Beleidsuitgangspunten inkoop MOBW - raadsVOORSTEL

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Beleidsuitgangspunten voor nieuwe inkoop MO/BW voorzieningen Westfriesland 129087

Commissie: Raadsvoorstel: Voorstelnummer Portefeuillehouder: Programma:

12 september 2023. 26 september 2023, 2023042 W. Hoogervorst 5: Samenleving

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

-

Beleidsuitgangspunten psychisch kwetsbare inwoners met een woon- én ondersteuningsbehoefte 2025 en verder; Brief aan client- en adviesraden n.a.v. regionale participatieavond 17 april 2023; Overzicht huidige voorzieningen MO, BW, BT; Advies Participatieraad; Reactiebrief op advies Participatieraad.

Voorgesteld besluit: De beleidsuitgangspunten Psychisch Kwetsbare Inwoners met een woon- én ondersteuningsbehoefte 2025 en verder vast te stellen. Inleiding In 2025 stoppen de contracten met zorgaanbieders in de regio voor Beschermd Wonen (BW) en Beschermd Thuis (BT). We gaan nieuwe afspraken maken over de inkoop van deze zorg. Daarbij letten we ook op de Maatschappelijke Opvang (MO). We hebben nieuwe richtlijnen opgesteld voor het inkoopbeleid. Daarin staat wat we belangrijk vinden om goede zorg te regelen voor mensen die dit nodig hebben. We hebben gekeken naar wat er landelijk en lokaal gebeurt. Ook hebben we een onderzoek gebruikt over de zorg in Westfriesland voor deze groep mensen. De nieuwe richtlijnen bepalen hoe we zorg inkopen. Wil je meer weten over de MO, BW en BT? Kijk dan in de brief die we op 17 april 2023 hebben gestuurd na de regionale raadsledenavond. We hebben deze brief in mei al verstuurd. Beoogd effect Vanaf 2025 streven we ernaar een zorglandschap in Westfriesland te hebben dat perfect past bij de behoeften van psychisch kwetsbare inwoners. Deze mensen hebben zowel behoefte aan een plek om te wonen als aan ondersteuning. Ons doel is dat deze doelgroep zo snel mogelijk kan herstellen in een stabiele omgeving. Dit zal niet alleen gunstig zijn voor de doelgroep zelf, maar ook voor de hele maatschappij.

We plannen om kort na de zomer van 2023 een besluit te nemen over de beleidsuitgangspunten. Dit zorgt ervoor dat we op tijd kunnen beginnen met het inkoopproces. Dit geeft zorgaanbieders genoeg tijd om zich voor te bereiden, waardoor de nieuwe situatie in 2025 kan beginnen. Op deze manier kunnen we ervoor zorgen dat de continuïteit van de zorg voor cliënten in Westfriesland gewaarborgd blijft. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Sinds 2008 is de gemeente Hoorn centrumgemeente voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), daarmee zijn zij verantwoordelijk voor de maatschappelijke ondersteuning (MO), verslavingsbeleid (Vb) en de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz) in Westfriesland. Toen de Wmo in 2015 veranderde, kreeg Hoorn ook de verantwoordelijkheid voor Begeleid Wonen (BW). Hoorn is niet meer de centrumgemeente van MO, maar krijgt nog steeds geld vanuit het Rijk voor MO, Vb en OGGz. Sinds 2022 zijn alle gemeenten in Westfriesland verantwoordelijk voor BW. Regionaal samenwerkingsconvenant (psychisch) kwetsbare inwoners De zeven gemeenten in Westfriesland werken samen. Ze hebben afspraken gemaakt in een samenwerkingsconvenant dat loopt tot 2023, en een dienstverleningsovereenkomst tot 2026. De gemeente Hoorn heeft de opdracht gekregen om maatwerkvoorzieningen BW en MO te organiseren voor

