B2 Parkeer- en Verkeersontwikkelplan Enkhuizen.

Parkeer- en Verkeersontwikkelplan

Eindrapport

Opgesteld in opdracht van: Gemeente Enkhuizen

Amersfoort, 12 januari 2023 Projectnr: GM178 Kenmerk:

Inhoudsopgave 1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

Inleiding ...................................................................................................................................................... 4 1.1 Waarom een nieuwe visie op parkeren? ........................................................................................ 4 1.2 Totstandkomingsproces van dit plan .............................................................................................. 5 De ambities van de gemeente Enkhuizen .................................................................................................. 6 2.1 Leidende keuzes en ambities .......................................................................................................... 6 2.2 Vier ambities voor het Parkeer- en Verkeersontwikkelplan ........................................................... 6 Ambitie 1: Historische kwaliteit behouden en versterken ............................................................. 7 Ambitie 2: Leefbaarheid en duurzaamheid verbeteren ................................................................. 7 Ambitie 3: Bereikbaarheid van alternatieve vervoerswijzen stimuleren ....................................... 7 Ambitie 4: Toegankelijke binnenstad voor iedereen ......................................................................

7 2.3 Alle vier ambities staan onder druk ................................................................................................ 7 Analyse huidige parkeersituatie en knelpunten ........................................................................................ 9 3.1 Parkeercapaciteit in de binnenstad ................................................................................................ 9 3.2 Parkeerdruk in de binnenstad.......................................................................................................10 3.3 Onduidelijke parkeersituaties .......................................................................................................11 3.4 Berekende parkeerbehoefte 2022 ................................................................................................11 3.5 Vergunningen ................................................................................................................................12 3.6 Onveilige situaties in de binnenstad .............................................................................................13 3.7 Toekomstige ontwikkeling parkeervraag binnenstad Enkhuizen ................................................13 Visie op parkeerbeleid..............................................................................................................................15 4.1 Ambitie 1:

Historische kwaliteit behouden en versterken ...........................................................15 4.2 Ambitie 2: Leefbaarheid en duurzaamheid verbeteren ...............................................................15 4.3 Ambitie 3: Bereikbaarheid van alternatieve vervoerswijzen stimuleren .....................................16 4.4 Ambitie 4: Toegankelijke binnenstad voor iedereen ....................................................................16 4.5 Van visie naar acties......................................................................................................................16 Concrete maatregelen van duurzaam parkeer- en verkeersbeleid .........................................................18 5.1 Maatregel 1: Realiseren extra parkeergelegenheid .....................................................................18 5.2 Maatregel 2: Aanpassen vergunningenbeleid ..............................................................................21 5.3 Maatregel 3: Invoeren parkeerbelasting en afschaffen blauwe zones.........................................22 5.4 Maatregel 4: Intensivering handhaving ........................................................................................24 5.5 Maatregel 5: Inzetten op digitalisering parkeerketen ..................................................................24 5.6 Maatregel 6: Duidelijkheid in

verwijzingen naar parkeerlocaties ................................................25 5.7 Integrale businesscase ..................................................................................................................25 5.8 Flankerende maatregelen gericht op vervolgopgaven .................................................................27 5.9 Samenhang tussen de maatregelen..............................................................................................29 Contouren uitvoeringsagenda ..................................................................................................................30 6.1 Actie 1: Parkeerverordeningen en -besluiten vaststellen .............................................................30 6.2 Actie 2: Haalbaarheidsonderzoek naar uitbreiding parkeerareaal ...............................................30 6.3 Actie 3: Bestemmingsplanwijziging en opname in het Omgevingsplan .......................................31 6.4 Actie 4: Aanschaf benodigde producten en diensten ...................................................................31 6.5 Actie 5: Implementeren van nieuw parkeerbeleid .......................................................................32 6.6 Actie 6: Fysieke aanpassingen binnenstad en monitoren verkeersafwikkeling en parkeersituatie

......................................................................................................................................................33 6.7 Actie 7: Afstemmen realisatie parkeercapaciteit met Zuiderzeemuseum ...................................34 Bijlagen .....................................................................................................................................................35 1. Berekende parkeerbehoefte .........................................................................................................35 2. Effecten betaald parkeren ............................................................................................................35 3. Uitgewerkte businesscase betaald parkeren ................................................................................36

4. 5. 6. 7. 8.

Technische toelichting ..................................................................................................................42 Risico’s en beheersing ...................................................................................................................46 Vergelijking met andere gemeenten ............................................................................................48 Onduidelijke en onveilige parkeersituaties ..................................................................................49 Begrippenlijst ................................................................................................................................53

3 / 53

xxx

1.

Inleiding

1.1

Waarom een nieuwe visie op parkeren?

Enkhuizen is een van de meest karakteristieke steden van Nederland. De geschiedenis van de stad is lang en rijk – en dat is goed zichtbaar in de prachtige oude binnenstad met z’n vele historische monumenten, smalle straten en karakteristieke vestigingswal. Enkhuizen is ook een stad waar het heerlijk winkelen is. Het aanbod van horeca is rijk en gevarieerd. Én de stad beschikt over meer dan uitstekende watersportfaciliteiten. Geen wonder dat Enkhuizen jaarlijks vele tienduizenden bezoekers trekt. De gemeente Enkhuizen zet in op een groei van het aantal bezoekers, maar kiest ook nadrukkelijk voor behoud – behoud van het unieke, historische karakter en van het prettige leefklimaat. Dat vereist duidelijke keuzes, waarbij rekening wordt gehouden met de wensen en belangen van inwoners, ondernemers, bezoekers en overige gebruikers van de stad. De keuzes betreffen ook de mobiliteit en het auto parkeren in de stad. Figuur 1.1: Hoge kwaliteit Enkhuizen met historie en water.

Het historisch ontwikkelde stratenpatroon van Enkhuizen is niet gemaakt voor (grote) auto’s en de parkeerruimte voor auto’s is er dan ook schaars. Dat leidt al jaren tot discussie over het parkeerbeleid in de binnenstad. Zo is er altijd spanning tussen enerzijds het voordeel van het gemakkelijk parkeren voor inwoners en bezoekers en anderzijds de overlast die het parkeren en rondrijdende automobilisten in de binnenstad veroorzaken voor andere groepen die belangrijk zijn voor de stad. Deze problemen worden in de toekomst alleen maar groter. De verwachting is dat het autobezit en -gebruik in de toekomst toenemen. Deze verwachting is gebaseerd op de geprognosticeerde groei van het aantal inwoners, wiens mobiliteitsbehoefte niet in zijn geheel door het openbaar vervoer of andere modaliteiten kan worden afgevangen. Ook ontstaan er nieuwe problemen door de groei van elektrische voertuigen, bakfietsen en andere hybride vervoerwijzen en de groei van stadsdistributie door het online bestelgedrag van inwoners. Bij ongewijzigd beleid zou de overlast daardoor stijgen – wat de binnenstad uiteindelijk minder aantrekkelijk maakt voor de bewoners en voor bezoekers en daardoor weer voor bedrijven die baat hebben bij veel bezoekers. In dit rapport wordt voorgesteld om duidelijke nieuwe keuzes te maken, waarbij ruimtelijke kwaliteit boven het faciliteren van de auto komt.

Die insteek past ook in deze tijd. In veel Nederlandse steden is er een herwaardering van groene en historische woonomgevingen in en om historische binnensteden. Steeds meer mensen kiezen er bewust voor om te wonen in een karakteristieke omgeving met een levendige openbare ruimte, waar het prettig vertoeven is en in nabijheid van diverse voorzieningen.

