Bijlage 1 Ambitiedocument havens Enkhuizen 2026-2036

De havens van Enkhuizen Ambitiedocument havens Enkhuizen 2026-2036

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ................................................................................................................................... 3 1.1 Context en achtergrond ................................................................................................. 3 1.2 Doel van het ambitiedocument ...................................................................................... 3 1.3 Belang van de havens voor de gemeente ...................................................................... 4 2. Doelstellingen en ambities ....................................................................................................... 5 2.1 Specifieke doelstellingen ............................................................................................... 5 2.2 Kernwaarden en principes ............................................................................................. 6 3. Huidige gebruik van de havens ................................................................................................ 7 3.1 Buitenhaven .................................................................................................................. 7 3.2 Oude Haven (Binnenhaven) ..........................................................................................

8 3.3 Het Waaigat (Sloepenhaven) ....................................................................................... 10 3.4 Oosterhaven ................................................................................................................ 11 3.5 De Zuider Havendijk .................................................................................................... 12 3.6 De Oude Harlinger Steiger........................................................................................... 13 3.7 De Nieuwe Harlinger Steiger ....................................................................................... 13 3.8 De Gependam en de L(ussenburg)-steiger .................................................................. 14 3.9 Compagnieshaven ....................................................................................................... 15 3.10 Buyshaven ................................................................................................................... 15 3.11 Toezicht ....................................................................................................................... 16 4. Ontwikkelingen en Trends .....................................................................................................

17 4.1 Pleziervaart ................................................................................................................. 17 4.2 Chartervaart................................................................................................................. 17 4.3 Riviercruisevaart .......................................................................................................... 18 4.4 Conclusie ..................................................................................................................... 19 5. Haven gerelateerde Aspecten ............................................................................................... 20 5.1 Sanitaire voorzieningen ............................................................................................... 20 5.2 Parkeermogelijkheden ................................................................................................. 20 5.3 Duurzaamheid in de havens ........................................................................................ 20 5.4 Infrastructuur en logistiek ............................................................................................. 21 5.5 Herkenbaarheid en dienstverlening .............................................................................

22 5.6 Wonen op water .......................................................................................................... 22 6. Ontwikkelingen en Toekomstplannen .................................................................................... 23 6.1 Geplande verbeteringen en uitbreidingen .................................................................... 23 6.2 Duurzame ontwikkelingsinitiatieven en hun impact op de havens en de lokale gemeenschap .............................................................................................................. 24 7. Risico en kansen analyse ...................................................................................................... 25 7.1 Kansen ........................................................................................................................ 25 7.2 Risico’s ........................................................................................................................ 25 7.3 Conclusie ..................................................................................................................... 26 8. Actielijst .................................................................................................................................

27 8.1 Actielijst ....................................................................................................................... 27 9. Conclusie en aanbevelingen .................................................................................................. 28 9.1 Conclusies ................................................................................................................... 28 9.2 Aanbevelingen ............................................................................................................. 28 9.3 Afsluitende gedachten ................................................................................................. 29 10. Ondersteunende documenten ............................................................................................... 30

2 / 30

1.

Inleiding

1.1 Context en achtergrond De geschiedenis leert dat Enkhuizen een eeuwenoude historie met water heeft, waarbij de relatie met het aanwezige water een grote stempel drukt op de ontwikkeling en inrichting van de stad. De eerste haven van Enkhuizen was de Havendijk, die in 1361 bij het Zuiderspui werd gecreëerd door een gat in de dijk te graven; het verbindende grachtje was de eerste officiële haven. In de periode tussen 1361 en 2002 zijn de overige havens en aanlegplaatsen van Enkhuizen aangelegd. Schepen die voor de rede lagen bepaalden al eeuwen geleden het aanzicht van de stad en ook nu, niet alleen over het water, heeft Enkhuizen nog steeds een authentieke uitstraling. Met de aanwezigheid van 300 rijks- en 200 gemeentelijke monumenten zijn zij de tastbare herinnering aan een roemrijk en historisch verleden. De havens zijn, al dan niet meer zo prominent als vroeger, nog steeds een belangrijk onderdeel van de stad. Hoewel er qua karakter en toestroom veel is veranderd, blijven de havens een cruciale schakel. Waar vroeger oude zeilschepen de oceanen overvoeren, bezoeken nu diverse typen schepen Enkhuizen. Sommige hebben een rijke historie als vrachtschip of veerboot, terwijl anderen een modern karakter hebben, variërend van pleziervaart tot riviercruises.

Deze schepen komen naar Enkhuizen voor verschillende redenen: als bestemming voor het af- of opstappen van passagiers, als tussenstop op een reis van noord naar zuid of vice versa, als vertrekpunt naar andere bestemmingen over water, als afmeerlocatie om attracties en musea te bezoeken, of simpelweg om het historische karakter van de stad te ervaren. Niet alleen als geliefde aanlegplaats voor schepen, maar ook als centrum voor de watersport zijn de havens van Enkhuizen populair. De stad staat bekend om het grote aantal bezoekers in zowel gemeentelijke havens als jachthavens rond het IJsselmeer. Deze positie vereist aandacht voor een aantrekkelijk en goed onderhouden verblijf in de havens. Dit werpt vragen op over factoren die momenteel en in de toekomst hierop van invloed zijn. Met het ambitiedocument als leidraad kan er richting worden gegeven aan diverse ontwikkelingen en hierop worden ingespeeld. Het doel is om ervoor te zorgen dat de havens in de komende tien jaar blijven bijdragen aan de veelzijdigheid en uitstraling van de stad.

1.2 Doel van het ambitiedocument De havens van Enkhuizen staan aan de vooravond van een belangrijke transformatie. Met het oog op de toekomst en de continu veranderende eisen die gesteld worden aan moderne havenfaciliteiten, is het gewenst de huidige havenvisie te actualiseren. Deze update is niet alleen essentieel om de havens concurrerend, verzorgd en relevant te houden binnen de nautische en toeristische sector, maar ook om te zorgen dat deze een integraal onderdeel blijft van de gemeenschap en haar economische structuur. Het ambitiedocument havens Enkhuizen 2026-2036 richt zich op de doelstellingen: - het versterken van de infrastructuur; - het verhogen van de duurzaamheid; - het behouden van het cultureel erfgoed en - het verbeteren van de aantrekkelijkheid voor zowel toeristen als lokale inwoners. Met deze doelstellingen willen de havens niet alleen tegemoetkomen aan de behoeften van de hedendaagse bezoekers en gebruikers maar ook anticiperen op de toekomstige ontwikkelingen in de scheepvaart en toerisme & recreatie. De afgelopen jaren zijn er meerdere beleidsmatige stukken vastgesteld, zoals de Toeristische Visie ‘Welkom in Enkhuizen 2024-2030’, die raakvlakken met de havens hebben als onderdeel van het economische en toeristische aspect van de stad.

Met het oog op de huidige ontwikkelingen trends op het gebied van de havens is de verouderde havenvisie (2017-2022) toe aan vervanging.

3 / 30

1.3

Belang van de havens voor de gemeente

De havens vervullen een cruciale rol in de nautische en toeristische sector en fungeren als een centrale schakel in de stad. Dit ambitiedocument dient als leidraad voor de komende jaren en streeft naar het creëren van een dynamische, gastvrije en economisch vitale havens, die zich onderscheidt door duurzame ontwikkelingen, efficiëntie, veiligheid en integratie met de stad. Hierbij wordt nauw samengewerkt met lokale partners en belanghebbenden om de gestelde doelen te realiseren.

4 / 30

2.

Doelstellingen en ambities

In het uitgeven van het ambitiedocument havens Enkhuizen 2026-2036, bouwen we voort op de verouderde visie door deze te verfijnen met de huidige en toekomstige verwachtingen in gedachten. Hieronder worden de doelstellingen en ambities toegelicht die de basis vormen voor de ontwikkeling van de haven tot 2030 en daarna.

