Beleidskader Wind- en zonne-energie Westfriesland - raadsVOORSTEL

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Beleidskader Wind- en zonne-energie Westfriesland 33410

Commissie: Raadsvoorstel:

5 juni 2023. 16 mei 2023,

Portefeuillehouder: Programma:

Jan Franx Programma 2 ruimte, Duurzaamheid en milieu

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen: B1. Beleidskader Wind- en zonne-energie in Westfriesland B1 addendum Beleidskaders Wind- en zonne-energie Westfriesland B2. Resultaten enquête duurzame energieopwekking B3. Reactienota

B4: Raadsbesluit Beleidskader Wind- en zonne-energie Westfriesland Voorgesteld besluit: 1. De reactienota beleidskader zon en wind Westfriesland vast te stellen 2. Het beleidskader Wind- en zonne-energie Westfriesland vast te stellen

Inleiding Voor u ligt het beleidskader Wind- en zonne-energie Westfriesland. Hiermee willen we een zorgvuldige invulling geven aan de RES-zoekgebieden. We hebben de kaders regionaal opgesteld. Soms lopen er gemeentegrenzen door zoekgebieden en we willen zorgvuldig en eenduidig omgaan met ons Westfriese landschap. Dit beleidskader biedt kaders en richtlijnen voor zowel initiatiefnemers van projecten als voor ondernemers in duurzame energieopwekking. Samengevat: met dit beleidskader kunnen we de concrete initiatieven van duurzame energie op land binnen de zoekgebieden van de RES NHN goed inpasbaar maken en samen met omwonenden gaan realiseren. Beoogd effect Het beleidskader draagt bij aan een leefbare en duurzame gemeente. Met dit beleidskader komen we tot een zorgvuldige invulling van de RES-zoekgebieden in Westfriesland en in het bijzonder de gemeente Enkhuizen. Het is voor initiatiefnemers duidelijk wat we als gemeente vragen als het gaat om plannen voor duurzame opwek en hoe bewoners en de omgeving worden betrokken. Ook geven we ruimte aan ondernemers om op bedrijfspercelen duurzame energie voor eigen gebruik op te wekken. Hiermee dragen we bij aan de Nationale Klimaatdoelen en de regionale opgave voor een energieneutraal Westfriesland. Het beleidskader draagt tot slot bij aan een leefbare en duurzame gemeente.

Beleidsvrijheid/-ruimte (wettelijk kader) Het ruimtelijk beleid is een verantwoordelijkheid van de gemeenteraad (op grond van artikel 3.1 van de Wro), waardoor de bevoegdheid tot het vaststellen dan dit beleidskader bij de gemeenteraad ligt. Bij het vaststellen van dit beleid is rekening gehouden met de RES-NHN. De RES is een uitwerking van het klimaatakkoord. In de RES zijn alleen zoekgebieden opgenomen voor zonneweides, de beleidskaders geven

1

ook handvatten voor de invulling voor windopwek mocht daar in toekomst voor worden gekozen. Het beleidskader draagt bij aan de doelstelling om in 2040 energieneutraal te zijn. Dit ligt vast in het Pact van Westfriesland. Energieneutraal betekent dat in 2040 de totale vraag naar energie even groot is als het aanbod aan duurzame energie. Het beleidskader geeft richting in de vele wetten en regels die er al zijn en is een aanvulling op de bestaande provinciale en gemeentelijke verordeningen. De bestaande wet- en regelgeving blijft ongewijzigd van kracht en bij tegenstrijdigheden zal samen met het bevoegd gezag gekeken worden welke opties er mogelijk zijn. Voor de beoordeling van (principe-) aanvragen omgevingsvergunningen wordt, naast andere ruimtelijke aspecten, getoetst aan dit beleid.

Argumenten De beleidskaders zijn een belangrijk instrument om de duurzame opwek van elektriciteit verder uit te bouwen naar een Energieneutraal Westfriesland in 2040. Dat is een forse opgave: in 2019 verbruikten we 4,4 TWh 1 aan energie. Om de ambitie waar te (kunnen) maken moet er enerzijds grootschalig energie bespaard worden (verminderen van de vraag) en anderzijds moet er worden gezocht naar mogelijkheden voor verduurzaming van het gebruik en het vergroten van het aanbod van duurzame energie.

Zon op dak De gemeenten zetten óók in op het realiseren van zon op dak. In het bod van 0,7 TWh is een aandeel zon op dak opgenomen van 0,21 TWh. Deze 0,21 TWh is berekend uit een benutting van 45% van de daken die in onze regio aan grote daken beschikbaar is. Deze 45% is een ambitie die in 2030 gerealiseerd moet zijn: een behoorlijk grote ambitie, vooral gelet op het feit dat er slechts een ruime 6,5 jaar resten om deze doelstelling te halen. Initiatiefnemers We vinden het belangrijk dat een initiatiefnemer samen met de omgeving tot een gedragen en kwalitatief plan komt. Een plan dat van meerwaarde is voor de omgeving - bijvoorbeeld omdat de omgeving meedoet in de planvorming en financieel meeprofiteert en/of omdat het gebied aantrekkelijker wordt, met ruimte voor biodiversiteit, waterberging en/of recreatie.