4 / 53

1.2

Totstandkomingsproces van dit plan

In 2018 is het raadsbreed akkoord in Enkhuizen vastgesteld. In het uitvoeringsprogramma wordt gesteld dat het College het initiatief neemt om een integraal plan voor parkeren en verkeerscirculatie op te stellen. Hiervoor is een Parkeer- en Verkeersontwikkelplan opgesteld. Op 26 januari 2021 zijn door de raad zowel het Parkeer- en Verkeersontwikkelplan alsmede de amendementen ‘Jans-Nauta’ en ‘Nauta-Jans’ niet aangenomen. Om te voorkomen dat alle ontwikkelingen in het parkeerbeleid stil komen te liggen is in de raadsvergadering van 2 maart 2021 de motie ‘Vennema-Nauta’ aangenomen. In deze motie werd het college van B&W gevraagd om een verbeterde versie van het raadsvoorstel voor te bereiden. In deze motie is verzocht om: 1. Een voorstel voor te bereiden met de volgende punten: a. Het uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek voor de uitbreiding van het parkeerareaal aan de buitenranden van de stad met als optie betaald parkeren b. Het terugbrengen van blauwe zones naar een uur c. Een aanpassing van het vergunningsysteem, met progressieve tarieven voor bewonersvergunningen met een maximaal aantal van twee vergunningen per adres. Zakelijke vergunningen worden uitsluitend ten behoeve van medewerkers buitendienst beschikbaar gesteld. d. In de parkeerverordening wordt opgenomen dat bij nieuwe ontwikkelingen de parkeervoorziening op eigen erf gerealiseerd wordt 2.

Het uitvoeren van een duidelijke kosten- en batenanalyse van de voorgestelde wijzigingen 3. Bij het raadsvoorstel kwaliteit, pragmatisme en voortvarendheid te bundelen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Op 29 juni 2021 heeft de gemeenteraad besloten om voor de herziening van het Parkeer- en Verkeersontwikkelplan vier stappen uit te voeren en extra budget beschikbaar te stellen: 1. bespreken bestuursopdracht; 2. opstellen Peilnota; 3. herzien Parkeer- en Verkeersontwikkelplan; 4. implementatie . Figuur 1.2: Schematische weergave totstandkomingsproces

Bestuursopdracht

Peilnota

Herzien Parkeer- en Verkeersontwikkelplan

Implementatie

In de raadsvergadering van 23 november 2021 heeft de gemeenteraad de Peilnota besproken waarin een aantal bouwstenen zijn uitgewerkt voor het nieuwe parkeer- en verkeersbeleid. Met de behandeling van de Peilnota heeft de gemeenteraad zich uitgesproken om de volgende bouwstenen mee te nemen in het herziene Parkeer- en Verkeersontwikkelplan: 1. Parkeercapaciteit uitbreiden aan de rand van de stad (500 extra plekken). 2. Verder beperken van vergunningen voor bewoners/overige vergunninghouders. 3. Invoeren van betaald parkeren met het eerste uur gratis. 4. Differentiëren naar seizoen: toezegging voor (summiere) nadere verkenning opties. Deze bouwstenen dragen bij aan het autoluwer maken van de binnenstad en het beperken van zoekverkeer in de stad. Hierdoor ontstaat er meer ruimte voor groen, krijgt de binnenstad een betere verblijfskwaliteit en komt het unieke historische karakter beter tot zijn recht.

5 / 53

xxx

2.

De ambities van de gemeente Enkhuizen

2.1

Leidende keuzes en ambities

Enkhuizen heeft twee belangrijke doelen: de gemeente wil de economische clusters leisure, maritiem en agribusiness versterken en wil een aantrekkelijke woon-, werk- en recreatiestad zijn. Om gericht aan deze doelen te kunnen werken, heeft de gemeenteraad in 2014 het rapport Routekaart naar de toekomst vastgesteld. In de Routekaart naar de toekomst worden drie strategische keuzes belicht. De eerste strategische keuze is dat Enkhuizen een flexibele stad wil zijn met een zomer- en een winterbeeld. In de zomer ligt de nadruk op de belevingsstad Enkhuizen, waar bezoekers ongestoord kunnen wandelen, flaneren en op verschillende plekken in de stad wat kunnen beleven. De toeristische sector krijgt in die periode veel ruimte. In de winter verandert de stad naar een ondernemende stad, waarin lokale ondernemers optimaal worden gefaciliteerd. De tweede strategische keuze is dat Enkhuizen een dynamische stad wil zijn. In de visie van Enkhuizen zijn bedrijven en bewoners dan verbonden met de binnenstad, waarbij de ondernemende samenleving de ruimte krijgt om zich te ontwikkelen en te tonen. De derde strategische keuze is dat Enkhuizen op land en op water ruimte geeft aan verblijf en mobiliteit. Hierbij gaat het om goede verbindingen, aanbod van (modern) vervoer en attractieve ruimtes, programma’s en gebouwen.

Voor het stimuleren van het toerisme in Enkhuizen zijn voldoende instrumenten aanwezig: de historische binnenstad, het intieme karakter van de vesting, de grootschalige attracties en het zicht over het water. Om het centrum aantrekkelijk te laten zijn is wel belangrijk dat detailhandel, toerisme, horeca en evenementen in evenwicht blijven. Ook de bewoners en de economische clusters (leisure, maritiem en agribusiness) hebben hier een rol in. Ook de Stadsvisie 2030 benoemt deze drie strategische keuzes van de Routekaart. Het visiedocument beschrijft echter ook bepaalde (afgeleide) ambities. De volgende zijn relevant voor het Parkeer- en Verkeersontwikkelplan: 1. Enkhuizen gaat uit van haar kernkwaliteiten en benut haar cultuurhistorisch erfgoed en de unieke ligging aan het water. 2. Enkhuizen brengt samenhang aan in de fysieke structuur van de stad door voor concentratiegebieden en goede verbindingen te kiezen. 3. Enkhuizen zet in op verbetering van de openbare ruimte en verbindende routes en op versterking en uitbreiding van het groen in de hele stad. 4. Enkhuizen stimuleert het gebruik van alternatieve vervoerswijzen zodat de binnenstad autoluw kan zijn. 5. In Enkhuizen worden parkeermogelijkheden aan de rand van de binnenstad gecreëerd en deze worden vervolgens verbonden met de binnenstad door middel van bijzondere vormen van transport.

2.2

Vier ambities voor het Parkeer- en Verkeersontwikkelplan

In een compacte, historische stad als Enkhuizen moeten er wel keuzes worden gemaakt over het gebruik van de openbare ruimte. Er zijn meerdere claims op de ruimte terwijl elke vierkante meter toch maar één keer kan worden gebruikt en bestemd. Geparkeerde en rijdende auto’s nemen momenteel kostbare ruimte in en oefenen invloed uit op de aanblik en de leefbaarheid in de stad. Sturen op parkeren is dan een manier om de binnenstad aan te passen. In samenspraak met het College, de Raad, stakeholders en het ambtelijk apparaat van Enkhuizen zijn op basis van bovenstaande strategische keuzes uit de Routekaart naar de Toekomst en de aanvullende ambities uit de Stadsvisie 2030 vier ambities voor dit Parkeer- en Verkeersontwikkelplan geformuleerd.

6 / 53

Ambitie 1: Historische kwaliteit behouden en versterken De eeuwenlange geschiedenis van Enkhuizen is zichtbaar in de binnenstad. Dit historische karakter trekt toeristen aan. Ook de bewoners en andere stakeholders waarderen de historische kenmerken van de binnenstad. De gemeente Enkhuizen wil deze historische kwaliteit behouden en versterken. Dit betekent een vrij zicht op monumentale panden en een binnenstad met zo min mogelijk auto’s.

Ambitie 2: Leefbaarheid en duurzaamheid verbeteren Leefbaarheid kent verschillende facetten. De gemeente Enkhuizen wil een leefbare binnenstad creëren waarbij wordt ingezet op verbetering van de openbare ruimte en minder autoverkeer. Dit betekent allereerst dat het groen wordt uitgebreid, wat past bij de klimaatadaptieplannen voor Enkhuizen. Daarnaast is veiligheid een belangrijk aspect van de leefbaarheid. Wanneer verkeersonveilige situaties ontstaan, tast dit de leefbaarheid aan. De inzet is dan ook om veilige fiets- en wandelroutes in de binnenstad te creëren.

Ambitie 3: Bereikbaarheid van alternatieve vervoerswijzen stimuleren De gemeente Enkhuizen zet in op een binnenstad die goed bereikbaar is voor alternatieve vervoerwijzen, zoals fietsen en wandelen. De gemeente wil hiermee het fietsen en wandelen stimuleren, onder meer door het creëren van veilige en autoluwe fietsroutes en aantrekkelijke wandelpaden naar de binnenstad.

