Bijdrage fracties aan algemene beschouwingen op 11 juli 2023

Bijdragen van de fracties bij de algemene politieke beschouwingen op 11 juli 2023 (Onder embargo tot dinsdag 11-07, 16:00 uur, op willekeurige volgorde, wijzigingen voorbehouden)

De tijd dat het gemeenteraadsfracties gegund werd om vlammende beschouwingen te houden bij een kadernota waarin er ruimte was voor bestaand beleid èn ruimte was voor beleid waarmee we onze burgers blij konden maken, waarin we als fracties creatieve ideeën konden inbrengen, waarin we mooie zaken konden regelen voor onze mooie stad en onze inwoners ligt jaren en jaren achter ons. Inmiddels zijn gemeenten meer en meer verworden tot een verlengstuk van de landelijke overheid. Klotst daar het geld tegen de plinten op, dan zien we daar weinig van terug. De mooie plannen worden in Den Haag gemaakt en niet aan de gemeenten gegund. Er komt niets tot weinig extra’s bij, integendeel. Dan is het credo van de landelijke overheid dat we zuinig moeten zijn voor slechtere tijden. Breken de slechtere tijden aan, dan wordt er grof gekort op het gemeentefonds, of worden er nog meer taken aan de gemeenten toebedeeld en altijd lijkt het wel met geen of veel te weinig budget. En zo houdt de rijksoverheid altijd een beetje meer over dan zou moeten. Dat beetje meer is namelijk van ons. Door taken en verantwoordelijkheden aan de gemeenten over te dragen trekt de landelijke overheid meer macht naar zich toe. Gemeenten worden meer en meer afhankelijk van richtlijnen en voorschriften van deze zelfde landelijk overheid. Gemeenten worden meer en meer een uitvoeringsorgaan van de landelijke overheid.

Het zelfbeschikkingsrecht van de gemeenten wordt minder en minder en de financiële afhankelijkheid van de landelijke overheid groter en groter. De VNG is de gesprekspartner voor de landelijke overheid. Maar zou de Vereniging van Raadsleden, de Vereniging voor Wethouders en de Vereniging voor Griffiers niet een veel grotere rol toebedeeld moeten krijgen of moeten pakken? Want, hoeveel beleidsvrijheid hebben gemeenten nu daadwerkelijk nog? Ja, hoeveel beleidsruimte hebben de gemeenten daadwerkelijk nog? Door de manier waarop de landelijke overheid werkt, zijn gemeenten genoodzaakt om meer en meer de samenwerking op te zoeken. Samenwerking is goed maar het democratisch gehalte is laag of nihil. Of het nu de energietransitie betreft, de jeugdzorg, WMO, het pact van West Friesland, de invloedsfeer van de individuele gemeenten, de invloed van raadsleden en daarmee de invloed op en het vertrouwen in de politiek door burgers wordt minder en minder. Laten wij in ieder geval hard werken om het vertrouwen van de burger terug te winnen. Als raad hebben we een belangrijke rol om de afstand tussen inwoners en politiek te verkleinen. Er 1

liggen kansen om het vertrouwen terug te winnen, maar bij sommige besluiten helaas ook om wantrouwen te vergroten. Open en eerlijke politiek? Wij geloven er in en maken ons daar hard voor. Het kan en het moet, voor het behoud van onze democratie. Gemeenteraden zijn het hoogste orgaan. Er vinden allerlei gesprekken plaats voor het versterken van de lokale democratie. Maar hoeveel zin heeft dit als de gemeenteraad het uitvoeringsorgaan van de landelijke overheid blijft? Een taak aan ons allen om in verzet te komen. De gemeenteraad moet weer meer te vertellen krijgen met meer budget voor eigen beleid. Budget voor mooie plannen voor de stad, maar ook budget voor goede scholing, voor ruime ondersteuning, waardoor raadsleden ook veel beter hun rol kunnen pakken. Want de raad gaat overal over, al is het de kleur van de stoeptegels maar belangrijker nog een kaderstellende rol over zaken die nu, zonder inbreng van de raad, regionaal geregeld worden door stuurgroep van wethouders en ambtenaren. Kadernota 2024

In deze beschouwingen kijken we zowel vooruit als achteruit. Het eerste jaar van de coalitie EV!, SP, CDA en NE zit erop. Er is veel opgepakt en in gang gezet. Daar zijn we blij mee. Dank aan de wethouders, de oppositie en coalitie. Het mag van ons altijd sneller. Dat lukt niet altijd, want net als in vele branches zoals zorg, onderwijs, politie, welzijn en horeca kampt de SED ook nog steeds met personeelsgebrek. Het nieuwe loonfunctiegebouw is ingevoerd en moet voor verlichting zorgen. Er zit, wat de fractie van de SP betreft, wel een eind aan hoeveel de gemeente zelf nog bijdragen aan de SED. Want we komen, of zitten al, in de spagaat dat er wel ambtenaren zijn maar geen geld voor uitvoering, of wel geld voor de uitvoering maar geen ambtenaren. Door de constructie die voor de SED is gekozen en door de bezuinigingen van de landelijke overheid die al jaren plaatsvinden, beetje erbij, meer eraf, beetje erbij, meer eraf naast toenemende taken, zal de wal het schip keren en moeten we een stip op de horizon zetten. Een Westfriese federatiegemeente en de lokale taken weer terug naar de gemeenten spreekt de SP zeer aan. Uitsluitend en alleen omdat dit de democratie ten goede zal komen. Raadsleden, burgemeesters en wethouders, ambtenaren? We krijgen hetzelfde voor de kiezen.