2.1 Specifieke doelstellingen Havenfunctionaliteit: Behoud van de havenfunctionaliteit: Verzekeren dat de havens blijven functioneren als een belangrijk knooppunt voor zowel commerciële scheepvaart als pleziervaart, waarbij de bestaande activiteiten worden behouden en waar mogelijk versterkt. Duurzaamheid: Voor zowel de scheepvaart als het vastgoed in de havens geldt dat er in de nabije toekomst een opgave ligt voor verduurzaming. Een van de grotere projecten in de havens is het opknappen en verduurzamen van het havenkantoor. Daarnaast ligt er een opdracht om de toeristische sector en de bijkomende transportmiddelen zoals de chartervaartschepen en eventuele touringcars de komende jaren klimaatvriendelijker te maken. Deze doelstelling is geen taak voor de gemeente Enkhuizen alleen, maar ze kan hier wel op aansturen door in de komende jaren eisen te stellen aan de binnenkomende schepen. Uit een recent rapport wat ter kennisname is aangeboden bij de Raad (Impact van Riviercruise op West-Friesland (2024)) blijkt dat de gemiddelde uitstoot per passagier per riviercruisevaart een van de meest vervuilende manieren van toerisme is. Naast de uitstoot van de charterschepen ligt er ook een opgave om het afvalmanagement in de havenfaciliteit te verbeteren, denk hierbij aan het lozen van vuilwater, of de inname van gescheiden afval.

Op dit moment wordt er papier, glas en restafval ingezameld. Seizoen 2025 start er een pilot voor GFT. Bovendien is het in de havens van Enkhuizen sinds 2017 verplicht voor riviercruises om gebruik te maken van walstroom wanneer deze zijn aangemeerd. De huidige netcongestie geeft een complexe opgave om deze voorziening in de toekomst te versterken of eventueel uit te breiden. Ondanks de complexe opgave zullen de voorbereidende werken wel worden uitgevoerd. Cultureel en historisch behoud: Behouden van het historische karakter van de havens, zodanig dat dit bijdraagt aan de culturele identiteit van Enkhuizen. Hierbij wordt gelet op het aanzicht van de boten die liggen in de havens. Educatie en bewustzijn spelen ook een cruciale rol. Het plaatsen van informatieborden bij historische schepen en het organiseren van rondleidingen kan bezoekers informeren over de geschiedenis van de havens en de schepen. Dit kan bijdragen aan een groter bewustzijn en waardering voor het maritieme erfgoed. De vormgeving en de invulling van de borden zal worden afgestemd in samenwerking met verschillende betrokken organisaties. Met de komst van een nieuw gebouw op de kop van de Gependam en de verduurzaming van het havenkantoor ligt de uitdaging om deze aan te laten sluiten op de huidige behoeftes, maar ook goed te laten integreren in de bestaande en kenmerkende architectuur.

Economische ontwikkeling: Stimuleren van economische activiteiten die bijdragen aan de lokale economie, met name door het aantrekken van toeristen en het ondersteunen van lokale bedrijven. De havens van Enkhuizen zijn een waardevolle plek waar toeristen graag op af komen. Hun komst zet bedrijvigheid op gang en stimuleert daarmee een levendig en vruchtbaar werkklimaat. Om de economische impulsen te behouden en te versterken is het daarom noodzaak om dit te blijven stimuleren. De inkomsten die worden gegenereerd uit de toeristenbelasting willen we weer terug laten vloeien in de havens door deze te investeren in een betere havenkwaliteit. Infrastructuur en toegankelijkheid: Deze doelstelling heeft aandacht voor (lang) parkeren voor booteigenaren, openbare voorzieningen (zoals toiletten, was en douchegelegenheid) en toegankelijkheid van de havens voor mindervaliden en ouderen. Dit gaan we doen door het moderniseren en verbeteren van de haveninfrastructuur om efficiënte en veilige havenoperaties te

5 / 30

waarborgen. Uit verschillende rapporten blijkt dat de toeristenstroom vanuit de riviercruisevaart de komende jaren alleen maar zal toenemen. Dit brengt de nodige uitdagingen met zich mee. Het is belangrijk om de komende jaren hier de nodige aandacht aan te besteden zodat de toegankelijkheid van de stad gewaarborgd blijft. Ontwikkelingen op de Gependam en het Dirck Chinaplein bieden de mogelijkheid om de infrastructuur rondom het stationsplein in Enkhuizen te versterken.

2.2

Kernwaarden en principes

Met onderstaande kernwaarden en principes kunnen we duidelijke en inspirerende ambities voor de havens van Enkhuizen creëren die zowel de eigen inwoners als bezoekers aanspreekt. -

Veilige, schone en toegankelijke havens Een centrale plek voor duurzaam toerisme Integratie met stedelijke ontwikkeling Samenwerking met stakeholders

Hieronder worden de kernwaarden en principes nader toegelicht: Veilige, schone en toegankelijke havens: De havens van Enkhuizen moeten een veilige, verzorgde en toegankelijke bestemming zijn en blijven voor alle gebruikers, van inwoners tot (inter)nationale bezoekers. Dit betekent dat we moeten investeren in moderne veiligheidsmaatregelen en toegankelijkheidsvoorzieningen. Denk hierbij aan goed onderhouden kademuren, duidelijke bewegwijzering en voldoende faciliteiten voor mensen met een beperking. Tevens is het belangrijk om de uitstraling van de havens, middels afvalinzameling en verwerking, verzorgd te laten zijn. Daarnaast moeten we zorgen voor een duidelijke communicatie over veiligheidsprocedures en noodplannen, zodat iedereen zich op elk moment veilig voelt in de havens. Een centrale plek voor duurzaam toerisme: We willen de havens van Enkhuizen positioneren als een centraal punt voor duurzaam toerisme. Dit betekent dat we moeten investeren in duurzame praktijken en initiatieven in de havens van Enkhuizen. Een voorbeeld dat daarbij kan helpen is het eerder toekennen van ligplaatsen voor schepen met een Green Award. Dit is een bestuurlijke keuze die in de komende jaren verder uitgewerkt moet worden. Daarnaast moeten we zorgen voor een evenwicht tussen toerisme en behoud van de authentieke karakteristieken van Enkhuizen.

Integratie met stedelijke ontwikkeling: De havens moeten naadloos aansluiten op de stedelijke ontwikkelingsplannen van Enkhuizen. Dit betekent dat we moeten werken aan een geïntegreerde aanpak waarbij de havens en de stad elkaar versterken. Denk hierbij aan het ontwikkelen van groene verbindingsstroken die de havens met de stad verbinden. En het creëren van publieke ruimtes die zowel door bewoners als bezoekers gebruikt kunnen worden. Het stimuleren van gemengde functies zoals wonen, werken en recreëren in en rond de havens horen daarbij. De levenskwaliteit van de bewoners moet hierbij centraal staan, met aandacht voor geluids- en luchtkwaliteit, en de beschikbaarheid van voorzieningen. Samenwerking met stakeholders: Een succesvolle uitvoering van het ambitiedocument kan alleen worden gerealiseerd door intensieve samenwerking met lokale, regionale en internationale stakeholders. Dit betekent dat we luisteren naar de behoeften en wensen van belanghebbenden, van inwoners en ondernemers tot regionale overheden en internationale partners, zoals de provincie maar ook de internationale aanbieders van riviercruisevaarten. Door middel van regelmatige overlegmomenten, werkgroepen en participatiemomenten zorgen we voor een brede aanpak waarbij iedereen zich gehoord en betrokken voelt.

6 / 30

3.