1

Westfriesland. Hoorn heeft ook de opdracht gekregen om het geld voor MO/BW te beheren en de administratieve taken te doen. Toekomstvisie kwetsbare inwoners In 2017 hebben alle gemeenten in Westfriesland een beleidsplan – Herstel en Participatie: Toekomstvisie Kwetsbare Inwoners 2018-2023 – gemaakt. Het kader is gebaseerd op het advies van de Commissie Toekomst Beschermd Wonen uit 2015. De zorg voor inwoners die psychisch kwetsbaar zijn en hulp nodig hebben bij wonen en ondersteuning, valt onder dit kader. Dit kader is gebaseerd op de gemeentewet artikel 2.1.1 van de Wet maatschappelijke ondersteuning. Het vaststellen van beleidsuitgangspunten is een bevoegdheid van de gemeenteraad . Het vaststellen van de inkoopstrategie en het afgeven van het gunningsbesluit is een collegebevoegdheid. Argumenten In 2025 hebben we nieuwe uitgangspunten voor de zorg voor psychisch kwetsbare mensen die hulp nodig hebben bij wonen en ondersteuning. Deze regels vormen de basis voor het kopen van zorg voor deze mensen. We maken deze uitgangspunten tegelijkertijd met een nieuw beleidsplan voor meerdere jaren. Hier zijn de belangrijkste uitgangspunten: Geen verschil meer in doelgroepen In 2022 hebben we onderzoek laten doen naar de zorg in Westfriesland.

Hieruit bleek dat de mensen die in de voorzieningen voor maatschappelijke ondersteuning (MO) en begeleid wonen (BW) verblijven, veel op elkaar lijken. Het zijn allemaal kwetsbare mensen die hulp nodig hebben bij wonen en ondersteuning. Als we dit onderscheid weghalen, krijgen we een groter aanbod voor alle mensen in deze groep. Maar dat betekent niet dat iedereen dezelfde hulp nodig heeft. Iedereen is anders, en daarom moeten er verschillende soorten hulp zijn. Adviesbureau HHM raadt aan om vier soorten hulp te bieden: tijdelijke opvang, wonen met hulp, tussenhulp en zelfstandig wonen met hulp. We hebben deze adviezen overgenomen. Wonen eerst Een stabiele plek om te wonen is heel belangrijk. Iedereen heeft een plek om te wonen, of krijgt hulp om een zo thuis mogelijke plek te vinden. Als het nodig is, krijgen mensen daarbij hulp. We proberen te voorkomen dat mensen vaak moeten verhuizen. Kortdurende opvang Op dit moment kunnen mensen alleen buiten kantoortijden terecht bij de nachtopvang. De nachtopvang is een 12 – uursvoorziening voor een kleien groep mensen. We willen dat er op verschillende plekken 24 uur per dag opvang is. Dan kunnen ook andere groepen mensen, zoals gezinnen met kinderen en mensen die herstellen van een verslaving, terecht. De kortdurende opvang is anders dan de nachtopvang.

Het is voor mensen die direct opvang nodig hebben, maar voor wie er nog geen geschikte plek is. En voor mensen van wie we nog niet precies weten wat voor hulp ze nodig hebben. Er blijft plek voor mensen die geen hulp willen. We kijken per persoon of 12 uur of 24 uur opvang het beste is. Verlaging toegangsleeftijd Door verlaging van de toegangsleeftijd van achttien naar zestien jaar voor een aantal voorzieningen, kan er voor personen in een vroegtijdig stadium naar een geschikte woonoplossing met ondersteuning worden gezocht. Dit geldt alleen voor jongeren die niet zelfstandig kunnen wonen op hun 18e verjaardag of terecht kunnen bij het sociaal netwerk. Jongeren krijgen hierdoor met minder verhuisbewegingen te maken dan in de huidige situatie, omdat zij sneller in een voorziening worden geplaatst waar zij ook na hun 18e verjaardag kunnen blijven. Laagdrempelige ondersteuning voor meekomende kinderen in de voorzieningen Kinderen die met hun ouder(s) mee kwamen in de voorzieningen kregen tot voor kort geen aparte ondersteuning in de voorzieningen. Uit onderzoek blijkt dat meeverhuizen naar een opvangvoorziening een grote impact heeft op een kind, ook als het kind op het eerste gezicht geen zorg nodig heeft. De afgelopen periode heeft een pilot gedraaid bij dnoDoen om ook de kinderen in de opvang laagdrempelige ondersteuning te bieden met goede resultaten.