De SP stelt voor en daarmee komen we ook met een raadsinstrument, om een communicatieplan op te zetten richting de burgers. De bezuinigingen komen er weer aan. Laten we bovenstaand verhaal duidelijk maken richting onze inwoners. We stevenen in Nederland af op 1 miljoen armen. Het minimumloon wordt voor het eerst in jaren fors verhoogd. In 1969 is het minimumloon ingesteld. Het minimumloon moest een garantie bieden op een toereikend huishoudinkomen waarvan je kunt rondkomen en dat meebeweegt met de ontwikkeling van de welvaart. Dat is het allang niet meer. Ook niet na deze verhoging. 2

In 2022 leefden 800.000 mensen in armoede. Door de afschaffing van steunmaatregelen stevenen we, volgens het CPB, in 2024 af op 1 miljoen armen. 1 miljoen armen! In een van de rijkste landen ter wereld. 1 miljoen armen en meer miljonairs dan ooit! De prijs of de winst, afhankelijk aan welke kant je staat, van 40 jaar neo-liberaal beleid. Je zal er maar verantwoordelijk voor zijn. Een deel van deze mensen in armoede leeft in Enkhuizen. De SP wil voor hen een schild zijn. We blijven alert op de gevolgen. Een forse verhoging van het minimumloon geeft misschien een beetje lucht. Helaas geeft de ene hand om het met de andere hand weer af te nemen. Het minimuminkomen is tientallen procenten gedaald in de afgelopen jaren. Met deze verhoging zijn we er nog lang niet helaas. Ombuigingen Er komen weer ombuigingen aan. Bezuinigingen dus. De kadernota 2024 geeft een somber beeld. Na de bezuiniging van 4 miljoen, komen er weer bezuinigingen er aan. Hierin moeten keuzes gemaakt worden. Bezuinigen is niet altijd de oplossing. Innovatie, nieuwe wegen inslaan zoals de pilot dagbesteding. Wat de fractie van de SP betreft mogen er daar nog meer van komen. Dat is een goede manier om voorzieningen in stand te houden in plaats van af te schalen of weg te bezuinigen. Zo staat het ook beschreven in ons coalitieakkoord. We kijken uit naar de raadsbrief over deze pilot.

Misschien kan de wethouder daar iets over toelichten. De beste weg uit de armoede is werk. Iedereen die kan werken moet gestimuleerd worden om te werken, niet met dwang en drang, maar door een wenkend perspectief te bieden en werk te laten lonen. Wie niet kan werken verdient onze zorg en aandacht. Een goede dagbesteding, samenwerking met onze partners om eenzaamheid te bestrijden. We vinden het nog steeds een goede keuze dat de treden 1 en 2 in Enkhuizen zijn achtergebleven. Met aandacht komen we verder dan met dwang en drang en jawel, eindelijk heeft de landelijke overheid dat ook door en wordt de regelgeving en daarmee de mensen die tussen wal en schip vallen minder. Dat is onze stellige overtuiging. Met betrekking tot de kadernota. Er is vorig jaar veel ingezet en opgestart vanuit wat beschreven staat in het coalitieakkoord en daaruit volgend het college uitvoeringsprogramma. Maar ook hier zien we dat de beperkte capaciteit van geld en mensen beperkingen met zich meebrengt. Door gebrek aan personeel wordt met regelmaat een bureau ingehuurd voor een rapport of een advies. Er is veel burgerkracht in Enkhuizen. De SP roept het college op om daar gebruik van te maken. Er zijn zoveel burgers die mee willen denken en werken. Laat eens een bureau achterwege en vraag een keer burgers of ondernemers om ideeën en inbreng. Ze konden ons nog weleens verrassen.

De SP ging buurten in het Snouck van Loosenpark. Zo idyllisch als het eruit ziet zo slecht en zeer ongezond om in te wonen zijn sommige woningen in dit mooie park. Maar over ideeën 3

vanuit de buurt gesproken. Niemand wil zonnepanelen op de daken in dit park. Nu spelen er twee zaken. Parkeerproblemen en verduurzaming. Waarom op het veld aan de Parklaan, wat ook van de eigenaar van het Snouck van Loosenpark is, geen parkeergelegenheid met zonnepanelen erboven creëren? Wat een goed idee. Onmogelijk? Niets is onmogelijk. De middenstand en horeca hebben het moeilijk, corona, de lockdown, personeelsgebrek en online bestellen? Het wordt er niet makkelijk op. Enige jaren geleden heeft de SP voorgesteld om uit te zoeken of we geen virtuele Westerstraat met bijvoorbeeld het ondernemersfonds kunnen opzetten. ’s Avonds thuis op de bank de winkel in en de volgende dag ophalen. Onmogelijk? In onze tijd is niets onmogelijk. Het lijkt ons waard om uit te zoeken, want het kan onze binnenstad een boost geven. Rest ons nog om het college, het ambtenarenapparaat en collega’s te bedanken voor het verrichtte werk en de samenwerking in het afgelopen politieke jaar. We wensen het college wijsheid en daadkracht toe en zullen hen daar als coalitiepartij van harte in ondersteunen. De fractie van de SP Enkhuizen, Margreet Keesman Gelske Nauta Baris Ermis Cindy O’Bryan Caitlin van der Kuilen www.enhuizen.sp.nl @spenkhuizen

We bespreken nu de eerste kadernota van dit college. Een college dat vorig jaar gestart is met het coalitieakkoord getiteld met LEF, Sociaal & Zakelijk Vooruit! Laat Enkhuizen Floreren. Met een vooruitblik op een bezuiniging van 1,8 miljoen voor 2024 is het ook voor het college vast even slikken.