Huidige gebruik van de havens

Enkhuizen speelt een cruciale rol als havenstad binnen het IJsselmeergebied, niet alleen vanwege haar strategische locatie maar ook door de historische en culturele waarde. De stad herbergt verschillende havens, elk met zijn eigen specifieke functies en gebruiken die bijdragen aan de economische, toeristische en sociale dynamiek van de regio. Hieronder volgt een overzicht van de voornaamste havens in Enkhuizen en hun huidige gebruik. Naast de gemeentelijke havens telt Enkhuizen nog twee andere afzonderlijke havens in eigen beheer; de Compagnieshaven en de Buyshaven als onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Roei & Zeilvereniging van Muiden gelegen aan het Krabbersgat. Het ambitiedocument haven Enkhuizen 2026-2036 richt zich grotendeels op de gemeentelijke havens maar raakt ook aan onderwerpen die van belang zijn voor de twee andere havens gelegen aan het Krabbersgat en het historische centrum.

3.1

Buitenhaven

Functie: De Buitenhaven, vaak gezien als de toegangspoort tot de stad, dient als ontvangstpunt voor vele toeristen. Er zijn aan de noordwestkant van de haven een aantal boxen als ligplaats voor passanten van de recreatievaart. De ligplaatsen worden grotendeels gebruikt door passanten en pleziervaart maar ook door de visserij, bedrijfsvaartuigen en charterschepen. De laatste groep ligt grotendeels in de Rommelhoek bij het Eiland. Gebruik: Deze haven ligt dicht bij het historische centrum van Enkhuizen en wordt veel gebruikt door dagjesmensen en korte termijn bezoekers. De haven sluit direct aan op de stad en de korte afstand naar het openbaar vervoer via trein of bus bevordert een goede bereikbaarheid naar de regio als hier behoefte aan is. De haven biedt basisdiensten en heeft de capaciteit om zowel kleine als grote vaartuigen te accommoderen. Toekomst: De Buitenhaven geeft momenteel bij bezoekers en gebruikers een zeer prettige havenbeleving. De huidige status van de haven en de aansluitingen op het centrum, openbaar

7 / 30

vervoer en andere waterwegen zijn voldoende. Het is zaak om de voorzieningen zoals ze zijn, te behouden.

Buitenhaven

3.2

Oude Haven (Binnenhaven)

Functie: De Oude Haven bestaat uit twee delen die met elkaar verbonden zijn. De Oude Haven-I is gelegen tussen de Drommedarisbrug en de Wilhelminabrug. Dit is een geliefde en gewilde plek voor passanten die een levendige en historische omgeving waarderen. Regelmatig worden ligplaatsen voor groepen gereserveerd en ook evenementen vinden plaats rondom dit havendeel. Rondom de Oude Haven-I zijn diverse horecagelegenheden gesitueerd. Naast passantenligplaatsen zijn er ook functies voor nautische bedrijven zoals een reparatiebedrijf, een scheepsmakelaar en een aantal delen bedrijfswater gelieerd aan bedrijvigheid of als ligplaatsen voor schepen die deze bedrijven bezoeken. De Oude Haven-I heeft een sterke historische betekenis en behoudt veel van zijn traditionele charme. De Oude Haven-II is een overzichtelijke en rustige haven die momenteel ruimte biedt aan het scoutingschip de Mercury, een viertal woonarken en een aantal seizoens-liggers die weinig met hun schip varen. Gebruik: Deze haven is populair onder eigenaren van klassieke en historische schepen. De aanwezigheid van traditionele zeilschepen draagt bij aan de pittoreske uitstraling van het gebied. Aan de Oude Haven-I zijn diverse horecagelegenheden gesitueerd waar bezoekers en gebruikers graag gebruik van maken. Toekomst: Diverse ruimtelijke plannen stimuleren een impuls voor de omgeving van de Oude Haven-I.

Hierbij wordt gedacht aan wandelroutes, uitbreiding van terrassen en activiteiten. Ook voor de Oude Haven-II is er sprake van herontwikkelingsplannen voor eventuele ligplaatsen voor charterschepen die niet meer commercieel varen. Op welke wijze hier verder invulling aan wordt gegeven dient verder uitgewerkt te worden.

8 / 30

Oude Haven-I

Oude Haven-II

9 / 30

3.3

Het Waaigat (Sloepenhaven)

Functie: Een gespecialiseerde haven voor kleinere boten en sloepen. Gebruik: Gelegen achter de Oude Haven, biedt deze haven voornamelijk plaats aan lokale bewoners en bezoekers die een snelle toegang tot het IJsselmeer zoeken voor dagtochten. Toekomst: Het Waaigat is in de zomer volledig in gebruik en biedt geen mogelijkheden voor uitbreiding. De vraag naar ligplaatsen voor kleinere boten en sloepen laat een groeiende trend zien. De komende jaren moet er in combinatie met de andere havens gekeken worden hoe er invulling kan worden gegeven aan deze vraag.

Het Waaigat

10 / 30

3.4

Oosterhaven

Functie: Net als de Oude Haven is de Oosterhaven op te delen in twee verschillende delen. Het eerste deel biedt plaats aan dertien varende woonschepen en een drijvende steiger met 69 boxen voor seizoen ligplaatsen of passanten. Daarnaast zijn er een twee percelen bedrijfswater die verhuurd zijn aan nautische bedrijven. Bij vrijvallen van deze percelen worden deze niet opnieuw uitgeven. Oosterhaven-II is een rustige haven die ruimte biedt aan ligplaatsen voor sloepen zoals in het Waaigat en mogelijkheden biedt voor wonen op het water. Gebruik: De Oosterhaven is een rustige haven die voornamelijk ruimte biedt aan de lokale bewoners, zij het voor een sloepje of een woonschip. De Oosterhaven heeft de typologie van een monumentenhaven. Toekomst: De Oosterhaven heeft de mogelijkheid om herbestemd te worden voor wonen op water. Dit past al in het omgevingsplan. De komende jaren moet er aan deze ontwikkeling meer vorm worden gegeven. De bouwplannen voor de Bierkade en Hoogstraat/Zilverstraat gaan mogelijk gevolgen hebben voor de Oosterhaven-II. De Oosterhaven heeft de potentie om als groene verbindingsstrook te worden ontwikkeld die een aantrekkelijke doorgang geeft tussen het Enkhuizerzand en de historische binnenstad. Na realisatie van de nieuwbouw op de Bierkade is er de wens om voor historische schepen, ter hoogte van de Bierkade, ligplaatsen vrij te maken.

Oosterhaven-II

Oosterhaven-I

11 / 30

3.5

De Zuider Havendijk

Functie: Deze Dijk heeft een historische uitstraling en is beeldbepalend voor de omgeving. De bereikbaarheid onderlangs het pand met het Flessenscheepjesmuseum geeft de beperking dat er geen scheepjes met een hogere opbouw of staande masten binnen kunnen varen. Gebruik: De locatie leent zich prima voor scheepjes tot zeven meter en de bereikbaarheid van het open water is voor de gebruikers een fijne voorziening. Toekomst: De bepalende factoren zoals de onderdoorgang en diepte in de combinatie met de bepaling voor kleine scheepjes zal naar verwachting in de toekomst niet veranderen. De historische uitstraling is beeldbepalend en een meerwaarde voor deze omgeving.

Zuider Havendijk

12 / 30

3.6

De Oude Harlinger Steiger

Functie: De Oude Harlinger Steiger biedt ligplaats aan veelal charterschepen en af en toe een marineschip of een pleziervaartuig. Vanwege de locatie aan het Krabbersgat biedt de Oude Harlinger Steiger een snelle en gemakkelijke toegang tot het centrum, voor opvarenden van deze schepen. Gebruik: De Oude Harlinger Steiger wordt veel gebruikt als ligplaats voor grote schepen. In het zomerseizoen zijn dit vaak grote jachten, privétjalken of klippers. Toekomst: De locatie voldoet qua voorzieningen aan de behoefte.

