Afvalbeleidsplan 2022-2025 - BIJLAGE I
Tekst van het document
Conceptrapport
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
www.ioresearch.nl
Colofon Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam
Rapportnummer 2021/concept
Datum september 2021
Opdrachtgever SED Organisatie – Gemeente Enkhuizen
Auteurs Liselot Marée Wietse van Engeland
Het overnemen uit deze publicatie is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
2 van 28
Inhoudsopgave Belangrijkste uitkomsten _____________________________________________________________________ 4 1 Inleiding _____________________________________________________________________________ 6 1.1 1.2 1.3
2
Aanleiding ______________________________________ 6 Doel van het onderzoek _______________________________ 6 Respons ________________________________________ 7
Afvalscheiding en het recycletarief __________________________________________________ 8 2.1 2.2 2.3
Afval scheiden ____________________________________ 8 Ondergrondse afvalcontainers ___________________________ 9 Toegankelijkheid __________________________________ 16
3 Inzamelen van oud papier___________________________________________________________ 17 4 Inzamelen van grof afval____________________________________________________________ 18 5 Maatwerk voor bepaalde groepen ___________________________________________________ 20 6 Informatievoorziening en verbeteren van afvalscheiding ____________________________ 23 7 Dienstverlening van de gemeente ___________________________________________________ 25 Bijlage – Respons naar achtergrondkenmerken ______________________________________________ 26
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
3 van 28
Belangrijkste uitkomsten Merendeel inwoners scheidt hun afval naar eigen zeggen goed De inwoners van de gemeente Enkhuizen zeggen in grote mate aan afvalscheiding te doen. In totaal zegt 83 procent dit heel goed (39%) of redelijk goed (44%) te doen. De rest van de inwoners (17%) zegt dit niet zo goed te doen, zes procent wil dit ook niet veranderen. Figuur 0.1 – Welke omschrijving is voor u het beste van toepassing? Ik scheid mijn afval…)
39%
0%
20%
11%
44%
40%
60%
80%
6%
100%
Ik scheid mijn afval al heel goed, het kan eigenlijk niet beter Ik scheid mijn afval al redelijk goed, maar het kan wel iets beter Ik scheid mijn afval niet zo goed, dat kan veel beter Ik scheid mijn afval niet zo goed, maar wil dat ook niet veranderen
Draagvlak voor ondergrondse afvalcontainers in de binnenstad De helft van de inwoners van de binnenstad van Enkhuizen vindt inzamelen via ondergrondse containers een goed idee, een derde vindt het acceptabel zolang er aan bepaalde voorwaarde, voldaan wordt. 13 procent van de inwoners vindt het geen goed idee.
Inwoners: nabijheid van de container is een belangrijke factor, mogelijke vrijheid groot voordeel van ondergrondse containers De vrijheid om afval weg te gooien wanneer het uitkomt, de mogelijkheid tot het beter scheiden en de vermindering van zwerfafval zijn voor inwoners redenen om de ondergrondse containers een goed plan te vinden, terwijl de afstand tot de afvalcontainers, de aantasting van het straatbeeld en de stijging van de kosten volgens tegenstanders redenen zijn om het geen goed idee te vinden. Als het straatbeeld netjes blijft, de afstand tot de containers niet te groot is en er geen stijging van de kosten is, vinden inwoners de containers acceptabel.
Inwoners verwachten dat ondergrondse containers de hygiëne zullen verbeteren De verwachtingen van inwoners zijn dat met name de hygiëne in de buurt (58%) en de hygiëne in en rondom de woning (61%) erop vooruit zullen gaan met de komst van ondergrondse wijkcontainers. De helft van de mensen verwacht dat ze gemakkelijker hun afval kwijt kunnen (50%). Net iets minder dan de helft denkt dat de ruimte rondom de woning (47%) en de hoogte van de afvalstoffenheffing (40%) hetzelfde zal blijven. Een op de vijf denkt dat het gemak waarmee ze afval kwijt kunnen (19%) en de hoogte van de afvalstoffenheffing erop achteruit gaan (22%).
Inwoners voorstander van huidige manier van oud papier inzamelen Op dit moment wordt oud papier in de gemeente Enkhuizen door verenigingen en vrijwilligers ingezameld. Inwoners kunnen oud papier los in de buurt van hun huis aanbieden en verenigingen zamelen dit vervolgens in. Een groot deel van de inwoners vindt dat de huidige manier van oud-
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
4 van 28
papier inzamelen moet blijven (66%). Een op de vijf heeft geen voorkeur, zolang het maar zo goedkoop mogelijk gebeurt (21%).
Uitzondering voor chronisch zieken en gezinnen met jonge kinderen De helft van de inwoners vindt dat er een uitzondering moet worden gemaakt voor chronisch zieken met veel medisch afval. Een uitzondering voor gezinnen met jongere kinderen krijgt minder steun. Een meerderheid (57%) van de inwoners vindt dar luiers hoeven niet apart opgehaald te worden. Als het ophalen van luiers leidt tot hogere kosten voor de inwoners, is bijna driekwart van de Enkhuizenaren hier op tegen (72%).
Inwoners geven ruime voldoende voor afvalinzameling door gemeente Inwoners waarderen de huidige wijze van afval inzamelen gemiddeld met een rapportcijfer van 6,8. Bijna negen op de tien inwoners beoordelen dit met een voldoende (87%).