Ambitie 4: Toegankelijke binnenstad voor iedereen De binnenstad van Enkhuizen dient volgens de gemeente Enkhuizen voor iedereen gemakkelijk toegankelijk te zijn. Juist voor bewoners en bezoekers van doelgroepen die minder mobiel zijn, is het belangrijk dat zij toegang hebben tot hun woning in de binnenstad of de toeristische trekpleisters in de binnenstad.

2.3

Alle vier ambities staan onder druk

In het huidige parkeer- en verkeerssysteem van de binnenstad van Enkhuizen staan de vier ambities onder druk. Met de voortzetting van het huidige beleid worden die niet behaald. Om die ambities wél te kunnen behalen staat de gemeente voor een aantal opgaven die in dit Parkeer- en Verkeersontwikkelplan worden ingevuld. Onderstaande tabel benoemt per ambitie de bedreigingen en de opgaven. Tabel 2.1: Ambities Parkeer- en Verkeersontwikkelplan, met bedreigingen en opgaven Ambitie Historische kwaliteit behouden en versterken

Leefbaarheid en duurzaamheid verbeteren

Bereikbaarheid van alternatieve vervoerswijzen stimuleren

Toegankelijke binnenstad voor iedereen

Bedreiging Rondrijdende auto’s en geparkeerde auto’s voor monumenten belemmeren het historische aanzicht

Opgaven Ruimte scheppen voor de beleving van historische waarden door vermindering autoverkeer en parkeermogelijkheden in oude delen van de binnenstad De ruimte in de binnenstad beperkt. Ruimte scheppen voor groen door het Hierdoor ontstaan onveilige situaties aantal auto’s te reduceren in de door de auto’s in smalle straten. binnenstad. Vergroting belevingswaarde binnenstad met aantrekkelijke straatbeelden Smalle straten en smalle trottoirs bieden Cruciale verbindingen verbeteren en weinig ruimte aan fietsers en ruimte scheppen voor fietsers en voetgangers. Daarnaast ontstaan voor de voetgangers als alternatief voor auto. fietsroutes vanuit de buitenwijk onveilige Vermindering zoektijd naar parkeerplaats situaties bij het oversteken van de Dreef door duidelijkheid over mogelijkheden Mindervalide doelgroepen kunnen niet Verbetering bereikbaarheid voor zich niet overal gemakkelijk verplaatsen specifieke doelgroepen, zowel met auto in de binnenstad als specifieke vervoermiddelen voor mindervaliden

7 / 53

De hoge parkeerdruk in de binnenstad zorgt ervoor dat bezoekers moeite hebben een vrije parkeerplek te vinden. Ook is het huidige parkeerbeleid onduidelijk voor bezoekers. Dit alles zorgt voor ‘zoekverkeer’: rondrijdend verkeer dat op zoek is naar een parkeerplaats. Verder gaan bezoekers parkeren op plaatsen waar dat onwenselijk is. Dit schaadt niet alleen de kwaliteit van de binnenstad, maar ook de beleving van de binnenstad voor bezoekers en winkelaars, wat negatief doorwerkt op de economie. Ook voor veel bewoners is het autoverkeer in de binnenstad een aantasting van het woongenot. Om deze opgaven aan te pakken zijn in de Peilnota diverse oplossingsrichtingen voorgesteld. Op basis van de Peilnota zijn de volgende bouwstenen als richting meegegeven: 1. Parkeercapaciteit stapsgewijs uitbreiden aan de rand van de stad (op korte termijn 500 plekken). 2. Verder beperken van vergunningen voor bewoners/overige vergunninghouders. 3. Invoeren van betaald parkeren met het eerste uur gratis. 4. Differentiëren naar seizoen: toezegging voor (summiere) nadere verkenning opties. De raad heeft zich bij de behandeling van de Peilnota op 23 november 2021 niet expliciet uitgesproken over de nadere uitwerking van ‘het verkorten van de parkeerduur van de bestaande blauwe zones in het centrum’, zoals omschreven in de Peilnota.

In dit plan is opgenomen dat de blauwe zones worden afgeschaft en het eerste uur parkeren gratis is voor inwoners van Enkhuizen. Met de maatregel wordt de duur van vrij parkeren in de binnenstad verder beperkt.

8 / 53

3.

Analyse huidige parkeersituatie en knelpunten

Het huidige parkeerbeleid en verkeerssysteem kent verschillende knelpunten. Uit data-analyses blijkt dat de parkeerdruk in bepaalde gebieden van de binnenstad van Enkhuizen hoog is. Daarnaast blijkt uit de discussies die in 2021 zijn gevoerd met de stakeholders en uit de workshop met de ambtenaren dat de verbindingen van het huidige verkeerssysteem niet overal optimaal zijn. Het gevolg is dat de vier ambities van de gemeente Enkhuizen momenteel onvoldoende worden ingevuld.

3.1

Parkeercapaciteit in de binnenstad

In 2022 is door MuConsult een analyse van het parkeerareaal gedaan in de binnenstad van Enkhuizen – het gebied binnen de vestingmuren – en de schil om de binnenstad heen, waaronder industrieterrein de Ketenwaal, het gebied rond het Zuiderzeemuseum, het Enkhuizerzand, het zuidelijke deel van Plan Noord en Westeinde. De resultaten van deze analyse zijn opgenomen in de Rapportage schouw parkeeraanbod Enkhuizen 2022 (separate bijlage). Uit het veldwerk is gebleken dat de parkeercapaciteit in en rond de binnenstad van Enkhuizen ca. 7.000 parkeerplaatsen bedraagt, waarvan ca. 3.700 parkeerplaatsen in de binnenstad liggen (zie figuur 3.1 en tabel 3.1). Dit komt ongeveer overeen met het parkeerdrukonderzoek, door adviesbureau Goudappel Coffeng in 2016 waarin een capaciteit van ca. 3.600 parkeerplaatsen was geconstateerd. Het becijferde verschil betreft grotendeels het parkeerterrein aan de Flevolaan. Dit terrein was ten tijde van de telling in 2016 privaat eigendom. Inmiddels wordt gewerkt aan publieke openstelling van het parkeerterrein. Om deze reden is het in de meest recente capaciteitstelling wel meegenomen. Bij de genoemde capaciteit moet worden aangetekend dat er waarschijnlijk nog parkeerplaatsen worden onttrokken om ruimte te bieden voor andere beleidsdoelen, zoals erfgoedbehoud, ondergrondse afvalcontainers en groen.

Ook zal de nog uit te werken laadpalenstrategie parkeerplaatsen onttrekken aan de algemene voorraad, ten faveure van bezitters van elektrische auto’s. Figuur 3.1: Gebied waarin parkeeranalyses zijn uitgevoerd in 2022

9 / 53

Tabel 3.1: Huidige parkeercapaciteit in de binnenstad van Enkhuizen Huidige situatie Centrumgebied Zone Vrij Vergunningen

Blauw

Betaald

Totaal

Centrumzone 1

0

729

225

0

954

Centrumzone 2

0

591

111

0

702

Centrumzone 3

0

598

8

0

606

Centrumzone 4

0

638

123

0

761

P+R Station

360

0

0

0

360

Flevolaan

150

0

0

0

150

Dirk Chinaplein

150

0

0

0

150

Nieuw

0

0

0

0

0

Totaal

660

2.556

467

0

3.683

3.2

Parkeerdruk in de binnenstad

Uit het parkeerdrukonderzoek door Goudappel Coffeng in de binnenstad van Enkhuizen in 2016. Het onderzoek concludeerde dat de piekbelasting van de parkeercapaciteit in het zomerseizoen ligt. Vooral tijdens evenementen stijgt de parkeerdruk en is de parkeercapaciteit in sommige gebieden ontoereikend. In een groot aantal straten in het centrum bleek de parkeerdruk echter ook hoog in situaties zónder grote evenementen. Tijdens de drukmeting, die uitgevoerd is op vrijdag 26 en zaterdag 27 februari 2016, was de gemiddelde parkeerdruk 68%. Inwoners en bezoekers ervaren parkeeroverlast bij een parkeerdruk van boven de 80%, dus voor de totale binnenstad inclusief schil was de parkeercapaciteit tijdens de metingen in 2016 in principe voldoende. Figuur 3.2: Hoge parkeerdruk in de binnenstad.