Oude Harlinger Steiger

3.7

De Nieuwe Harlinger Steiger

Functie: Net als de Oude Harlinger Steiger biedt de Nieuwe Harlinger steiger plaats aan charterschepen. De aanleg is gezien de ligging van de locatie duur. Het overnachten aan de Nieuwe Harlinger Steiger is alleen toegestaan met afname van walstroom zoals in de verordening is vastgelegd. Daarnaast wordt de steiger gebruikt als overloop wanneer eer grote schepen binnenkomen. Gebruik: De Nieuwe Harlinger Steiger biedt afmeerplaatsen voor riviercruiseschepen en de chartervaart. Vanwege de locatie aan het Krabbersgat biedt het de bezoekers van het Zuiderzeemuseum en Sprookjeswonderland een snelle toegankelijkheid tot de schepen. Toekomst: Riviercruiseschepen mogen hier op dit moment niet liggen en overnachten. Het is een wens om dit wel mogelijk te maken. Door het realiseren van walstroom kunnen er ligplaatsen met overnachting worden gerealiseerd. Dit is wenselijk door de aanhoudende groei van de riviercruisevaart.

13 / 30

3.8

De Gependam en de L(ussenburg)-steiger

Functie: De Gependam is momenteel de plek voor charterschepen en riviercruisevaart die Enkhuizen bezoeken. Voor de riviercruisevaart zijn vijf ligplaatsen beschikbaar, drie aan de Lsteiger en twee aan de Gependam. Op de Gependam zijn de ligplaatsen tot en met mei beschikbaar voor de riviercruisevaart, hierna worden de ligplaatsen bestemd voor charterschepen (zeil- en motorchartervaart waaronder fietscruiseschepen.). Voor het afmeren aan de L-steiger is een aanvaring remmingswerk geplaatst. Gebruik: Vooral in het voorjaar, zomer en najaar is de Gependam een drukbezochte locatie. De dam biedt voldoende voorzieningen voor de riviercruise- en chartervaart zoals parkeervoorzieningen op het Dirck Chinaplein, vuilcontainers en stroom- en wateraansluitingen. Toekomst: Met de mogelijke ontwikkelingen op de kop van de Gependam kan deze locatie worden omgetoverd tot een prachtig visitekaartje van de havens van Enkhuizen. Hierbij komt ook een herlocatie van de schepen aan bod, waar in de toekomst meer vorm aan moet worden gegeven. Daarnaast worden er verbeteringen voorgesteld om de parkeerproblematiek op het Dick Chinaplein op te lossen.

Gependam

L(ussenburg)-steiger & Dirck Chinaplein

14 / 30

3.9

Compagnieshaven

Functie: De Compagnieshaven is gelegen naast het Krabbersgat en is een belangrijke uitvalsbasis voor pleziervaart met een vaste ligplaats in Enkhuizen maar ook voor passanten die een dergelijke haven bezoeken. Het is de grootste haven van Enkhuizen en dient voornamelijk als jachthaven. Gebruik: Deze haven biedt faciliteiten voor zowel permanente ligplaatsen als passanten. Het is uitgerust met moderne voorzieningen zoals elektriciteit, water, douche- en toiletvoorzieningen, en een brandstofstation. De faciliteiten zijn breed met een winkeltje voor dagelijkse boodschappen en een watersportwinkel specifiek voor deze doelgroep. Er is een restaurant en ook andere bedrijven zijn hier actief. Ook is er een kraan beschikbaar waarbij schepen in het voorseizoen het water in gehesen of gereden worden en aan het eind van het seizoen weer op de kant worden gezet voor schoonmaak, onderhoud of reparatie. De haven is populair bij zowel binnenlandse als internationale toeristen en speelt een belangrijke rol in het lokale toerisme. De haven heeft een eigen havendienst en seizoens-gerelateerd personeel.

3.10 Buyshaven Functie: Buyshaven functioneert als een jachthaven gericht op het bieden van service en comfort aan haar gebruikers. Gebruik: Met uitstekende voorzieningen en een hoog niveau van dienstverlening, trekt deze haven voornamelijk pleziervaarders die zoeken naar een hoogwaardige havenervaring. De haven heeft een trailerhelling waar schepen het water in of uit kunnen worden gehaald. De haven heeft een eigen havendienst en als onderdeel van de Koninklijke Nederlandse Roei & Zeilvereniging werken ze veel samen met de haven van Muiden. De Buyshaven heeft de ambitie om hun ligplaatsen capaciteit in de toekomst uit te breiden.

15 / 30

3.11 Toezicht De havendienst van Enkhuizen is een overkoepelende organisatie die toezicht houdt op alle havenactiviteiten in de gemeentelijke havens. De havendienst zorgt voor het beheer en de regulering van de havenactiviteiten, waaronder het onderhoud van de infrastructuur, de planning en het waarborgen van de veiligheid. De havens van Enkhuizen vervullen elk een unieke rol in het ondersteunen van de watersport, toerisme en de lokale gemeenschap. Elk van deze havens biedt specifieke voorzieningen die ze geschikt maken voor verschillende gebruikersgroepen, van toeristen en pleziervaarders tot de lokale bevolking. Door het gevarieerde aanbod aan havens kan Enkhuizen een breed spectrum aan maritieme activiteiten ondersteunen en blijft het een aantrekkelijke bestemming voor bezoekers van over de hele wereld.

16 / 30

4.

Ontwikkelingen en Trends

Enkhuizen is een belangrijk knooppunt voor de recreatievaart, chartervaart en (rivier)cruisevaart in het IJsselmeergebied. De stad heeft een centrale ligging en biedt uitstekende voorzieningen, een rijke geschiedenis en een aantrekkelijk toeristisch aanbod. Om een toekomstgerichte ambitiedocument op te stellen, zijn verschillende trends en marktontwikkelingen onderzocht in de context van de periode vóór Corona, tijdens de pandemie en in de herstelfase daarna. De analyse combineert inzichten uit nationaal en internationaal onderzoek en de recent opgestelde Horecavisie en Toeristenvisie van Enkhuizen. De resultaten worden hieronder uiteengezet voor de pleziervaart, chartervaart en riviercruisevaart.

4.1

Pleziervaart

Ontwikkelingen vóór Corona • Demografische veranderingen: Tussen 2012 en 2019 nam het aantal recreatievaartuigen in Nederland jaarlijks met 1% af. Deze krimp was vooral te wijten aan vergrijzing, hoge onderhoudskosten en het feit dat jongere generaties andere prioriteiten stelden, zoals een vaste baan en huisvesting. • Verschuivingen binnen de sector: Het aantal zeiljachten nam af, terwijl motorboten, met name sloepen, in populariteit stegen. Dit leidde tot minder vraag naar jachthavenplaatsen, omdat sloepen vaker bij woningen worden aangelegd. Ontwikkelingen tijdens Corona • Toename lokale watersport: Tijdens de pandemie herleefde de interesse in lokaal toerisme en watersporten, omdat Nederlanders binnenlandse recreatiemogelijkheden zochten. Dit leidde tot hogere bezettingsgraden in jachthavens en een toename in de vraag naar onderhoudsdiensten en makelaars. • Regionale verschillen: In Enkhuizen steeg de bezettingsgraad in de jachthavens tot 100%, terwijl het aantal bootovernachtingen van passanten toenam tot 35.000 in 2023. Huidige trends en kansen • Hoge vraag en beperkte capaciteit: De havens in Enkhuizen blijven volgeboekt met lange wachtlijsten. De vraag naar ligplaatsen blijft zelfs in een krimpende markt hoog, dankzij de gunstige ligging van de stad.