Verantwoording I&O Research voerde dit onderzoek uit in opdracht van de SED Organisatie. Aan het onderzoek deden 845 inwoners van de gemeente Enkhuizen van 18 jaar en ouder mee. De dataverzameling vond plaats van vrijdag 20 augustus tot en met zondag 12 september 2021. De resultaten zijn gewogen op leeftijd en geslacht. Op deze manier zijn de resultaten wat betreft deze achtergrondkenmerken representatief voor de gemeente Enkhuizen.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
5 van 28
1
Inleiding
1.1
Aanleiding
Voor veel gemeenten is het afvalbeleid een actueel vraagstuk waarin de komende tijd belangrijke keuzes dienen te worden gemaakt. Dit geldt ook voor de gemeente Enkhuizen. Vanuit de rijksoverheid is een aantal jaar geleden het programma Van Afval Naar Grondstof (VANG) gelanceerd. Dit programma stuurt aan op het versnellen van de transitie naar een circulaire economie. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het realiseren van deze doelstelling en mogen daarin zelf bepalen op welke manier zij dit willen gaan bereiken. Hierin maken ze een afweging tussen service, milieu en kosten. De Westfriese gemeente Enkhuizen is momenteel bezig met het formuleren van een nieuw afvalbeleidsplan. Hierbij wordt gekeken naar de mogelijkheid om ondergrondse containers in het centrum te plaatsen, zodat de vuilniszakken aan de kant van de weg uit het straatbeeld verdwijnen. Daarnaast krijgt het betalen voor grof vuil mogelijk een plek in het nieuwe plan. Ook is een aanpassing in de paperinzameling en het plaatsen van extra gft-cocons in de binnenstad aan de orde. Een belangrijk onderwerp is verder de toegankelijkheid van de voorzieningen. De gemeenteraad heeft besloten inwoners bij de vormgeving van het nieuwe afvalbeleidsplan te betrekken. Het resultaat van de participatie wordt als advies meegewogen in de besluitvorming.
Onderdeel van het participatietraject is een inwonersenquête waarin de randvoorwaarden voor de invoering van bovenstaande mogelijkheden centraal staan.
1.2
Doel van het onderzoek
Het onderzoek dient inzicht te geven in de wijze waarop inwoners van Enkhuizen denken over ondergrondse containers voor afvalinzameling en welke aspecten en randvoorwaarden zij belangrijk vinden bij de invoering ervan. Daarnaast is er aandacht voor enkele andere onderwerpen: ▪ Tevredenheid huidige wijze van inzamelen ▪ Inzameling grof vuil ▪ Inzameling papier ▪ Toegankelijkheid van de voorzieningen
Onderzoeksaanpak Voor het onderzoek zijn 2.350 inwoners van de gemeente Enkhuizen van 18 jaar en ouder benaderd. Alleen inwoners die minimaal één jaar (en niet in verpleeg- of verzorgingstehuizen) in de gemeente wonen zijn aangeschreven. De inwoners zijn door de gemeente via een gestratificeerde steekproef geselecteerd uit de Basisregistratie Personen (BRP). 1 Het onderzoek is uitgevoerd door middel van een online enquête. De geselecteerde inwoners kregen een uitnodigingsbrief met een unieke inlogcode. Halverwege het veldwerk is een
1
Om een representatief beeld te krijgen van de opinie van de inwoners is voor iedere leeftijdsgroep een bepaald aantal inwoners geselecteerd. Vanwege de verwachte lagere respons onder jongeren zijn inwoners van 18-34 jaar relatief oververtegenwoordigd in de steekproef. Hier vallen ook thuiswonende jongeren onder. Voor een deel van hen zal de vragenlijst minder relevant zijn, omdat zij in mindere mate te maken hebben met de wijze van afvalinzameling en de kosten die hiermee gemoeid zijn. Door de manier van steekproeftrekking is het helaas niet mogelijk geweest om hierop vooraf te selecteren.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
6 van 28
herinneringsbrief verstuurd. De dataverzameling vond plaats van vrijdag 20 augustus tot en met zondag 12 september 2021.
1.3
Respons
In totaal hebben 845 inwoners de vragenlijst ingevuld. Dit komt neer op een responspercentage van 36 procent. Respons naar deel van de gemeente Enkhuizen Centrum Vissersbuurt Oosterhaven (Binnenstad) Havenbuurt Snouck van Loosenpark (Binnenstad) Boerenhoek Molenweg Burgwal (Binnenstad) Enkhuizen-Noord Westeinde Kadijken Oude Gouw-Gommerwijk Oosterdijk Weet niet, maar ergens in de binnenstad Weet niet, maar ergens buiten de binnenstad Totaal
Aantal
%
130 59 125 94 9 161 190 6 25 46 845
15% 7% 15% 11% 1% 19% 23% 1% 3% 5% 100%
Deze respons is voldoende om betrouwbare uitspraken te kunnen doen. De resultaten zijn gewogen op leeftijd en geslacht. Dit betekent dat de verhoudingen naar leeftijd en geslacht zijn teruggebracht naar de werkelijk bestaande verhouding in de gemeente Enkhuizen. Op deze manier zijn de resultaten wat betreft deze achtergrondkenmerken representatief voor de gemeente Enkhuizen.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
7 van 28
2
Afvalscheiding en het recycletarief
2.1
Afval scheiden
De inwoners van de gemeente Enkhuizen zeggen in grote mate aan afvalscheiding te doen. In totaal zegt 83 procent dit heel goed (39%) of redelijk goed (44%) te doen. De rest van de inwoners (17%) zegt dit niet zo goed te doen, zes procent wil dit ook niet veranderen. Inwoners van 45 jaar en ouder vinden vaker dan hun jongere gemeentegenoten dat zij hun afval heel goed scheiden en dat het eigenlijk niet beter kan. Inwoners die samenwonen zonder kinderen geven vaker aan hun afval goed te scheiden dan samenwonende inwoners met kinderen en alleenstaanden. Figuur 2.1 – Welke omschrijving is voor u het beste van toepassing? Ik scheid mijn afval…
39%
0%
20%
11%
44%
40%
60%
6%
80%
100%
