Additionele werkplekken beschut werk - raadsVOORSTEL

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Zaaknummer:

Additionele werkplekken beschut werk 893927

Commissie: Raadsvoorstel:

15 februari 2021 2 maart 2021, nr. wordt ingevuld door de griffie

Portefeuillehouder: Programma:

T.G.C. Luyckx 5: Samenleving

Karakter:

Besluitvormend

Bijlagen:

Bijlage 1: Beeld van de doelgroep Bijlage 2: Maatschappelijke kosten-baten analyse

Voorgesteld besluit: De raad besluit, gezien de beperkte financiële mogelijkheden van onze gemeente, de structurele bijdrage voor beschut werk ad € 23.196 te betrekken bij de integrale afweging in de Kadernota 2022. Inleiding Beschut werk is betaald werk voor mensen met een arbeidsbeperking die over arbeidsvermogen beschikken maar niet in een reguliere baan kunnen werken. In bijlage 1 bij dit voorstel vindt u uitgebreide informatie over beschut werk, de doelgroep, het proces en voorbeelden van de inzet van beschut werk. Gemeenten hebben een taakstelling ‘beschut werk’ vanuit het Rijk om een minimum aantal plekken beschut werk te realiseren. Dit zijn 97 beschut werkers in Westfriesland (Enkhuizen: 9). WerkSaam Westfriesland voert de taakstelling beschut werk uit voor de zeven Westfriese gemeenten. Vanaf mei 2020 is aan de taakstelling voldaan en is een wachtlijst ontstaan. WerkSaam heeft de wachtlijst in 2020 opgelost door de taakstelling van 2021 naar voren te halen door middel van subsidie gelden van het Europees Sociaal Fonds (ESF). Het naar voren halen van de taakstelling lost het ontstaan van een wachtlijst echter niet structureel op. Nu ontstaat er vanaf januari 2021 een wachtlijst en zijn vanaf januari 2022 pas weer nieuwe plekken voor beschut werk beschikbaar. Het gaat in dit geval om plekken die binnen de taakstelling van dat jaar vallen.

Bij een uitbreiding van het aantal beschut werkplekken, kan een wachtlijst worden voorkomen. Hier is dan wel met ingang van 1 januari 2022 een structurele garantie van dekking vanuit de gemeenten voor nodig omdat de Rijksmiddelen momenteel alleen de kosten van plaatsing binnen de taakstelling dekken. Beoogd effect Iedereen doet mee, ook mensen met een indicatie beschut werk. Door inzet van extra beschut werkplekken hoeven zij niet onnodig lang op de wachtlijst te staan en afhankelijk te blijven van een uitkering of andere vormen van hulp. Beschut werk biedt mensen ontwikkelmogelijkheden, zinvolle dagbesteding (structuur), sociale contacten, zelfrespect en het gevoel mee te doen in de maatschappij. Beleidsvrijheid / -ruimte (wettelijk kader) Participatiewet Gemeenschappelijke regeling WerkSaam Westfriesland Re-integratieverordening WerkSaam Bij ministeriele regeling wordt bepaald hoeveel werkplekken beschut werk gerealiseerd dienen te worden (de taakstelling). In de re-integratie verordening van WerkSaam is opgenomen dat WerkSaam niet meer personen op beschut werk plaatst dan de taakstelling vanuit het rijk. Als er meer personen met een indicatie zijn dan het aantal plekken, komt er een wachtlijst. Gemeenten hebben de beleidsvrijheid om additionele werkplekken te realiseren.

