is dan niet nodig. Verwijzingen jeugdzorg Verwijzingen vanuit Gecertificeerde Instellingen, huisartsen, medisch specialisten etc. die vanuit de Jeugdwet rechtstreeks mogen verwijzen naar jeugdhulp, raken direct aan onze gemeentelijke verantwoordelijkheid. Daarom zorgen wij dat zij onze sociale basis kennen en werken wij met hen samen. Specialistische zorg en ondersteuning Als beschikte specialistische zorg wordt ingezet, kiezen we voor de meest bij de inwoner passende, effectieve en betaalbare zorg en ondersteuning. We beschikken passend bij de situatie/ problematiek van de inwoner. Het lokale team blijft actief betrokken door het inzetten van een regisseur. De regisseur onderhoudt contact met de inwoner en betrokkenen. Contact is gericht op het versterken van de eigen regie. De regisseur begeleidt de inwoner naar lichtere, lokale, vormen van ondersteuning of het afronden van de zorg, zodra dit kan.

Kernwaarde 4: Integraal en domein-overstijgend werken Een domein-overstijgende en integrale aanpak binnen de gemeenten en maatschappelijk partners, is nodig om de juiste hulp aan de inwoner te bieden. Problemen staan zelden op zichzelf: het raakt vaak meerdere leefgebieden en meerdere personen in een gezin. Daarom kijken we niet alleen naar de directe hulpvraag. We kijken ook naar de onderliggende factoren die van invloed kunnen zijn. We denken en handelen over de grenzen van de wetten heen en doen wat werkt voor onze inwoners. Samenwerken (Gemeentelijke) professionals, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen uit jeugdzorg, welzijn, onderwijs, wonen, ruimtelijke ordening en andere relevante sectoren9 werken samen. Samenwerken is soms nodig om een samenhangende aanpak te organiseren. Alle relevante gebieden worden betrokken om tot een oplossing van het probleem te komen. Dit vraagt een investering van alle betrokken professionals van gemeenten én maatschappelijk partners. Wij zorgen ervoor dat de regie bij één professional ligt die als aanspreekpunt voor de inwoner fungeert. Beleid We kijken naar de samenhang binnen én buiten het sociaal domein bij het maken van beleid. Altijd met als doel de best passend zorg en ondersteuning voor de inwoner. Integraal beleid is voorwaarde voor het integraal en domein-overstijgend werken.

Nieuw beleid wordt daarom ontwikkeld en afgestemd met andere domeinen binnen de gemeenten, belanghebbende samenwerkingspartners en adviesraden.

Kernwaarde 5: Leren en ontwikkelen door monitoren en sturen Om onze inwoners zo goed mogelijk te helpen, monitoren en sturen we binnen het sociaal domein op verschillende onderdelen, zoals doelmatigheid, rechtmatigheid, in-, door- en uitstroom uit vormen van specialistische zorg en ondersteuning, financiën en wachttijden. We werken effectiever en efficiënter om het sociaal domein betaalbaar en beschikbaar te houden. Het terugdringen van administratieve lasten is hier onderdeel van. Zo optimaliseren wij onze dienstverlening aan de inwoners.