Ik scheid mijn afval al heel goed, het kan eigenlijk niet beter Ik scheid mijn afval al redelijk goed, maar het kan wel iets beter Ik scheid mijn afval niet zo goed, dat kan veel beter Ik scheid mijn afval niet zo goed, maar wil dat ook niet veranderen
Tabel 2.1 – Welke omschrijving is voor u het beste van toepassing? Ik scheid mijn afval… Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=845
n=102
n=225
n=288
n=207
Heel goed, het kan eigenlijk niet beter
39%
25%
30%
41%
51%
Redelijk goed, maar het kan wel iets beter
44%
56%
50%
44%
34%
Niet zo goed, dat kan veel beter
11%
17%
13%
9%
9%
Niet zo goed, maar wil dat ook niet veranderen
6%
2%
7%
6%
6%
Totaal
100%
100%
100%
100%
100%
Tabel 2.2 – Welke omschrijving is voor u het beste van toepassing? Ik scheid mijn afval… Totaal
Ik woon alleen
Ik woon samen zonder kinderen
Ik woon samen met kinderen
n=845
n=144
n=311
n=259
Heel goed, het kan eigenlijk niet beter
39%
29%
44%
36%
Redelijk goed, maar het kan wel iets beter
44%
42%
39%
52%
Niet zo goed, dat kan veel beter
11%
20%
11%
8%
Niet zo goed, maar wil dat ook niet veranderen
6%
9%
6%
4%
Totaal
100%
100%
100%
100%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
8 van 28
De helft van de inwoners is voor het scheiden van afval, mits dit geen extra kosten met zich meebrengt. Een kwart vind het scheiden van afval altijd beter, ook als het extra geld kost. Een even groot aandeel vindt de verschillende afvalbakken ingewikkeld. Figuur 2.2 - Wat vindt u van het scheiden van afval? Meerdere antwoorden mogelijk. 0%
10%
20%
30%
40%
Als het niet meer kost ben ik voor 25%
Het wordt wel erg ingewikkeld met al die verschillende vuilnisbakken
24%
Iets anders
2.2
60%
50%
Afvalscheiding is ten allen tijde beter, ook als het meer kost
Ik zie het nut van afvalscheiding niet in
50%
6% 11%
Ondergrondse afvalcontainers
De gemeente Enkhuizen onderzoekt de invoering van ondergrondse afvalcontainers als vervanging voor de huidige manier van afvalinzameling. Aan inwoners legden we de volgende tekst voor: De meeste inwoners van de binnenstad van Enkhuizen bieden op dit moment hun restafval in een vuilniszak bij het huis aan. De gemeente overweegt in de binnenstad een nieuwe manier van het ophalen van restafval, waarbij uw restafval niet langer aan huis wordt opgehaald, maar het restafval samen met PBD (plastic, blik en drankverpakkingen) in ondergrondse containers gedeponeerd kan worden. Daarnaast overweegt de gemeente om bovengrondse containers te plaatsen voor Groente- fruit en tuinafval (GFT). U hoeft uw restafval en PBD (plastic, blik en drankverpakkingen) dan niet aan te bieden in zakken of rolcontainers. (let op: dit geldt alleen voor inwoners van de binnenstad). Vervolgens vroegen we aan inwoners van de binnenstad wat ze van deze manier van afvalinzameling vinden. De helft van de inwoners vindt inzamelen via ondergrondse containers een goed idee, een derde vindt het acceptabel zolang er aan bepaalde voorwaarde, voldaan wordt. 13 procent van de inwoners vindt het geen goed idee. Figuur 2.3 - Hoe staat u tegenover deze wijze van inzamelen? Hierbij brengt u het restafval en PBD naar een gezamenlijk ondergrondse container en het GFT naar een bovengrondse container.
Basis: inwoners van de binnenstad.
53%
0%
20% Een goed idee
31%
40%
60%
Acceptabel onder voorwaarden
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
13%
80% Geen goed idee
4%
100% Weet ik niet
9 van 28
De vrijheid om afval weg te gooien wanneer het uitkomt, de mogelijkheid tot het beter scheiden en de vermindering van zwerfafval zijn voor inwoners redenen om de ondergrondse containers een goed plan te vinden, terwijl de afstand tot de afvalcontainers, de aantasting van het straatbeeld en de stijging van de kosten volgens tegenstanders redenen zijn om het geen goed idee te vinden. Als het straatbeeld netjes blijft, de afstand tot de containers niet te groot is en er geen stijging van de kosten is, vinden inwoners de containers acceptabel.
Inwoners die ondergrondse containers een goed plan vinden ▪ ▪ ▪
Vrijheid om afval weg te gooien wanneer het de inwoners uit komt; Nuttig om meer afval te scheiden; Minder zwerfafval; • • • • • • •
• •
“Dan kan je op elk gewenst moment je afval kwijt. Dan hoef je niet op de dinsdag te wachten. Je zakken ergens bewaren trekt dieren aan (muizen, kauwen etc.).” “Dan kun je meteen je afvalzak wegbrengen. Vooral in de zomer is dit een voordeel.” “Dan kan je het wegbrengen wanneer je wilt. Je hoeft dan geen maand te wachten.” “Dan kan je het wegbrengen wanneer je wil en met een beperkte ruimte in huis is dat prettig.” “Ik maak al gebruik van een ondergrondse container en ervaar dit als zeer positief.” “Het lijkt mij nuttig om meer afval te scheiden.” “Het stimuleert mensen nog meer om afval te scheiden. Geen kapotte vuilniszakken die door heel veel mensen te vroeg (avond ervoor) op straat worden gezet.” “Zelf bepalen wanneer je afval kwijt wilt.” “Zijn we gelijk van het zwerfafval af en dat de vogels en katten de zakken niet meer kapot maken waardoor het een zooitje is in de wallenkanten.
Inwoners die ondergrondse containers acceptabel onder voorwaarden vinden ▪ ▪ ▪
De afvalcontainers moeten op loopafstand zijn; De kosten mogen niet stijgen; Het straatbeeld mag niet te veel aangetast worden. •
“Afhankelijk van de plek van de container en wat voor container. Ik kan mij voorstellen dat als hier niet over nagedacht wordt dit enigszins niet zo fris kan zijn.”
•
“Afstand tot de containers niet te groot.”
•
“Als de kosten van afvalverwijdering minimaal 25% dalen.”
