B5. 2026-05-04 Zienswijzenota verlengen voorkeursrecht geanonimiseerd

Zienswijzenota verlengen voorkeursrecht Gouw d.d. 4 mei

2026, zaaknummer

46°

800208

Ter

voorbereiding van het besluit tot het verlengen van het voorkeursrecht op verschillende percelen van de Gouw 46° te Enkhuizen is toepassing gegeven aan artikel 4:8 van de Algemene wet bestuursrecht. Belanghebbenden zijn in de gelegenheid gesteld een zienswijze in te dienen. Naar aanleiding hiervan is een zienswijze ontvangen. Deze zienswijzen zijn in deze zienswijzenota samengevat en van een inhoudelijke reactie voorzien.

1.

Aangegeven wordt ten eerste dat het voornemen geen motivering bevat voor de uitzonderlijke duur van het voorkeursrecht en waarom die duur nog als redelijk en proportioneel is te beschouwen. Reactie: Dat

gedurende een betrekkelijk lange duur van kracht kan zijn, ligt al wettelijke regeling. Weliswaar is door een voorkeurrecht sprake van een inbreuk op het recht op het ongestoorde genot van het eigendomsrecht, maar deze inbreuk vindt plaats in het algemeen belang en onder de voorwaarden voorzien in de Omgevingswet (voorheen de Wvg), terwijl niet kan worden gezegd dat daarbij niet een redelijk evenwicht is bereikt tussen het door die wet nagestreefde algemene belang en de fundamentele rechten van de eigenaar. Zoals blijkt uit de geschiedenis van de totstandkoming van de wettelijke regeling inzake het voorkeursrecht, beoogt deze wet door invoering hiervan voor gemeenten de positie van gemeenten bij grondverwerving ten behoeve van de (tijdige) verwezenlijking van hun ruimtelijke beleid te versterken, te voorkomen dat het gemeentelijke beleid op dit terrein zou worden doorkruist door aankopen door andere gegadigden, alsmede prijsopdrijving te voorkomen. Bij de totstandkoming van de Wet van 4 juli 1996, Stb. 1996, van de is als doel van het voorkeursrecht vermeld de 389, (tot wijziging Wvg) belangrijkste zogenoemde regiefunctie van de gemeenten, waarmee gedoeld werd op de leidinggevende rol die de gemeenten moesten kunnen vervullen bij de verwezenlijking van bestemmingsplannen in uitbreidingslocaties bij samenwerking met de particuliere sector.

De wetgever kon in redelijkheid oordelen dat het algemeen belang meebracht dat een wettelijk voorkeursrecht diende te worden geschapen teneinde deze doeleinden te verwezenlijken. Anderzijds dient in aanmerking te worden genomen dat dit wettelijke voorkeursrecht slechts een betrekkelijk beperkte inbreuk op het eigendomsrecht maakt, nu de eigenaar bevoegd blijft zijn grond te vervreemden, hetzij aan de gemeente, waarbij hij tenminste de werkelijke waarde zal ontvangen, hetzij aan een derde, zo de gemeente geen gebruik van haar voorkeursrecht wenst te maken, en bevoegd blijft zelf de aan zijn eigendom toegekende of toegedachte bestemming te verwezenlijken. Van belang is voorts dat de Wvg de eigenaar in ruime mate rechtsbescherming biedt. Gelet op het voorgaande kan niet worden gezegd dat in de Omgevingswet (voorheen de Wvg) geen redelijk evenwicht is bereikt tussen het door die wet nagestreefde algemene belang en de fundamentele rechten van de eigenaar (vgl. o.a. ABRS 21 augustus 2002, ECLI:NL:RVS:2002:yAE6739). Tegen deze achtergrond behoeft niet bij iedere vestiging van een voorkeursrecht afzonderlijk te worden gemotiveerd waarom dit voorkeursrecht als proportioneel kan worden beschouwd, gelet op de belangen van de grondeigenaar. Dit geldt mutatis mutandis een

voorkeursrecht

besloten in de

ook

Daarbij moet ook worden bedacht dat het onderhavige voorkeursrecht aanvankelijk voor jaar was gevestigd, maar de werkingsduur van het voorkeursrecht is als gevolg van de inwerkingtreding van de Omgevingswet teruggebracht tot 5 jaar, met de mogelijkheid van verlenging. Van die mogelijkheid wordt thans gebruik gemaakt. voor

verlenging van

een

het voorkeursrecht.

10

2.

Ten tweede wordt de vraag

gesteld

of BPD

en

Timpaan

ook worden

uitgesloten

als

potentiële koper. Reactie: Naar

aanleiding hiervan kan worden opgemerkt dat een voorkeursrecht niet tot gevolg heeft gegadigden als kopers worden uitgesloten. Wel heeft een voorkeursrecht tot gevolg dat, ingeval van een voorgenomen vervreemding, de gronden eerst aan de gemeente te koop moeten worden aangeboden. De gemeente kan ontheffing verlenen van het voorkeursrecht. Voorstelbaar is dat de gemeente van die bevoegdheid gebruik maakt als de gronden kunnen worden verkocht aan BPD en/of Timpaan, waarbij van belang is dat de gemeente een overeenkomst met deze partijen heeft gesloten, gericht op de realisatie van de functie die op deze gronden is beoogd (de nieuwe woonwijk Gouwe Vaart). Daarmee ziet de gemeente zich ervan verzekerd dat de gronden zullen kunnen worden verworven met het doel, waarvoor het voorkeursrecht aanvankelijk is gevestigd. De gemeente benadrukt hierbij dat het voorkeursrecht geen doel op zich is, maar een middel om regie te kunnen blijven voeren op de gewenste ontwikkeling (zie hiervoor bij de reactie onder 1). Die regiefunctie wordt eveneens geborgd via deze overeenkomst. dat eventuele

3.

Tot slot wordt nog aangegeven dat de verschillende leden van de familie BM (geanonimiseerd) geen brieven hebben omtrent de aangetekende ontvangen voorgenomen verlenging van het voorkeursrecht.

Reactie Deze

aangetekende brieven zijn echter wel verzonden. Bovendien heeft de familie (geanonimiseerd) zienswijze kunnen indienen, zodat ook los van de ontvangst van deze aangetekende (geanonimiseerd) kennelijk in staat waren om hun brieven, de verschillende leden van de familie BM te geven. zienswijze een

Conclusie De argumenten

verlengen van

van

de

zienswijze geven

het voorkeursrecht.

naar

ons

oordeel geen reden

om

af te zien

van

het