Maar die 68% is wel een gemiddelde. Er is sprake van variatie in parkeerdruk in verschillende straatdelen. Al met al blijkt dat bijna een kwart van de straatdelen in het centrum in 2016 een parkeerdruk had die hoger is dan 100%. Ruim de helft van de straten zit tijdens de piekbezetting op zaterdagmiddag boven de 80% bezetting. In de schil rond het centrum is de parkeerdruk lager, maar ook hier is de parkeerdruk in een derde van de straten tijdens de piek hoger dan 80% Tijdens de ophaalronde voor de Omgevingsvisie Enkhuizen (juni 2021) gaf 68% van de deelnemers aan dat er meer parkeerplaatsen moeten komen.

10 / 53

De parkeeranalyses in 2022 hadden als primair doel het goed in kaart brengen van de beschikbare parkeercapaciteit en de daarbij geldende regimes. Er is ook een parkeerdrukmeting gehouden. In het totale gebied (inclusief schil) was de parkeerdruk 52% (zone 3) tot 68% (zone 2) na 15:00. Merk op dat de parkeerdruk niet gemeten is op de maatgevende piekdagen en bovendien in Coronatijd, waarin veel inwoners relatief vaak thuis waren en bezoekers en werknemers juist bijna volledig weg bleven. Daarnaast is bekend dat de zomermaanden drukker zijn dan de wintermaanden. Dit komt omdat er in de zomermaanden veel meer bezoekers komen om van de watersportmogelijkheden, musea en het karakteristieke winkelcentrum te genieten, terwijl inwoners en werknemers ook gebruik maken van de parkeercapaciteit. Om de parkeerbehoefte in de zomer te bepalen zijn een aantal gegevens verzameld van het kernwinkelgebied en de intensiteit op de provinciale weg N307. Hieruit blijkt dat de zomermaanden ongeveer 20% drukker zijn dan de rest van het jaar. Nota bene: in bovengenoemde parkeeranalyses is de parkeerbehoefte van het Zuiderzeemuseum niet meegenomen. Het Zuiderzeemuseum heeft de wens om extra parkeerplaatsen in de nabijheid van het museum te realiseren.

Daarbij gaat het om het verplaatsen van de parkeerplaatsen naar de binnenstad die nu beschikbaar zijn bij de Krabbersplaat waar de boot naar het museum vertrekt (nu circa 350 pp structureel beschikbaar op Krabbersplaat, de bezetting fluctueert in het seizoen). Als deze parkeerbehoefte in de binnenstad moet worden opgevangen, zal de parkeerdruk hier toenemen.

3.3

Onduidelijke parkeersituaties

De huidige parkeersituatie met meerdere parkeerregimes zorgt op meerdere plaatsen voor onduidelijke parkeersituaties. Zo zorgt de versnippering van de parkeerplaatsen die als blauwe zone zijn aangemerkt met name in centrumzone 1 voor een grote afwisseling tussen verschillende parkeerregimes. Op sommige plaatsen, zoals op het Zuiderkerkplein (figuur 7.4 in bijlage), wordt binnen 50 meter tweemaal van regime gewisseld (van vergunningparkeren naar blauwe zone en vice versa). Dit schept onduidelijkheid voor de parkeerder. Daarnaast is op verschillende plaatsen in het centrum sprake van meerdere parkeerregimes op hetzelfde parkeerterrein of hetzelfde straatdeel. Met name op de parkeerterreinen Patershof (figuur 7.5 in bijlage) en Boschplein (figuur 7.6 in bijlage) is dit niet wenselijk en ook niet duidelijk aangegeven in de routeverwijzingen. In sommige straatdelen, zoals de Noorder Havendijk (figuur 7.7 in bijlage), geldt aan de ene zijde van de straat vergunningparkeren en aan de andere zijde kortparkeren met parkeerschijf. Hier is een eenduidig parkeerregime wenselijk. Op sommige plekken in de binnenstad is de onduidelijkheid nog groter doordat bebording en belijning niet op elkaar aansluiten. Een goed voorbeeld is de Venedie.

Hier geeft het bord het einde van de blauwe zone aan en het begin van het vergunningengebied, terwijl de blauwe belijning nog doorloopt (figuur 7.8 in bijlage). Dit schept verwarring voor parkeerders. Buiten het centrum is de parkeersituatie op het Dirck Chinaplein voor veel parkeerders onduidelijk. Dit terrein was voorheen ingericht als een blauwe zone voor kortparkeerders met een maximale parkeerduur. In 2020 is deze maximale parkeerduur echter komen te vervallen waardoor het parkeerterrein vrij toegankelijk is voor langparkeerders. De blauwe belijning ter aanduiding van de blauwe zonevakken staat echter nog steeds op straat (figuur 7.9 in bijlage). Hierdoor verkeren veel parkeerders in de veronderstelling dat men nog altijd gebonden is aan een maximale parkeerduur, getuige het aantal parkeerschijven dat achter de voorruiten van de geparkeerde auto’s zichtbaar was.

3.4

Berekende parkeerbehoefte 2022

In 2022 heeft MuConsult de parkeerbehoefte van inwoners en bezoekers berekend. Deze actie is uitgevoerd om de bouwstenen van het nieuwe parkeerbeleid uit te kunnen voeren. De werkelijke

11 / 53

parkeerbehoefte is niet hetzelfde als de parkeerdruk, omdat de vertoonde parkeerbehoefte verandert als de parkeercapaciteit verandert. Bij een grotere capaciteit, wordt de vraag van parkeerders zichtbaar die bij een lagere capaciteit geen ruimte hebben om in de binnenstad te parkeren en een andere keuze maken bijvoorbeeld een parkeerplaats elders opzoeken, met het openbaar vervoer komen of een andere bestemming kiezen). Dit is de latente vraag. De berekende behoefte betreft dus de parkeervraag die uit een drukmeting niet zichtbaar wordt. De berekende parkeerbehoefte houdt geen rekening met de capaciteit en zegt dus meer over het aantal parkeerplaatsen dat daadwerkelijk nodig is per doelgroep, gedifferentieerd naar deel van de dag (ochtend, overdag, avond) en dagen van de week (weekdagen versus weekenddagen en bijzonderheden zoals marktdagen). In deze analyse is de parkeerbehoefte van inwoners, werknemers en bezoekers berekend op basis van een combinatie van een groot aantal bronnen, waaronder het Koopstromenonderzoek 2018 en de CROW parkeerkentallen en aanwezigheidspercentages voor wonen, werken en winkelen per dagdeel en dag. Hierbij is gekeken naar het drukste moment, namelijk de zaterdagmiddag in de zomermaanden. De parkeerbehoefte van bezoekers van het Zuiderzeemuseum is in deze berekening niet meegenomen. Uit de berekeningen blijkt dat er op deze momenten ca.

1.400 parkeerplaatsen te weinig zijn om in de behoefte van inwoners en bezoekers te voorzien (zie bijlage 1). Buiten de zomermaanden is het tekort ca. de helft hiervan. Deze tekorten gelden wanneer er geen aanvullend beleid wordt ingevoerd. Een gedeelte van dit tekort is niet zichtbaar op straat omdat bezoekers parkeren op andere plaatsen (buiten het centrum), vaker kiezen voor OV en fiets of kiezen voor andere bestemmingen, zoals winkelcentrum Streekhof in Bovenkarspel of een andere historische stad als Hoorn. Tabel 3.2: capaciteit en berekende behoefte* op het maatgevende moment Parkeerregime Capaciteit 2.556 467 0 660 3.683