•
“Als de ondergrondse bak dicht bij huis is.”
•
“Als het geen stankoverlast geeft. Motivatie om het te blijven scheiden zal minder zijn. De mens is en blijft gemakzuchtig.”
•
“Dat je niet te ver moet lopen met je zakken.”
•
“Hangt af van de jaarlijkse bijdrage, als die hetzelfde blijft is het prima.
•
“Loopafstand naar de container.”
•
“Niet te ver lopen, dit voor de oudere onder ons.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
10 van 28
•
“Straatbeeld niet vervuilen en dichtbij.”
Inwoners die ondergrondse afvalcontainers een slecht plan vinden ▪ ▪ ▪
Stijging van de kosten; Het wegbrengen van afval wordt moeilijker, voornamelijk voor ouderen; Negatief voor het straatbeeld; •
“Dan blijft het een rotzooi”
•
“De kosten zullen per huishouden omhoog gaan.”
•
“De huidige aanbieding van afval gaat prima.”
•
“Misstaat in het straatbeeld.”
•
“In mijn flat geen ruimte om afval te scheiden.”
•
“Oudere bewoners die slecht ter been raken worden eventueel afhankelijk, als de afstand te groot is.”
•
“Waarschijnlijk kan de container niet heel dicht in de buurt staan.”
•
“Te ver en zwaar lopen met afval.”
•
“Verarmoeding straatbeeld VoC-binnenstad.”
•
“Staat lelijk.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
11 van 28
Het nieuwe inzamelsysteem kan in de hele binnenstad van Enkhuizen geïntroduceerd worden, of alleen in de wijken waar restafval nu in vuilniszakken wordt opgehaald. Andere wijken van de binnenstad zouden in dat geval hun afvalcontainers voor het inzamelen van restafval behouden. Ongeveer een derde vindt dat in de gehele binnenstad restafval opgehaald moet worden via de ondergrondse containers, zolang dit geen extra kosten met zich meebrengt (35%). Drie op de tien inwoners vinden dat alleen wijken waar restafval nu met zakken ingeleverd wordt, over moeten stappen naar de ondergrondse containers. Voor tien procent maakt het niets uit. Figuur 2.4 - Welke stelling past het beste bij uw mening? 0%
10%
20%
30%
In de gehele binnenstad moet restafval opgehaald worden via ondergrondse containers, zolang dit geen extra kosten met zich meebrengt.
35%
Alleen de wijken waar restafval nu met zakken wordt ingeleverd moeten overstappen op het inzamelen van restafval via ondergrondse containers (en andere wijken behouden de bakken voor restafval).
31%
In de gehele binnenstad moet restafval opgehaald worden via ondergrondse containers, het is acceptabel als dit tot beperkte extra kosten leidt.
16%
Het maakt me niet uit.
10%
Iets anders.
Weet ik niet.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
40%
6%
2%
12 van 28
De verwachtingen van inwoners zijn dat met name de hygiëne in de buurt (58%) en de hygiëne in en rondom de woning (61%) erop vooruit zullen gaan met de komst van ondergrondse wijkcontainers. De helft van de mensen verwacht dat ze gemakkelijker hun afval kwijt kunnen (50%). Net iets minder dan de helft denkt dat de ruimte rondom de woning (47%) en de hoogte van de afvalstoffenheffing (40%) hetzelfde zal blijven. Een op de vijf denkt dat het gemak waarmee ze afval kwijt kunnen (19%) en de hoogte van de afvalstoffenheffing erop achteruit gaan (22%). Figuur 2.5 - Stel: het inzamelen van restafval in een ondergrondse wijkcontainer wordt ingevoerd in de binnenstad. Wat zijn dan uw verwachtingen over onderstaande punten? Basis: inwoners van de binnenstad. Hygiëne in uw buurt
61%
24%
Hygiëne in en rondom uw woning
58%
33%
Gemak waarmee u afval kwijt kunt
50%
Het scheiden van afval
45%
Ruimte rondom uw woning
41%
Hergebruik van grondstoffen
40%
Hoogte van de afvalstoffenheffing
Gaat er op vooruit
10%
26%
19%
34%
9%
20%
30%
Blijft hetzelfde
40%
5%
60%
4%
22%
70%
Gaat er op achteruit
12%
23%
22%
50%
5%
8%
32% 40%
4%
7% 2%
47%
16%
0%
11%
80%
90% 100%
Weet niet
Voor twee op de vijf inwoners is het van belang dat alle aspecten, de nabijheid van een container, de hoogte van de afvalstoffenheffing, de mate waarin het systeem bijdraagt aan een betere afvalscheiding en de service van het inzamelen van afval, op hetzelfde niveau blijven. Ongeveer een kwart vindt alleen de nabijheid van een container belangrijk (26%), slechts 4 procent vindt alleen de service van het inzamelen aan afval gelijk moet blijven. Figuur 2.6 - Stel: het inzamelen van restafval in een ondergrondse wijkcontainer wordt ingevoerd. Welk punt moet in ieder geval op gelijk niveau blijven? Basis: inwoners van de binnenstad. 0%
10%
20%
De nabijheid van een container
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
50%
19%
De mate waarin het systeem bijdraagt aan betere afvalscheiding
Allemaal even belangrijk
40%
26%
De hoogte van de afvalstoffenheffing
De service van het inzamelen van afval
30%
7%
4%
44%
13 van 28
Inwoners zijn bereid verder te moeten lopen voor een container (35%), als dit betekent dat het aspect dat zij belangrijk vinden, behouden blijft of verbetert. Ongeveer een kwart is bereid om hogere afvalstofheffing te betalen (24%), een verminderde mate waarin het systeem bijdraagt aan betere afvalscheiding (24%) en de service van het inzamelen van afval (24%). Twee op de vijf wil op geen enkel aspect inleveren. Figuur 2.7 - Op welk aspect zou u bereid zijn om in te leveren als dit ervoor zorgt dat het volgens u belangrijkste aspect behouden blijft of verbetert? Basis: inwoners van de binnenstad. Meerdere antwoorden mogelijk. 0%
10%
20%
30%
40%
De nabijheid van een container
35%
De hoogte van de afvalstoffenheffing
24%
De mate waarin het systeem bijdraagt aan betere afvalscheiding
24%
De service van het inzamelen van afval
24%
Iets anders
6%
Geen van deze
19%
Van de inwoners die willen dat een container dicht bij hen in de buurt is, zou 37 procent bereid zijn op de hoogte van de afvalstoffenheffing in te leveren wanneer dit betekent dat de nabijheid behouden blijft of verbeterd wordt. ▪ Inwoners die de hoogte van de afvalstoffenheffing belangrijk vinden zouden op de nabijheid van de container in kunnen leveren (51%). Ook inwoners die de mate van afvalscheiding of de service belangrijk vinden zeggen op de nabijheid van de container in te kunnen leveren (51%). Tabel 2.3 – Op welk aspect zou u bereid zijn om in te leveren als dit ervoor zorgt dat het volgens u belangrijkste aspect behouden blijft of verbetert? Welk punt moet in ieder geval op gelijk niveau blijven?