1

Centrale vraag Wil de gemeenteraad extra middelen inzetten om een wachtlijst beschut werk te voorkomen? Argumenten Ontstaan van een wachtlijst Met inzet van additionele plekken kunnen de indicaties die het UWV afgeeft worden opgevangen. Het UWV geeft meer indicaties af dan WerkSaam volgens de taakstelling moet realiseren. Dit betekent dat een wachtlijst is ontstaan vanaf januari 2021. Met de inzet van additionele werkplekken kan een wachtlijst worden voorkomen. Belang van het voorkomen van een wachtlijst voor het welzijn van inwoners met indicatie beschut werk Realisatie van additionele werkplekken voorkomt dat inwoners vanaf 2021 een jaar thuis moeten wachten op een beschut werkplek. Zij kunnen direct na indicatiestelling (vaak na het afronden van speciaal- of praktijkonderwijs) een dienstverband krijgen aangeboden bij WerkSaam of een externe werkgever met begeleiding. Beschut werk heeft een positieve invloed op de zelfwaardering, gezondheid en het welzijn en welbevinden van de persoon. Eerder plaatsen voorkomt dat inwoners in een uitkeringssituatie terecht komen en/of thuis komen te zitten zonder een direct perspectief op werk. Lang(er) moeten wachten op een beschut werkplek is van invloed op de motivatie maar kan ook van invloed zijn op de thuissituatie, het inkomen, de zorgbehoefte, gezondheid en veiligheid.

Het inzetten op beschut werk heeft ook maatschappelijke baten In bijlage 2 bij dit voorstel is een algemene (landelijke) maatschappelijke kosten/baten analyse opgenomen. Het is niet mogelijk om van tevoren de baten volledig in te calculeren, maar bijgaande analyse biedt enige inzicht. Voor iedere betrokkene is de saldo lasten- baten anders, maar het inzetten op beschut werk heeft een positieve maatschappelijk effect. Dit geldt zeker als wordt voorkomen dat iemand afhankelijk wordt van een bijstandsuitkering. Het kan bijvoorbeeld ook kosten van schuldhulpverlening voorkomen. Middelen voor beschut werk WerkSaam gaat bij het creëren van additionele beschut werkplekken een langdurige verplichting aan. Beschut werkers blijven doorgaans op een beschut werk plek tot verhuizing, pensionering, overlijden. De kosten die worden gemaakt hebben betrekking op salariskosten, begeleidingskosten en eventueel een aanpassing aan de werkplek. Voor de wettelijke taakstelling ontvangen gemeenten een vergoeding van het Rijk. Voor de additionele werkplekken niet. De Rijksfinanciering van beschut werk gaat in 2022 veranderen. Vanaf 2022 wordt loonkostensubsidie vergoed op basis van realisatie en niet op basis van de taakstelling. Loonkostensubsidie is doorgaans 70% van de salariskosten. Het Rijk verwacht dat beschut werkers 30% van hun salariskosten verdienen met hun productiviteit.

De begeleidingskosten en eventuele werkplek aanpassingen blijven onvergoed. Kanttekeningen / alternatieven 1. Onzekerheid over hoogte rijksbijdrage Indien de middelen voor additionele plekken beschut werk beschikbaar worden gesteld, betreffen het structurele middelen. Er wordt immers een dienstverband aangegaan. Voor de jaren vanaf 2022 is de veranderde Rijksfinanciering aangekondigd, maar nog niet definitief uitgewerkt. Los van deze wijziging kunnen er in de loopbaan van het beschut werken wijzigingen optreden. De Rijksfinanciering kan oplopen of aflopen. 2. Onzekerheid over besluitvorming in overige Westfriese gemeenten Alle Westfriese gemeenteraden besluiten of ze wel of niet instemmen met dit voorstel. Wat gebeurt er als alle gemeenten instemmen? Dan ontstaat geen wachtlijst. Wat gebeurt er als niet alle gemeenten instemmen? Dan ontstaat een wachtlijst vanaf 1 januari 2021. Inwoners worden pas in 2022 geplaatst op een plek beschut werk.

