B1 Verkeersplan Enkhuizen 2025-2035 2025-10-13
Tekst van het document
Verkeersplan Enkhuizen 2025 - 2035
Opdrachtgever
Gemeente Enkhuizen
Titel rapport
Verkeersplan Enkhuizen
Kenmerk
019557.20250516.R1.05
Datum publicatie
13 oktober 2025
Projectteam Goudappel
Joran van Kessel, Jan-Anne Waagmeester
Projectteam opdrachtgever
Team Verkeer
Bron afbeeldingen voor-/titelbladen
Gemeente Enkhuizen, VVV Enkhuizen
Status
Definitief
© Copyright Goudappel BV 13-10-25
Inhoudsopgave
1.
Inleiding: Een nieuw verkeersplan
1
1.1
Waarom een nieuw verkeersplan?
1
1.2
Wat is een verkeersplan?
2
4.1
Uitgangspunten
15
1.3
Welk proces hebben we doorlopen?
2
4.2
De nieuwe wegencategorisering
17
1.4
Leeswijzer: wat staat waar?
3
4.3
En hoe nu verder?
20
2.
Inventarisatie: waar staan we nu?
5
5.
Aantrekkelijke en toegankelijke
2.1
Speerpunten uit bestaand beleid
5
2.2
Belangrijke thema’s voor bewoners uit de enquête
6
2.3
Stabiele trend verkeersveiligheid
8
2.4
Trends en ontwikkelingen vragen om nieuwe maatregelen
9
3.
Doelen: wat willen we bereiken?
11
4.
Een nieuwe en herkenbare wegencategorisering
binnenstad 5.1
Autoluwe binnenstad met meer parkeren aan de rand
5.2
Verminderen (doorgaand) gemotoriseerd verkeer in de
15
23 23
binnenstad
24
5.3
26
Beperken overlast vrachtverkeer
6.
Stimuleren duurzame mobiliteit
6.1
Verbeteren voetgangersvoorzieningen
30
6.2
Aantrekkelijk fietsnetwerk met goede stallingen
31
6.3
Stimuleren openbaar vervoer
34
6.4
Faciliteren elektrisch vervoer
35
7.
Aanpak knelpunten verkeersveiligheid
8.
30
en leefbaarheid
37
Maatregelenprogramma
44
1. Inleiding: Een nieuw verkeersplan 1.1
Waarom een nieuw verkeersplan?
inzichten, trends en wensen vanuit bewoners en politiek. Zo ontstaat een fris en robuust mobiliteitsplan dat aansluit bij de uitdagingen van vandaag én morgen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de aanzienlijke
De gemeente Enkhuizen zet in op toekomstbestendige mobiliteit. In het
woningbouwopgave en de ambities zoals die zijn verwoord in het
College Uitvoeringsprogramma 2022-2026 is als speerpunt opgenomen
‘Parkeer- en verkeersontwikkelplan Enkhuizen’.
dat er een integraal verkeersplan komt voor de binnenstad én de omliggende wijken. Daarmee geven we richting aan een veilig, leefbaar en bereikbaar Enkhuizen. Enkhuizen is een mooie historische stad waar de inwoners trots op zijn. Dat historische karakter kent echter ook beperkingen met betrekking tot mobiliteit in de huidige tijd. Zo zorgen meerdere auto’s per huishouden, toerisme en logistieke bewegingen naar winkels en bedrijven voor intensievere verkeersbewegingen en een toenemende parkeerdruk. Tegelijkertijd zijn er knelpunten op het gebied van verkeersveiligheid en leefbaarheid binnen de gemeente. Bovendien vergen diverse trends en ontwikkelingen binnen de mobiliteit ook nieuwe maatregelen. Het huidige verkeersbeleid komt uit 2017, waarmee het tijd is voor een
Een brede blik op mobiliteit Mobiliteit gaat verder dan alleen verkeer. Het gaat over de mogelijkheid om je vlot, veilig en prettig te kunnen verplaatsen – te voet, met de fiets, het OV of de auto. Verkeer is geen doel op zich, maar een middel om mensen, functies en plekken met elkaar te verbinden. Mobiliteit draagt bij aan een vitale economie, een aantrekkelijke leefomgeving en de bereikbaarheid van voorzieningen voor iedereen. Het nieuwe mobiliteitsplan kijkt daarom breed. Het verbindt verkeer met andere gemeentelijke opgaven, zoals klimaatadaptatie, gezondheid, ruimtelijke ontwikkeling en toerisme. We maken integrale keuzes die de kwaliteit van leven in Enkhuizen versterken – nu en in de toekomst.
actualisatie. Daarbij beginnen we niet volledig opnieuw, maar nemen we nog actuele elementen uit het bestaande beleid mee. Hetzelfde geldt voor nog niet uitgevoerde en nog steeds relevante maatregelen. Tegelijkertijd frissen we het beleid ook flink op, op basis van actuele
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
1
1.2
Wat is een verkeersplan?
1.3
Welk proces hebben we doorlopen?
Het verkeersplan is een overkoepelend beleidsdocument dat de kaders
Voor dit verkeersplan hebben we een uitgebreide inventarisatie
biedt voor het huidige en toekomstige beleid voor mobiliteit (verkeer
gemaakt van de huidige verkeerssituatie in de gemeente met kansen en
en vervoer). We willen met dit plan de kwaliteiten van onze gemeente
knelpunten. Tijdens deze fase hebben we ook veel mensen
versterken, zoals: de historische binnenstad, recreatie en toerisme,
geraadpleegd:
gezondheid, duurzaamheid, gastvrijheid en economische vitaliteit.
•
Om de doelstellingen voor de gemeente goed in beeld te krijgen
Vanuit de brede blik op mobiliteit zoeken we naar concrete
hebben we samengewerkt met ambtenaren van verschillende
maatregelen die bijdragen aan de gestelde doelen. Het gaat hierbij om
disciplines: naast verkeer bijvoorbeeld specialisten op het gebied
een plan op hoofdlijnen voor een periode van zo’n tien jaar. De
van toerisme, wonen, ruimtelijke ordening, infrastructuur en
voorstellen uit dit plan zullen in die periode verder uitgewerkt worden
economie.
tot concrete projecten en uitvoeringsplannen.
•
Tijdens een raadsinformatieavond hebben we met behulp van stellingen verzameld welke thema’s belangrijk zijn en hoe hierover wordt gedacht.
Het nieuwe verkeersplan voor de gemeente Enkhuizen:
Via een digitale enquête onder inwoners hebben we aan de
•
sluit aan bij nieuwe trends en ontwikkelingen;
•
biedt een integrale toekomstvisie op mobiliteit in samenhang met
bewoners en andere belanghebbenden in de gemeente gevraagd
aanpalende beleidsterreinen;
om aan te geven wat zij belangrijk vinden en waar zij
houdt rekening met concrete wensen en knelpunten, zoals die door
verkeerskundige knelpunten ervaren. Bijna 700 respondenten
bewoners zijn genoemd;
hebben de enquête ingevuld.
• •
•
dient als leidraad voor huidig en toekomstig mobiliteitsbeleid, herinrichtingsprojecten en infrastructurele maatregelen.
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
2
1.4
Leeswijzer: wat staat waar?
In hoofdstuk 2 geven we eerst een karakterisering van de gemeente Enkhuizen. Daarbij gaan we in op het huidige beleid, de enquêteresultaten, verkeersveiligheidsdata en relevante ontwikkelingen. Op basis van deze inventarisatie concretiseren we in hoofdstuk 3 de visie en doelstellingen van het plan. Dit leidt tot vier nader uit te werken thema’s. De hoofdstukken 4 t/m 7 bevatten per thema een verdere uitwerking. Waar willen we ons vooral op richten? En wat is de kern van het plan? Hoofdstuk 8 bevat uiteindelijk een uitwerking van de voorgaande hoofdstukken in een maatregelenprogramma met een overzicht van beoogde maatregelen per thema.
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
3
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
4
2. Inventarisatie: waar staan we nu? 2.1
Speerpunten uit bestaand beleid
•
verbeteren leefbaarheid (o.a. parkeeroverlast binnenstad aanpakken met parkeermaatregelen).
