Adviesrapport kernwinkelgebied Enkhuizen - raadsVOORSTEL

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Rapport Stec 'Naar een toekomstbestendig kernwinkelgebied Enkhuizen' 467243

Commissie : Raadsvoorstel:

13 januari 2025 10 december 2024 Nr. Wordt ingevuld door de griffie

Portefeuillehouder: W.P.J. Bijman Programma: 4: Economie Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

1. Adviesrapport Stec 'Naar een toekomstbestendig kernwinkelgebied Enkhuizen' 2. Actieagenda kernwinkelgebied 2025-2027

Voorgesteld besluit: 1. De aanbevelingen uit het adviesrapport ‘Naar een toekomstbestendig kernwinkelgebied

Enkhuizen d.d. 4 juli 2024 over te nemen; 2. In te stemmen met de actieagenda voor de komende drie jaar voor de uitwerking van de aanbevelingen onder besluitpunt 1. Inleiding Enkhuizen heeft een historisch en levendig centrum met een uitgebreid aanbod aan winkels, horeca en dienstverleners. In de loop der jaren zijn er allerlei inspanningen geleverd om het kernwinkelgebied vitaal te houden en versnippering te voorkomen. Zo is in 2014 het bestemmingsplan geactualiseerd met daarin een kleiner kernwinkelgebied en een verruiming van de toegestane functies binnen het kernwinkelgebied. Als gevolg van diverse ontwikkelingen zoals de toename van online winkelen, staat de winkelfunctie en daarmee het kernwinkelgebied onder druk. Landelijke ketens en franchise-ondernemers trekken weg, dienstverlenende bedrijven en kleinere (niche) ondernemers doen haar intrede. Naast dat diversiteit in functieaanbod veel doet voor een winkelgebied, heeft dit op sommige plekken geleid tot ‘verrommeling’ en minder aantrekkelijke plinten. Hierdoor sneeuwt de historische en onderscheidende kwaliteit van de Enkhuizer binnenstad onder. Er komen daarnaast steeds vaker aanvragen binnen die niet passen binnen het huidig beleid (zoals wonen in het kernwinkelgebied). Er ontstaat daarmee een verschil tussen de dynamiek in de binnenstad en het beleid.

Dit vraagt om een ‘nieuwe’ aanpak om de vitaliteit en aantrekkelijkheid van het kernwinkelgebied te behouden en te versterken. Door Ruimtelijk-economisch adviesbureau Stec Groep is in de afgelopen maanden hier onderzoek naar gedaan en zijn de ontwikkelingen specifiek voor Enkhuizen in kaart gebracht. In het onderzoek is samengewerkt met diverse betrokken partijen, zoals ondernemers/winkeliers(vereniging) en Stichting Oud Enkhuizen. Alle input is verwerkt in het voorliggende adviesrapport. Beoogd effect Het kernwinkelgebied is een belangrijke voorziening voor inwoners en bezoekers. Het draagt bij aan een goed woon- en vestigingsklimaat van Enkhuizen. Om de toekomstbestendigheid van het voorzieningenniveau in het kernwinkelgebied te behouden stelt Stec een aanpak voor op basis van de drietrap: sturing (ruimtelijke kaders, wetgeving en beleid), stimulering (mogelijkheden om een beoogde ontwikkeling te bereiken) en samenwerking (publiek-private samenwerking). Een nieuwe aanpak voor het kernwinkelgebied is nodig om leegstand in het kernwinkelgebied te beperken en in te spelen met het aanbod op de behoefte van de consument door een gezonde mix van retail, horeca en diensten. Onderstaand in het kort een weergave van deze adviezen. Adviezen op het gebied van Sturing: 1. Handhaaf het huidige kernwinkelgebied en stuur strakker op ongewenste functies.