De nabijheid van een container
De hoogte van de afvalstoffenheffing
De mate waarin het systeem bijdraagt aan betere afvalscheiding
De service van het inzamelen van afval
-
51%
67%
64%
De hoogte van de afvalstoffenheffing
37%
-
48%
23%
De mate waarin het systeem bijdraagt aan betere afvalscheiding
34%
31%
-
38%
Op welk aspect zou u bereid zijn om in te leveren als dit ervoor zorgt dat het volgens u belangrijkste aspect behouden blijft of verbetert?
De nabijheid van een container
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
14 van 28
De service van het inzamelen van afval
33%
24%
9%
-
Iets anders
2%
4%
9%
13%
Geen van deze
16%
19%
12%
8%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
15 van 28
2.3
Toegankelijkheid
De toegankelijkheid van de afvalvoorzieningen in de gemeente Enkhuizen is volgens veel inwoners (heel) goed. De plek om oud papier in te zamelen is voor de meeste inwoners het beste te bereiken (84%). Ook de glasbak (77%) en het afvalbrengstation (73%) zijn voor driekwart van de inwoners (heel) goed te bereiken. Voor minder dan tien procent zijn deze voorzieningen (heel) slecht te bereiken. Figuur 2.8 - Hoe goed of slecht kunt u op dit moment vanuit huis bij alle voorzieningen voor afval in de gemeente Enkhuizen komen? Basis: alle inwoners.
Afvalbrengstation
73%
Glasbak
77%
Plek om oud papier in te zamelen
15%
13%
84%
0% (heel) goed
10%
20%
neutraal
30%
8%
9%
9%
40%
50%
(heel) slecht
60%
70%
80%
4%
90%
Weet niet/ n.v.t.
Door de relatief krappe straten en beperkte ruimte in de Binnenstad kan niet overal een (ondergrondse) container geplaatst worden. Om het juiste aantal containers te bepalen wil de gemeente weten wat de maximale afstand tussen huis en een ondergrondse container is. Voor restafval willen inwoners maximaal 121 meter (alleen de heenreis; niet in totaal) lopen naar de ondergrondse container. Inwoners tussen de 18 en 27 jaar en inwoners tussen de 45 en 64 jaar willen verder dan gemiddeld lopen voor de ondergrondse containers. Ouderen willen minder ver lopen dan gemiddeld. Tabel 2.4- Wat is de voor u de maximale afstand die u bereid bent om naar een ondergrondse container voor restafval te lopen? Alleen de heenreis
Afstand (meter)
Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=670
n=84
n=184
n=230
n=156
121
159
103
144
88
Tabel 2.5 - Wat is de voor u de maximale afstand die u bereid bent om naar een container voor Etensresten en GFT-afval te lopen? Alleen de heenreis
Afstand (meter)
Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=687
n=90
n=185
n=237
n=160
100
144
96
103
73
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
16 van 28
100%
3
Inzamelen van oud papier
Op dit moment wordt oud papier in de gemeente Enkhuizen door verenigingen en vrijwilligers ingezameld. Inwoners kunnen oud papier los in de buurt van hun huis aanbieden en verenigingen zamelen dit vervolgens in. Hiervoor krijgen verenigingen een financiële vergoeding. Deze manier van oud papier inzamelen kan op een efficiëntere en goedkopere manier plaatsvinden. Het voordeel van de nieuwe manier van inzamelen is dat de afvalstoffenheffing omlaag gaat. Het nadeel is dat sommige verenigingen en vrijwilligersorganisaties een deel van hun inkomsten zullen kwijtraken. Een groot deel van de inwoners vindt dat de huidige manier van oud-papier inzamelen moet blijven (66%). Een op de vijf heeft geen voorkeur, zolang het maar zo goedkoop mogelijk gebeurt (21%).
Figuur 3.1 - Welke manier van papier inzamelen heeft uw voorkeur? Basis: allen. 0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
De manier van oud-papier inzamelen moet blijven zoals hij nu is (losse inzameling door verenigingen en vrijwilligers) Oud-papier moet door een inzameldienst worden opgehaald (zonder verenigingen) in bakken aan huis
66%
4%
Geen voorkeur, zolang oud-papier maar op de meest goedkope manier wordt ingezameld
21%
Maakt me niet uit
5%
Iets anders
2%
Weet ik niet
2%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
70%
17 van 28
4
Inzamelen van grof afval
In de gemeente Enkhuizen kunnen inwoners op twee manieren van hun grof afval afkomen: ▪ Door het grof afval naar het afvalbrengstation te brengen. ▪ Door het grof afval door HVC op te laten halen. Van beide manieren kan op dit moment kosteloos gebruik worden gemaakt. De kosten die gemaakt worden zijn verwerkt in het algemene tarief dat voor elke inwoner geldt. De gemeente Enkhuizen overweegt om het ophalen van grof afval op een andere manier betaald te maken. Het ophalen van grof afval wordt dan niet uit het algemene tarief gehaald, zodat de afvalstoffenheffing omlaag kan. Inwoners die nog wel gebruik willen maken van deze service betalen hier per keer voor (ca. € 20). Het brengen van het grof afval naar het afvalbrengstation blijft gratis. Tegenover dit nieuwe systeem staat de meerderheid van de inwoners (zeer) positief (56%). Net iets meer dan een kwart is (zeer) negatief (27%). Figuur 4.1 – Hoe staat u tegenover een dergelijk systeem?