Kanttekeningen/alternatieven Met deze beleidskaders kunnen initiatieven voor zonne- en windenergie alleen worden ontplooid binnen de aangewezen RES-zoekgebieden. Initiatieven buiten deze zoekgebieden worden niet in behandeling genomen. Daarvoor moet eerst een nieuw zoekgebied worden aangewezen en door de raad zijn vastgesteld. Het waarmaken van de ambitie om binnen zes jaar 30% zon op dak (0,21 TWh opwek) te realiseren is een grote uitdaging. Het overgrote deel van de daken is immers niet in eigendom van overheden, bovendien worstelen netbeheerders met capaciteit en daarnaast er is geen wetgeving om zon op dak af te dwingen. Projecten voor zon op dak zijn meestal vergunningsvrij en daarom ook geen onderwerp in het beleidskader. Ondernemers hebben de gemeente gevraagd om ruimte te bieden om met zowel zonne- als windenergie tot een energie neutrale bedrijfsvoering te komen. Met de nu geboden ruimte in de beleidskaders kunnen ondernemers minder afhankelijk van aardgas worden, de energierekening kan omlaag en dit samen draagt bij aan een economisch sterkere onderneming. Daarbij gaan we ervan uit dat de ondernemer eerst het dak bekleedt met zonnepanelen. Pas daarna bestaat er de mogelijkheid dat duurzame energie wordt opgewekt op het bouwvlak. Dit kan met zonne- en windenergie. Wanneer de beleidskaders niet worden vastgesteld hebben wij geen kader pm aanvragen aan te toetsen.

Dit betekent dat elk initiatief apart wordt beoordeeld en daarbij is het risico op willekeur in zowel aanpak als beoordeling. Een dergelijke aanpak leidt tot onduidelijkheid voor zowel initiatiefnemers als voor omwonenden en tenslotte ook bij de gemeentelijke organisatie. De verwachting is dat de doorlooptijden van initiatieven 1

1 TWh (Terawattuur) = 1 miljard kilowattuur (kWh)

2

langer worden, waarmee de afgesproken doelstelling van een energieneutraal Westfriesland mogelijk niet wordt gehaald. Draagvlak Dit beleidskader is tot stand gekomen met inbreng van inwoners, ondernemers en samenwerkingspartners. In 2022 haalden we input op bij Westfriese inwoners. Met een enquête onder een representatief deel van de inwoners vroegen we inwoners naar hun mening en ideeën. De resultaten van deze enquête vindt u in bijlage 2. Eind vorig jaar organiseerden we een informatieavond voor samenwerkingspartners. Zo waren kernraden (georganiseerde bewoners), energiecoöperaties, natuurorganisaties en LTO bij deze avond aanwezig. Ook deze opbrengsten verwerkten we in dit beleidskader. Reactienota Begin februari 2023 gaven we het conceptconcept beleidskader vrij voor reacties. Inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden konden zes weken lang hun reactie insturen. Ter ondersteuning hiervan organiseerden we hiervoor ook een informatieavond. Hierbij waren ongeveer 25 belangstellenden vanuit de SED-gemeenten. We hebben alle reacties verwerkt in een ‘Westfriese reactienota’. Wat opvalt is dat weinig reacties over het beleidskader zelf gaan; de reacties gaan veelal over de invulling van het duurzaamheidsbeleid in de meest brede zin van het woord. U kunt hierbij denken aan onderwerpen als waterstof, geothermie en de rol van energiecoöperaties.

We nemen deze zienswijzen graag ter harte bij de verdere vormgeving en uitvoering van ons beleid. De reactienota vindt u in bijlage 3. Planning, evaluatie en verantwoording Als de beleidskaders zijn vastgesteld communiceren we hierover via verschillende kanalen en worden de beleidskaders gepubliceerd. Initiatiefnemers kunnen vervolgens hun principeverzoek indienen. Een uitgebreide toelichting op de procedure vindt u ook in het beleidskader. De voortgang van initiatieven voor zonne- en windenergie zal per gemeente worden opgenomen in de RESmonitor. Hiermee leggen we als gemeente verantwoording af over de RES-opgave aan de regio, provincie en het Rijk. Op basis van de RES-monitor worden de zoekgebieden elke twee jaar geëvalueerd, waarna een eventuele wijziging of herijking aan de raad wordt voorgelegd. Een moment van herijking van de RES NHN is nu voorzien in 2024. Financiën Er zijn geen financiële consequenties

Enkhuizen, 16 mei 2023 Burgemeester en wethouders van Enkhuizen De secretaris, De burgemeester,

Mevr. N.A. Hellingman-Kuiper

Dhr. E.A. van Zuijlen

3