Het uitgangspunt voor de plint in het kernwinkelgebied zijn alleen functies met een publiek

1

aantrekkende werking (geen kantoren of woningen). 2. Beperk mogelijkheden voor detailhandel buiten het kernwinkelgebied en op Schepenwijk. Stel strengere regels op voor tegengaan (kleinschalige) detailhandel, in gebieden anders dan het kernwinkelgebied. 3. Sta ‘wonen achter winkels’ toe en stel daarbij kwalitatieve eisen. Veel panden in het kernwinkelgebied -die langer leegstaan-, hebben een groot oppervlak. Daarnaast neemt juist de behoefte aan winkelruimte met een beperkte omvang toe. 4. Blijf wonen boven winkels faciliteren. Meer woningen boven de winkels heeft voordelen. Adviezen voor Stimulering: 5. Stimuleer verplaatsing van winkels elders in Enkhuizen naar het kernwinkelgebied. Aanvullend op advies 2 kan een stimuleringsregeling worden ingesteld om winkeliers aan te moedigen om te verplaatsen. 6. Zet in op startend ondernemerschap en goede begeleiding daarbij. Het kernwinkelgebied onderscheidt zich door de kracht van lokaal ondernemerschap. Lokale ondernemingen voegen diversiteit en karakter toe. Het starten van een nieuw bedrijf kent echter veel uitdagingen. Met meer gerichte ondersteuning en coaching kan de slagingskans bij startend ondernemerschap worden vergroot. 7. Werk met duidelijke kaders voor een sneller en effectiever vergunningstraject bij initiatieven, maar denk ook mee met initiatiefnemers.

Dit biedt duidelijkheid aan de initiatiefnemers en zorgt er tegelijkertijd voor dat er geen energie verloren gaat in weinigkansrijke initiatieven. Dit is in de geest van de Omgevingswet. 8. Maak ruimte voor meer groen en blauw voor een aantrekkelijker kernwinkelgebied. Zet in op hogere verblijfskwaliteit in het kernwinkelgebied. De openbare ruimte wordt nu niet overal als schoon, heel en veilig ervaren. Het substantieel vergroenen, ontharden, het toevoegen van waterpartijen en stimuleren van verduurzaming zijn hierbij belangrijke elementen. 9. Benut de unieke kwaliteiten van het erfgoed optimaal door strenger te handhaven. Stel ‘gouden regels voor Enkhuizer gevels’ op. De uitstraling en kwaliteit van het erfgoed in Enkhuizen is in potentie het belangrijkste ‘Unique Selling Point’ voor het kernwinkelgebied. Het advies is om daarom strenger te handhaven op de welstandscriteria voor reclames, uitstallingen, terrassen, luifels en zonweringen. Advies voor Samenwerking: 10. Zet in op intensievere samenwerking met pandeigenaren. Ondernemers in het kernwinkelgebied van Enkhuizen werken over het algemeen goed samen middels de winkeliersvereniging. Er is echter een ontbrekende schakel: samenwerken met Enkhuizer pandeigenaren. Hier ligt een grote kans om verder te werken aan een vitaal kernwinkelgebied en binnenstad.

Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Een aantal aanbevelingen in het rapport vraagt om een beleidswijziging. Mede daarom wordt uw raad gevraagd in te stemmen met het uitwerken van de in het adviesrapport genoemde adviezen. Met deze uitwerking beoogt ons college te komen tot een toekomstbestendig kernwinkelgebied. Beleidskaders Bestemmingsplan Binnenstad en Havens, vastgesteld op 20 augustus 2014 Parapluplan Enkhuizen, vastgesteld op 3 oktober 2017 Coalitieakkoord 2022 - 2026, paragraaf economie. College uitvoeringsprogramma 2022 – 2026, programma economie Erfgoednota - Erfgoedverordening 2024 Toeristische visie 2024 - 2030 ‘Welkom in Enkhuizen’, vastgesteld op 26 maart 2024 Horecavisie Enkhuizen 2024 - 2030, vastgesteld op 26 maart 2024 Regionale Detailhandelsvisie Westfriesland – november 2024 Argumenten Het kernwinkelgebied vervult een belangrijke voorzieningenfunctie in het centrum van Enkhuizen voor zowel de inwoners, de bezoekers en de ondernemers. Door aan de slag te gaan met de adviezen in het rapport, kan de gemeente anticiperen op ontwikkelingen die spelen en de vitaliteit en aantrekkelijkheid van het kernwinkelgebied vergroten. Met als doel een sterke basis te creëren voor een bruisend winkelhart, met meer investeringsperspectief, vitale detailhandel en versterking van het woon-, werk- en leefklimaat in