Terugkijkend Terugkijkend op het afgelopen jaar hadden we kijkend naar de agenda van de raad niet het idee dat we vooruit gingen. De agenda was tot juni beperkt gevuld. Projecten die toegezegd waren, zoals het plaatsen van containers in de binnenstad, vonden niet plaats. De getoonde daadkracht was in de raad op enkele dossiers zichtbaar. Op vele andere dossiers is het rustig, te rustig.

De huidige wereld Is een wereld met veel onzekerheid. Je zou willen dat je bewoners perspectief kunt bieden op wonen, klimaat, op goede onderwijshuisvesting, goede sportvoorzieningen en leefbaarheid in de stad. Voor goede plannen heb je geld nodig, en dat is op dit moment een probleem. Het rijk blijft goed in het overdragen van taken met beperkte middelen. En biedt op dit moment financieel geen perspectief op 4

de langere termijn. Dat maakt het voor alle gemeenten ingewikkeld. En dat maakt dat dit college voor een andere uitdaging staat dan ze vorig jaar had gedacht. Deze financiële tegenslag is nog niet in de kadernota opgenomen. Vier jaar terug hebben we als gemeente ook bezuinigd. Naast de kaasschaaf methode zijn er een aantal pijnlijke keuzes geweest. Keuzes die we als raad liever niet gemaakt hadden. De fractie van D66 is benieuwd naar de voorstellen waar het college meekomt. Welke keuzes stelt ze ons voor.

De voorliggende kadernota Participatie: D66 is het met het college eens dat goed contact met de burgers over wat in de stad speelt, wat de gemeente wil gaan doen, belangrijk is. -

-

-

Wij waarderen het dat u pro-actief de stad in gaat, dat u 1x in de twee weken spreekuur houdt in de Bonte Veer. En daarnaast geeft u regelmatig aan dat uw beschikbaar bent op uw kamer(s). Twee trappen op en dan links of … De wijze waarop u de bewoners, horeca en anderen betrekt bij het opstellen van de horecavisie spreekt ons ook aan. We zijn wel benieuwd op welke wijze u afwegingen maakt en op welke wijze u bewoners en de raad hierbij betrekt. Wij waarderen dat u input gaat vragen aan betrokkenen van verenigingen, vrijwilligers en mantelzorgers om te vragen waar zij behoefte aan hebben.

Goede participatie stopt niet bij goed contact met het college. De bereikbaarheid van het ambtelijk apparaat was bij de verkiezingen voor veel inwoners een doorn in het oog. En heel invoelbaar. Niet weten waar je met vragen en/of klachten terecht kunt. Geen antwoord krijgen op vragen. Immers, niet alles is te fixen met fixie. Het is goed dat de gemeente op haar dienstverlening investeert en zich hierin wil ontwikkelen. We zijn ons bewust dat het in het kader van de verwachtingen goed is om de grenzen van wat kan aan te geven. Maar liever niet alleen praten op wat het ambtelijk apparaat kan bieden. Graag ook de wensen van bewoners helder benoemen en hierover in gesprek gaan. Met het geven van deze afwegingen neem je bewoners serieus. Geef antwoord op vragen of er één loket voor ondernemers komt of voor Enkhuizen of voor de SED gemeenten. Geef aan waar je met procedurele klachten terecht kunt en zorg vooral voor een ambtelijke organisatie die daarop reageert. Het benoemen van een externe functionaris voelt als oplossing eerlijk gezegd niet goed. Het zou fijner zijn als iemand de kar trekt die de stad kent en langer blijft. We adviseren het college ook richting burgers en raad te communiceren als zaken niet volgens plan gaan. Ook als er niet om gevraagd wordt. Bijvoorbeeld bij het plaatsen van ondergrondse containers.

Wij vinden dat het plaatsen hiervan erg lang duurt en vinden dat de gemeente ook moet communiceren als zaken langer duren dan verwacht. Goede participatie is ook een goede samenwerking met de raad. Wat ons betreft gaat de raad zich zodanig ontwikkelen dat ze ook meer samen in contact komt met bewoners en maatschappelijke instellingen. De eerste stappen hiertoe hebben we gezet. En het betekent ook dat we meer gezamenlijk krijgen wat voor soort participatie passend bij een project is. Is informatie voldoende of meer co-creatie of neemt de burger het helemaal over.

5

Ambtelijke organisatie SED We hebben het afgelopen jaar flink in de SED geïnvesteerd met de geachte dat je goed personeel nodig hebt om zo wie zo projecten te kunnen realiseren. Maar als je geen projecten hebt, wat doe je dan met het personeel? Hoe houdt hier balans in? En staat de salariëring dan nog in verhouding? Als je geen geld hebt om grote dingen te doen is het dan nodig om een afdeling hiervoor op te zetten.

Duurzaamheid De noodzaak om hier iets aan te doen was er 50 jaar terug al. D66 vind het een primavoorstel om samen in SED verband de goede maatregelen te nemen. Deze samenwerking moet echter niet leiden tot minder daadkracht. Wanneer komt u met plannen om deze middelen op een goede manier in te zetten?

Klimaat adaptief We willen een stad die zodanig is ingericht dat bij een hoosbui het water niet in de straten blijft staan en dat bij warmte de bomen voor iets verkoeling zorgen. Er is een aantal jaren terug al gekeken naar de mate waarin de stad klimaat adaptief is. Wat is de stand van zaken van deze plannen. U gaat beginnen aan de renovatie van de riolering in de Peperstraat en wil de riolering aanpassen aan de huidige tijd. Wanneer krijgen we meer overzicht over die plannen.