• SWOT-analyse: o Sterktes: Centrale ligging, diverse havens met goede voorzieningen, gezellige sfeer en geen overlast van waterplanten. o Zwaktes: Groen onderhoud is in het hele havengebied een aandachtspunt en er is beperkte uitbreidingsruimte. o Kansen: Verbetering van wandel- en fietspaden en uitbreiding van nautische voorzieningen. o Bedreigingen: Milieuregulaties en stijgende kosten voor duurzame investeringen.

4.2

Chartervaart

Ontwikkelingen vóór Corona • De zeilende chartervaart ('bruine vloot'): Deze sector had het al jaren moeilijk door strengere regelgeving, vergrijzing en de stijgende kosten om te voldoen aan certificeringsvereisten. • Motorcharters (fietscruise): Deze nichemarkt groeide snel, vooral door gepensioneerden die actieve vakanties zochten. Deze schepen combineerden mobiliteit en comfort, waardoor ze een aantrekkelijke optie waren voor buitenlandse toeristen.

17 / 30

Ontwikkelingen tijdens Corona • Stilstand in de chartervaart: Door de pandemie kwamen veel charterschepen stil te liggen, omdat passagiersschepen niet konden voldoen aan de afstandsregels. Kleine schepen werden vaak verkocht of omgebouwd tot woonschepen. • Fietscruises: Deze markt herstelde sneller dan de traditionele chartervaart, omdat ze kleinschaliger en flexibeler waren. Huidige trends en kansen • Groei: De regelgeving is goed opgepakt en kansen die er lagen zijn opgepakt. Er is sprake van groei in de sector. • Hogere scheepscapaciteit: De gemiddelde lengte van charterschepen neemt toe, omdat grotere schepen economisch rendabeler zijn. • SWOT-analyse: o Sterktes: Centrale ligging van Enkhuizen in het IJsselmeergebied, goede parkeervoorzieningen en voldoende en gegarandeerde ligplaatsen. o Zwaktes: onzekerheid over voldoende capaciteit stroomaansluitingen in de toekomst. o Kansen: Verbeterde marketing en samenwerking met omliggende steden zoals Hoorn en Medemblik. Meer focus op luxe segmenten en een selectieve benadering van bezoekers. Investeringen in voorzieningen zoals rioolaansluitingen en gescheiden afvalinzameling. o Bedreigingen: Toename van toeristenbelasting. Wetgeving en vergunningen.

4.3

Riviercruisevaart

Ontwikkelingen vóór Corona • Snelle groei van de riviercruisemarkt: Het aantal riviercruiseschepen in Europa steeg van 250 in 2013 naar 359 in 2018 (+40%). Enkhuizen was met 289 boekingen in 2018 een belangrijke bestemming binnen de regio. • Beperkingen in Amsterdam: Door capaciteitsproblemen en toenemende weerstand tegen grote toeristenstromen in Amsterdam, werden omliggende steden zoals Enkhuizen aantrekkelijker. Ontwikkelingen tijdens Corona • Stilstand: Net als in de chartervaart viel de riviercruisevaart volledig stil tijdens de pandemie. Pas in 2021 herstelde de sector zich voorzichtig. Huidige trends en kansen • Volledige herstart: In 2022 werden er in Enkhuizen 363 boekingen geregistreerd, meer dan vóór Corona. In 2024 en 2025 zijn er zelfs meer dan 450 boekingen binnen gekomen. • SWOT-analyse: o Sterktes: Historische aantrekkelijkheid van Enkhuizen, goede voorzieningen en lage kosten in vergelijking met Amsterdam. o Zwaktes: Beperkte capaciteit van het Naviduct voor grotere schepen. o Kansen: Selectieve groei door te richten op exclusieve historische ervaringen en hogere bestedingen van passagiers. Een uitbreiding van ligplaatsen. o Bedreigingen: Toename van toeristenbelasting.

18 / 30

4.4

Conclusie

De recreatievaart, chartervaart en riviercruisevaart in Enkhuizen laten elk unieke trends en uitdagingen zien. Terwijl de pleziervaart en chartervaart geconfronteerd worden met de gevolgen van vergrijzing en regelgeving, biedt de riviercruisevaart mogelijkheden voor gecontroleerde groei en hogere economische opbrengsten. Door in te spelen op deze trends en de SWOT-analyses te benutten, kan het ambitiedocument zorgen voor een duurzame en toekomstbestendige ontwikkeling van de havens in Enkhuizen.

19 / 30

5.

Haven gerelateerde Aspecten

5.1

Sanitaire voorzieningen

Binnen de toeristische en recreatieve sector zijn goede sanitaire voorzieningen een belangrijk onderdeel van het visitekaartje van de locatie. Dit is ook van toepassing binnen de ontvangstfunctie van de gemeentehaven. De sanitaire voorzieningen rondom de gemeentehaven worden aangeboden op twee locaties te weten aan de zijkant van het havenkantoor en binnen een ruimte van het gebouw Tussen- TweeHavens. De sanitaire voorzieningen zijn in 2020 op beide locaties geheel gerenoveerd. Wel is er een wens om langer, het jaar rond, gebruik te maken van de voorzieningen. Momenteel zijn de toiletten open vanaf 1 maart tot 1 oktober. De voorzieningen voldoen aan de eisen van deze tijd. Er ligt wel een kans om het gebruiksgemak te verbeteren, zoals een nieuw betaalsysteem dat een pinbetaling mogelijk maakt.

5.2

Parkeermogelijkheden

De omgeving van de Gependam in combinatie met het Dirck Chinaplein heeft zich ontwikkeld als een charterlocatie voor het afmeren voor riviercruisevaart en zogenaamde fietscruiseschepen. In verhouding tot de oude havenvisie zijn de parkeerproblemen op het Dirck Chinaplein verholpen, maar hier ligt nog wel een opgave voor de toekomst. Voor bevoorrading en transport van (onder)deIen kan de schipper nu zonder grote loopafstand direct zijn/haar zaken regelen. Momenteel is het plein in gebruik voor onbepaald parkeren. In combinatie met de parkeermogelijkheden achter het station zijn dit ruim voldoende parkeerplaatsen voor de stroom bezoekers. Echter is er in het hoogseizoen regelmatig te kort parkeerruimte voor lang parkeren. Dit geldt met name voor schepen die op de zaterdag in de middag inschepen voor een week of langer.

5.3

Duurzaamheid in de havens

Het thema duurzaamheid is zo actueel dat ook de havens van Enkhuizen zich hierop moeten richten. Het is cruciaal om aansluiting te zoeken bij de Europese en landelijke doelstellingen, die zijn verwerkt in de Stadsvisie Enkhuizen 2030. Maar wat betekent dit concreet? Laten we eens kijken naar de verschillende onderdelen die hierbij een rol spelen: -

Energieverbruik terugdringen:

We willen ons energieverbruik significant verminderen door slimme energie-efficiënte apparatuur te installeren. Bij het realiseren van nieuwe voorzieningen in de havens, zoals het gebouw op de kop van de Gependam, of de verduurzaming van het havenkantoor worden duurzame toepassingen gebruikt. -

Hernieuwbare energie opwekken en opvoeren:

Het is tijd om de kracht van de natuur te benutten. We zetten in op zonne-energie door zonnepanelen te installeren. Dit draagt bij aan een duurzame energievoorziening en vermindert onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen. We moedigen iedereen aan om hun eigen energie te produceren. Zonnepanelen en zonnecollectoren op daken en in tuinen, en mogelijk zelfs op de schepen zelf. Daarnaast wordt er gekeken naar andere mogelijkheden voor hernieuwbare energie. -

Elektrisch Vervoer Stimuleren:

Elektrisch vervoer is de toekomst, en die toekomst begint nu. Denk aan elektrische rondvaartboten, elektrische vrachtwagens en oplaadpunten voor elektrische fietsen en auto's. Dit draagt bij aan de vermindering van CO2-uitstoot en luchtvervuiling. -