2

Als gevolg van de methodiek van plaatsing ‘wie het eerst komt wie het eerst maalt’ is het niet mogelijk om extra plekken per gemeente te realiseren (re-integratieverordening WerkSaam). Als de inzet van additionele werkplekken alleen geldt voor de inwoners uit meebetalende gemeenten, dan komen de inwoners uit niet meebetalende gemeenten op een wachtlijst. Bij de invulling van de reguliere taakstelling zijn zij vervolgens direct aan de beurt om geplaatst te worden. Zij staan dan immers het langst op de wachtlijst. Zo ontstaat er weer een wachtlijst voor de inwoners van de meebetalende gemeenten. Afweging van belangen Het maatschappelijk belang om deze kwetsbare inwoners een beschutte werkplek te bieden bij WerkSaam is helder. Desondanks dienen wij ook de financiële gevolgen hiervan af te wegen. Aan de ene kant kost een werkplek beschut werk salariskosten en begeleidingskosten. Aan de andere kan het besparen op een uitkering. Inwoners met een indicatie beschut werk maken echter niet altijd aanspraak op een bijstandsuitkering. Soms betreft het een uitkering van het UWV. Voorgesteld wordt om, gezien de beperkte financiële mogelijkheden van onze gemeente, de bijdrage voor beschut werk á 23.196 te betrekken bij de integrale afwerking in de Kadernota 2022. Draagvlak WerkSaam heeft in 2020 gesignaleerd dat een wachtlijst gaat ontstaan.

WerkSaam is werkgever van deze doelgroep en weet dat deze doelgroep niet gebaat is bij plaatsing op een wachtlijst. Zij adviseert de Westfriese gemeenten dringend om inwoners met een beschut werkindicatie zo snel mogelijk te helpen. Dit wordt bevestigd vanuit het UWV als indicatiesteller en de scholen van het Praktijkonderwijs en Voorgezet Speciaal Onderwijs. Op 30 september 2020 heeft WerkSaam de raadsleden geïnformeerd over het belang van beschut werk tijdens een regionale raadsleden bijeenkomst. Planning, evaluatie en verantwoording Alle raden zijn gevraagd om zo snel mogelijk een besluit te nemen over uitbreiding van beschut werkplekken. Bij een positief besluit van alle Westfriese gemeenteraden wordt de wachtlijst weggewerkt. Met één negatief besluit, of het uitstellen van het besluit tot de kadernota 2022 ontstaat een wachtlijst. Financiën De inzet op additionele werkplekken heeft structureel financiële gevolgen. Het gaat om dienstverbanden voor onbepaalde tijd. Voor de wettelijke taakstelling ontvangen gemeenten een vergoeding van het Rijk. Voor de additionele werkplekken ontvangt de gemeente geen middelen. Voor 2021 heeft WerkSaam de wens om de (onlangs bekend geworden) eenmalige bonus beschut werk1 van het Rijk in te zetten waarmee de wachtlijst en de kosten voor aangegane verplichtingen in 2021 wordt opgevangen.

Dit kan zij alleen doen als de gemeenten vanaf 2022 een structurele bijdrage leveren voor de additionele werkplekken. WerkSaam heeft vanaf 2022 geen eigen middelen meer om de additionele werkplekken structureel te bekostigen. Alle Westfriese gemeenteraden worden gevraagd om te besluiten of zij willen investeren in de realisatie van 20 fte additionele werkplekken en hier structureel € 250.000 voor beschikbaar te stellen vanaf 2022. Dit betekent voor de gemeenten de volgende structurele inzet bij ongewijzigd Rijksfinanciering: Gemeente Drechterland Enkhuizen Hoorn Koggenland Medemblik Opmeer Stede Broec

Additionele plekken vanaf 2022 in fte 0,82 1,86 10,10 1,24 3,30 0,82 1,86

Additionele plekken vanaf 2022 in € € 10.309 € 23.196 € 126.289 € 15.464 € 41.237 € 10.309 € 23.196

1

Conform de gemeenschappelijke regeling dragen de gemeenten de WSW-middelen één op één over aan WerkSaam en daarmee dus ook de bonus beschut werk.

3

Dekking Als gevolg van de langlopende lobby van de branchevereniging van sociale werkbedrijven heeft het Rijk aangekondigd de financieringssystematiek van beschut werk aan te passen in 2021. De gevolgen worden zichtbaar vanaf 2022. Wat de precieze financiële effecten zijn is nog niet bekend. Wij hopen dat er rond de behandeling van de kadernota meer duidelijkheid is over de structurele financiering van beschut werk.

Enkhuizen, 19 januari 2021 Burgemeester en wethouders van Enkhuizen De secretaris, De burgemeester,

Dhr. A.N. van den Bergh

Dhr. E.A. van Zuijlen

4