(Bewoners)vergunning centrum Blauwe zone Betaald centrum Vrij Totaal

Huidige situatie Berekende behoefte 1.700 2.700 0 700 5.100

* Exclusief parkeerbehoefte bezoekers Zuiderzeemuseum

3.5

Vergunningen

De hoge parkeerdruk wordt versterkt doordat Enkhuizen in vergelijking met andere steden relatief veel inwoners in de binnenstad heeft wonen, die parkeren met een eerste of tweede bewonersparkeervergunning. In februari 2022 zijn er in Enkhuizen 3.355 parkeervergunningen uitgegeven, waarvan het overgrote deel eerste bewonersvergunningen betreft (zie tabel 3.3). Het aantal uitgegeven parkeervergunningen is ongeveer gelijk aan de totale parkeercapaciteit in de binnenstad. Op 19 november 2021 zijn er nadere regels in werking getreden waarmee een maximum is gesteld aan het aantal bewonersparkeervergunningen in de binnenstad. Dat maximum aantal is gelijk aan het aantal dat op 19 november jl. was verstrekt. Zodra het maximum is bereikt, worden opvolgende aanvragers voor onbetaalde tijd op een wachtlijst geplaatst. De werkelijke vraag naar bewonersparkeervergunningen ligt dus hoger. Deze maatregel is van tijdelijke aard en is ingevoerd in afwachting van nieuw parkeerbeleid. Tabel 3.3: Uitgegeven vergunningen in 2022 Vergunningen 2022

Zone 1

Zone 2

Zone 3

Zone 4

Buiten

Totaal

1e Bewonersparkeervergunning

605

559

448

493

3

2.108

2e Bewonersparkeervergunning

167

140

108

122

1

538

12 / 53

Bedrijfsparkeervergunning

89

24

11

35

5

164

Bezoekers (Kraskaart)

8

8

6

12

0

34

Dienstenparkeervergunning

14

17

4

9

120

164

Mantelzorgparkeervergunning

3

0

0

1

7

11

Tijdelijke parkeervergunning

14

8

10

9

3

44

Zorgverlenersparkeervergunning

33

22

7

79

151

292

Totaal

933

778

594

760

290

3.355

3.6

Onveilige situaties in de binnenstad

Uit sessies met stakeholders en de workshop met het ambtelijk apparaat die in 2021 gehouden zijn bleek dat het huidige verkeerssysteem zorgt voor knelpunten. De binnenstad van Enkhuizen kent op de meeste plekken geen scheiding tussen gemotoriseerd verkeer en fietsers, die daardoor hinder ondervinden. Ook voetgangers ondervinden hinder. Op bepaalde plekken zijn er geen of alleen smalle trottoirs. Dit speelt met name in het zuidoostelijke deel van de binnenstad (het gebied rond de Zuider Havendijk), waar bijna geen trottoirs zijn. Het gevolg is dat wandelaars op de rijbaan moeten lopen. Ook elders zorgen de smalle trottoirs ervoor dat mindervaliden zich niet overal goed door de binnenstad kunnen verplaatsen. Het komt ook met regelmaat voor dat auto’s (gedeeltelijk) op de stoep geparkeerd staan, waardoor de toegankelijkheid voor voetgangers verslechtert. In een aantal (smalle) straten in de binnenstad is eenrichtingsverkeer ingesteld om de veiligheid te verbeteren. Dit wordt echter veelvuldig genegeerd waardoor er nog gevaarlijkere situaties ontstaan. Dit speelt met name in de Schimmelstraat, Donkerstraat, het Kreupeltje, de Klopperstraat en Westerstraat De smalle straten veroorzaken ook problemen voor voertuigen en hulpdiensten. Op bepaalde plekken in de binnenstad kunnen grotere voertuigen elkaar niet of nauwelijks passeren.

Ook is er op veel plaatsen weinig ruimte voor vrachtverkeer om te laden en te lossen. Er kunnen dan gemakkelijk chaotische situaties ontstaan, waarbij men zich niet altijd aan de regels houdt. Zo loste een vrachtwagen wegens ruimtegebrek op de Dijk zijn lading op de brug tussen de Dijk en de Spoorstraat (figuur 7.11 in bijlage). Vrachtwagens lossen ook regelmatig op plekken met een stopverbod, zoals het Venedie en de Melkmarkt, of op stoepen. De aangewezen laad- en losplekken worden minder gebruikt. Een ander punt dat naar voren is gekomen in de sessies met de stakeholders en de workshop met ambtenaren is dat de verbindingen tussen Enkhuizen-Noord en de binnenstad niet optimaal zijn. Voor fietsers en wandelaars ontstaan er gevaarlijke situaties zoals bij de oversteek op de Dreef. Bovendien zijn de routes in Enkhuizen-Noord naar de binnenstad niet fietsvriendelijk. Ook dit heeft negatieve gevolgen voor de economie (mensen gaan makkelijk naar andere winkelgebieden), bezoekers (minder uitwisseling met bijvoorbeeld het Zuiderzeemuseum) en bewoners.

3.7

Toekomstige ontwikkeling parkeervraag binnenstad Enkhuizen

De parkeerdruk neemt de komende jaren verder toe zonder aanvullend beleid. Dit komt met name door de herbestemming en inbreiding van nieuwe woningen in het centrum. Hierdoor neemt de parkeerbehoefte van bewoners en hun bezoek toe. De ontwikkeling van Enkhuizerzand zal ook voor meer mobiliteitsstromen zorgen. Tevens wordt door de vergrijzende trend een toename van autobezit in de binnenstad verwacht. Op basis van de beschikbare inzichten wordt ervan uitgegaan dat de parkeerbehoefte van werknemers, bezoekers aan het kernwinkelgebied en aan de publiekstrekkers per gebruiker van de binnenstad stabiel blijft. Hierbij wordt verondersteld dat er geen veranderingen in vervoerswijzekeuze en de parkeerduur zullen plaatsvinden.

13 / 53

Voor 2030 is de verwachting dat door de autonome groei de parkeerbehoefte in totaal met 150 plaatsen toeneemt ten opzichte van 2022, wat veroorzaakt wordt door de parkeerbehoefte van inwoners van nieuwe woningen en transformatie van panden naar woningen en bezoekersstromen. Het parkeertekort op zaterdagen in de zomermaanden neemt toe met ca. 20%. De parkeerbehoefte van het Zuiderzeemuseum is hierin nog niet meegenomen. Een andere trend die moet worden opgemerkt is de verdere elektrificatie van het wagenpark. Richting 2030 worden steeds meer voertuigen elektrisch. Naar schatting is het viervoudige aan laadvoorzieningen nodig om de laadbehoefte te kunnen voorzien. Aangezien benzine- en dieselvoertuigen geen gebruik mogen maken van oplaadplaatsen en elektrische auto’s er slechts kortdurend mogen blijven staan (uitsluitend om de accu op te laden) betekent dit dat er een aantal parkeerplaatsen aan de capaciteit zal worden onttrokken. Andere beleidsdoelen, zoals het ruimte bieden aan groen, versterken van verblijfskwaliteit en erfgoedbehoud, zorgen eveneens voor vermindering van de capaciteit. Figuur 3.3 toont een schematische weergave van de ontwikkeling van vraag- en aanbod van parkeerplaatsen. In de huidige situatie (en zeker tijdens de Coronapandemie) zijn er in grote delen van het centrum voldoende parkeerplaatsen.

Naarmate de Corona-effecten wegebben zal het aantal bezoekers weer toenemen en waarschijnlijk ook doorgroeien. Ook het autobezit van inwoners neemt toe omdat er ruimtelijke ontwikkelingen plaatsvinden in het centrum van Enkhuizen. Daar staat tegenover dat de parkeercapaciteit juist onder druk staat. De verwachting is dat het aantal parkeerplaatsen in het centrum zal afnemen als gevolg van integrale afwegingen van beleid, met focus op de ambities van Enkhuizen uit de Omgevingsvisie.

Tekort

Overschot

Huidige situatie

Tekort p-plaatsen neemt toe

Parkeervraag en - aanbod

Figuur 3.3: Schematische weergave ontwikkeling in parkeerbalans centrum Enkhuizen

Toekomstige situatie

14 / 53

4.

Visie op parkeerbeleid

In deze paragraaf wordt de visie uiteengezet op het beoogde nieuwe parkeerbeleid in Enkhuizen. In deze visie wordt duidelijk gemaakt hoe beleidsmatig ingespeeld moet worden om de geconstateerde knelpunten en uitdagingen in hoofdstuk 3 op te lossen. Basis vormen de vier in paragraaf 2.2 geformuleerde ambities voor dit Parkeer- en Verkeersontwikkelplan.