De afgelopen jaren zijn zowel lokaal als regionaal meerdere beleidsdocumenten opgesteld, specifiek over mobiliteit of met een belangrijke rol voor mobiliteit. Op lokaal niveau gaat het bijvoorbeeld om de Ontwerp Omgevingsvisie en het Parkeer- en Verkeersontwikkelplan. Op bovenlokaal niveau gaat het om verschillende visies en uitvoeringprogramma’s vanuit de regio en provincie Noord-Holland. Uit de verschillende gemeentelijke en regionale beleidsdocumenten komen de volgende thema’s naar voren die van belang zijn voor dit verkeersplan: •
toegankelijkheid voor iedereen;
•
verbeteren van verkeersveiligheid (o.a. fietsveiligheid, schoolomgevingen);
•
beter benutten van station en verbeteren busverbindingen (o.a. aansluiting op trein en verbinding Lelystad);
•
stimuleren van duurzame mobiliteit (meer lopen/fiets/ov) en elektrisch rijden;
•
bereikbaar en gastvrij (o.a. voor bezoekers van de binnenstad en
•
belangrijke bezoekerstrekkers);
•
stimuleren groei recreatie en toerisme binnen de gemeente;
•
behoud historisch karakter van de binnenstad;
Overzicht beleidsdocumenten
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
5
2.2
Belangrijke thema’s voor bewoners uit de enquête
Als onderdeel van de inventarisatie is onder inwoners en andere belanghebbenden een online enquête uitgezet over mobiliteit in de gemeente. Inwoners zijn actief benaderd via verschillende kanalen, zoals huis-aan-huisbladen, nieuwsbrieven en sociale media. Op deze wijze hebben ruim 600 respondenten aangegeven wat er speelt binnen de gemeente en welke thema’s zij belangrijk vinden. Welke thema’s vinden inwoners het meest belangrijk? Aan de respondenten is voor verschillende thema’s gevraagd om zowel de huidige kwaliteit als het belang ervan te beoordelen. Het verschil geeft inzicht in de prioriteit van de thema’s. Uit de peiling blijkt dat respondenten de verbetering van de volgende thema’s het meeste prioriteit hebben: 1.
Parkeervoorzieningen auto (met name in de binnenstad: te
2.
Leefbaarheid (geluidsoverlast hard rijdend verkeer en trillingen
weinig/smalle plaatsen, parkeeroverlast en onduidelijke regulering); door zwaar verkeer); 3.
Verkeersveiligheid (hard rijdend verkeer, onoverzichtelijke
Beoordeling huidige kwaliteit en belang per thema door bewoners
kruispunten); 4.
Voorzieningen voetganger (smalle voetpaden, achterstallig onderhoud);
5.
Bereikbaarheid bus (buurtbus geen volwaardige lijn, geen verbinding met Lelystad).
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
6
Welke locaties worden door inwoners vaak aangegeven? Als onderdeel van de enquête konden respondenten locaties op de kaart aangeven waar het beter kan op het gebied van verkeer en vervoer. Veel aangegeven aandachtspunten op de kaart zijn gerelateerd aan de verkeersveiligheid. Dit gaat bijvoorbeeld om drukke en onoverzichtelijke kruispunten en oversteeklocaties, waar ook regelmatig de voorrangssituatie niet als duidelijk wordt ervaren. Of wegen waar de voorzieningen voor voetgangers en fietsers niet goed zijn. Daarnaast zijn er punten gerelateerd aan leefbaarheid (onder meer door hard rijdend verkeer) en parkeren (bijvoorbeeld te weinig parkeerplaatsen of een smalle rijbaan door geparkeerde voertuigen). De meest genoemde locaties geven ons een belangrijk inzicht waar inwoners knelpunten ervaren in de huidige situatie (zie figuur). Deze locaties zijn meegenomen bij het opstellen van de maatregelen en bijbehorende prioritering. Daarnaast gebruiken we de meegegeven opmerkingen bij de toekomstige uitwerking van de projecten, waarbij we rekening houden met de zorgen en wensen vanuit bewoners. Tegelijkertijd zijn er ook locaties die door veel inwoners als positief worden aangegeven, zoals: •
Paulus Potterstraat: goede herinrichting met nieuwe vormgeving.
•
P&R station en Dirck Chinaplein: fijne gratis parkeerterreinen.
•
Rotonde Dreef-Kastanjelaan: voor fietsers fijne rotonde met voorrang op gemotoriseerd verkeer (vanuit autoverkeer juist negatief beoordeeld vanwege onoverzichtelijkheid).
Veel aangegeven aandachtslocaties (‘hotspots’) door bewoners in de enquête
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
7
Ongevallen per jaar 100
2.3
Stabiele trend verkeersveiligheid
De verkeersveiligheid is in beeld gebracht op basis van het aantal door
80 60
de politie geregistreerde ongevallen. Hiervoor zijn de gegevens uit de
40
periode 2019-2024 gebruikt. De geanalyseerde ongevallen zijn niet alle
20
ongevallen die hebben plaatsgevonden: over het algemeen geldt namelijk dat veel ongevallen met beperkte schade en (eenzijdige)
0
ongevallen met fietsers niet worden geregistreerd. Op het kaartbeeld hiernaast zijn alle geregistreerde ongevallen zichtbaar. Voor het merendeel van deze ongevallen geldt dat er alleen
Gewonden en dodelijke slachtoffers per jaar
sprake is van materiële schade (geen ongevallen met gewonden/dodelijke afloop). In de afgelopen jaren zien we een redelijk stabiele trend in het aantal geregistreerde ongevallen en gewonden, maar de doelstelling is om het aantal ongevallen te verminderen. De meeste ongevallen vinden plaats op gebiedsontsluitingswegen (50 km/h-wegen). Dit zijn ook de wegen waar langzaam verkeer (voetgangers en fietsers) het meeste risico loopt, zeker als er geen gescheiden fietsvoorzieningen aanwezig zijn.
35 30 25 20 15 10 5 0
Gewonden
Doden
Locaties ongevallen (bron: VIA geregistreerde ongevallen 2019-2024)
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
8
2.4
Trends en ontwikkelingen vragen om nieuwe maatregelen
We zien in Nederland verschillende trends en ontwikkelingen op het
•
Sterkere focus op verkeersveiligheid en leefbaarheid Scheiden van de verkeerstromen waar mogelijk
gebied van mobiliteit die ook voor de gemeente Enkhuizen relevant
(gemotoriseerd verkeer en voetgangers/fietsers).
zijn. Onderstaande tabel bevat hiervan een overzicht, waarbij ook is
Ook wordt landelijk steeds vaker de snelheid
aangeven hoe we hier binnen de gemeente mee omgaan.
aangepast van 50 km/h naar 30 km/h op wegen waar fietsers geen eigen voorziening kunnen
•
Steeds meer verschillende soorten fietsen
krijgen.
De opkomst van elektrische fietsen, speed pedelecs, fatbikes, bakfietsen en stepjes zorgt voor grotere snelheidsverschillen op fietspaden. Daarmee zijn bredere fietspaden en ruime bochten gewenst. Gemiddeld genomen worden fietsen ook steeds duurder, waardoor de vraag
•
Grote woningbouwopgave Beperken van de toename van het autoverkeer door alternatieven aantrekkelijker te maken (sterkere focus op voetganger, fiets en openbaar vervoer).
naar bewaakte stallingen groter wordt.
•
Toename van aantal elektrische auto’s Toename van het aantal elektrische auto’s vraagt om de plaatsing van laadinfrastructuur.
•
Opkomst van deelmobiliteit, zoals deelfietsen en deelauto’s Inspelen op deelmobiliteit kan proactief door vanuit de gemeente bijvoorbeeld deelauto’s te plaatsen, maar ook faciliterend waarbij wordt meegewerkt aan initiatieven vanuit de markt en bewoners.
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
9
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
10
3. Doelen: wat willen we bereiken? De resultaten van de inventarisatie in het vorige hoofdstuk hebben we
we wat aan doen. De openbare weg moet voor iedereen op een
vertaald in vier belangrijke doelen over wat we willen bereiken met het
zorgeloze manier toegankelijk zijn.
verkeersplan. In het vervolg van dit hoofdstuk lichten we deze doelen
Een belangrijk onderdeel van de verkeersveiligheid is de
toe en geven we aan waarom inzet op dit doel belangrijk is.
wegencategorisering. Dit geeft aan hoe we de wegen binnen onze gemeente indelen. Dit gaat om de snelheid en de vormgeving van de
1) Veilig samen op weg met een nieuwe en herkenbare
wegen. Kiezen we bijvoorbeeld voor 30 of 50 km/h? Wie heeft er
wegencategorisering
voorrang op de kruispunten? En zijn vrijliggende fietspaden nodig?
We werken toe naar een nieuwe wegencategorisering met een herkenbare vormgeving van wegen en kruispunten. Daarbij verlagen we de snelheid van autoverkeer naar 30 km/h op de wegen waar ook fietsers op de rijbaan rijden.