Leefbaarheid in de stad Leefbaarheid wordt bepaald door activiteiten die in de stad plaats vinden. Dit is meer dan terrassen of grotere terrassen. Het gaat om aansluiten bij wat Enkhuizers en hun gasten willen. En grenzen zoeken in hoever je gaat in je gastvrijheid. Wanneer wordt het overlast, wanneer is het erfgoed in het geding. De fractie van D66 stelt het op prijs als we ook in de raad meer integraal naar beleid kijken. En wat ons betreft gaan we opnieuw kijken naar een brede stadsvisie. Als kader voor de omgevingsvisie, woonvisie, parkeer en verkeerbeleid, toerisme etc. En een stadsvisie waarbij nieuwe opgaves zoals duurzaamheid, klimaat, biodiversiteit, wonen meegewogen worden. Dat we ons meer bewust worden van wat we kunnen bieden.

Voortgaand beleid In de kadernota geeft u gewenst nieuw beleid aan en projecten die gaan starten. Er wordt geen informatie gegeven over de lopende trajecten. Lopende trajecten die financieel wat van ons (gaan) vragen. En gezien de beperkte middelen toch handig om dit in de afwegingen mee te nemen. Praktisch vanwege het effect die ieder project op andere projecten heeft bijvoorbeeld in het gebruik van ruimte.

Huisvesting onderwijs We stellen met de kadernota de kaders vast voor 2024 en de effecten hiervan op de jaren erna. Maar we hebben ook allerlei projecten in gang gezet die in 2023 plaatsvinden en waar een vervolg op gaat plaats vinden. Is er, bij beperkte financiële middelen na onderzoek nog geld voor uitvoering? D66 maakt zich zorgen over de huisvesting van het onderwijs. Dit jaar wordt gewerkt aan een Integraal HuisvestingsPlan (IHP). Hiervoor heeft het college vorig jaar gelukkig al geld gereserveerd. Wij hopen dat dit voldoende is om snel in actie te komen. En dat er voldoende is, want er is meer geld voor nodig dan nu gereserveerd is.

Binnenaccommodaties sport Met het niet doorgaan van het IKC is er een hiaat opgetreden in de sportaccomodaties. Wat gaan we doen met de sprong? En sporthal de Drecht krijgt een upgrade. Wanneer? Is het een idee dat het college hier wat meer informatie over geeft? 6

Laaggeletterdheid / bibliotheek Een oplossing voor meerdere opgaven is slimmer werken en organiseren. De informatie die de gemeente geeft wordt steeds meer digitaal. De zorg zal steeds meer digitaliseren. De bibliotheek is belangrijk middel om mensen hulp te bieden in het omgaan met deze digitalisering. Deze verdiend een prominente plek in onze gemeenschap. Laagdrempelig, een gebouw waar je gemakkelijk naar binnenloopt. Toegankelijk en uitnodigend. En wat ons betreft kijkt de gemeente met regelmaat of dit zo is. Heeft ons beleid effect. Bereiken we mensen, bereiken we de juiste mensen? We hebben bij de technische vragen hier een vraag over gesteld en geen bevredigend antwoord op gekregen.

Jeugdzorg / WMO Vanuit de jeugdzorg en de WMO doet de gemeente die dingen die wij graag willen dat goed gedaan wordt. De decentralisering, het politiek maken van iets wat vanzelfsprekend zou moeten zijn steekt ons. We zijn in deze helaas een uitvoeringsorganisatie waarin we kunnen toetsen of hetgeen gedaan moet worden naar behoren wordt gedaan. Financiële ruimte om meer te geven is er helaas niet. Het is intriest dat we in een systeem waarin we blijven zoeken naar een goede werkwijze ten koste van aandacht voor de gewenste kwaliteit. D66 is blij dat de overheid nu met regels komen die de contracten vereenvoudigen. Maatwerk in contracten. We gaan ervan uit dat dit college zich hieraan houdt. Het zal hun sieren als ze e.e.a. nog eenvoudiger gaan maken dan vanuit de rijksoverheid wordt aangegeven. En dat de raad hierin meegaat en geen moties indient die de uitvoering ingewikkeld maken of niet uit te voeren is.

Extra middelen inkoop Jeugd en WMO Uw vraagt in de kadernota extra menskracht om de processen hierin goed te doen verlopen. Dit is exclusief het bedrag wat we extra kwijt zijn aan het regionale inkooptraject. U vraagt een beleidsadviseur voor een half jaar om aan het inkooptraject te kunnen bijdragen. En vervolgens een implementatiemanager. In de beantwoording op de technische vragen geeft u iets meer informatie aan. D66 heeft hier moeite mee. We moeten 1,8 miljoen bezuinigen. Kijk je in het staatje dan betalen we aan de SED in 2026 al 2,6 miljoen extra en in 2027 2,9 miljoen. Dan verwachten wij dat dit in de professionalisering van de SED is opgenomen? Kunt u hierover meer informatie, meer onderbouwing geven.

Economie We houden een stad leefbaar als er inkomsten zijn, personeel is voor zorg, onderwijs, terras en anderszins. Dit betekent dat we samen met de regio goed moeten blijven kijken naar de economie van deze regio. Wat ons betreft duurzaam economie. Bedrijven op bedrijven terreinen die elkaar versterken.