4.1

Ambitie 1: Historische kwaliteit behouden en versterken

Om invulling te kunnen geven aan deze ambitie moet meer ruimte geschapen worden voor de beleving van historische waarden. Dit kan door vermindering autoverkeer en parkeermogelijkheden in oude delen van de binnenstad. Gevolg is een autoluwere binnenstad met meer ruimte voor historische kwaliteit. Hoe dit te bereiken? Belangrijkste doel is om te zorgen dat minder auto’s het centrum van Enkhuizen binnenkomen. Belangrijkste stuurmiddel hierbij is de hoeveelheid beschikbare parkeerplaatsen in het centrum. Dit moet dus verminderd worden. Om wel aan de parkeervraag te kunnen blijven voldoen en ook de toekomstige extra verwachte parkeervraag op te kunnen vangen is extra parkeercapaciteit aan de randen van het centrum noodzakelijk. Dit biedt ruimte om het aantal parkeerplaatsen in het centrum op termijn op historische waardevolle plekken te verminderen. Met alleen extra parkeergelegenheid aan de randen van de stad wordt echter het doel niet bereikt. Door betaald parkeren in te voeren worden parkeerders belast op het ruimtebeslag dat ze in de binnenstad van Enkhuizen innemen. Het is belangrijk dat de tariefstelling passend is voor de Enkhuizense context en dat het geen verdienmodel mag worden.

Bijkomend voordeel is dat met de opbrengsten van betaald parkeren de gemeente in staat is de forse investeringen die gemoeid zijn met de aanleg van extra parkeervoorzieningen aan de randen van het centrum te financieren. Om reguliere bezoekers (inwoners van Enkhuizen) niet onnodig op kosten te jagen bij hun dagelijkse boodschappen wordt het eerste uur parkeren gratis gehouden.

4.2

Ambitie 2: Leefbaarheid en duurzaamheid verbeteren

Om invulling te kunnen geven aan deze ambitie komt er meer ruimte voor groen, speeltoestellen en worden de onveilige situaties in de binnenstad aangepakt. Dit kan door het onttrekken van parkeerplaatsen aan de parkeercapaciteit ten behoeve van groen of speelruimte en door parkeerverboden in te stellen in krappe straten. Hoe dit te bereiken? Door het beperken van de vergunningenuitgifte kan de reguliere parkeervraag van bewoners en lokale ondernemers worden verminderd. Door tweede bewonersvergunningen en zakelijke- en dienstverlenersvergunningen in de binnenstad af te schaffen en een uitgifteplafond in te stellen voor eerste bewonersvergunningen zijn er minder parkeerplaatsen in de binnenstad nodig voor deze doelgroepen. De ruimte die vrijkomt kan worden ingericht als groen- of speelvoorziening. Het is belangrijk om de huidige vergunninghouders wiens vergunning na de wijzigingen niet verlengd kan worden, een alternatief wordt geboden om hun voertuig te parkeren. Hiervoor wordt op een locatie aan de stadsrand additionele parkeergelegenheid (ca. 500 plaatsen) gerealiseerd waarvoor (tegen lager tarief) een vergunning kan worden gekregen om op afstand te parkeren.

15 / 53

Daarnaast worden onveilige verkeerssituaties voor wandelaars en fietsers die veroorzaakt worden door geparkeerde auto’s in smalle straten aangepakt door in deze straten parkeerverboden in te stellen. Digitalisering van de parkeerketen en dynamische routeverwijzing naar beschikbare parkeerplaatsen dragen bij aan het beperken van zoekverkeer. Dit komt de leefbaarheid en veiligheid in de binnenstad ten goede.

4.3

Ambitie 3: Bereikbaarheid van alternatieve vervoerswijzen stimuleren

Om invulling te kunnen geven aan deze ambitie worden inwoners en lokale ondernemers gestimuleerd om voor de auto te laten staan en de binnenstad per fiets of te voet te bezoeken. Bezoekers van buiten de stad worden verleid om met het openbaar vervoer te reizen (met name de trein). Hoe dit te bereiken? Door het autoverkeer in de binnenstad te beperken (in lijn met ambitie 1) door betaald parkeren in te voeren, wordt het minder aantrekkelijk om met de auto naar de binnenstad te gaan ten opzichte van alternatieve vervoerswijzen. Voor bewoners en lokale ondernemers wordt het aantrekkelijker om per fiets of te voet naar de binnenstad te gaan door de fiets- en wandelinfrastructuur te verbeteren, zowel in de binnenstad als op de routes vanaf de stadsrand. Dit wordt versterkt door verbeterde verkeersveiligheid (zoals oversteekbaarheid van straten) door het beperken van autoverkeer. Voor bezoekers van buiten Enkhuizen geldt dat de invoering van betaald parkeren ervoor kan zorgen dat het openbaar vervoer een aantrekkelijkere optie wordt. Daarnaast kan voor bezoekers parkeren op afstand ook een goede optie zijn indien er op de parkeerlocatie goede oplossingen komen om de afstand tussen de parkeerlocatie en de bestemming te overbruggen. De concrete maatregelen die alternatieve vervoerswijzen stimuleren staan beschreven in paragraaf 5.8

4.4

Ambitie 4: Toegankelijke binnenstad voor iedereen

Om invulling te geven aan deze ambitie wordt de bereikbaarheid van de binnenstad voor kwetsbare doelgroepen verbeterd. Hoe dit te bereiken? Door het beperken van autoverkeer komt er in de straten meer ruimte vrij voor wandelaars. Er kunnen (rolstoeltoegankelijke) trottoirs worden aangelegd. Voor mindervaliden met een gehandicaptenparkeerkaart worden in de directe nabijheid van publiekstrekkers parkeerplaatsen ingericht als gehandicaptenparkeerplaats. Deze gehandicaptenparkeerplaatsen zijn uitgezonderd van betaald parkeren.

4.5

Van visie naar acties

In hoofdstuk 4 wordt de geschetste visie vertaald naar concrete maatregelen. Op basis van de behandeling van de Peilnota (najaar 2021) zijn voor de uitwerking van parkeermaatregelen de volgende uitgangspunten door de Raad vastgesteld: 1. De diverse maatregelen worden stapsgewijs, maar in samenhang met elkaar, ingevoerd om de wijzigingen voor de gebruiker behapbaar te maken. 2. Het parkeerbeleid in de binnenstad wordt vereenvoudigd door terug te gaan naar één regime dat in de hele binnenstad geldt.

16 / 53

3. Betaald parkeren is een reguleringsmechanisme, geen verdienmodel. Het moet kostendekkend zijn om de transitie in het parkeerbeleid mogelijk te maken. Hierbij hoort een kosten-batenanalyse . Tevens moet het eerste uur gratis blijven voor mensen uit Enkhuizen. 4. Bezoekers worden geleid naar parkeerlocaties aan de stadsrand. 5. De capaciteit wordt stapsgewijs uitgebreid op basis van de op dat moment geldende behoefte. 6. Inwoners met een tweede bewonersvergunning en ondernemers moeten een goede en veilige alternatieve parkeerlocatie voor hun voertuig krijgen aangeboden wanneer de parkeervergunningen in de binnenstad beperkt worden. 7. Betere handhaving is noodzakelijk voor striktere navolging van de regels en een betere benutting van de bestaande capaciteit. 8. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen gaat de voorkeur uit naar parkeren op eigen terrein. Deze uitgangspunten hebben geleid tot de volgende actiepunten van dit Parkeer- en Verkeersontwikkelplan: 1. 2. 3. 4. 5.

Parkeercapaciteit uitbreiden aan de rand van de stad (500 extra plekken) Verder beperken van vergunningen voor bewoners/overige vergunninghouders Afschaffen van blauwe zones in het centrum Invoeren van betaald parkeren met het eerste uur gratis voor inwoners van de gemeente Enkhuizen. Differentiëren naar seizoen: toezegging voor (summiere) nadere verkenning opties

In hoofdstuk 5 worden deze actiepunten vertaald in concreet te nemen en uitgewerkte maatregelen. Hoofdstuk 6 beschrijft de contouren van de uitvoeringsagenda met acties die genomen moeten worden om de beschreven maatregelen te implementeren. Figuur 4.1: Van uitgangspunten naar acties

Uitgangspunten

Actiepunten

Maatregelen

Acties

17 / 53

5.