Met een nieuwe wegencategorisering brengen we de vormgeving, functie en het gebruik van de wegen beter met elkaar in balans. Daarmee verbeteren we de verkeersveiligheid en de leefbaarheid zonder dat de bereikbaarheid in gevaar komt. Zowel uit de inventarisatie van beleidsstukken als uit de gehouden enquête komt naar voren dat verbetering van de verkeersveiligheid hoge prioriteit heeft. Uit de cijfers zien we daarnaast geen positieve
Veiligheid is een basisbehoefte. In onze gemeente zou iedereen zich veilig moeten voelen. De risico’s op de weg worden echter steeds groter doordat het drukker wordt op de weg en doordat er steeds meer verschillende voertuigen met verschillende snelheden op de weg
trend in het aantal ongevallen en gewonden. Ten slotte nemen we enkele trends en ontwikkelingen waar die vragen om extra aandacht voor de verkeersveiligheid, zoals de toename van het aantal elektrische voertuigen waardoor de snelheidsverschillen op de weg toenemen.
verschijnen. Vooral kwetsbare doelgroepen zoals ouderen en kinderen kunnen daardoor beperkt worden in hun bewegingsvrijheid. Daar willen
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
11
2) Een aantrekkelijke en toegankelijke binnenstad
ruimte voor lopen, fietsen, groen en ontmoeting. Ook wordt het doorgaande verkeer door de binnenstad verminderd. Overlast door
We zijn een gastvrije stad voor bezoekers met een goede bereikbaarheid lopend, met de fiets, met het openbaar vervoer en met de auto. Tegelijkertijd beperken we de overlast voor onze inwoners door autoverkeer en vrachtverkeer meer te sturen.
vrachtverkeer gaan we beperken door een duidelijkere routering met de meest geschikte routes. Met deze aanpak sluiten we aan op de beleidsambities op het gebied van bereikbaarheid, het stimuleren van toerisme en het behouden en versterken van het historische karakter van de binnenstad. Tegelijkertijd verbeteren we de leefbaarheid en pakken we de parkeerproblemen aan, de twee meest belangrijke thema’s volgens inwoners.
Enkhuizen is een stad met een rijke historie met een haven, veel oude panden, watergangen en sfeervolle straten binnen de stad. Dit maakt de
3) Stimuleren van duurzame mobiliteit
stad aantrekkelijk om te verblijven en levert de gemeente veel op. We willen daarbij een gastvrij en vitale gemeente zijn die bezoekers van harte welkom heten en waar het prettig is om wat langer te verblijven. Dit stimuleert het bezoek van winkels en horeca. Tegelijkertijd leidt de grote stroom bezoekers ook regelmatig tot overlast, vooral in de drukke zomermaanden. Daarmee staat de
We verbeteren de voorzieningen voor voetgangers en fietsers, met prioriteit voor de meest belangrijke routes. We zetten ons tevens in voor goed openbaar vervoer en faciliteren elektrisch rijden en deelmobiliteit.
leefbaarheid onder druk en moeten keuzes worden gemaakt omdat de beschikbare ruimte beperkt is. Zo ervaren inwoners overlast door
Als gemeente zetten we in op gezonde en duurzame mobiliteit.
geparkeerde voertuigen en vrachtverkeer.
In het centrumgebied staat de voetganger op één. Het verbeteren van de voetgangersvoorzieningen in de binnenstad is daarom noodzakelijk.
Om de overlast te beperken en de leefbaarheid te vergroten gaan we
Daarnaast verbeteren we ons fietsnetwerk door op de belangrijkste
het autoverkeer en vrachtverkeer meer sturen. Conform het Parkeer- en
routes de kwaliteit te verbeteren. We maken ons sterk om het openbaar
verkeersontwikkelplan wordt betaald parkeren in het centrum
vervoer minimaal op het huidige niveau te houden en waar mogelijk te
ingevoerd en wordt het vergunningsysteem gewijzigd. Autoverkeer
versterken. Bovendien stimuleren we het gebruik van de fiets en
wordt meer opgevangen aan de randen van de binnenstad, zodat er in
openbaar vervoer, voor zowel inwoners als bezoekers.
de binnenstad minder ruimte nodig is voor parkeren. Zo ontstaat meer
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
12
Dit past binnen het huidige beleid waarin wordt ingezet op meer duurzame mobiliteit. Onderdeel daarvan is ook het faciliteren van elektrisch vervoer en deelmobiliteit onder inwoners. Daarmee spelen we ook in op trends en ontwikkelingen op dit gebied. Daarnaast zijn het verbeteren van de voetgangersvoorzieningen en de bereikbaarheid van de bus belangrijke thema’s volgens bewoners. 4) Aanpak van knelpunten veiligheid en leefbaarheid
We pakken lokale knelpunten met betrekking tot de verkeersveiligheid en leefbaarheid aan. Met de voorgestelde maatregelen per locatie dragen we bij aan een veiliger en aangenamer leefklimaat binnen Enkhuizen.
Met behulp van de voorgaande doelen zetten we al belangrijke stappen in het verbeteren van de verkeersveiligheid en leefbaarheid. Dit zijn thema’s die inwoners belangrijk vinden. Tegelijkertijd blijven er altijd lokale knelpunten waar extra inzet en maatwerk voor nodig is om te komen tot een verbetering van de situatie. Daarom pakken we ook deze specifieke locaties aan om te komen tot een verbetering van de huidige verkeerssituatie. Dit zijn bijvoorbeeld locaties die veel worden genoemd door bewoners in de enquête en/of waar relatief veel ongevallen hebben plaatsgevonden.
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
13
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
14
4. Een nieuwe en herkenbare wegencategorisering
4.1
Uitgangspunten
De principes van ‘Duurzaam Veilig’ De inrichting van de wegen is gebaseerd op de principes van ‘Duurzaam Veilig’. Kern is dat de veilige snelheid op een weg afhangt van het wel/niet scheiden van de verkeerstromen en de soort verkeerdeelnemers die van de weg gebruik maken. Bij de totstandkoming van de visie ‘Duurzaam Veilig’ werd binnen de bebouwde kom daarom onderscheid gemaakt in twee wegencategorieën: •
gebiedsontsluitingswegen waar de nadruk ligt op de verkeersfunctie: deze wegen hebben voorrang, vrijliggende fietspaden en een maximumsnelheid van 50 km/h (GOW50);
•
Inrichting van de wegen volgens ‘Duurzaam Veilig’
erftoegangswegen waar de nadruk ligt op de verblijfsfunctie: op deze wegen is sprake van gelijkwaardige kruispunten, gemengd
Een nieuwe wijk op 30 km/h wegen
verkeer en een maximumsnelheid van 30 km/h (ETW30).
Bij veel van de meer doorgaande wegen binnen de bebouwde kom werd tot voor kort meestal gekozen voor een maximumsnelheid van 50
In nieuwe situaties komen we daar goed mee uit, maar in historisch
km/h, ook wanneer er geen gescheiden voorzieningen voor fietsers zijn.
gegroeide situaties vaak niet. In de praktijk zijn er veel wegen met zowel
Voorbeelden zijn de Piet Smitsstraat en Kastanjelaan. De verkeersfunctie
een belangrijke verkeersfunctie áls een verblijfsfunctie. Het zijn vaak
kreeg dus prioriteit. Maar daarmee is de verkeersveiligheid niet
historische, doorgaande routes waar echter ook veel woningen direct
optimaal.
aan ontsloten worden. Meestal is er geen ruimte voor vrijliggende fietspaden, alleen voor fietsstroken.
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
15
De menging van auto’s en fietsers op de rijbaan en de
De voorkeurskenmerken per wegcategorie zijn opgenomen in de tabel.
oversteekbewegingen maken deze wegen relatief onveilig. Daarom zijn voor deze wegen (landelijk) nieuwe richtlijnen opgesteld. Een nieuwe wegcategorie ‘gebiedsontsluitingsweg met een snelheidslimiet van 30
gebiedsontsluitingsweg 50 km/h (GOW50)
gebiedsontsluitingsweg 30 km/h (GOW30)
erftoegangsweg 30 km/h (ETW 30)
km/h’ doet zijn intrede (GOW30). Dat biedt mogelijkheden om op
fietsvoorziening
fietspad
fietsstrook of fietspad
geen (gemengd)
huidige gebiedsontsluitingswegen die zowel een verblijfs- als een
verharding
asfalt
deels klinkers
voorkeur klinkers
kruispunten
voorrang
voorrang
snelheidsremming
geen (tenzij)
kruispunten
Herkenbare vormgeving van wegvakken en kruispunten
asmarkering
aanwezig
niet aanwezig
Bij een nieuwe wegencategorisering hoort een herkenbare en
onderbrekingen
niet buiten kruispunten
oversteken
bij kruispunten
parkeren
bij voorkeur niet, zeker niet veel wisselen
verkeersfunctie hebben, te kiezen voor een lagere snelheid ten gunste van de verkeersveiligheid en leefbaarheid.
geloofwaardige vormgeving van de wegvakken en kruispunten. Bij de huidige 30 km/h-wegen is sprake van volledig gemengd verkeer en gelijkwaardige kruispunten. Op de nieuwe GOW30 wegen is de voorrang geregeld en kunnen fietsers gebruik maken van fietsstroken.
regelmatig pleintje of zebrapad bij kruispunten en zebrapaden langsparkeren
gelijkwaardig (m.u.v. fietsstraten) kruispunten en wegvakken niet aanwezig veel overal haaks of langs, eventueel op rijbaan
Voorkeurskenmerken per wegcategorie binnen de bebouwde kom Bij voorkeur worden de fietsstroken in (rood) asfalt gemaakt en de tussenliggende ruimte voor auto’s in klinkers. Maatwerk is echter altijd mogelijk, zolang de snelheid van het gemotoriseerde verkeer voldoende wordt geremd.