Subsidies De levendigheid van de stad is groot. We hebben een groot aantal verenigingen op divers gebied. Deze functioneren vanwege de grote hoeveelheid vrijwilligers die zich hiervoor inzetten. Subsidies zijn hierin een belangrijk middel. Het is goed om hier goede processen in te hebben en opnieuw keuzes te maken in de wijze waarop deze processen verlopen. Dit is ook een goed moment om overzicht te krijgen wie wat ontvangt en hier opnieuw keuzes in te maken. We zijn heel benieuwd naar input die u uit de geplande sessies gaat krijgen en worden graag tijdig over dit proces en de participatie geïnformeerd. 7

Financiën De kadernota laat zien dat we voor 71.% afhankelijk zijn van onze inkomsten van de rijksoverheid. En voor dat geld worden activiteiten verwacht die we moeten uitvoeren. Daarnaast hebben we veel taken, afspraken met anderen waar we niet of nauwelijks op kunnen bezuinigen. Dus op hetgeen we daadwerkelijk kunnen bezuinigingen is beperkt. De cijfers laten zien dat we komend jaar 1,8 miljoen moeten bezuinigen. Dat is een groot bedrag. We hadden de bezuiniging van 4 jaar geleden nog niet eens allemaal verwerkt. De fractie van D66 maakt zich wat dat betreft zorgen over de coalitie in de raad. Het afgelopen jaar hebben ze elkaar kritiekloos allerlei moties gegund. Moties die hielpen voor hun eigen profilering op de korte termijn. Wij zijn benieuwd wat ze elkaar en daarmee de inwoners het komend jaar gunnen. De fractie van D66 Simon Bard Eelke Wiersma, Renge Veltman, Machteld Buit

De gemeente moet een meerwaarde vormen voor onze samenleving en in samenspraak met onze inwoners en ondernemers, de randvoorwaarden creëren en aanjagen. Om de taken uit te voeren en de plannen te realiseren is personeel nodig en ook goed personeel. Dat begrijpen we als geen ander. De krappe arbeidsmarkt is een uitdaging. Hoe krijg je de juiste mensen binnen en hoe kun je talentvolle medewerkers aan je blijven binden. Dat zal de komende periode een uitdaging blijven. CDA Enkhuizen is net als in voorgaande jaren optimistisch. Zoals we vorige maand hebben constateren is het boekjaar 2022 ondanks eerdere sombere vooruitzichten financieel toch heel positief afgesloten met een netto plus van circa 1.7/mln euro. Hier zaten enige incidentele stortingen van de rijksoverheid in doch dit zien we tot op heden elk jaar terugkomen dat de centrale overheid uiteindelijk over de brug komt. We zijn dan ook minder bang dat het in 2024 en 2025 financieel niet goed komt. Structureel enige bezuinigingen doorvoeren is echter verstandig. We denken hierbij aan bijvoorbeeld aan; Subsidies in 2024 zonder inflatie correctie Bibliotheek efficiënter dus goedkoper inrichten Bijdragen GR-en minder dan inflatie correctie te doen laten stijgen. De gemeentelijke lasten van het zwembad zullen door de deal met Europarcs aanzienlijk dalen Meer inkomsten uit verhogen toeristenbelasting en havengelden pleziervaart.

We willen de lasten voor onze inwoners zo laag mogelijk houden. We blijven mordicus tegen verhogen van de OZB lasten 8

voor inwoners en bedrijven meer dan de lopende afspraken en inflatie correctie wat evengoed al naar de 10% gaat. Het college is op de goede weg en heeft in het 1e jaar op diverse dossiers flinke stappen voorwaarts gemaakt welke we ook voor het 2e jaar verwachten waarbij we het vertrouwen hebben dat er goed en dus verantwoord met de centen wordt omgesprongen. Ga verder aan de slag met het groenonderhoud, breng dit op peil, en ga aan de slag met het opknappen van fietspaden. Ons nog rijke verenigingsleven is het sociale weefsel van de Enkhuizer samenleving. Koester en ondersteun dit, maar neem niet het stuur over. Tenslotte verwachten we van het college dat er op korte termijn stappen worden gezet op het gebied van forse woningbouw met flink aantal flexwoningen, onderwijs, sport en gezondheid en veiligheid. Fractie CDA Enkhuizen Gerhard van Galen en Jan van der Werf

Geacht college, geachte gemeenteraad, geachte ambtelijke organisatie, en bovenal beste inwoners van Enkhuizen! Het schrijven van deze Algemene Politieke Beschouwingen 2023 begon maar eens met het teruglezen van de beschouwingen van 2022. Het is interessant te lezen hoe een aantal zaken die toen werden benoemd zich hebben ontwikkeld. Wij stippen er een aantal aan. Financiën Waar we vorig jaar een meerjarenbegroting hadden met zwarte cijfers zitten we nu in de categorie Marco Borsato: “vandaag is rood”. En dat schreven we vorig jaar al: het zijn bijna dagkoersen. Waar je het ene jaar op de lange termijn veilig denkt te zijn is dat het volgende jaar weer totaal anders. Hier vallen als gemeente geen plannen voor de lange termijn op te maken. De landelijke overheid komt financieel onvoldoende over de brug voor de taken en verantwoordelijkheden die zij bij de gemeenten belegd en de noodklok bij de gemeenten in den lande klinkt steeds luider. Financiën en capaciteit ontbreken om alles nog naar behoren uit te kunnen voeren. Het is de eer te na van de besturen en gemeenteraden maar het punt nadert dat zij zullen zeggen; “we kunnen het niet meer dus we doen het niet meer”. Woningbouw De woningnood werd vorig jaar genoemd en die is uiteraard ook dit jaar nog steeds actueel. Dat los je niet zomaar op.