Concrete maatregelen van duurzaam parkeer- en verkeersbeleid

Dit hoofdstuk gaat in op het hoe: welke maatregelen zijn nodig om de ambities in te vullen en op dat eindbeeld uit te komen? De maatregelen vormen de basis van het voorliggende Parkeer- en Verkeersontwikkelplan. Om het parkeerbeleid in Enkhuizen in lijn te brengen met de ambities zijn enkele grote veranderingen nodig om te voorzien in de toekomstige behoefte. In dit hoofdstuk worden de bouwstenen uit de Peilnota vertaald naar maatregelen: 1. Parkeercapaciteit uitbreiden aan de rand van de stad (500 extra plekken): Uitwerking van deze bouwsteen heeft geleid tot maatregel 1: het realiseren van extra capaciteit nabij het Julianplantsoen of uitbreiding op de huidige P+R-locatie. 2. Verder beperken van vergunningen voor bewoners/overige vergunninghouders: Deze bouwsteen is vertaald in maatregel 2: het instellen van een definitief uitgaveplafond voor bewonersvergunningen, het afschaffen van tweede bewoners-, zakelijke en dienstverlenersvergunningen in het centrum en gedifferentieerde tarieven voor vergunningen in het centrum en parkeren op afstand. 3. Afschaffen van blauwe zones in het centrum: Deze bouwsteen is onderdeel van maatregel 3: door het eerste uur gratis te maken bij invoering van betaald parkeren blijven kortparkeerders gefaciliteerd worden, waardoor de blauwe zones kunnen worden afgeschaft. 4.

Invoeren van betaald parkeren met het eerste uur gratis: Deze bouwsteen is uitgewerkt in maatregel 3: de invoering van parkeerbelasting in de hele binnenstad van Enkhuizen, alsmede op de randlocaties, met een uniforme tariefstelling van € 1,50 per uur waarbij voor inwoners van de gemeente Enkhuizen het eerste uur gratis is. 5. Differentiëren naar seizoen: toezegging voor (summiere) nadere verkenning opties: Dit heeft niet geleid tot concrete maatregel. Gedurende de verkenning is gebleken dat seizoensdifferentiatie de eenduidigheid en gebruiksgemak van het parkeerbeleid niet bevorderen. Dit wordt nader toegelicht in paragraaf 5.3 Daarnaast is er een drietal extra maatregelen uitgewerkt ten behoeve van de succesvolle uitvoering van de overige maatregelen: intensivering van de handhaving (maatregel 4) het digitaliseren van de parkeerketen (maatregel 5) en zorgen voor duidelijke verwijzingen naar parkeerlocaties (maatregel 6). Tevens worden enkele flankerende verkeersmaatregelen voorgesteld. Belangrijk is dat de voorgestelde maatregelen een integraal pakket vormen. Voor het gewenste effect moeten de de maatregelen in samenhang worden uitgevoerd. Wanneer slechts een of enkele van de maatregelen uitgevoerd worden, kunnen de geschetste effecten niet worden gerealiseerd.

In dit plan wordt uitgegaan van de volgende uitgangspunten die overeenkomen met de ambities:  Lokale bewoners en ondernemers worden waar mogelijk ontlast. De bezoeker betaalt.  Het unieke historische karakter van de binnenstad wordt niet alleen behouden, maar ook versterkt.  De maatregelen dragen bij aan de leefbaarheid en duurzaamheid van de binnenstad.  De maatregelen waarborgen de toegankelijkheid van de binnenstad voor iedereen.

5.1

Maatregel 1: Realiseren extra parkeergelegenheid

De buitenschil krijgt extra parkeercapaciteit. Deze parkeerplekken zijn bedoeld voor toeristen, bezoekers, werknemers en bewoners. Om de benodigde aantallen te bepalen is de parkeervraag na invoering van betaald parkeren en aanpassing van het vergunningenbeleid opnieuw berekend. De parkeervraag van inwoners is gerelateerd aan het aantal uitgegeven bewonersvergunningen in 2022.

18 / 53

De piekbezetting is zaterdagmiddag. Op dit moment is volgens de kencijfers de parkeervraag van bezoekers 100% en van bewoners 60%. Dit leidt tot een parkeervraag van 5.100 in de huidige situatie, waardoor er meer dan 1.000 plaatsen te weinig zijn. In de nieuwe situatie wordt het areaal uitgebreid met 500 plaatsen en neemt de parkeervraag van bezoekers met 20% af. Het berekende tekort is dan nog slechts 200 plaatsen op het piekmoment zaterdag (ervan uitgaande dat de vrij parkeren locaties op afstand dan vol benut worden). Dit betreft een tekort ten opzichte van de berekende parkeerbehoefte. Het zal moeten blijken of dit berekende potentiële tekort ook zichtbaar wordt op straat, of dat potentiële parkeerders (met een latente parkeervraag) vroegtijdig kiezen voor een parkeerplaats buiten de binnenstad, een andere bestemming of andere vervoerswijze. Omdat de Raad bij de behandeling van de peilnota heeft gevraagd om een stapsgewijze implementatie van het nieuwe parkeerbeleid is een uitbreiding van 500 plaatsen voor dit moment voldoende. Indien uit metingen na invoering van de maatregelen blijkt dat er nog te weinig capaciteit is voor bezoekers dan is verdere uitbreiding gewenst. Een eerder parkeeronderzoek naar geschiktheid van parkeerlocaties (uitgevoerd door PAS) kan als basis dienen indien er meer parkeerplaatsen moeten worden gerealiseerd.

Op de nieuwe parkeerlocatie(s), op het huidige P+R-terrein en op het Dirck Chinaplein wordt betaald parkeren ingevoerd moet eenzelfde tariefstelling als in de binnenstad. Voor bewoners en bedrijven worden bij deze stadsrandvoorzieningen goedkopere vergunningen aangeboden (zie paragraaf 4.1). Dit is interessant voor bewoners die een auto hebben die zij minder frequent gebruiken en bedrijven die hun auto niet direct voor het pand nodig hebben. Het parkeerterrein aan de Flevolaan blijft vrij beschikbaar voor ca. 150 parkeerders. Voor de uitbreiding is gekeken naar de eerder opgestelde longlist aan mogelijkheden. De mogelijke locaties zijn beoordeeld op: • de loopafstand naar het kernwinkelgebied • bereikbaarheid en ontsluiting • aantrekkelijkheid van de looproute • de verwachte nieuw gegenereerde verkeersbewegingen in de binnenstad • veiligheid • stedenbouwkundige en juridische inpassing • het aantal mogelijke parkeerplaatsen • te verwachten technische knelpunten • aanleg- en exploitatiekosten De mogelijkheden zijn zeer beperkt omdat alle locaties nadelen hebben. Bij de uitwerking van het voorstel zijn twee locaties naar boven gekomen die realiseerbaar lijken en in de behoefte van inwoners en bezoekers voorzien.

Dit zijn de volgende twee locaties: Optie A: omgeving Julianaplantsoen, ten noordoosten van de binnenstad Deze locatie heeft de voorkeur aangezien deze kant van de stad nog niet voorzien is van ruime parkeergelegenheid. Het Julianaplantsoen ligt tegen de binnenstad aan, op geschikte loopafstand van het kernwinkelgebied (ca. 300 meter). Het plantsoen ligt vlakbij de noordelijke ontsluitingsweg van de binnenstad (de Noorderweg) en is zodoende goed met de auto bereikbaar. Gezien het geringe openbare gebruiksgroen is het plantsoen van grote waarde voor Enkhuizen. Een (half)verdiepte uitvoering onder het maaiveld heeft de voorkeur om de groene gebruikswaarde van het plantsoen te behouden (zie een voorbeeld in figuur 14). Er moet nader onderzoek worden gedaan naar de haalbaarheid van capaciteitsuitbreiding op deze locatie in de vorm van een (half)verdiepte garage met ingang en uitgang aan de Prins Bernhardlaan. De kosten van deze locatie zijn voorlopig geraamd op € 25.000 per parkeerplek, in totaal € 12.500,000 voor 500 parkeerplaatsen (zie bijlagen 2 en 3 voor integrale businesscase en