Voorbeeldprofielen per wegcategorie (maatvoering is ter indicatie)
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
16
Consequente vormgeving van kruispunten
4.2
De nieuwe wegencategorisering
Op de kruispunten moet de snelheid van het verkeer worden geremd, maar een gebiedsontsluitingsweg 30 km/h heeft wel voorrang op
De kaartbeelden op de volgende pagina tonen de huidige en beoogde
erftoegangswegen als zijweg (zie onderstaand figuur). Het gebruik van
toekomstige wegencategorisering. Hierbij hebben we een afweging
doorlopende fietsstroken op de kruispunten geeft de voorrang op de
gemaakt op basis van onder meer de verblijfsfunctie van de weg, de
kruispunten duidelijk aan (en zorgt voor een duidelijk onderscheid met
functie voor de diverse gebruikers (fietsverkeer, autoverkeer, openbaar
gelijkwaardige kruispunten van twee erftoegangswegen, die veel in
vervoer, hulpdiensten, etc.) en de mogelijkheid om fietsers te scheiden
woonwijken voorkomen).
van het gemotoriseerde verkeer. De belangrijkste uitgangspunten binnen deze nieuwe categorisering
In de huidige situatie zijn er diverse kruispunten van gebiedsontsluitingswegen 50 km/h met erftoegangswegen 30 km/h
zijn: •
Op gebiedsontsluitingswegen waar we verkeersstromen kunnen
ingericht als gelijkwaardig kruispunt (bijvoorbeeld op de Sebastiaan
scheiden met afzonderlijke fietspaden en voetpaden, blijft de
Centenweg en Douwe Brouwerweg). Dit is onwenselijk en passen we
maximumsnelheid 50 km/h. Voorbeelden zijn de Dreef en Gerard
aan. Vanuit het oogpunt van een logische hiërarchie heeft een
Brandtweg.
gebiedsontsluitingsweg voorrang op een erftoegangsweg.
•
Maar op (bestaande) wegen waar onvoldoende ruimte is voor fietspaden verlagen we de maximumsnelheid naar 30 km/h. We kiezen daar dus voor de nieuwe wegcategorie ‘gebiedsontsluitingsweg 30’ (GOW30). Voorbeelden zijn de Sebastiaan Centenweg en Kastanjelaan.
In de nieuwe wegencategorisering zijn de volgende wijzigingen zichtbaar ten opzichte van de huidige categorisering (letters komen overeen met de locaties op de kaart): A)
Flevolaan/Bosmankade: ETW60 GOW50 Vormgeving en gebruik van de weg sluit aan bij een GOW50 in plaats van ETW60. Weg heeft nu de uitstraling van een GOW50 met asfaltverharding, asmarkering en vrijliggende fietsvoorzieningen. Bovendien heeft de weg een belangrijke verkeersfunctie als
Gewenste voorrangssituatie op kruispunten
zuidelijke ontsluiting van de binnenstad en route richting diverse
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
17
parkeerterrein, waardoor de functie als gebiedsontsluitingsweg
B)
C)
•
In de ‘buitenstad’ gaan we uit van een gebiedsontsluitingswegen
beter past. Maatregel vergt een aanpassing van de grens van de
(limiet 30 of 50 km/h) als ‘inprikkers’ waar het meeste verkeer
bebouwde kom.
samenkomt voor de ontsluiting van de wijken. Waar de
Kweekwal/De Gouw: ETW30 GOW30
verkeersfunctie beperkter is, gaan we uit van erftoegangswegen.
Weg heeft ook verkeersfunctie voor doorgaand verkeer naast de
Soms sluiten we daarbij ook specifiek aan bij de huidige
ontsluiting van woningen. Op het kaartbeeld is uitgegaan van de
vormgeving, zoals de elementverharding (klinkers) op de Douwe
huidige komgrens. Met de ontwikkeling van Gommerwijk West-
Brouwerweg ten westen van de Gerard Brandtweg. Op
west kan de komgrens worden verplaatst naar het westen, waarbij
erftoegangswegen waar nu nog asfaltverharding aanwezig is, is bij
de GOW30 ook verder doorloopt in deze richting.
latere reconstructies de toepassing van elementverharding
Sebastiaan Centenweg/Douwe Brouwerweg: GOW50 GOW30
wenselijk om het karakter van een erftoegangsweg te versterken
Fietsstroken in combinatie met snelheid 50 km/h ongewenst.
den en snelheid van het gemotoriseerde verkeer te beperken.
Bovendien beperkte verkeersfunctie.
•
Het noordelijke deel van de Noorderweg (ten noorden van het
D) Gerard Brandtweg/Douwe Brouwerweg: GOW50 GOW30
kruispunt met de Nelson Mandeladreef) bevat in de huidige
Fietsstroken in combinatie met snelheid 50 km/h ongewenst.
situatie geen vrijliggende fietsvoorzieningen, fietsers maken
Bovendien beperkte verkeersfunctie.
gebruik van de rijbaan. Wanneer een vrijliggend
Kastanjelaan/Meeuwenlaan: GOW50 GOW30
tweerichtingsfietspad ten westen van de Noorderweg wordt
Fietsstroken in combinatie met snelheid 50 km/h ongewenst.
gerealiseerd kan de limiet 50 km/h blijven, anders is 30 km/h een
Bovendien beperkte verkeersfunctie.
veiligere keuze.
E)
F)
Piet Smitstraat/Oosterdijk: GOW50 GOW30 Fietsstroken in combinatie met snelheid 50 km/h ongewenst. Bovendien beperkte verkeersfunctie.
Enkele aandachtspunten binnen de nieuwe wegencategorisering zijn: •
Uitgangspunt is dat alle wegen in de binnenstad zijn gecategoriseerd als erftoegangsweg met limiet van 30 km/h. De nadruk op deze wegen ligt namelijk op de verblijfsfunctie, waarbij een sterke verkeersfunctie onwenselijk is. Op het Westeinde en de Westerstraat behouden we daarom de huidige functie als erftoegangsweg met limiet van 30 km/h.
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
18
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
19
Wegen buiten de bebouwde kom van Enkhuizen
De asmarkering suggereert namelijk een limiet van 50 km/h, terwijl het
Buiten de bebouwde kom zijn de gemeentelijke wegen 60 km/h (alleen
gaat om 30 km/h wegen.
op de doorgaande provinciale wegen geldt een hogere maximumsnelheid). De belangrijkste 60 km/h wegen zijn De Gouw, Haling en
Daarnaast is op verschillende wegen, waar een GOW30 wordt
Oosterdijk.
voorgesteld, de basis al op orde waarmee op relatief korte termijn omvorming van GOW50 naar GOW30 mogelijk is. Toepassing van
Vanwege de hogere snelheid hebben fietsers langs 60 km/h wegen in
fietsstroken en voorrang op kruispunten zijn belangrijke
de optimale situatie een eigen fietspad. Vaak zijn de intensiteiten echter
herkenbaarheidskenmerken. Het voorkeurskenmerk is een rijbaan in
beperkt, waardoor ook kan worden volstaan met een gemengd profiel
klinkers en fietsstroken in asfalt, maar afwijkingen zijn mogelijk (zoals
of toepassing van fietsstroken. Waar te hard wordt gereden is de
behouden van asfalt met fietsstroken). Wel dient de voorrangssituatie
toepassing van snelheidsremmende maatregelen zoals drempels of
op kruispunten zo te worden aangepast dat een GOW30 voorrang heeft
plateaus mogelijk.
op zijwegen. En toepassing van effectieve snelheidsremmers is wenselijk.