9 Bijvoorbeeld: ouderenzorg, justitie, infrastructuur, schuldhulp, inburgering, openbare orde en veiligheid.

18 / 24

Meten = weten We kennen onze inwoners, wijken en hulpvragen en hebben zicht op wat er in onze gemeente gebeurt. We verzamelen en analyseren data die gerelateerd zijn aan de beleidsterreinen en projecten in het sociaal domein. We kijken naar wat wel en wat niet werkt. We sturen beleid tijdig bij zodat wij onze dienstverlening kunnen verbeteren en de betaalbaarheid vergroten. Data gedreven werken blijven we door ontwikkelen zodat deze blijft aansluiten bij de werkelijkheid van het sociaal domein. Afspraken en evaluaties We werken op veel onderwerpen samen met andere gemeenten en maatschappelijk partners. Samenwerken doen wij vanuit opdrachtgeverschap: we stellen duidelijke kaders en sturen op de kosten. Dit doen wij door transparante prestatie-indicatoren en kwaliteitseisen op te nemen om de zorg en ondersteuning effectief, kwalitatief en betaalbaar te houden. Daarbij hebben we oog voor de recht- en doelmatigheid van zorg. Investeren in partnerschappen vinden wij belangrijk. We evalueren (samenwerkings-) afspraken met onze partners. Ook toetsen wij beleid op kwaliteit en effectiviteit. We stoppen met wat niet werkt of onvoldoende resultaat oplevert. We verbeteren voorzieningen en activiteiten die wel effectief zijn. Grip op de uitgaven sociaal domein We monitoren de uitgaven binnen het sociaal domein.

We hebben inzicht in wat er in komt, wat er uit gaat en sturen beleid tijdig bij als we financieel uit de pas lopen. Wij zorgen voor een dusdanige inrichting van onze administratie dat inzicht in inkomsten en uitgaven per beleidsterrein altijd beschikbaar is. Participatie Inwoners worden betrokken bij evaluaties van beleid en nieuw beleid. De ervaring van onze inwoners met het sociaal domein vinden wij belangrijk.

5.

De kaders van het sociaal domein

Kaders zijn nodig om richting te geven aan beleid en om keuzes te maken. Kaders zorgen dat ons (toekomstige) beleid en plannen goed worden uitgevoerd. Beleid dat aan onze kaders voldoet, draagt bij aan een veerkrachtige, gezonde, veilige en inclusieve samenleving en zorgt ervoor dat zorg en ondersteuning toegankelijk, effectief en betaalbaar blijven. Wettelijke kaders We geven uitvoering aan verschillende wetten die gelden voor het sociaal domein. Het gaat hierbij onder andere om: de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet. Landelijke afspraken We geven uitvoering aan landelijke ontwikkelingen en afspraken. (Nieuw) beleid houdt rekening met of sluit aan bij de vereisten die landelijk beleid met zich meebrengen. Visie en kernwaarden Beleid draagt bij aan onze missie, visie en kernwaarden: •

Kernwaarde 1: inwoners voor en met elkaar, vanuit eigen kracht

19 / 24

• • • •

Kernwaarde 2: samenwerken aan een sterke sociale basis Kernwaarde 3: stevige lokale teams en toegang Kernwaarde 4: integraal en domein-overstijgend werken Kernwaarde 5: Leren en ontwikkelen door monitoren en sturen

5.1 Aanvullend kader: wat we niet meer doen Alle ontwikkelingen zoals beschreven in het eerste hoofdstuk van deze visie, leiden tot het feit dat wij keuzes moeten maken. We kunnen niet meer (alles) doen wat we deden. Daarom stellen we grenzen aan bijvoorbeeld de inzet van specialistische zorg. Het uitgangspunt is om problemen op te lossen vanuit ‘eigen kracht of de sociale basis, tenzij…’. Dit moet bijdragen aan de het financieel beheersbaar houden en het vergroten van de houdbaarheid van het sociaal domein. • 1. Geen onbeperkt 'open einde' We willen de uitgaven aan de Jeugdwet en Wmo beheersbaar houden. Daarom beperken we de groep mensen die een beroep kunnen doen op deze specialistische zorg en ondersteuning. Specialistische zorg is aanvullend; die krijgt een inwoner alleen wanneer de eigen kracht en de sociale basis niet genoeg zijn. De lokale teams en toegang controleren volgens de regels. Dit staat beschreven in de verordening en beleidsregels van het betreffende beleid. • 2. Geen ongereguleerde verwijzingen We stellen grenzen aan hoe direct verwijzers inwoners naar specialistische zorg en ondersteuningen verwijzen. De lokale teams en toegang zijn en filter en zij houden de regie. We volgen de verwijzingen nauwkeurig. De lokale teams en toegang blijven betrokken om ervoor te zorgen dat de zorg goed aansluit bij wat de inwoner nodig heeft.