Afvalwater Lozingen Voorkomen:

20 / 30

Voor de pleziervaart is een lozingsverbod voor passagiersschepen boven de 49 personen. Voor deze categorieën hebben wij inzamelpunten. Vanaf 2030 is er een lozingsverbod voor de chartervaart (13-48 persoenen). Hiervoor moeten de havens voorzieningen ontwikkelen. -

Gescheiden Afvalinzameling:

Afval scheiden is de nieuwe norm, dit wordt bijna overal al gedaan of onderzocht. In de havens vinden we gescheiden afvalbakken voor papier, glas en restafval. Campagnes en workshops leren iedereen hoe ze op een creatieve manier afval kunnen hergebruiken. Door deze maatregelen te nemen, zetten we de havens van Enkhuizen op de kaart als voorbeeld van duurzaamheid en innovatie. Samen werken we aan een groenere, schonere en gezondere toekomst voor ons allemaal. Walstroom riviercruisevaart Op 6 december 2016 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen die betrekking heeft op eventuele walstroomvoorzieningen voor de riviercruisevaart. Sinds 2017 is het in Enkhuizen verplicht walstroom af te nemen tijdens het overnachten voor riviercruisevaart. De installatie is in 2018 in bedrijf genomen. Het is bekend dat het energienet op volle toeren draait. Vanaf 2030 is het bij Europese regelgeving verplicht om passagiersschepen in een haven verplicht aangesloten moeten zijn op het elektriciteitsnet. Niet alleen de havens van Enkhuizen ervaren problemen bij de walstroomvoorzieningen. Uit de benchmark Riviercruisevaart blijkt dat de charterschepen en riviercruiseschepen gemiddeld in lengte en aantal passagiers toenemen. Grotere schepen met meer voorzieningen vragen meer stroom. Door meer en dergelijk onderzoek te doen moet er voor 2030 een passende oplossing komen voor de netcongestie.

Ondanks de netcongestie zullen de voorbereidende werken wel worden uitgevoerd. Op een aantal plekken mag je vanaf 2025 niet meer varen in een boot met een traditionele brandstofmotor. Je zou dus kunnen zeggen dat elektrisch varen verplicht is in deze gebieden. In bepaalde vaargebieden wordt nog wel onderscheid gemaakt tussen huurboten, boten die in het gebied een ligplaats hebben, en boten die van buitenaf het vaargebied in willen. Uiteindelijk zal Enkhuizen in de toekomst naar een dergelijke visie moeten toewerken. Om hier een impuls aan te geven kan worden gekeken naar het toekennen van een Green Award. Het Green Award programma ter stimulering van een schonere en veiligere scheepvaart bestaat al sinds 1994 voor de zeevaart. Over de hele wereld zijn er (op vrijwillige basis) schepen en rederijen door Green Award gecertificeerd op het gebied van kwaliteit, veiligheid en milieu. Door Green Awards toe te kennen aan binnenvaartschepen en deze meer ruimte te bieden in de havens kan Enkhuizen een impuls geven aan het verduurzamen van de aankomende vloot.

5.4

Infrastructuur en logistiek

Sinds de aanleg van het industrieterrein Krabbersplaat is ook de loswal in gebruik genomen. Deze locatie wordt frequent gebruikt door de nautische sector, maar ook door de visserij en plastic verwerkende bedrijven. Daarnaast vinden er regelmatig activiteiten plaats zoals goederenoverslag en werkzaamheden voor baggeren en oeverversterking met stenen. Bedrijven langs de waterkant van het industrieterrein ondervinden regelmatig overlast van golfslag, vooral bij de vaak voorkomende zuidwestenwind. Er zijn al gesprekken gevoerd over de mogelijkheid van een luwtedam en het versmallen van de invaart vanuit het Markermeer. Bij deze overleggen zijn diverse partijen betrokken, waaronder medewerkers van SED, Rijkswaterstaat en lokale ondernemers. Ten opzichte van de oude havenvisie is hier nog geen besluit over genomen. Momenteel voldoet de loswal nog net aan de huidige behoeften en het veelzijdige gebruik. Echter, bij een toekomstige uitbreiding van de nautische functies en de toenemende vraag naar gebruik van de loswal, zal een opwaardering noodzakelijk zijn. Dit betekent dat de draagkracht en ondersteuning moeten worden verbeterd, en er mogelijk extra ligplaatsruimte moet komen voor het afmeren van grotere of meer schepen. Dit kan worden gerealiseerd door middel van een drijvende of vaste steiger haaks op de huidige loswal.

Daarnaast kan vaste kraancapaciteit worden overwogen voor het op- en afzetten van masten, het laden en lossen van goederen, en andere dienstverlening. Voor de doorontwikkeling van Krabbersplaat zijn er de komende jaren meer gesprekken nodig om de mogelijkheden te onderzoeken.

21 / 30

Bij de Buyshaven ligt het ontwikkelgebied ‘de Oksel’. De ontwikkelingen in dit gebied, met in het achterhoofd ook de ontwikkelingen op de Gependam en toekomstige parkeerplaats achter het station, geven een impuls om de verkeerveiligheid voor voetgangers te verbeteren. Om de verkeersveiligheid te verbeteren heeft de gemeente de ambitie om op de Bosmankade een voetpad aan te leggen en grondig naar de inrichting van logistieke situatie te kijken.

5.5

Herkenbaarheid en dienstverlening

Een haven is een onderwerp waarbij in veel gevallen gericht gezocht wordt naar informatie over de locatie en faciliteiten. In veel gevallen wordt hierbij gebruik gemaakt van het internet met een eigen site. De gemeentelijke havens vallen organisatie- en personeel-technisch onder het samenwerkingsverband SED en qua locatie binnen de gemeente Enkhuizen. Vanuit de vorige havenvisie ontstond het beeld dat de havens qua herkenbaarheid en dienstverlening verbeterd konden worden. Inmiddels is er een website voor de gemeentehavens en maken deze gebruik van een reserveringssysteem dat in meerdere havens van het land wordt gebruikt. Onderdeel van de dienstverlening is ook de veiligheid in en om de havens. Met de vergrijzing van de doelgroep passanten in het achterhoofd is het belangrijk oog te houden voor het veilig op- en afstappen op boten. Met de verschillende hoogten van de kades kunnen hier voorzieningen worden aangebracht om het op- en afstappen te vergemakkelijken door handgrepen of loopovergangen. Voor de komende ontwikkelingen in de havens zoals op de Gependam, moet hier in de toekomst scherp op worden toegezien.

5.6 Wonen op water In dit ambitiedocument worden de voorwaarden die zijn vastgesteld met het raadsvoorstel op 18 december 2018 gehandhaafd. In dat voorstel is vastgelegd dat er een vervolg wordt gegeven aan de eerdere besluiten van de gemeente, waarmee er ligplaatsen zijn gerealiseerd voor de houders van een PGGB met de daarbij behorende voorzieningen en voorwaarden. Hierbij wordt tevens beoogd dat na het aflopen van de PGGB, de gerealiseerde ligplaatsen beschikbaar komen voor andere legitieme varende woonschepen. Voor de woonarken in de gemeentelijke havens van Enkhuizen gelden de regels zoals deze staan beschreven in de Havenverordening 2016. Hierin staat vermeld dat voor woonarken geen ligplaats mogen innemen zonder expliciete vergunning van Burgemeester en Wethouders (artikel 5.6.1 van de Havenverordening). Dit betekent dat voor het plaatsen van een woonboot altijd een individuele vergunning moet worden aangevraagd bij de gemeente Enkhuizen. In de Havenatlas Enkhuizen 2006 is vastgelegd waar woonboten mogen liggen. Dit zijn specifieke, aangewezen plaatsen. De gemeente hanteert een wachtlijst voor abonnementaanvragers, ook voor woonboten. Dit betekent dat er een procedure is voor het toewijzen van ligplaatsen, waarbij de volgorde van de wachtlijst wordt gehanteerd.