De Gouw en de Oosterdijk bevatten in de huidige situatie een vrijliggend tweerichtingsfietspad. Binnen de bebouwde kom van
Als voorbeeld: de Piet Smitstraat bevat al fietsstroken en
Oostendijk is de limiet 30 km/h en zijn er fietsstroken op de rijbaan.
elementverharding in de huidige situatie. Ook zijn er snelheidsremmers in de vorm van wegversmallingen aanwezig. Daarmee is de weg in feite
De Haling vormt een ontsluiting voor de noordelijke wijken van
al ingericht als GOW30 en kan zonder verdere infrastructurele
Enkhuizen en bevat relatief veel gemotoriseerd verkeer (circa 2.600
maatregelen 30 km/h worden toegepast.
mvt/etmaal op het westelijke wegvak). Daarnaast zal een deel van de het woningbouwplan Gommerwijk West-west ook via de Haling worden ontsloten, waarmee de intensiteit verder zal toenemen. Daarmee wordt de toepassing van vrijliggende fietsvoorzieningen wenselijker.
4.3
En hoe nu verder?
Een goede en gefaseerde inrichting van de wegen Een kleinschalige maatregel waarmee we beginnen is het weghalen van de asmarkering op 30 km/h wegen, zoals de Westerstraat en Vette Knol.
Piet Smitstraat bevat al de voorkeurskenmerken voor een GOW30
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
20
En een ander voorbeeld: de Sebastiaan Centenweg bevat ook al
Kansen en aandachtspunten
fietsstroken in de huidige situatie. Wel dient voor toepassing van
De toepassing van meer 30 km/h wegen binnen de gemeente biedt
GOW30 de voorrangssituatie op kruispunten te worden aangepast
diverse voordelen op het gebied van verkeersveiligheid, leefbaarheid en
zodat de Sebastiaan Centenweg altijd in de voorrang komt te liggen.
duurzaamheid. Bij de implementatie zijn er verschillende
Ideaal gezien bestaat de rijloper uit klinkerverharding en zijn de
aandachtspunten waarmee we rekening houden:
fietsstroken breder, maar deze aanpassingen kunnen ook een later
•
moment bij toekomstige reconstructies worden toegepast.
Een lagere snelheid heeft invloed op de aanrijtijden van het openbaar vervoer en hulpdiensten (al is het effect bij relatief korte afstanden minimaal).
•
Een goede inrichting van de wegen is nodig om het aantal snelheidsoverschrijdingen te beperken. Maar zelfs met een goede inrichting zal een deel van het verkeer te hard blijven rijden. Daarom zetten we in op gedragsbeïnvloeding (bijvoorbeeld met een actie/campagne) en handhaving (in samenwerking met de politie).
•
De toepassing van snelheidsremmende maatregelen (zoals plateaus en drempels) kan leiden tot geluidsoverlast en trillingshinder. Dit geldt ook voor de toepassing van klinkers in
Toepassing van voorrangskruispunten op de Sebastiaan Centenweg is
plaats van asfalt. Mogelijke alternatieven zijn Streetprint of
nodig bij GOW30 Waar wel een herinrichting nodig is, kunnen we dit niet voor alle wegen tegelijk doen. Een goede fasering is daarom nodig, waarbij ook wordt aangesloten op gepland onderhoud van wegen en andere werkzaamheden. Een nuttige eerste stap is om daar waar een lage snelheid het meest nodig is, maatregelen te nemen. Voorbeelden zijn bij scholen of andere voorzieningen en waar slecht zicht is door bochten en kruispunten (zoals de Sebastiaan Centenweg).
geluidsreducerende klinkers. •
De doorgaande verbindingen moeten aantrekkelijker blijven dan routes door woonwijken en het buitengebied. Om sluipverkeer op woonstraten te voorkomen, blijft de maximumsnelheid 50 km/h op wegen waar fietsers zijn gescheiden van het gemotoriseerde verkeer. Waar we de snelheid van het autoverkeer terugbrengen naar 30 km/h monitoren we of er ongewenste effecten optreden op andere (parallelle) routes, zodat zo nodig aanvullende maatregelen kunnen worden genomen.
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
21
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
22
5. Aantrekkelijke en toegankelijke binnenstad Om de opgaven aan te pakken zijn de volgende
5.1
Autoluwe binnenstad met meer parkeren aan de rand
Het huidige parkeer- en verkeerssysteem van de binnenstad staat onder druk. Bewoners ervaren regelmatig een hoge parkeerdruk en het parkeerbeleid is niet altijd even duidelijk met verschillende locaties voor bewoners (vergunningshoudersparkeren) en bezoekers (blauwe zone). Ook leidt het lastig kunnen vinden van een parkeerplek tot zoekverkeer. Auto’s rijden daarbij vaak een extra rondje door omliggende straten om een vrije parkeerplek te vinden. Dit leidt tot (onnodig) extra verkeer in de straten. Het recent opgestelde ‘Parkeer- en Verkeersontwikkelplan’ bevat het nieuwe parkeerbeleid voor Enkhuizen. Doel is het autoluwer maken van de binnenstad en het beperken van zoekverkeer. Hierdoor ontstaat er meer ruimte voor groen, krijgt de binnenstad een betere verblijfskwaliteit en komt het unieke historische karakter beter tot zijn recht.
actiepunten binnen dit nieuwe parkeerbeleid opgesteld: 1.
Parkeercapaciteit uitbreiden aan de rand van de stad (500 extra plekken).
2.
Verder beperken van vergunningen voor bewoners/overige vergunninghouders.
3.
Afschaffen van blauwe zones in het centrum.
4.
Invoeren van betaald parkeren met het eerste uur gratis.
5.
Differentiëren naar seizoen: toezegging voor (summiere) nadere verkenning opties.
Aanvullende te nemen maatregelen uit het parkeerplan zijn: het intensiveren van de handhaving, digitaliseren van de parkeerketen en zorgen voor duidelijke verwijzingen naar parkeerlocaties. Verdere uitwerking van de actiepunten en maatregelen vindt plaats binnen het ‘Parkeer- en Verkeersontwikkelplan’. De beoogde maatregelen, zoals parkeerregulering in de gehele binnenstad, zijn aan de ene kant ingrijpend met gevolgen voor zowel
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
23
bewoners als bezoekers. Dit vergt een zorgvuldige implementatie
Meer ruimte maken kan niet, dus is de vraag hoe we de ruimte het
waarbij de effecten goed worden gemonitord.
beste kunnen verdelen. Het College Uitvoeringsprogramma 2022-2026 geeft duidelijk aan: “De Melkmarkt blijft open voor alle verkeer, ook
Maar aan de andere kant zijn deze maatregelen ook essentieel voor het
gedurende het toeristenseizoen.” Het is echter wel van belang om een
behouden en versterken van de kwaliteit van Enkhuizen. Het is niet voor
duidelijke keuze te maken in welke richting de Melkmarkt zich moet
niets dat het behouden van het historische karakter van de binnenstad
ontwikkelen. Op hoofdlijnen zien we twee ontwikkelopties. We kiezen
van Enkhuizen zo vaak als belangrijk speerpunt wordt genoemd. De
voor optie 2.
meest effectieve wijze om vanuit mobiliteit hieraan bij te dragen, is het autoluwer maken van de binnenstad. Parkeerregulering is hierbij een
Optie 1: verkeersfunctie faciliteren
belangrijk instrument, wat niet alleen leidt tot minder ruimte door
Nemen we de gewenste maatvoeringen voor het autoverkeer als basis,
geparkeerde auto’s in de stad maar ook tot minder verkeersstromen
dan zou moeten worden gezocht naar mogelijkheden om het
(wat op zoek is naar een vrije parkeerplaats).
straatprofiel te verbreden. Dit heeft dan uiteraard tot gevolg dat er minder ruimte overblijft voor voetgangers, terrassen en eventueel
5.2
Verminderen (doorgaand) gemotoriseerd
groen. Een aanpassing van het profiel om het (gemotoriseerd) verkeer
verkeer in de binnenstad
beter te faciliteren, heeft ook tot gevolg dat de route aantrekkelijker
In de online enquête onder de bewoners komt de noord-zuidroute door de binnenstad heel vaak terug als knelpunt. Het gaat dan om de Melkmarkt, maar ook om de routes daarnaartoe: de Venedie aan de zuidkant en de Van Bleiswijkstraat en het Wegje aan de noordkant
wordt als verkeersroute en dat de problematiek op den duur weer terugkomt. De kans ontstaat dat nog meer ruimte wordt geclaimd wordt voor het verkeer: bewoners vragen nu al om gescheiden voorzieningen voor voetgangers en fietsers, al is dit ruimtelijk nauwelijks te realiseren.