We zijn verheugd dat er slagen gemaakt worden en dat de plannen voor de bouw van woningen in de wijk Gommerwijk west-west en Florapark/Westeinde-zuid steeds meer vorm krijgen. Maar dit zijn projecten van de lange adem en op korte termijn zal dit nog geen verlichting geven op de lokale woningmarkt. De bouwplannen voor de Zilverstraat en SMC/Vijzeltuin zien er fantastisch uit en deze woningen zullen gelukkig eerder beschikbaar zijn. Recreatieoord Enkhuizerzand

9

Ook in het dossier van het Recreatieoord Enkhuizerzand zit voortgang. Het rapport en de taxatie zijn, zoals beloofd tijdens de verkiezingen, openbaar gemaakt. Zoals door ons verwacht heeft dit tot weinig ophef of wereldschokkende nieuwe openbaringen geleid. Het meeste eruit was reeds bekend. Om het project niet nog verder te laten stagneren zijn er aanvullende en nieuwe afspraken met EuroParcs gemaakt en hierin is ook de toekomst van het Recreatiebad Enkhuizerzand veiliggesteld. De gemeente Enkhuizen weet waar zij de komende jaren financieel aan toe is, geen grote tegenvallers meer, en de Enkhuizers kunnen gewoon blijven zwemmen, zwemlessen volgen en er komt een opwaardering van de faciliteiten. De kustboog laat helaas nog even op zich wachten maar EuroParcs doet er met het realiseren van een tijdelijk strand alles aan om het gebied aantrekkelijk te maken en te houden voor recreatie. SED-organisatie Waar we vorig jaar konden melden dat de Gemeente Enkhuizen haar juridische strijd had gestaakt tegen de, in onze ogen, oneerlijke verdeling van de kosten van de SED-organisatie blijft dit een onderwerp van zorg. Vacatures zijn, net als in de rest van ambtelijk Nederland, moeilijk te vervullen. De beschikbaarheid van vakmensen is schaars en een grotere gemeente is en blijft financieel aantrekkelijker om voor te werken.

Dus de grotere gemeenten zijn voor ons een geduchte concurrent op de arbeidsmarkt. Daarnaast blijft het werken voor drie verschillende gemeenten met ieder eigen agenda’s een crime. We moeten hier bovenop blijven zitten en ons echt afvragen of we dit zo in stand willen en kunnen houden. Leefbaarheid & sociaal Ook vorig jaar schreven we over de leefbaarheid in onze gemeente. Een leefbare stad maken we samen maar de “ver-ikking” van de maatschappij is in onze ogen een steeds grotere zorg. Meer en meer gaat men voor het eigenbelang en minder voor het “samen” of voor een ander. Verenigingen, clubs, organisaties maar ook politieke partijen hebben steeds meer moeite mensen te vinden die zich in willen zetten voor het algemeen belang of voor elkaar. De mensen die wel actief zijn, en gelukkig zijn dat er nog steeds velen, zie je vaak terug op meerdere fronten en dat doen ze vaak naast hun reguliere baan. Deze mensen moeten we koesteren en op handen dragen. En naar die mensen spreken wij een groot en welgemeend DANKJEWEL! uit. U bent de smeerolie en confetti van onze SAMENleving. De veiligheid op straat en op het water moet met de beschikbare middelen die we hebben verbeterd worden. Gericht cameratoezicht en uitbreiding van de bevoegdheden van de BOA’s zijn essentiële elementen hierin.

De terreur in het openbaar en op social media over elkaar, de gemeente en haar bestuurders is verschrikkelijk. Vanachter het toetsenbord worden bestuurders en raadsleden uitgemaakt voor zakkenvuller en van andere zaken beticht. Een normale discussie daarover voeren is welhaast onmogelijk. Deze mensen moeten zich eens achter de oren krabben en hun eigen bijdrage aan de samenleving kritisch beschouwen. Zet a.u.b. deze houding en vuilspuiterij om in een wezenlijke en positieve bijdrage. Maar dat is wellicht teveel moeite en vraagt teveel tijd die men anders op social media kan besteden. Gelukkig gaan er ook heel veel zaken wel goed. Daar dienen de roeptoeters en vuilspuiters op de social media ook eens naar te kijken. Zo heeft Enkhuizen zich rond de jaarwisseling zeer gastvrij getoond in de tijdelijke opvang van asielzoekers bij de dijk. Ook daar waren vele sociale Enkhuizers actief om deze mensen een goede tijd in Enkhuizen te geven. Hulde! Ook andere Westfriese gemeenten zijn opgestaan om hier vervolg aan 10

te geven. Feit blijft natuurlijk dat dit mensonterende gesleep met volwassenen, jeugd en kleine kinderen, los van de exorbitante kosten, van de zotte is. Ook op het gebied van het verkeers- en parkeerplan hebben we het afgelopen jaar weer belangrijke stappen genomen waarmee dit plan niet in de file of stilstaand verkeer komt te staan maar lekker doorstroomt. En ook al is het niet naar ieders zin gegaan maar de renovatie en vernieuwing van de Bloemenbuurt is ook een volgende fase ingegaan. Hiermee is er voor de bewoners duidelijkheid gekomen en kan de buurt in de toekomst woningen bieden aan verschillende doelgroepen en is klaar voor de toekomst. Wat we door dit proces in ieder geval geleerd hebben is dat de dubbele pet die WelWonen, als woonstichting en als welzijnsstichting, opheeft niet goed is. In theorie zullen het ongetwijfeld twee verschillende loketjes zijn maar in de praktijk loopt dit door elkaar heen en kan dit belemmerend en intimiderend werken naar hen die hierop aangewezen zijn. Dit moet zo spoedig mogelijk ontvlochten worden en het welzijnswerk moet naar een andere partij of organisatie. En in één zin noemen we nog de vaststelling van het erfgoedbeleid en het opstellen van het horecaen terrassenbeleid. En zo zullen we ongetwijfeld meer positieve ontwikkelingen of initiatieven vergeten zijn.