24%
0%
32%
20% Zeer positief
40% Positief
Neutraal
15%
60% Negatief
16%
11%
80% Zeer negatief
2%
100% Weet niet
Inwoners geven toelichting wat zij vinden over het systeem. Het idee dat je alleen hoeft te betalen wanneer je gebruik maakt van de service, spreekt inwoners aan. Andere inwoners zien hier echter een nadeel in. Zij zijn bang dat de kosten mensen er toe drijven om hun afval ergens te dumpen. Zij zien de kosten als een drempel.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
18 van 28
Inwoners die het nieuwe systeem een goed plan vinden ▪
Betere verdeling van de kosten; • • • • • •
“20 Euro is acceptabel voor mij” “Alles wat de kosten omlaag brengt is meegenomen.” “Als de verlaging van het tarief opweegt tegen de eenmalige vergoeding voor het ophalen aan huis vind ik dat een prima oplossing.” “Als je er nooit gebruik van maakt, hoef je er dus ook niet voor te betalen.” “De vervuiler betaalt principe.” “Dit is eerlijker verdeling van de kosten.”
Inwoners die neutraal zijn over het nieuwe systeem ▪
Het straatbeeld mag niet te veel aangetast worden. •
“Aan de ene kant vind ik een vergoeding prima, aan de andere kant ben ik bang dat er mensen zijn die het niet aanmelden, maar toch ergens neer zetten.”
Inwoners die het nieuwe systeem een slecht plan vinden ▪ ▪
Stijging van de kosten; Leidt tot meer zwerfafval •
• • • •
“20 Euro is veel te veel. Zoals het nu is, is prima. Er is nu ook en limiet aan hoeveel je mag aanbieden, vervalt dat dan? En hoeveel minder gaan we dan betalen.” “20 Euro vind ik heel veel voor mensen die het zelf niet weg kunnen brengen.” “Alleen betalen wanneer je gebruik maakt van het ophalen van grof afval.” “Als het niet gratis is, wordt er nog meer elders gedumpt.” “Als je niet in staat bent om grof vuil weg te brengen ben je altijd extra kosten kwijt. Dat kan echt niet. Dit leidt er toe dat afval gedumpt wordt.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
19 van 28
5
Maatwerk voor bepaalde groepen
Voor sommige huishoudens is het lastiger om afval te scheiden en restafval te verminderen. Een recycletarief kan daardoor voor deze huishoudens extra kosten met zich meebrengen. Het is mogelijk dat de gemeente een uitzondering maakt voor deze huishoudens. Het maken van uitzonderingen kan leiden tot hogere tarieven voor inwoners voor wie deze uitzondering niet geldt. Twee derde vindt het acceptabel dat er uitzonderingen worden gemaakt voor groepen die dat nodig hebben (67%) en een op de vijf is neutraal tegenover de stelling (19%). Het merendeel van de inwoners (59%) ziet echter liever niet dat hun tarief hoger wordt als gevolg van het maken van uitzonderingen voor bepaalde groepen inwoners. Figuur 5.1 – In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen? (n=845)
Ik vind het acceptabel dat er maatwerk wordt geboden voor groepen die dat nodig hebben
67%
Ik vind het acceptabel dat het bieden van maatwerk leidt tot een hoger tarief voor mij
17%
0% (Helemaal) eens
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
19%
22%
20% Neutraal
12%
59%
40%
60%
(Helemaal) oneens
80%
100%
Weet niet
20 van 28
Aan inwoners hebben we gevraagd of zij vinden dat het recycletarief ook voor huishoudens moet gelden die vanwege bepaalde omstandigheden meer restafval hebben. Hierbij legden we twee doelgroepen voor: ▪ Gezinnen met jonge kinderen die veel restafval hebben door gebruik van wegwerpluiers; ▪ Chronisch zieken met veel medisch afval dat bij het restafval hoort. De helft van de inwoners vindt dat de gemeente een uitzondering moet maken voor chronisch zieken (53%). Voor de andere doelgroep, gezinnen met jonge kinderen – hoeft volgens 71 procent van de inwoners geen uitzondering gemaakt te worden. Figuur 5.1 – In hoeverre vindt u dat er voor de volgende groepen een uitzondering mogelijk moet zijn? (n=845) 100% 30%
80% 60%
53%
40% 20%
Deze groep moet restafval ook in ondergrondse containers brengen
71%
De gemeente moet voor hen maatwerk bieden
12% 17%
17%
Weet niet / geen mening
0% Gezinnen met jonge kinderen Chronisch zieken met veel die veel restafval hebben medisch afval dat bij het door gebruik van restafval hoort wegwerpluiers
Daarnaast is gevraagd of er nog andere groepen zijn waarvoor de gemeente een uitzondering zou moeten maken. Een aantal groepen wordt hier genoemd, maar er is niet één bepaalde doelgroep die zeer vaak wordt genoemd en er duidelijk uitspringt. Voorbeelden van groepen die zijn genoemd: ▪ Alleenstaanden/eenoudergezinnen ▪ Ouderen ▪ Jongeren complexen; ▪ Chronisch zieken; ▪ Huishoudens met een lager inkomen; ▪ Mensen met een beperking; ▪ Grote gezinnen; Een deel van de inwoners geeft aan dat er in het geheel geen uitzonderingen gemaakt moeten worden. Het is onrealistisch om snel maatwerk te kunnen leveren, of het maatwerk zorgt ervoor dat inwoners die weinig afval maken, betalen voor inwoners die veel afval hebben.