(inclusief de kruispunten van het Wegje met de Van Bleiswijkstraat en de Vijzelstraat). De klachten komen feitelijk neer op het gebrek aan ruimte om alle functies een plek te geven: het parkeren levert overlast op, de rijbaan is te smal voor autoverkeer, fietsers hebben te weinig ruimte, er zijn ook veel voetgangers en er zijn verschillende functies langs de weg die ruimte nodig hebben, bijvoorbeeld voor terrassen.
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
24
Beeld Melkmarkt met zowel een verblijfsfunctie als verkeersfunctie
Beeld Melkmarkt als verblijfsgebied met veel ruimte voor terrassen en
(huidige situatie)
wandelen (tijdelijke situatie tijdens de coronaperiode)
Optie 2: toewerken naar een meer beperkte verkeersfunctie
Keuze voor het toewerken naar een meer beperkte verkeersfunctie
Het alternatief is om de route juist langzaam maar zeker minder
We kiezen nadrukkelijk voor de richting om de route langzaam maar
aantrekkelijk te maken voor autoverkeer. Er is eigenlijk geen reden om
zeker minder aantrekkelijker te maken voor autoverkeer (optie 2). Als
deze route door de binnenstad als doorgaande route te gebruiken. En
we nu geen duidelijke richting kiezen, zullen de klachten over de route
bezoekers van het centrum zullen door het nieuwe parkeerbeleid steeds
door de binnenstad verder toenemen. En als we in het centrum van
meer buiten de binnenstad worden opgevangen in goede
Enkhuizen kiezen voor de auto (en de ruimte die de auto inneemt), gaat
parkeervoorzieningen. Mogelijk kan het aantal parkeerplaatsen langs
dat ten koste van de leefbaarheid in de stad. Optie 2 heeft daarom onze
deze route dan ook iets beperkt worden. De vrijkomende ruimte kan
duidelijk voorkeur. Aandachtspunten daarbij zijn:
dan worden gebruikt voor functies die de binnenstad nog
•
Het parkeerbeleid zorgt ervoor dat zoekverkeer in de binnenstad
aantrekkelijker maken om te verblijven (zoals groen of terrassen).
vermindert en dat bezoekers per auto veel meer aan de rand van
Autoverkeer is nog wel mogelijk, maar de inrichting van de weg geeft
de binnenstad worden ‘opgevangen’.
duidelijk aan dat auto’s ‘te gast’ zijn. Dat kan door het straatprofiel juist
•
Bij herinrichting van de straten in het centrum kijken we eerst naar
zo min mogelijk ‘in te delen’ in specifieke plekken voor auto’s, fietsers
de benodigde ruimte voor voetgangers en gewenste ruimte voor
en voetgangers. De Melkmarkt moet een ‘plein’ worden, waar auto’s
groen en voorzieningen. Uiteraard moet er wel ruimte blijven voor
ondergeschikt zijn aan de verblijfsfunctie van de Melkmarkt.
stadslogistiek en bevoorrading.
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
25
•
•
We zetten op verlaging van de snelheid van het gemotoriseerde
verkeerssituatie in smalle straten door het aantal geparkeerde auto’s in
verkeer (bijvoorbeeld door drempels of plaatselijke versmallingen
de binnenstad te reduceren en te verplaatsen naar de randen. Daarmee
in het straatprofiel).
is er minder vaak sprake van ruimtebeperkingen door geparkeerde
Indien desondanks te veel verkeer door de binnenstad blijft rijden
voertuigen naast de rijbaan én rijdt er minder verkeer door de
waardoor overlast ontstaat, zoeken we verder naar mogelijkheden
binnenstad op zoek naar een parkeerplaats.
om het autoverkeer te beperken. Bijvoorbeeld door gemotoriseerd
•
verkeer alleen in één richting toe te staan.
Het op termijn minder aantrekkelijker maken van de Melkmarkt voor
We monitoren de effecten van de verschillende maatregelen. Zo is
gemotoriseerd verkeer (bijvoorbeeld met een afsluiting van één of twee
extra sluipverkeer in omliggende vaak smalle straten onwenselijk.
richtingen) kan wel betekenen dat het nemen van aanvullende
Als verkeersstromen veranderen óf als functies in de stad
circulatiemaatregelen wenselijk is, zoals het afsluiten of instellen van
veranderen (bijvoorbeeld: de Melkmarkt ontwikkelt zich steeds
eenrichtingsverkeer op ongewenste alternatieve routes.
beter als verblijfsplein), dan kan dat aanleiding zijn om extra of andere verkeersmaatregelen te nemen. Een voorbeeld is het
5.3
Beperken overlast vrachtverkeer
instellen van eenrichtingsverkeer op meer wegen. De binnenstad van Enkhuizen bevat veel smalle straten, maar Verkeerscirculatie binnenstad
tegelijkertijd ook winkels en horeca dit bevoorraad dienen te worden
De smalle wegen leiden regelmatig tot conflictsituaties tussen auto’s en
door vrachtverkeer. De nauwe straten lenen zich niet voor grote
fietsers of auto’s onderling die elkaar in tegengestelde richting
trekker-oplegger combinaties. Bewoners ervaren overlast door
tegenkomen en elkaar lastig kunnen passeren. We zijn echter
verschillende aspecten, zoals:
terughoudend met aanpassingen aan de verkeerscirculatie. Zo kan het
•
instellen van het eenrichtingsverkeer leiden tot hogere snelheden van het gemotoriseerde verkeer, dit is juist ongunstig voor de leefbaarheid
straten (met een vrachtwagenverbod); •
en verkeersveiligheid. Ook leiden aanpassingen in de circulatie vaak tot meer voertuigkilometers omdat routes naar bestemmingen minder direct worden (verkeer is uiteindelijk langer onderweg).
Vrachtwagenchauffeurs rijden zich regelmatig vast in te smalle Geparkeerde vrachtwagens tijdens het laden/lossen geven geluidsoverlast en blokkeren de straat;
•
Zwaarder vrachtverkeer geeft overlast door geluid en trillingen, met name op klinkerstraten en bij drempels.
Al met al zien we een risico dat het instellen van eenrichtingsverkeer op
Om de overlast van vrachtverkeer te beperken en bereikbaarheid te
extra straten leidt tot een verschuiving van problemen en nieuwe
waarborgen, is in het verleden een lengtebeperking van 14,5 meter
problemen. Daarom zien we vooral potentie in het verbeteren van de
ingesteld voor vrachtverkeer. In het kader van de verkeersveiligheid en
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
26
leefbaarheid kiezen we ervoor de lengtebeperking nu terug te brengen
vrachtverkeer. De routes die daadwerkelijk geschikt zijn om
naar 12 meter. Dit is de maximale lengte voor een vrachtwagen zonder
vrachtverkeer tot 12 meter te verwerken, worden daarmee duidelijker
aanhanger.
en herkenbaarder gemaakt. Deze overige straten worden tegelijkertijd verboden voor vrachtverkeer, met uitzondering van ontheffingshouders.
Met het invoeren van een lengtebeperking naar 12 meter zijn alle problemen echter nog niet opgelost. Een concreet voorbeeld is de huidige
Mogelijke nieuwe logistieke oplossingen
lengtebeperking tot 12 meter bij het inrijden van de H.J. Schimmelstraat
In een kleine binnenstad als Enkhuizen is het logisch dat bevoorrading
vanaf de Dijk. Deze straat is smal (eenrichtingsverkeer) en ook de
met vrachtauto’s niet op elke plaats of elk moment kan. Op sommige
kruispunten met zijwegen is de ruimte vaak erg beperkt en kan een langer
plaatsen is simpelweg te weinig ruimte voor grote vrachtauto’s en op
voertuig zich alsnog vastrijden. Hoewel het bord suggereert dat de route
drukke tijden zorgt vrachtverkeer voor te veel overlast. Dit wordt
voor vrachtverkeer tot 12 meter goed bereikbaar is, is dit niet het geval.
gereguleerd met vrachtverkeersverboden en venstertijden. Aanvullend daarop worden in veel gemeenten nu ook zero-emissie zones in binnensteden ingevoerd. De toegang tot de binnenstad wordt beperkt tot kleine, elektrische of emissievrije voertuigen voor bevoorrading en grote dieselvrachtwagens worden geweerd. Dit kan worden gecombineerd met overslagpunten aan de rand van de binnenstad, waar goederen worden overgeladen van grote vrachtwagens op kleine voertuigen of cargobikes voor de ‘last mile’ distributie. De ervaring is wel dat samenwerking met transporteurs en ondernemers bij dergelijke projecten cruciaal is voor acceptatie en succes. En dat de kansen hiervoor groter zijn in grotere gemeenten.