22 / 30

6.

Ontwikkelingen en Toekomstplannen

De havens van Enkhuizen staat op de drempel van een nieuwe fase van groei en ontwikkeling. Met het oog op een duurzame en toekomstbestendige haveninfrastructuur, zijn er diverse ambities voor uitbreidingen en verbeteringen. Deze initiatieven zijn gericht op het versterken van de economische positie van de havens, het verbeteren van de faciliteiten voor gebruikers, en het creëren van een aantrekkelijke en veilige omgeving voor zowel commerciële als recreatieve activiteiten.

6.1 Geplande verbeteringen en uitbreidingen Door de gegenereerde inkomsten uit de toeristenbelasting in te zetten voor een betere havenkwaliteit kunnen de ambities leiden tot resultaat. In de havens van Enkhuizen zijn er de komende jaren meerdere ambities voor projecten. Ten eerste zal dat de verduurzaming van het havenkantoor zijn. In het Waterrecreatie Advies 2023, dat opvolging geeft aan de havenvisie 20172022 wordt er veel aandacht geschonken aan duurzaamheid. Schepen, voorzieningen en de activiteiten in de havens van Enkhuizen gaan de komende jaren flink verduurzamen. Als gemeente willen we hierin als voorbeeld kunnen fungeren, door slim te investeren. Het huidige pand waarin de havendienst is gevestigd is aan een opknapbeurt toe. Door onderhoudsactiviteiten en verduurzamingsmaatregelen te combineren kan het pand duurzaam opgeknapt worden. Naast de ambities voor het opknappen van het havenkantoor, willen we in de komende jaren aandacht besteden aan de sanitaire voorzieningen in de havens. In de oude havenvisie was een van de actiepunten dat hier een verbetering ten opzichte van de schoonmaak en de onderhoudsactiviteiten moest plaatsvinden. Met de ontwikkelingen op de Gependam en het Dirck Chinaplein willen we in de toekomst onderzoeken hoe er voldoende sanitaire voorzieningen zijn en of deze eventueel gecombineerd kunnen worden.

De algehele uitstraling van de havens moet verzorgd zijn, middels de juiste manier van afvalinzameling en verwerking. Een belangrijk ambitie voor de gemeente Enkhuizen is de gebiedsontwikkeling van de Gependam. Op deze locatie willen we een plek creëren waarin faciliteiten zoals horeca en diensten, recreatie en allure wordt gerealiseerd. Dit project staat in direct verband met de ontwikkeling van het Dirck Chinaplein en het algehele stationsplein. De gebiedsontwikkeling op de Gependam moet goed aansluiten op de behoefte van de gebruikers en daarnaast willen we dat het bijdraagt aan de aantrekkelijkheid van de havenomgeving maar nog steeds de rijke historie weergeeft. De Gependam heeft de potentie om zich te ontwikkelen tot een groene verbindingsstrook die de haven met de historische binnenstad kan verbinden. Daarnaast is de Gependam het visitekaartje van Enkhuizen vanaf het water, hiermee kan de Gependam een warm welkom worden voor bezoekers die Enkhuizen vanaf de haven betreden. In de zogenoemde ‘’Oksel’’ van Enkhuizen, ten westen van de Buyshaven, ligt ook gebiedsontwikkeling in het verschiet. De gemeente heeft de ambitie om bij deze gebiedsontwikkeling te kijken naar de mogelijkheid voor een extra steiger en een uitbreiding voor ligplaatsen. Dit gebied ligt naast de Oude Haven en de binnenstad, waardoor het een ultieme locatie is om optimaal te benutten.

Naast de fysieke uitbreidingen en verbeteringen, ligt er een sterke nadruk op duurzame ontwikkelingen. Dit omvat het implementeren van milieuvriendelijke technologieën en praktijken, zoals het gebruik van hernieuwbare energiebronnen en het bevorderen van afvalvermindering en recycling. In de havens van Enkhuizen streven we ernaar om een voorbeeld te zijn voor een duurzaam en verantwoord havenbeheer. Het verbeteren van gescheiden afval afgifte en het lozen van vuilwater hoort hier ook bij. Voorzieningen zoals walstroom zijn aanwezig in de haven, maar

23 / 30

ook daar zal in de komende jaren ontwikkelingen plaatsvinden die samenhangen met de netcongestie.

6.2

Duurzame ontwikkelingsinitiatieven en hun impact op de havens en de lokale gemeenschap

De realisatie van deze ambitieuze plannen vereist nauwe samenwerking met diverse belanghebbenden. Dit omvat medewerkers van SED, Rijkswaterstaat, lokale ondernemers, en andere relevante partijen. Door samen te werken en kennis en expertise te bundelen, kunnen de havens van Enkhuizen zich ontwikkelen tot een moderne en toekomstbestendige havens die aansluit bij de behoeften van haar gebruikers en de eisen van de tijd. De geplande uitbreidingen en ontwikkelingen voor de havens van Enkhuizen beloven een transformatie die zowel de economische als de ecologische duurzaamheid van de regio zal versterken. Met een focus op veiligheid, efficiëntie, en duurzaamheid, zullen de havens zich ontwikkelen tot een belangrijke speler in de maritieme sector, die zowel commerciële als recreatieve gebruikers aantrekt en ondersteunt.

24 / 30

7.

Risico en kansen analyse

Het ambitiedocument havens Enkhuizen voor de periode 2026-2036 omvat ambitieuze plannen voor uitbreiding en ontwikkeling. Deze plannen beloven significante voordelen, maar brengen ook risico's met zich mee. Een gedetailleerde risico- en kansenanalyse is essentieel om de succesfactoren en potentiële uitdagingen te identificeren.

7.1

Kansen

Economische groei - Toename van Nautische activiteiten: De uitbreiding van de loswal en de verbetering van de invaart zullen leiden tot een toename van nautische activiteiten, wat de economische groei in de regio zal stimuleren. - Aantrekkelijkheid: De gebiedsontwikkeling op de Gependam zal aantrekkelijk zijn voor andere maritieme bedrijven en opleidingen, wat de diversiteit en vitaliteit van de havens zal vergroten. 2. Duurzaamheid en innovatie - Implementatie van duurzame technologieën: De focus op duurzame ontwikkelingen, zoals het gebruik van hernieuwbare energiebronnen en afvalvermindering, zullen de havens van Enkhuizen positioneren als een voorbeeld van duurzaam en verantwoord havenbeheer. - Groene verbindingsstroken: Het realiseren van groene verbindingsstroken tussen de Gependam en de binnenstad of bij Enkhuizerzand zal de leefbaarheid in de stad bevorderen en een aangename trekpleister voor bezoekers worden. 3. Verbetering van de infrastructuur - Veiligere en efficiëntere havens: De verbetering van de invaart en de versterking van de oevers zullen bijdragen aan een veiligere en efficiëntere havenomgeving, wat zowel commerciële als recreatieve gebruikers ten goede komt.

- Verbeterde ligplaatsruimte: De ambitie voor de uitbreiding van de loswal en de creatie van extra ligplaatsruimte zullen de capaciteit van de havens vergroten, wat essentieel is voor de groeiende vraag naar ligplaatsen. 4. Samenwerking en netwerken - Netwerk van maritieme expertise: Met de gebiedsontwikkeling op de Gependam wordt het aantrekkelijk voor bedrijven om zich hier te vestigen. Hiermee kan een centrum van maritieme expertise en innovatie ontstaan, wat de samenwerking en kennisuitwisseling tussen bedrijven en opleidingen zal bevorderen.