Zij helpen de inwoner om na afloop weer zelfstandig verder te kunnen of met hulp uit de sociale basis. • 3. Geen losse, versnipperde zorg en ondersteuning Wij willen geen losse, versnipperde zorg en ondersteuning regelen voor elke inwoner apart of voor elk leefgebied. Waar het kan, maken we de zorg en ondersteuning collectief. Dit betekent dat de zorg toegankelijk is voor een grotere groep inwoners tegelijk. • 4. Geen passieve toegang. Wij zijn meer dan alleen een plek waar je specialistische zorg kunt aanvragen. Onze lokale teams en toegang zijn actief betrokken en denken mee de inwoner. Zij zijn bovendien laagdrempelig te bereiken voor iedereen. Onze lokale teams en toegang maken samen met de inwoner een brede analyse van de hele situatie. De lokale teams en toegang stimuleren de inwoner om eerst de eigen kracht of de sociale basis te gebruiken. Indien passend bieden zij de benodigde zorg en ondersteuning. Specialistische zorg zetten we alleen in als het écht nodig is en als het de beste oplossing is. Het is dus niet de eerste en enige optie.

5.2 Van kaders naar strategische prioriteiten Het is niet mogelijk om alles tegelijk te doen of om onze hele visie in een paar jaar waar te maken. Daarom moeten we kiezen wat het belangrijkst is. Alle ontwikkelingen, zoals opgenomen in het eerste hoofdstuk, zorgen voor de volgende prioriteiten: •

Bestaanszekerheid: Ondersteuning aan inwoners is als eerste gericht op de basisvoorwaarden: o passende huisvesting; o werk of zinvolle dagbesteding; o inkomsten en uitgaven in balans;

20 / 24

er is een sociaal netwerk. Inzicht en overzicht in ons zorglandschap: een sociale kaart. Stevige lokale teams en toegang die werken vanuit de waarden 'laagdrempelig, dichtbij, integraal en met mandaat'. Eén laagdrempelige toegang per gemeente: Inwoners kunnen zich in elke gemeente op één plek melden met hun hulpvraag voor de Jeugdwet of Wmo. Dit punt is makkelijk te bereiken en heeft de juiste deskundigheid in huis. Integraal en domein overstijgend werken: Stappen zetten naar het realiseren van zorg en ondersteuning over de grenzen van de wetten heen. Meten is weten: Samen met onze samenwerkingspartners stellen we meetbare doelen en indicatoren vast. Hiermee meten we de kwaliteit, het resultaat en of de zorg betaalbaar is. Kosten omlaag: We beperken de uitgaven voor specialistische zorg en ondersteuning. De focus ligt daarbij op de cliëntgebonden kosten jeugd en Wmo. Het verstevigen van de sociale basis. o

• • •

• • • •

Bijlage I Beleidsterreinen sociaal domein • • • • • • • • • •

Jeugdzorg Wmo Bijzondere bijstand Schuldhulpverlening Inburgering (Passend) onderwijs (-huisvesting) Kinderopvang Leerlingenvervoer Wonen & zorg Welzijnswerk

• • • • • • • • •

Sport Sportaccommodaties Kunst en cultuur Dierenwelzijn Laaggeletterdheid Preventie Gezondheid Inclusie Wet op de lijkbezorging

Bijlage 2 Begrippenkader Bestaanszekerheid

Een bestaan met voldoende en voorspelbaar inkomen, een woning, toegang tot onderwijs en zorg en een buffer voor onverwachte uitgaven. Dit is nodig om mee te kunnen doen in de samenleving.

Domein-overstijgend

Samenwerking tussen verschillende domeinen.

Inclusieve samenleving

Een samenleving waarin alle mensen kunnen meedoen, naar behoefte en vermogen. Mensen hebben dezelfde kansen en mogelijkheden, ongeacht hun achtergrond, leeftijd, geslacht, opleidingsniveau, godsdienst, seksuele voorkeur en ongeacht of ze een ziekte of beperking hebben.

Integraal

Allesomvattend. Het gaat over het kijken naar de samenhang tussen verschillende onderwerpen.