Lengtebeperking tot 12 meter bij het inrijden van de H.J. Schimmelstraat van de Dijk Om de overlast van vrachtverkeer te beperken is het wenselijk de bestaande routes en lengtebeperkingen in de binnenstad te
Want daar ervaren ondernemers zelf ook al meer problemen met expeditie. Bovendien levert een grotere binnenstad ook schaalvoordelen op bij een eventuele overgang naar andere distributievoordelen. Voor Enkhuizen is dus niet op voorhand te zeggen of nieuwe vormen van distributie haalbaar zijn.
inventariseren om te komen tot een voorkeursnetwerk voor
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
27
Overstappen op kleinere of elektrische voertuigen of overslagpunten
Pakketkluizen verminderen logistieke bewegingen
brengt extra kosten met zich mee voor ondernemers. Maar daar kunnen
Op kleinere schaal zijn er zeker goede mogelijkheden om bezorgend
ook voordelen tegenover staan, zoals:
verkeer te beperken. Door aan de rand van de binnenstad of woonbuurten pakketkluizen aan te bieden, voorkomen we veel ritten
een aantrekkelijker (veiliger en rustiger) winkelgebied, wat mogelijk
van busjes door smalle straten die overlast ervaren. Voor bewoners
meer klanten trekt;
hebben de pakketkluizen als voordeel dat zij niet thuis hoeven te zijn
•
een meer duurzame bedrijfsvoering;
om een pakketje te ontvangen.
•
minder onzekerheid doordat vrachtauto’s in de huidige situatie
•
soms niet verder kunnen rijden; •
kostenbesparingen op langere termijn.
Uit de ervaringen in andere gemeenten blijkt dat het wezenlijk is om samen met ondernemers te zoeken naar de mogelijkheden (en onmogelijkheden) voor veilige en efficiënte distributie. Daarbij is maatwerk nodig. De gemeente kan ondernemers vervolgens ondersteunen bij de transitie met bijvoorbeeld subsidies, advies of het faciliteren van logistieke oplossingen.
Voorbeeld pakketkluizen
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
28
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
29
6. Stimuleren duurzame mobiliteit 6.1
Verbeteren voetgangersvoorzieningen
Voor korte verplaatsingen is lopen de belangrijkste vorm van mobiliteit.
•
Gesloten verharding (halfverharding onvoldoende).
•
Afstand tussen rustpunten (zitelementen) maximaal 300 meter.
•
Het delen van de ruimte met andere weggebruikers (shared space) is minder wenselijk.
En het voetgangersnetwerk is de basis voor alle verplaatsingen: elke verkeersdeelnemer begint en eindigt zijn reis per slot van rekening als
Voor het basisnetwerk is in de gemeentelijke leidraad een minimale
voetganger. Het veilig en comfortabel kunnen lopen als voetganger
vrije breedte van 1,80 meter opgenomen. Bij incidentele (weinig
vergt goede voetgangersvoorzieningen, zoals een fijnmazig netwerk,
gebruikte) routes dient de breedte minimaal 1,20 meter te zijn.
voldoende breedte en comfortabele verharding. En het netwerk dient ook toegankelijk te zijn voor mensen met een beperking, zoals rolstoelen en andere hulpmiddelen. In 2022 heeft de gemeente de ‘Leidraad inrichting openbare ruimte’ opgesteld. Onderdeel van deze leidraad is de bijlage ‘Richtlijn Toegankelijkheid openbare ruimte’. Binnen deze bijlage zijn hoofdroutes voor het voetgangersnetwerk weergegeven waarvoor het hoogste kwaliteitsniveau geldt (zie naastgelegen figuur). Dit zijn de routes tussen belangrijke openbare bestemmingen, zoals de winkelstraat, het station en supermarkten. De hoofdroutes dienen volgens de gemeentelijke leidraad aan verschillende punten te voldoen, zoals: •
Een vrije breedte van minimaal 2,40 en bij obstakels en
Hoofdroutes voetgangersnetwerk in de binnenstad, route loopt aan de noordzijde door via de Kastanjelaan naar het winkelcentrum aan het Koperwiekplein (bron: Leidraad inrichting openbare ruimte)
versmallingen minimaal 1,8 meter.
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
30
In nieuwe situaties en bij herinrichtingen/groot onderhoud zijn de
In Enkhuizen is geen sprake van een afzonderlijke structuur voor de
ontwerprichtlijnen uit de leidraad goed toepasbaar. In bestaande
fiets: de fietsstructuur valt samen met de autostructuur, met
situaties is het vaak schipperen met de beschikbare ruimte en niet altijd
uitzondering van een aantal doorsteekjes voor fietsers, zoals het
praktisch haalbaar te voldoen aan de richtlijnen uit de leidraad (zonder
Burgemeester Westdorppad (een korte verbinding tussen de binnen- en
meer ingrijpende maatregelen zoals het aanpassen van de
de buitenstad). In een relatief kleine stad als Enkhuizen is het ook
verkeerscirculatie of verplaatsen van parkeren naar de randen van de
logisch dat fietsers en auto’s de infrastructuur met elkaar delen. Maar
binnenstad).
dat betekent wel dat het extra belangrijk is dat dit veilig mogelijk is en dat automobilisten in snelheid en gedrag rekening houden met fietsers.
Zo is in de binnenstad de beschikbare ruimte vaak beperkt wat ook ten koste gaat van de kwaliteit van de voetpaden. Voetpaden zijn niet altijd
We willen het gebruik van de fiets verder stimuleren door de
aanwezig en vaak smal waarbij niet voldaan aan de gewenste minimale
aantrekkelijkheid en de verkeersveiligheid binnen Enkhuizen verder te
vrije breedte. Ook loopt het onderhoud achter, waardoor er niet altijd
verbeteren. Dit gaan we doen op verschillende manieren:
sprake is van een goede verharding.
•
In de beoogde nieuwe wegencategorisering (zie hoofdstuk 4) gaan we uit van een snelheid van 30 km/h waar fietsers en
6.2
Aantrekkelijk fietsnetwerk met goede
gemotoriseerd zijn gemengd (in plaats van regelmatig 50 km/h in
stallingen
de huidige situatie). Daarmee wordt fietsen op belangrijke
Enkhuizen is een compacte stad, waardoor alle bestemmingen binnen
verbindingen binnen de gemeente veiliger en aantrekkelijker. •
buitenstad, onder meer door de verkeersveiligheid op de rotonde
de gemeente goed bereikbaar zijn per fiets. Ook de omliggende kernen
Dreef-Kastanjelaan te verbeteren (zie hoofdstuk 7).
zijn goed per fiets bereikbaar. Om het gebruik van de fiets te stimuleren is inzet op het lokale netwerk, het regionale netwerk en fietsenstallingen van belang. Meer kwaliteit en veiligheid voor fietsers in de stad Het fietsnetwerk van Enkhuizen bestaat in principe uit alle wegen en paden waar gefietst mag worden. Dit is een netwerk van woonstraten,
We verbeteren de noord-zuid verbinding tussen de binnenstad en
•
We geven extra aandacht aan het onderhoud van het fietsnetwerk. Het huidige is netwerk is over het algemeen voldoende fijnmazig, maar de bestaande routes zijn niet altijd goed onderhouden. Het wegdek is daarbij bijvoorbeeld niet vlak of er ontbreekt goede verlichting. Het hoofdnetwerk heeft prioriteit bij de uitvoering van onderhoud.
fietspaden langs hoofdwegen en ook meer recreatieve paden zoals over de dijk.
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
31
Doorfietsroute naar belangrijke bestemmingen in de regio
randweg op het Westeinde en een meer gemengd profiel op de
De oude route tussen Enkhuizen en Hoorn via de Westerstraat en het
Westerstraat.
Westeinde is voor fietsers een snelle en aantrekkelijke route. De provincie Noord-Holland heeft deze route opgenomen in het Regionaal
Doel is om de fietskwaliteit te verhogen om daarmee te voldoen aan de
Toekomstbeeld Fiets (F23, zie onderstaand figuur). Een meer zuidelijke
criteria die de provincie stelt aan een doorfietsroute, maar anderzijds de
parallelle route via onder meer Broekerhaven is nog onder voorbehoud
historische kwaliteit van de route te behouden en te versterken.