7.2

Risico’s

1. Financiële risico's - Hoge investeringskosten: De geplande uitbreidingen en verbeteringen vergen aanzienlijke investeringen. Financiële tegenvallers of onverwachte kostenstijgingen kunnen de ambities voor de realisatie van de plannen in gevaar brengen. 2. Operationele risico's - Technische uitdagingen: De implementatie van nieuwe technologieën en faciliteiten kan technische uitdagingen met zich meebrengen, zoals het verenigen van systemen of onverwachte storingen. 3. Milieurisico's

25 / 30

- Impact op het milieu: Hoewel de plannen gericht zijn op duurzaamheid, kunnen de bouwactiviteiten en de toename van nautische activiteiten tijdelijk negatieve effecten hebben op het milieu, zoals verstoring van ecosystemen of verhoogde emissies. - Klimaatverandering: Klimaatverandering en de toenemende frequentie van extreme weersomstandigheden kunnen de haveninfrastructuur en de veiligheid van de gebruikers beïnvloeden. 4. Maatschappelijke risico's - Weerstand van lokale bewoners: Mogelijke weerstand van lokale bewoners of belangengroepen tegen de uitbreidingen en verbeteringen kan leiden tot vertragingen of aanpassingen in de plannen. - Sociale impact: De toename van activiteiten in de havens kan leiden tot sociale uitdagingen, zoals verkeersdrukte of geluidsoverlast, die de leefbaarheid van de omgeving kunnen beïnvloeden. 5. Regelgevende risico's - Wijzigingen in wet- en regelgeving: Wijzigingen in wet- en regelgeving op het gebied van milieu, veiligheid, of financiën kunnen invloed hebben op de realisatie van de plannen en de operationele kosten. - Compliance en certificering: Het voldoen aan strenge milieu- en veiligheidsnormen kan uitdagingen met zich meebrengen, vooral bij de implementatie van nieuwe technologieën en faciliteiten.

7.3

Conclusie

Het ambitiedocument havens Enkhuizen voor de periode 2026-2036 biedt aanzienlijke kansen voor economische groei, duurzaamheid, en innovatie. Echter, de realisatie van deze ambitieuze plannen brengt ook risico's met zich mee, variërend van financiële en operationele uitdagingen tot milieu- en maatschappelijke impact. Een proactieve aanpak, nauwlettende planning, en continue evaluatie zijn essentieel om deze risico's te beheersen en de voordelen van het ambitiedocument te maximaliseren. Door samen te werken met belanghebbenden en flexibel te blijven, kunnen de havens van Enkhuizen zich ontwikkelen tot een duurzame en toekomstbestendige maritieme centrale plek.

26 / 30

8.

Actielijst

De realisatie van de ambities die in het docuent voor de havens van Enkhuizen voor de periode 2026-2036 worden benoemt, vereisen een duidelijke tijdlijn en actielijst. Deze actielijst omvat de belangrijkste stappen en mijlpalen voor de uitvoering van de geplande uitbreidingen en ontwikkelingen.

8.1

Actielijst

Actie Verduurzaming Havenkantoor

Verbetering sanitaire voorzieningen Gebiedsontwikkeling Gependam Gebiedsontwikkeling ‘’De Oksel’’ Implementatie groene verbindingsstroken Ligplaatsen historische schepen Uitbreiding loswal

Implementatie walstroom voorzieningen Verbetering afvalmanagement Uitbreiding ligplaatsen chartervaart Verbetering havensysteem

Verbetering veiligheidsmaatregelen

Beschrijving Het havenkantoor verduurzamen door onderhoud en energieefficiënte maatregelen te implementeren. Het gebruiksgemak verhogen, zoals een nieuw betaalsysteem. Gebiedsontwikkeling Gependam met moderne functionaliteiten en recreatie. Gebiedsontwikkeling met uitbreiding ligplaatsen en steiger Groene verbindingsstroken ontwikkelen tussen de Gependam en de historische binnenstad. Realiseren van ligplaatsen voor historische schepen na realisatie nieuwbouw Bierkade. Draagkracht en ondersteuning verbeteren, mogelijk extra ligplaatsruimte creëren voor grotere schepen. Walstroom voorzieningen uitbreiden om netcongestie op te lossen. Gescheiden afvalinzameling en afvalwaterlozingen voorkomen. Extra ligplaatsen creëren voor charterschepen, inclusief walstroom voor overnachting. Een nieuw reserveringssysteem implementeren voor efficiëntere en gebruikersvriendelijke reserveringen. Veiligheidsmaatregelen en procedures verbeteren, zoals handgrepen of

Locatie Havenkantoor

Havenkantoor en TussenTwee-Havens Gependam De Oksel Gependam, Enkhuizerzand en historische binnenstad Oosterhaven, ter hoogte van de Bierkade Loswal (Krabbersplaat)

Gependam en L(ussenburg)steiger Alle gemeentelijke havens Oude Harlinger Steiger en Nieuwe Harlinger Steiger Alle gemeentelijke havens

Alle gemeentelijke havens

27 / 30

loopovergangen voor veilig op- en afstappen

9.

Conclusie en aanbevelingen

Het ambitiedocument havens van Enkhuizen voor de periode 2026-2036 omvat een reeks ambitieuze projecten en initiatieven die gericht zijn op het versterken van de economische positie, het verbeteren van de faciliteiten, en het creëren van een duurzame en aantrekkelijke havenomgeving. Na een gedetailleerde analyse van de geplande uitbreidingen, de risico's en kansen, en de implementatiestrategie, kunnen we enkele belangrijke conclusies trekken en aanbevelingen doen.

9.1

Conclusies

Duurzaamheid en innovatie - De focus op duurzame ontwikkelingen en innovatieve technologieën is cruciaal voor het succes van het ambitiedocument. Projecten zoals de verduurzaming van het havenkantoor en de implementatie van groene verbindingsstroken dragen bij aan de milieu- en energie-efficiëntie van de havens. Verbetering van de infrastructuur - De verbetering van de invaart, de versterking van de oevers, en de gebiedsontwikkeling van de Gependam zijn belangrijke stappen om de veiligheid, efficiëntie, en aantrekkelijkheid van de havens te verhogen. Deze maatregelen zullen bijdragen aan een veiligere en rustigere havenomgeving. Gebruikersvriendelijkheid en toegankelijkheid - Initiatieven zoals de verbetering van de bewegwijzering en de implementatie van een nieuw systeem voor havenreserveringen verhogen de gebruikersvriendelijkheid en toegankelijkheid van de havens. Dit zal zowel commerciële als recreatieve gebruikers ten goede komen. Economische Groei - De geplande uitbreidingen en ontwikkelingen zullen de economische groei in de regio stimuleren. De gebiedsontwikkeling van de Gependam zal aantrekkelijk zijn voor maritieme bedrijven en opleidingen, wat de diversiteit en vitaliteit van de havens zal vergroten.

9.2

Aanbevelingen

Continue monitoring en evaluatie - Het is cruciaal om een continu monitoring en evaluatieplan te handhaven om de voortgang en het succes van de verschillende projecten te meten. Regelmatige rapportages, prestatie-analyses, en feedback sessies zijn essentieel om aanpassingen te maken waar nodig en de doelstellingen te behalen. Flexibiliteit en aanpassingsvermogen - Het ambitiedocument moet flexibel en aanpasbaar zijn om te reageren op onverwachte uitdagingen en veranderingen in de omgeving. Dit omvat het aanpassen van de plannen en strategieën op basis van nieuwe inzichten, feedback, en externe factoren. Investeren in duurzame technologieën - Voortdurende investeringen in duurzame technologieën en praktijken zijn noodzakelijk om de milieu-impact te minimaliseren en de havens van Enkhuizen te positioneren als een voorbeeld van duurzaam en verantwoord havenbeheer.