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
21 van 28
Jonge inwoners vinden iets vaker dat er maatwerk voor gezinnen met jonge kinderen moet zijn, maar het verschil met het gemiddelde is beperkt: 17 procent van de inwoners van 28-44 jaar vindt dat er een uitzondering voor deze groep gemaakt moet worden. Toch vindt een groter aandeel van niet, dit geldt voor alle leeftijdsgroepen. Tabel 5.1 – In hoeverre vindt u dat er voor gezinnen met jonge kinderen een uitzondering mogelijk moet zijn? Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=845
n=102
n=225
n=288
n=207
Deze groep moet restafval ook in ondergrondse containers brengen
71%
67%
72%
78%
65%
De gemeente moet voor hen maatwerk bieden
12%
13%
17%
10%
11%
Weet niet / geen mening
17%
20%
11%
13%
24%
Totaal
100%
100%
100%
100%
100%
Gezinnen met jonge kinderen hebben naar verhouding veel restafval door het gebruik van wegwerpluiers. Het is dan ook de vraag aan de inwoners in hoeverre zij van mening zijn dat de luiers opgehaald moeten worden bij het afval. Een meerderheid (57%) van de inwoners vindt dar luiers hoeven niet apart opgehaald te worden. Als het ophalen van luiers leidt tot hogere kosten voor de inwoners, is bijna driekwart van de Enkhuizenaren hier op tegen (72%). Figuur 5.3 - In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende stellingen?
Luiers hoeven niet apart opgehaald te worden
57%
Luiers moeten apart van ander afval opgehaald worden, ook als ze niet goed verwerkt kunnen worden. Luiers moeten apart van ander afval opgehaald worden, ook als dit tot een hoger tarief voor mij leidt.
16%
5%
0% (helemaal) mee eens
neutraal
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
18%
25%
13%
45%
16%
14%
8%
72%
20%
40%
(helemaal) mee oneens
12%
60%
80%
100%
weet niet
22 van 28
6
Informatievoorziening en verbeteren van afvalscheiding
De gemeente Enkhuizen werkt aan een nieuw afvalbeleidsplan en wil weten waar inwoners nog meer informatie over willen hebben. Twee op de vijf inwoners wil meer weten over de gevolgen van de afvalstoffenheffing (44%) en wil meer informatie over inzamelresultaten of afvalscheiding (38%). Een kwart hoeft geen informatie over het nieuwe beleidsplan van de gemeente (24%). Figuur 6.1 - De gemeente werkt aan een nieuw afvalbeleidsplan. Waarover zou u graag meer willen weten? 0%
10%
20%
30%
40%
Wat de gevolgen voor de afvalstoffenheffing zijn
50% 44%
Meer informatie over de inzamelresultaten/afvalscheiding
38%
Het proces rond de besluitvorming
31%
Wat er met het ingezamelde afval gebeurt
28%
Iets anders
3%
Ik hoef hier geen informatie over
24%
Weet ik niet
6%
We vroegen ook aan inwoners wat hen zou helpen bij het minder produceren- of beter scheiden van afval. Een vijfde op de vijf zegt dat een GFT-voorziening behulpzaam kan zijn. Ook het invoeren van een ja/ja sticker, waarmee je actief aangeeft dat je ongeadresseerde folders wilt ontvangen, zou volgens 19 procent kunnen helpen. Slechts een klein deel van de inwoners zegt dat afval coaching hen zou helpen bij het verminderen van de hoeveelheid afval die ze produceren. Twee op de vijf inwoners weten niet wat er toe bij zou kunnen dragen tot het minder produceren of beter scheiden van afval. Figuur 6.2 - Wat zou er voor zorgen dat u minder afval produceert of uw afval beter scheidt? 0%
5%
10%
15%
20%
Een GFT-voorziening
30%
35%
40%
45%
21%
Invoeren ja/ja sticker Afvalcoaching
25%
19% 6%
Iets anders Weet niet
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
26% 39%
23 van 28
Sommige inwoners zien mogelijkheden voor betere afvalscheiding. Onder andere het vaker legen van afvalbakken, het plaatsen van ondergrondse containers of minder verpakkingsmateriaal zijn ideeën die burgers aandragen. • • • •
• • • • • •
“Afvalbakken met rest, GFT en plastic in het openbaar.” “Als de bakken om de 3 weken geleegd word, voorkom je dat mensen het in de andere bak moet proppen.” “Waar mogelijk en ruimte is; eigen compostbak plaatsen…. Scheelt heel veel GFT.” “Scheiding na ophaling, komen goede resultaten uit. En, ga eens kijken wat er met gerecycled plastic gebeurt!... Niets namelijk, niemand wil het. Dus waarom op deze manier – pak het gehele probleem bij de bron aan en maak 1 beleid voor het hele land.” “Op straat afval scheiden. Bakken met 3 gaten.” “Overal plaatsen van ondergrondse containers zodat de kliko’s weg kunnen en dus niet meer geleegd hoeven te worden. Grote kostenbesparing.” “Niet.. Als ik het niet weet ga ik naar de app zodat ik het goed kan scheiden.” “Minder verpakkingsmateriaal, het probleem bij de bron aanpakken.” “Ik zie veelal dat de afvalbakken bij parken en speeltuinen van klein formaat zijn dus grotere bakken zijn wenselijk of ondergrondse.” “Geen idee, bij mij gaat het al zo goed als het kan.”