Kortom de slogan in de verkiezingen van Enkhuizen Vooruit! was “van aanpakken naar doorpakken!” en dat lukt aardig samen met onze coalitiepartners en de constructieve houding van de “nietcoalitie”. We zijn nu bijna anderhalf jaar na de verkiezingen in 2022 en hebben in deze bestuursperiode nog tweeënhalf jaar voor de boeg. In de afgelopen periode hebben de raad, het college en de ambtelijke organisatie (ondanks alle organisatorische en capaciteitsproblemen) niet stil gezeten en ook de resterende periode zullen we moeten blijven doorpakken. De toekomst En dan nog even naar de voorliggende kadernota waar we het straks over gaan hebben. Na de update met de laatste informatie vanuit de rijksoverheid geeft die geen rooskleurig beeld... meer een roodkleurig beeld. Daarmee is er weinig tot geen ruimte voor nieuwe initiatieven en moeten we de broekriem fors aan gaan halen. Zo’n operatie hebben we een aantal jaren geleden ook moeten doen en ons streven is de burger hierin zoveel mogelijk te ontzien. Maar of dat helemaal gaat lukken, dat kunnen we helaas niet beloven? Het is in de ogen van Enkhuizen Vooruit!, meer dan andere jaren, een kadernota die we grotendeels voor kennisgeving aan moeten nemen vanwege het ontbreken van financiële ruimte voor nieuwe initiatieven. Dat is helaas niet anders.

Dank! Zo aan het eind van het bestuurlijke jaar gaat onze dank uit naar alle medewerkers van de SEDorganisatie en de gemeenschappelijke regelingen. Wij wensen jullie ook het komende jaar weer succes en de energie om onze mooie gemeenten (niet alleen Enkhuizen, maar ook Stede Broec en Drechterland) weer vooruit te brengen. Wij feliciteren burgemeester Michiel Pijl met zijn overgang als burgemeester naar de gemeente Medemblik. Ook dank aan onze burgemeester, wethouders en alle raads- en commissieleden in deze raad voor het afgelopen jaar en na het reces weer, in goede sfeer, “van aanpakken naar doorpakken!”. Dank voor uw aandacht en met vriendelijke groet,

11

Fractie Enkhuizen Vooruit! Frank van Gangelen Michel de jong Romario Zeegerman Rick Franx Jaap de Munnik

Voorzitter, Wij danken eenieder welke werk heeft verzet aan deze kadernota voor 2024. Helaas moeten wij wederom concluderen dat er weinig spannends in de papieren staat, somber moeten wij zijn over de status van de boeken en ik denk dat veel partijen naast de onze rekening houden met een ronde aan bezuinigingen waar wij een voor zover nu te overzien is minimaal een miljoen moeten vinden in de aankomende periode. Oprecht vragen wij ons af wat de plannen voor het aankomende jaar is en wat voor bezuinigingen of taakstellingen wij kunnen verwachten om enigszins algemene reserves in stand te kunnen houden voor het veel geroemde “Ravijn jaar 2025” en de onduidelijke tijden die gaan komen. Net als vorige editie zien wij vrijvallen die de cijfers nog wat opleuken, en er ook naar hartenlust mee wordt geschoven. Zoals reeds eerder door mij gebruikt staan er weinig echte plannen in deze kader nota, wat ook niet echt te verwachten is qua de huidige situatie, maar de plannen die worden vermeld zijn weer vaag en niet concreet. Verheugd zijn wij wel dat wij kunnen constateren dat er projecten welke in het voorgaande college in gang zijn gezet nu wat meer aandacht gaan krijgen, al moeten wij wel constateren dat de snelheid toch wat mag worden opgevoerd.

Als wij alleen al kijken naar de vorig jaar genoemde woningbouw kunnen wij enkel constateren dat er nog steeds geen meter bouwrijp is gemaakt en dat vinden wij bijzonder treurig. Voorzitter wij hopen dat er met deze plannen maar ook het verkeerscirculatie plan op een voorspoedige aanpak mogen rekenen. Helaas moeten wij voorzitter ook dit jaar concluderen dat het nieuwe wederom niet S.M.A.R.T aan ons wordt aangeboden maar zich nog steeds hult in algemene uitspraken. Als voorbeeld citeer ik van bladzijde 25 Programma 2 Beheer Openbare Ruimte verkeer “We ontwikkelen een integraal verkeerscirculatieplan (binnen- en buitenstad). Om de effecten van mogelijke beleidskeuzen of maatregelen in beeld te brengen van het huidige en het toekomstige verkeers- en vervoersnetwerk.”. Voorzitter het is in 2017 dat ik voor het eerst als Commissielid mocht toetreden en helaas hadden wij deze zin ook uit de Kadernota van dat jaar kunnen halen. 12

Nogmaals spreek ik de hoop uit dat een volgende Kadernota wel voorzien is van stappen in de juiste richting. Als laatste zou ik nog graag willen toevoegen dat hoewel de SED gemeente bestaat uit 3 losse gemeenten wij wel een uitgaven patroon opbouwen die niet gebaseerd is op 3 losse gemeenten van ongeveer 20 duizend inwoners maar op 1 gemeente van 60 duizend inwoners. En ook dit zorgt naar ons inzien ook voor wrijving in de begroting. Immers hebben wij nu 1 schip met 3 kapiteins en 3 stuurlui. Pascal Overwijn, Emile Van Marle