2

Enkhuizen. Doordat kaders worden ontwikkeld en regels scherper worden, ontstaat vooraf meer transparantie en inzicht in de haalbaarheid van initiatieven van ondernemers. Kanttekeningen / alternatieven Het alternatief is om de adviezen in het rapport (deels) niet uit te voeren. Een van de gevolgen hiervan zou kunnen zijn, meer en langere leegstand van (grote) winkelpanden. Het niet opstellen van kaders zorgt voor minder transparantie en duidelijkheid vooraf, waardoor meer tijdrovend maatwerk nodig blijft bij principeverzoeken. De huidige situatie van minder aantrekkelijke plinten blijft dan mogelijk in stand. Hierdoor sneeuwt de historische en onderscheidende kwaliteit van de Enkhuizer binnenstad onder. Een randvoorwaarde is een goede samenwerking tussen de gemeente, de winkeliers en de pandeigenaren. Draagvlak Bij het opstellen van het adviesrapport zijn de betrokken partijen meengenomen. Zo is er in februari een (start)bijeenkomst georganiseerd in het Stadhuis en een werksessie in april in de Zuiderkerk. Met de geformeerde klankbordgroep kernwinkelgebied bestaande uit o.a. winkeliers(vereniging), horeca, jongerenadviesraad, Stichting Stadsherstel en vereniging Oud Enkhuizen is tussentijds afgestemd. De uitkomsten van het onderzoek zijn eind september door bureau Stec gepresenteerd aan de klankbordgroep.

Tijdens deze laatste bijeenkomst is ingegaan op de doorlopen processtappen, de gebruikte data en is uitvoerig ingegaan op elk van de tien adviezen in het rapport. De klankbordgroep gaf aan de gegeven input terug te zien in het rapport en was content met de adviezen. Met de klankbordgroep is besproken dat niet alle adviezen tegelijkertijd opgepakt kunnen worden en er is uitgevraagd welk advies de voorkeur heeft om als eerste op te pakken. Dit is in de actieagenda verwerkt. Planning, evaluatie en verantwoording Het uitwerken van de in het rapport genoemde adviezen vraagt per advies een andere aanpak, investering in tijd en/of geld en samenwerking met verschillende stakeholders. Een integrale aanpak is daarbij belangrijk, zo dient er aandacht te zijn voor de aspecten met betrekking tot verkeer in de binnenstad. Het voorstel is om de adviezen gefaseerd nader op te pakken/ uit te werken in de komende jaren. Een prioritering van de aanbevelingen is uitgewerkt in bijlage 2: Actieagenda kernwinkelgebied 2025-2027. De uitwerking van de adviezen wordt in de komende jaren voorgelegd ter besluitvorming aan uw raad en/of uw wordt via een raadsinformatiebrief geïnformeerd. Financiën Het voorstel om kennis te nemen van het adviesrapport en in te stemmen met het uitwerken van de aanbevelingen uit dit rapport heeft op zichzelf geen (directe) financiële gevolgen.

Vanzelfsprekend zijn er bij de uitwerking van enkele adviezen wel financiële gevolgen. Over deze voorstellen vindt aparte besluitvorming plaats. Enkhuizen , 10 december 2024 , waarin dit voorstel is vastgesteld Burgemeester en wethouders van Enkhuizen De secretaris, De burgemeester,

R. van Reijswoud

J. Hoekstra - Sikkema

3