Zwerfafval in Enkhuizen Op welke plekken binnen de gemeente Enkhuizen ligt vaak zwerfafval? Volgens de inwoners is dit voornamelijk in de buurt van ‘hangplekken’ (62%), in de buurt van fastfood restaurants (50%), op of langs wegen (47%) en het water (43%). Andere plekken die genoemd worden zijn parkeerplaatsen en in de buurt van vuilnisbakken. Figuur 6.3 - Op wat voor plekken in de gemeente ligt vaak veel zwerfafval? Meerdere antwoorden mogelijk 0%
10%
20%
30%
40%
50%
In de buurt van ‘hangplekken’
70% 62%
In de buurt van fastfood restaurants
50%
Op of langs wegen
47%
Op of langs het water
43%
In parken en speeltuinen
33%
Bij of in de buurt van scholen
30%
Iets anders
12%
Weet ik niet
11%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
60%
24 van 28
7
Dienstverlening van de gemeente
Inwoners waarderen de huidige wijze van afval inzamelen gemiddeld met een rapportcijfer van 6,8. Bijna negen op de tien inwoners beoordelen dit met een voldoende (87%). Inwoners van 65 jaar en ouder geven een hogere beoordeling dan gemiddeld, inwoners tussen de 18 en 44 jaar zijn minder tevreden over de huidige wijze van afvalinzameling. Inwoners die samenwonen zonder kinderen geven een hogere beoordeling (7,2) dan gemiddeld, inwoners die samenwonen met kinderen zijn minder tevreden en geven voor de wijze van afvalinzameling een 6,7. Tabel 7.1 – Welk rapportcijfer geeft u voor de huidige wijze van afval inzamelen in uw gemeente?
Rapportcijfer
Totaal
18-27 jaar
28-44 jaar
45-64 jaar
65 jaar en ouder
n=845
n=102
n=225
n=288
n=207
6,8
6,7
6,7
6,9
7,2
Tabel 7.2 – Welk rapportcijfer geeft u voor de huidige wijze van afval inzamelen in uw gemeente? Totaal
Ik woon alleen
Ik woon samen zonder kinderen
Ik woon samen met kinderen
n=845
n=144
n=311
n=259
6,8
6,9
7,2
6,7
Rapportcijfer
Aan de inwoners is gevraagd om aan te geven hoe de gemeente en/of HVC de dienstverlening rondom afvalinzameling zou kunnen verbeteren. Veel inwoners willen de ondergrondse containers, of dat de afval vaker opgehaald wordt. •
“Afvalpunten toegankelijker maken. Meer bakken, groter terrein en ruimere openingstijden.”
•
“Bakken vaker laten ophalen! Niet gft 2x per maand maar grijze bak 2x per maand en gft 1x per week.”
•
“De ondergrondse containers invoeren.”
•
“De troep die naast de vuilniszakken ligt (of straks containers) ook mee nemen en opruimen.”
•
“De dienstverlening is goed.”
•
“Dit betreft de binnenstad. Geen vuilniszakken meer in de avond moeten plaatsen!!! Hiermee nodigen wij ratten uit. De vogels maken de zakken ook al stuk. Dus liever: Overdag de vuilniszakken plaatsen en de ophaaltijd zo kort mogelijk maken. Maar niet een hele avond, nacht en ochtend!”
•
“GFT bak vaker legen vooral in de zomer.”
•
“GFT ook apart inleveren.”
•
“Het is eigenlijk prima zoals het is. Twee kliko’s is acceptabel aan huis.”
•
“Nu veel afval op straat door stuk gepikte zakken. Verbetering zou zijn plekken aanwijzen voor verzamelen van de zakken. Bv. Op de vijzelstraat worden op vele plekken op de stoep zakken neergezet. Ruimte zat op de hoeken Sijbrandtsplein. Dat zal de doorstroming van verkeer ook ten goede komen.”
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
25 van 28
Bijlage – Respons naar achtergrondkenmerken Tabel A1 – Respons naar deel van Enkhuizen Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
Centrum Vissersbuurt Oosterhaven (Binnenstad)
130
15%
133
16%
Havenbuurt Snouck van Loosenpark (Binnenstad)
59
7%
59
6%
Boerenhoek Molenweg Burgwal (Binnenstad)
125
15%
125
15%
Enkhuizen-Noord
94
11%
95
11%
Westeinde
9
1%
8
1%
Kadijken
161
19%
157
19%
Oude Gouw-Gommerwijk
190
23%
192
23%
Oosterdijk
6
1%
7
1%
Weet niet, maar ergens in de binnenstad
25
3%
26
3%
Weet niet, maar ergens buiten de binnenstad
46
5%
44
5%
Centrum Vissersbuurt Oosterhaven (Binnenstad)
130
15%
133
16%
Totaal
845
100%
845
100%
Tabel A2 – Respons naar geslacht Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
Man
360
43%
398
47%
Vrouw
443
52%
405
48%
Anders
29
3%
29
3%
Onbekend
13
2%
13
2%
Totaal
845
100%
845
100%
Tabel A3 – Respons naar leeftijd Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
16 t/m 27 jaar
102
12%
127
15%
28 t/m 44 jaar
225
27%
196
23%
45 t/m 64 jaar
288
34%
278
33%
65 jaar en ouder
207
25%
221
26%
Onbekend
23
3%
23
3%
Totaal
845
100%
845
100%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
26 van 28
Tabel A4 – Respons naar huishoudensamenstelling Ongewogen
Gewogen
Aantal
%
Aantal
%
Ik woon alleen
144
17%
149
18%
Ik woon alleen (zonder partner) met kinderen
28
3%
26
3%
Ik ben gehuwd/woon samen zonder thuiswonende kinderen
311
37%
315
37%
Ik ben gehuwd/woon samen met thuiswonende kinderen
259
31%
236
28%
Ik woon bij mijn ouder(s)/verzorger(s)
68
8%
83
10%
Anders
8
1%
9
1%
Onbekend
27
3%
27
3%
Totaal
845
100%
845
100%
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
27 van 28
I&O Research Enschede Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede T (053) 200 52 00 E info@ioresearch.nl KVK-nummer 08198802
I&O Research Amsterdam Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam T (020) 308 48 00 E info@ioresearch.nl
Inwonersraadpleging afvalinzameling Enkhuizen
www.ioresearch.nl
28 van 28