(F506). Verbeteren fietsenstallingen Om het gebruik van de fiets te stimuleren, is niet alleen een goed fietsnetwerk nodig, maar ook aantrekkelijke en voldoende fietsenstallingen dichtbij belangrijke bestemmingen. Waar veilig en gemakkelijker de fiets kan worden geparkeerd. Met de toenemende diversiteit aan verschillende (elektrische) fietsen, neemt ook de behoefte aan bewaakte stallingen toe. In de huidige situatie zijn er te weinig stallingsmogelijkheden in de binnenstad aan de rand van het voetgangersgebied (ook om de fiets aan vast te kunnen zetten). Er is wel een fietsenstalling aan de Van Bleiswijkstraat, maar deze stalling wordt nauwelijks gebruikt. Hoewel de afstand vanaf deze stalling tot het voetgangersgebied beperkt is, is er nog steeds de mogelijkheid op korte afstand van het voetgangersgebied de fiets te stallen (zie onderstaande afbeeldingen). Eindbeeld regionale doorfietsroutes (bron: provincie Noord-Holland, 2024)
Dit is korter bij de bestemming en daarom aantrekkelijker. Een optie om het gebruik van de fietsenstalling te stimuleren is het instellen van een
Samen met de provincie en omliggende gemeenten wordt onderzoek
parkeerverbod bij de gevel met een verwijzing naar de fietsenstalling.
gedaan naar het meest gewenste profiel op deze route, bijvoorbeeld een profiel met bredere fietsstroken of een fietsstraatprofiel. Op dit moment wordt uitgegaan van een fietsstraatprofiel ten westen van de
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
32
Stalling Van Bleiswijkstraat (links) en alternatieve stallingsmogelijkheid dichterbij de voetgangerszone (rechts) Al met al is het wenselijk het stallen van fietsen meer te concentreren voor een betere ruimtelijke kwaliteit, maar is het daarbij belangrijk de stallingen op korte afstand van de voetgangerszone te plaatsen waar het logisch om verder te lopen vanaf de fiets. Ook dient het stallen op alternatieve locaties te worden voorkomen, bijvoorbeeld door een parkeerverbod en duidelijke verwijzing naar de geschikte locaties van stallingen.
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
33
6.3
Stimuleren openbaar vervoer
Het busnetwerk is echter beperkt en biedt in de huidige situatie geen volwaardige verbindingen met de regio. De kansen voor nieuwe
Het huidige openbaar vervoer in Enkhuizen bestaat uit drie onderdelen
verbindingen zijn beperkt zijn door teruglopende reizigersaantallen en
(zie ook het naastgelegen figuur):
stijgende kosten, maar we verkennen wel de mogelijkheid voor een
•
•
Trein
busverbinding tussen Enkhuizen en Lelystad. We zien dit echt als een
Enkhuizen ligt aan het einde van de spoorverbinding richting
ontbrekende schakel in het OV-netwerk. Een verbinding naar Lelystad
Amsterdam via onder meer Hoorn. In beide richtingen rijden twee
zorgt voor een grote verkorting van de reistijd per OV naar
intercity’s per uur. Na een dip tijdens de coronaperiode is het
bestemmingen in het oosten van Nederland. Ook gezien het aantal
aantal reizigers de afgelopen jaren weer gegroeid tot circa 2.000
auto’s dat over de N307 rijdt (ruim 10.000 motorvoertuigen per dag),
reizigers per dag (bron: NS).
lijkt er ook potentie aanwezig voor een busverbinding.
Bus Er is een buurtbus (lijn 438) tussen Enkhuizen en Andijk via
Ook zetten we ons sterk in op het behoud van de bestaande
Bovenkarspel. De frequentie verschilt per moment (2/3x per uur in
busverbindingen. Daarbij koesteren we ook de buurtbus die voorziet in
de spits, 1/2 x per uur in dal, avond niet, zaterdag 1/2x per uur,
een belangrijke maatschappelijke behoefte en verbindingen geeft met
zondag niet). Daarnaast rijdt een schoolbus (lijn 650) via Enkhuizen
nabije kernen.
naar Lelystad (1 rit in de ochtend en 1 rit in de middag). Op dit moment lopen de voorbereidingen voor een nieuwe concessie vanaf 2028. •
Veer De haven van Enkhuizen bevat veerverbindingen naar Stavoren, Urk en Medemblik. Dit zijn vooral toeristenveren met alleen vaarten
Verbindingen
gedurende de zomerperiode.
openbaar vervoer (bus, trein en veer)
De huidige intercityverbindingen bieden een goede bereikbaarheid per
in en rondom
trein. Het spoor is de ruggengraat voor het vervoer in de richting van
Enkhuizen (bron:
Hoorn, Amsterdam en verder. Om het gebruik van de trein te
Lijnennetkaart
stimuleren, verbeteren we de multimodale bereikbaarheid van het
Noord-Holland
station. Dit betekent goede loop- en fietsroutes naar het station, goede
Noord,
fietsenstallingen en voldoende parkeervoorzieningen voor de auto.
Connexxion 2025)
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
34
De bouw van nieuwe woonwijken heeft ook een belangrijke rol in het openbaar vervoer. Zo willen we nieuwe woningen bouwen in nabijheid van bestaande bushaltes en het treinstation. Daarmee maken we het gebruik van openbaar vervoer aantrekkelijker voor de nieuwe bewoners. Tegelijkertijd leidt de ontwikkeling van nieuwe woonwijken (zoals Gommerwijk West-west) in potentie ook tot meer reizigers en kansen het huidige netwerk te verbeteren. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het opwaarderen van de huidige buurtbus (extra ritten/verlengen lijn) en het realiseren van een reguliere busverbinding naar Lelystad.
6.4
Faciliteren elektrisch vervoer
De gemeente stimuleert elektrisch vervoer door het plaatsen van laadpalen voor elektrische auto’s te faciliteren. Bezitters van een elektrische auto kunnen een nieuwe openbare laadpaal aanvragen. Voorwaarde is dat er niet de mogelijkheid is op eigen terrein op te laden en nog geen laadpaal binnen 300 meter van de woning is gerealiseerd. Om te voorkomen dat bij elke nieuwe aanvraag opnieuw naar passende locaties moet worden gezocht, hebben we op een
Oplaadkaart huidige en mogelijke nieuwe locaties laadpalen (bron: MRAElektrisch laadkaart)
plankaart al voorkeurslocaties voor nieuwe laadpalen gepland (zie figuur).
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
35
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
36
7. Aanpak knelpunten verkeersveiligheid en leefbaarheid Uit de inventarisatie volgen verschillende locaties waar de
Westerstraat
verkeersveiligheid en/of leefbaarheid een knelpunt is. Dit zijn niet altijd
De Westerstraat is een belangrijke westelijke ontsluiting van de
locaties waar daadwerkelijk veel ongevallen hebben plaatsgevonden
binnenstad, voor zowel autoverkeer als fietsverkeer. Parkeren op is
(objectief), maar kunnen ook locaties zijn die vooral door bewoners als
toegestaan aan één zijde van de rijbaan, waarbij in het begin en
onveilig worden ervaren (subjectief).
halverwege de maand de zijde wisselt. De geparkeerde auto’s beperken de ruimte voor het verkeer. Kruispunten met zijwegen zijn voornamelijk
Veel knelpunten bevinden zich in de binnenstad van Enkhuizen met in
vormgegeven als gelijkwaardige kruispunten. Dit past bij de functie als
de basis een vergelijkbare problematiek. De vaak smalle straten
erftoegangsweg, maar het zicht is vaak beperkt door bebouwing op
stammen nog uit de tijd zonder autoverkeer en zijn daar in feite nooit
korte afstand van de rijbaan.
voor ingericht. Bebouwing op korte afstand van de rijbaan leidt bijvoorbeeld tot onoverzichtelijke kruispunten en geparkeerde voertuigen beperken de ruimte voor het verkeer. Vanwege deze context voldoen standaardoplossingen vaak niet en is maatwerk per locatie nodig. Dit hoofdstuk bevat een overzicht van veel genoemde locaties met daarbij mogelijke maatregelen. Dit zijn eerste oplossingsrichtingen die samen met lokale bewoners, ondernemers en andere betrokkenen in een specifiek project verder uitgewerkt dienen te worden.
Verkeersplan Enkhuizen - 13 oktober 2025
37
Het is in ieder geval wenselijk de middenmarkering te verwijderen. Deze
•
Versmalling oostelijke aansluiting Westerstraat op het kruispunt
markering wekt de indruk van een 50 km/h-weg, terwijl het een 30
(zie onderstaand figuur voor een globaal beeld). Dit betreft
km/h-weg betreft. Daarnaast kunnen bijvoorbeeld plateau op
namelijk een eenrichtingsstraat voor gemotoriseerd verkeer
onoverzichtelijke kruispunten worden toegepast om de snelheid te
(richting het oosten). Een versmalling maakt het minder
beperken en de voorrangssituatie duidelijker aan te geven.