Jeugdzorg

Jeugd- en opvoedhulp, jeugdbescherming, jeugdreclassering,

21 / 24

geestelijke gezondheidszorg en zorg voor jeugdigen met een licht verstandelijke beperking. Maatschappelijk partner

Organisatie of partij die samenwerkt met de gemeente om een maatschappelijke opgave te realiseren.

Normaliseren

Het is het tegenovergestelde van problematiseren. Het gaat er vanuit dat afwijkend gedrag of emoties niet altijd een probleem zijn. De focus ligt op de kracht en het dagelijks leven van de inwoners.

Positieve gezondheid

Positieve Gezondheid is een brede blik op gezondheid. Mensen zijn niet hun aandoening. Het accent ligt niet op ziekte. Maar op mensen zelf, op hun veerkracht en op wat hun leven betekenis geeft.

Sociale basis

Alle formele en informele activiteiten en voorzieningen waar elke inwoner van de gemeente gebruik van kan maken, zonder tussenkomst van de gemeente. (Movisie).

Specialistische zorg en ondersteuning

Alle zorg en ondersteuning waar een beschikking vanuit de gemeente voor nodig is (niet vrij toegankelijke hulp).

Stevige lokale teams en toegang

Teams met de juiste kennis en expertise. Zij werken nauw samen met huisartsen, specialistische zorg en andere lokale voorzieningen. Zij verlenen toegang tot jeugdhulp en bieden, waar nodig, zelf lichte ondersteuning.

Preventie

Voorkomen of verminderen van problemen door hier van tevoren op in te spelen.

Veerkracht

Het vermogen om te herstellen van stress en tegenslag.

Visie

Een voorstelling van de toekomst. Het gaat om een inkadering op het meest abstracte niveau en daarmee de eerste richtinggevende stap voor het opstellen en uitvoeren van beleid.

Voorliggende voorzieningen

Een voorliggende voorziening is een wettelijke regeling die als eerste wordt aangesproken voordat een andere, meer algemene of specifieke voorziening wordt toegekend.

Wet maatschappelijke Ondersteuning

In de Wet maatschappelijke ondersteuning staat dat gemeenten hun inwoners ondersteunen om zelfstandig te blijven wonen en om mee te doen in de samenleving.

Bijlage 3 Ontwikkelingen en maatregelen 2025 e.v. Maatregel

Inwoners voor en met elkaar, vanuit eigen kracht

Samenwerk en aan een sterke sociale basis

Een stevige toegang

Integraal en domeinoverstijgen de werken

Leren en ontwikkelen door monitoren en sturen

22 / 24

Uitvoeringsplan schuldhulpverlening Herijken subsidiebeleid

x x

x

x

Terugdringen maatwerkovereenkomsten jeugdhulp

x

x

Regionaal dashboard

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

x

Beheersteam Hervormingsagenda jeugd

x

x

Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Ontwikkeling brede, stevige lokale toegang Verscherpen en verstevigen route verwijzingen (huisartsen, Gecertificeerde Instellingen)

x

x

Lokaal dashboard – prognose model voor client gebonden rapportages

x

IZA & GALA

x

x

Lokale inclusie agenda

x

x

Implementatie inkoop x jeugdhulp & Wmo 2025 Doordecentralisatie x Beschermd Wonen (incl. transitie van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis) Verstevigen van Zorg & Veiligheid (incl. opstellen convenant Woonoverlast i.s.m. woningcorporaties) Uitvoering implemenatieplan X van de Toekomstvisie (pyschisch) kwetsbare inwoners 2024 – 2028 + Nieuwe woonprorgamma’s waarin Wonen en Zorg een prominente plaats krijgt Prestatieafspraken 2025x 2030 (samenwerking tussen woningcorporaties,

x

x

x

x x

X

x

X

x x

x

x

x

X

x

x x

23 / 24

huurdersraden en gemeenten) Westfries WoonZorgPact Implementatie ZorgDomein

x x

x

x

24 / 24