Enkhuizen doet het goed volgens de PvdA. Dat is de kortste beschrijving van de voorliggende programma begroting. Er kan worden gesproken van een financieel consistent en degelijk beleid dat overeenkomt met dat wat is afgesproken in het raadsbreed akkoord en de kadernota. Hierover zijn wij als PvdA tevreden. Van een situatie zoals in de ons omringende gemeenten, grote financiële tekorten, is bij ons geen sprake. Een beeld dat wij naar de toekomst toe graag zo willen houden. Dit is een beeld uit het verleden. Helaas zijn de zaken aan het veranderen. Niet dat de gemeente of het college wanbeleid voert, maar het geld dat we nodig hebben vanuit het rijk lijkt op te drogen. Voor de komende jaren is het onontkoombaar dat er bezuinigd gaat worden. Het zal wederom een zoektocht worden waar we het benodigde geld vandaan gaan halen. Het zal iedere Enkhuizer in de portemonnee gaan raken. Een beeld voor de toekomst waar niemand blij van wordt, helaas. De begroting laat bijna geen ruimte over voor nieuw beleid. Dat betekent dat de huidige coalitie eigenlijk alleen maar op de winkel kan passen. De bezuinigingen die er ongetwijfeld aan gaan komen, maken zelfs dat lastig. Ook de onzekere politieke situatie in het land helpt niet bij het invullen van onze toekomst, die van ons Enkhuizen.

In een tijd dat het geld in Den Haag tegen de plinten op klotste kregen we al tekort voor wat we moesten doen, maar met een regering die zelf moet gaan bezuinigen zal dat zeker niet meer worden. Het betekent dat we keuzes moeten gaan maken. Waar geven we ons geld aan uit. Enkhuizen is altijd een sociale gemeente geweest. Wij hebben altijd voor onze mensen gezorgd als dat nodig was. Dat is ook waar wij, de PvdA-Enkhuizen, de komende tijd extra waakzaam op zullen blijven. Het mag niet zo zijn dat de zwakke in de samenleving de dupe gaan worden van nationaal beleid. Wij zullen blijven vechten voor sociaal beleid in en door de gemeente Enkhuizen. Uiteraard kijken we ook naar alle andere ontwikkelingen. De energietransitie, scholen/onderwijs, wonen, milieu, REZ en meer. We zullen ons uiterste best doen om al deze zaken doorgang te laten hebben met de middelen die we tot onze beschikking hebben en daarbij constructief samenwerken met andere partijen. Als we verder kijken naar de begroting zoals die is opgesteld, kunnen we alleen maar zeggen dat die er technisch keurig uit ziet. Een compliment is op zijn plaats naar de ambtenaren die deze hebben opgesteld. Hoewel de boodschap niet leuk is, is het goed leesbaar en geeft een concreet beeld voor de “financiële” toekomst. Nu is het aan ons om daarmee keuzes voor de toekomst te maken.

Uiteraard hopen wij op een nieuwe regering die meer oog heeft voor wat er nodig is in de gemeentes. Wie weet gaat dat dit jaar dan toch nog gebeuren. 13

Tot zover onze bevindingen. Namens de PvdA-Enkhuizen Jacco Sandstra

De nieuwe en moderne lokale politiek begint zich steeds meer te verspreiden, en in vele gevallen is dit maar goed ook, geen urenlange vergaderingen meer over onderwerpen als. Een lantaarnpaal, vuilnisbak, dakkapel enz.! Nee we zijn steeds meer op de “hopelijk goede weg” om het allemaal simpeler te maken en houden, maar is dat in alle gevallen ook zo? De scherpte van de debatten begint veelal steeds meer te verdwijnen, het meeste wat er tot ons komt is al voor gekauwd door het college, en dat is misschien ook wel goed voor de snelheid en strakkere besluitvorming! De nieuwe tijd, net wat u zegt, maar het maakt me soms wel melancholiek schreef Wim Sonneveld lang geleden! Het coalitieprogramma, waarvan Nieuw Enkhuizen ook deel van mag uitmaken, toont veel ambities, er wordt veel gezaaid, laten we hopen dat dit aan het eind van onze termijn een goede oogst gaat opleveren! Echter er liggen ook zorgen op de loer, doordat het rijk steeds meer taken over de schutting heen gooit naar de gemeenten, en daarbij niet altijd de middelen zoals: voldoende middelen zoals de nodige kennis en gelden! Laten we zorgen dat we deze ontwikkelingen goed in de gaten blijven houden, en waar nodig kritisch blijven! Ook goed nieuws bereikte ons, het bericht dat ons kabinet eindelijk gevallen is, na een tsunami van blunders en fouten stemt ons zeer tevreden, hierbij zijn geen winnaars, maar nu is aan de

kiezer de gelegenheid om een nieuwe, en frisse start te maken met een nieuw kabinet, dit zal echter niet mee gaan vallen, en daar dienen wij als lokale politiek ook ons steentje aan bij moeten dragen, dit wordt dus zeker nog vervolgd! Nieuw Enkhuizen volgt voor de toekomst nog steeds de Stadsvisie 2030, een belangrijk instrument voorde toekomst!

Laten we onze ondernemers koesteren, en niet wegjagen met veel regeltjes, en nog hogere lasten! Denk b.v. aan: een opwaardering van onze industrieterreinen, en ons Winkelcentrum Koperwiekplein updaten, door bijvoorbeeld er een laag op te bouwen, zodat we qua winkelaanbod in de buurt kunnen komen van het nabijgelegen Streekhof, waar veel Enkhuizers nu naar uitwijken! 14

Ook de winkeliers en horeca- ondernemers in onze binnenstad hebben een lastige tijd achter de rug, ondersteun ze en maak samen plannen, hier is Nieuw Enkhuizen een groot voorstander van, en zijn wij altijd beschikbaar voor om mee te denken ! Verder zijn de plannen voor de ontwikkeling van onze woningbouw al vergaand, dus nu ook tijd om uit ons coalitie-programma de term: Nu Doorpakken, te gaan gebruiken, hopelijk nu eens met wat steun uit “nieuw” politiek Den Haag! De Fractie van Nieuw Enkhuizen

15