Het doel is om deze manier van werken ook bij andere voorzieningen waar kinderen verblijven toe te passen. Kanttekeningen / alternatieven

2

Een alternatief scenario is om niets te veranderen in het zorgaanbod. Dit betekent dat zorgaanbieders niet worden aangespoord via het inkooptraject om het zorgaanbod te vernieuwen. Het zorgaanbod sluit dan minder goed aan op de ontwikkelingen in het veld en de behoeften van de doelgroep. De doelgroep kan daardoor niet optimaal werken aan herstel. De kans op terugval in oude patronen neemt daarmee toe. De nieuwe zorg is duurder dan de huidige zorg. Dat komt onder andere doordat er meer plekken komen voor tijdelijke opvang, jongeren vanaf 16 jaar ook hulp kunnen krijgen, en de eisen voor de begeleiding hoger worden. Maar bij de nieuwe regels gaat het niet zozeer om meer zorg, maar om betere zorg. De kosten voor de psychisch kwetsbare inwoners zelf zullen lager worden. Want ze kunnen beter en duurzaam herstellen, met minder kans op terugval. Draagvlak De nieuwe regels zijn samen met de regio opgesteld. In maart en april 2023 hebben we de nieuwe regels besproken met de belangrijkste zorgaanbieders. In april 2023 hebben we de nieuwe regels laten zien aan de gemeenteraadsleden en aan de cliënten- en adviesraden. De Participatieraad was aanwezig bij de regionale participatiebijeenkomst. Het merendeel was positief over de nieuwe regels. We hebben de tips die we kregen zo goed mogelijk verwerkt in de regels.

Planning, evaluatie en verantwoording In juli 2023 leggen we de nieuwe regels voor aan alle gemeenteraden in Westfriesland, behalve die van Enkhuizen (die is in september 2023). In de zomer werken we aan een plan voor de inkoop. Dit plan leggen we na de zomer voor aan de colleges van de gemeenten. Daarna werken we aan de documenten voor de inkoop. De gemeenteraad van Hoorn moet deze goedkeuren. Volgens planning wordt eind 2023 de inkoop aangekondigd. Het eerste kwartaal van 2024 wordt besloten welke zorgaanbieder de zorg gaat leveren. Vanaf het tweede kwartaal van 2024 kan de zorgaanbieder beginnen met de voorbereidingen. Als alles goed gaat, kunnen de nieuwe contracten op 1 januari 2025 ingaan. De uitkomsten van dit raadsbesluit worden meegenomen in gesprekken met zorgaanbieders en in het inkooptraject in het algemeen. De voortgang van het inkoopproces zal worden meegenomen in de Halfjaarlijkse rapportage Kwetsbare Inwoners die tweemaal per jaar wordt aangeboden aan de gemeenteraad. De uitkomsten van dit raadsbesluit worden meegenomen in de gesprekken met zorgaanbieders en in het inkoopproces. De gemeenteraad wordt tweemaal per jaar op de hoogte gebracht met hoe het gaat met de inkoop. Dit wordt gedaan in de Halfjaarlijkse rapportage Kwetsbare Inwoners.

Financiën Dit voorstel heeft geen directe financiële consequenties voor het resultaat in de begroting van gemeente Enkhuizen. Er is één regionaal budget dat wordt beheerd door gemeente Hoorn voor de bekostiging van deze regionale voorzieningen. Dit regionale budget bestaat uit de totale rijksbijdrage voor de regio Westfriesland. In 2022 bedroeg deze 12,3 miljoen euro. Hiervan bleef er circa 2,3 miljoen euro over van het regionale budget, waarvan 5 procent van de rijksinkomsten wordt gereserveerd als buffer. De overgebleven middelen worden naar rato van inwonertal verdeeld over de Westfriese gemeenten. De gemeenteraden hebben tot deze constructie besloten in 2019/2020 (afhankelijk van datum besluitvorming per gemeente). De verwachting is dat de directe kosten voor het vernieuwde zorglandschap hoger zullen zijn dan voor het huidige zorglandschap door onder andere de uitbreiding van kortdurende opvang, verlaging van de toegangsleeftijd en de hogere eisen die aan de begeleiding worden gesteld. De indirecte kosten voor de psychisch kwetsbare inwoners zullen echter dalen, omdat de verwachting is dat cliënten beter kunnen werken aan een duurzaam herstel met minder terugval. We zullen naar verwachting hierdoor vanaf 2025 niet zoveel van het regionaal budget overhouden als in bijvoorbeeld 2022, maar naar verwachting wel binnen het budget blijven.

In de beleidsuitgangspunten wordt beschreven wat er moet worden ingekocht, in de inkoopstrategie die daarop volgt wordt beschreven hoe dit wordt gedaan. De wijze van bekostiging van deze voorzieningen (de vorm, wijze van berekenen) is daar onderdeel van. De inkoopstrategie zal in het najaar in het Madivosa worden besproken. Enkhuizen, 18 juli 2023

3

Burgemeester en wethouders van Enkhuizen De secretaris, De burgemeester,

Mevr. N.A. Hellingman-Kuiper

Dhr. E.A. van Zuijlen

4