19 / 53

technische toelichting). Benadrukt moet worden dat genoemde bedragen indicatief zijn. Nader onderzoek is noodzakelijk om tot een betrouwbare kosteninschatting te komen. Figuur 5.1: Verdiepte parkeergarage onder park1

Optie B: Uitbreiden van de P+ R bij het NS-station. Optie B is de uitbreiding van het P+R-terrein bij het NS-station. . Deze locatie is vanzelfsprekend goed bereikbaar per trein en ligt op de aanrijdroute vanaf de N307 naar de binnenstad. Op deze locatie zijn minder bouwtechnische complicaties. Wel is er de realisatie van een parkeerdek noodzakelijk voor de benodigde uitbreiding (zie voorbeeld in figuur 15). De bouwkosten zullen lager liggen dan die van een (half)verdiept terrein, maar hoger dan realisatie van parkeerplaatsen op maaiveld. Nader onderzoek moet worden gedaan naar de financiële haalbaarheid. Ook moet er een planologische procedure worden doorlopen aangezien alle in het huidige bestemmingsplan toegestane aantal parkeerplaatsen al is gerealiseerd. De consequenties van het parkeerdek ten aanzien van de beeldkwaliteit van de locatie worden onderzocht. De kosten van deze locatie zijn geraamd op € 15.000 per parkeerplek, in totaal dus € 7.500.000 voor 500 plaatsen (zie bijlage 4 voor technische toelichting). Ook hier geldt dat de genoemde bedragen indicatief bedoeld zijn en dat nader onderzoek noodzakelijk is. Een aandachtspunt bij deze locatie betreft het verbeteren van de looproute van het station naar de binnenstad.

In eerder onderzoek naar de geschiktheid van parkeerlocaties is gesteld dat in Enkhuizen de loopafstand van een parkeerlocatie naar de bestemming voor werkenden en winkelend publiek maximaal 400 meter mag zijn. De loopafstand tussen het P+R-terrein en het kernwinkelgebied bedraagt ca. 570 meter. Dit is dus meer dan het eerder vastgestelde maximum. Wel valt de loopafstand binnen de bandbreedte die door het CROW als acceptabel wordt gezien (tot 800 meter voor werkenden, tot 600 meter voor winkelend publiek. De relatief grote loopafstand kan worden ondervangen door het verbeteren van de aantrekkelijkheid van de looproute, bijvoorbeeld door meer groen en bredere trottoirs aan te leggen. Opgave parkeerbehoefte Zuiderzeemuseum In bovengenoemde opties is de parkeerbehoefte van het Zuiderzeemuseum nog niet meegerekend. Deze behoefte (ca. 350 plaatsen) zorgt ervoor dat er meer capaciteit moet worden gerealiseerd. Deze extra capaciteit kan worden vormgegeven door extra plaatsen te realiseren in een van de bovengenoemde

1 OKRA 2013. Catharina Amaliapark Apeldoorn. https://www.okra.nl/projecten/catharinaamaliapark/

20 / 53

voorzieningen, of door beide opties te realiseren. Uitgangspunt hierbij is dat het museum aan de exploitatie wil bijdragen. Hoe dat vorm gegeven wordt zal met het Zuiderzeemuseum besproken moeten worden.

Figuur 5.2: Parkeerdek bij P+R Station Sassenheim2

5.2

Maatregel 2: Aanpassen vergunningenbeleid

Het aanleggen van de parkeercapaciteit aan de randen van de binnenstad is bedoeld om het aantal geparkeerde auto’s en verkeersbewegingen in de binnenstad te verminderen. Om automobilisten te verleiden op bovenstaande parkeerterreinen te parkeren, dient de gemeente het parkeren in de binnenstad te reguleren. Op deze manier wordt ruimte gecreëerd voor de historische kwaliteit van de binnenstad én wordt de leefbaarheid van het centrum verbeterd. Een van de reguleringsmaatregelen is om het vergunningenbeleid aan te passen. In de huidige situatie zijn in de binnenstad in totaal 3.355 vergunningen uitgegeven. Hiervan zijn 538 een tweede vergunning voor huishoudens. Dit levert naast geparkeerde auto’s ook verkeersbewegingen op die niet bijdragen aan de ambities van de gemeente. In dit plan wordt het dan ook niet mogelijk om nog een tweede bewonersvergunning in de binnenstad aan te vragen. Het uitgangspunt wordt dat bewoners hun tweede auto op eigen terrein op of afstand parkeren. Dit geldt ook voor bedrijven in de binnenstad. Voor vergunninghouders van buiten Enkhuizen geldt dat zij gaan betalen voor het parkeren net als alle andere bezoekers. Dit geldt voor praktisch alle dienstparkeervergunningen (weekvergunningen). Wel blijft het eerste uur gratis voor inwoners van de gemeente.

In de voorgestelde situatie worden de maximale aantallen vergunningen in de binnenstad begrensd tot 2.200 eerste bewonersvergunningen en 300 zorgverlenersvergunningen. Wanneer de vergunningplafonds bereikt zijn komen opvolgende aanvragers op een wachtlijst te staan. Daarnaast worden maximaal 1.000 aanvragen verleend voor een vergunning voor eerste en tweede bewonersauto’s en bedrijfsauto’s en bussen aan de rand van de stad (Flevolaan, P+R terrein en/of nieuwe parkeercapaciteit ten noordoost van het centrum). Uitgangspunt hierbij is dat de loopafstand tussen de parkeerlocatie en de woning beperkt blijft. In eerder onderzoek naar de geschiktheid van parkeerlocaties is gesteld dat in Enkhuizen de loopafstand van een parkeerlocatie naar de bestemming voor werkenden en winkelend publiek maximaal 400 meter mag zijn. Deze lijn kan ook voor bewoners worden aangehouden. Parkeren op afstand kan

2 Aan De Stegge Twello 2017. Parkeerdek P+R Sassenheim.

https://www.adst.nl/projecten/parkeerdek-pr-sassenheim/

21 / 53

leiden tot weerstand onder bewoners, maar in Den Haag is na een pilot gebleken dat er draagvlak kan worden gecreëerd voor parkeren op afstand mits daar korting op een parkeervergunning tegenover staat.3 Tweede bewonersvergunningen, bedrijvenvergunningen en dienstverlenersvergunningen worden voor parkeerplaatsen in de binnenstad niet meer verleend. Hiermee komt er meer capaciteit vrij in het centrum om (A) te onttrekken voor groen, erfgoedbeleid en andere beleidsdoelen en (B) voor betalende bezoekers van het centrum. Het gaat om ca. 1.000 minder uitgegeven vergunningen in de binnenstad. Beoogd wordt het beperken van het aantal uitgegeven vergunningen tot maximaal 2.500. Door het instellen van dit plafond kan de huidige capaciteit in de binnenstad beter benut worden, door zowel vergunninghouders als bezoekers. Dit zal leiden tot een betere spreiding van de parkeerbehoefte over de binnenstad en de stadsrandlocaties. Daarnaast wordt voorgesteld de kosten van een parkeervergunning te verhogen van €28,60 naar €50,- per jaar voor een bewonersvergunning in het centrum (zone 1 t/m 4) en een parkeervergunning voor het parkeren op een van de parkeerlocaties aan de stadsrand aantrekkelijker te maken met een tarief van €25,per jaar. De tarieven voor zorgverlenersvergunningen worden hieraan gelijk gesteld.

De voorgestelde tarieven zijn indicatief en gebaseerd op de volgende uitgangspunten: • Bewoners worden verleid om hun auto niet meer in de binnenstad te parkeren. Dit gebeurt door het verhogen van het vergunningtarief in de binnenstad terwijl het vergunningtarief voor parkeren aan de stadsrand juist lager wordt dan het huidige tarief. • Vergunningtarieven zijn kostendekkend, maar bewoners worden niet onnodig belast. • Tarieven zijn in lijn met vergelijkbare gemeenten. Een vergelijking met andere gemeenten is te vinden in bijlage 6. De tariefverhogingen kunnen gestaffeld over 5 jaar worden ingevoerd. Tabel 5.1: Overzicht veranderingen in uitgifte vergunningen Type vergunning Uitgegeven 2022