9. Motie SP versterking positie raad bij omgevingsprogrammas

Motie (overeenkomstig artikel 35 van het Reglement van Orde)

Titel: Versterking positie raad bij omgevingsprogramma’s Agendapunt: 9. Vaststelling deelvisie groen-blauw Naam indiener en fractie: M. Keesman SP De raad van de gemeente Enkhuizen, in vergadering bijeen op 26 mei 2026;

Constaterende dat: 

de gemeente onder de Omgevingswet werkt met de Omgevingsvisie, deelvisies, omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan;



de raad de Omgevingsvisie en verschillende deelvisies vaststelt en daarmee kaders meegeeft voor de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkeling van de gemeente;



in omgevingsprogramma’s belangrijke keuzes worden gemaakt over bijvoorbeeld groen, verkeer, bouwen, wonen, duurzaamheid en de inrichting van buurten;



deze keuzes grote invloed hebben op de leefomgeving van inwoners;



de gemeenteraad de grote lijnen vaststelt via de Omgevingsvisie en deelvisies;



omgevingsprogramma’s vaak door het college worden vastgesteld;



hierdoor spanning kan ontstaan tussen de kaderstellende en controlerende rol van de raad enerzijds en de uitvoerende bevoegdheden van het college anderzijds;



nog onvoldoende duidelijk is hoe de raad structureel betrokken wordt bij de voorbereiding, afweging en uitvoering van omgevingsprogramma’s;



andere gemeenten, waaronder Gemeente Barendrecht, werken met afspraken waarbij omgevingsprogramma’s op de advieslijst van de raad worden geplaatst zodat de raad tijdig betrokken is bij richtinggevende keuzes;

In te vullen door de raadsgriffier Deze motie is:

□ □ □ □

aangenomen verworpen ingetrokken aangehouden

Raadsgriffier

Stemverhouding Voor:……………. stemmen Partijen: EV!, SP, CDA, D66, PvdA, HEA, NE, VVD, PP Tegen:…………. stemmen Partijen: EV!, SP, CDA, D66, PvdA, HEA, NE, VVD, PP

Overwegende dat: 

omgevingsprogramma’s feitelijk uitwerking geven aan keuzes uit de Omgevingsvisie en eerder door de raad vastgesteld beleid;



goede samenwerking en duidelijke rolafspraken tussen raad en college noodzakelijk zijn om de bedoeling van de Omgevingswet democratisch vorm te geven;



vroegtijdige betrokkenheid van de raad kan bijdragen aan betere afwegingen, meer transparantie en een zorgvuldiger participatieproces;



het wenselijk is om als raad gezamenlijk het gesprek te voeren over de eigen positie, bevoegdheden en informatievoorziening rondom omgevingsprogramma’s;



inwoners hun raadsleden aanspreken op besluiten over hun straat, buurt en leefomgeving;

verzoekt het college: 

samen met de raad in gesprek te gaan over de rol van de raad bij omgevingsprogramma’s;



daarbij ook te bespreken hoe de raad beter en eerder betrokken kan worden;



voorbeelden uit andere gemeenten hierbij te betrekken;



met een voorstel naar de raad te komen over structurele betrokkenheid van de raad bij omgevingsprogramma’s, bijvoorbeeld door omgevingsprogramma’s standaard op de advieslijst van de raad te plaatsen;



duidelijke afspraken te maken over informatievoorziening, participatie en betrokkenheid van de raad;



en hiermee te starten na het zomerreces van 2026;

en gaat over tot de orde van de dag.

Toelichting: De Omgevingswet vraagt om nieuwe bestuurlijke verhoudingen en duidelijke afspraken. Dat is geen puur technische discussie, maar raakt direct aan de democratische positie van de gemeenteraad. Daarom is het volgens de SP noodzakelijk dat raad en college hierover gezamenlijk het gesprek voeren en procesafspraken maken. De motie beoogt niet om besluitvorming stil te leggen, maar juist om te zorgen voor heldere rolverdeling, transparantie en tijdige betrokkenheid van de raad bij toekomstige omgevingsprogramma’s. Daarbij kan worden geleerd van werkwijzen in andere gemeenten, zoals Gemeente Barendrecht, waar de raad structureel eerder betrokken wordt via een advieslijstconstructie. De SP vindt dat inwoners erop moeten kunnen vertrouwen dat belangrijke keuzes over hun leefomgeving niet ongemerkt verschuiven van de gemeenteraad naar het college. Met de nieuwe Omgevingswet werkt de gemeente steeds meer met zogenoemde omgevingsprogramma’s. Daarin worden keuzes gemaakt over bijvoorbeeld groen, verkeer, bouwen, parkeren, duurzaamheid en de inrichting van buurten en wijken. Dat gaat dus direct over de leefomgeving van inwoners. De raad stelt de grote lijnen vast via de Omgevingsvisie en deelvisies. Maar ondertussen kunnen omgevingsprogramma’s in veel gevallen door het college worden vastgesteld.

Daarom is het belangrijk dat duidelijk blijft wat de rol van de raad is en hoe de raad inwoners kan blijven vertegenwoordigen en het college kan controleren. De SP heeft hierover technische vragen gesteld. Daarbij gaat het onder andere over:  waar de raad wel en niet over gaat;  hoe de raad invloed houdt op de uitwerking van beleid;  en hoe voorkomen wordt dat belangrijke keuzes buiten de raad om worden gemaakt. De Omgevingswet vraagt om nieuwe bestuurlijke verhoudingen en duidelijke afspraken. Dat is geen puur technische discussie, maar raakt direct aan de democratische positie van de gemeenteraad. Daarom is het volgens de SP noodzakelijk dat raad en college hierover gezamenlijk het gesprek voeren en procesafspraken maken. De motie beoogt niet om besluitvorming stil te leggen, maar juist om te zorgen voor heldere rolverdeling, transparantie en tijdige betrokkenheid van de raad bij toekomstige omgevingsprogramma’s. Daarbij kan worden geleerd van werkwijzen in andere gemeenten, zoals Gemeente Barendrecht, waar de raad structureel eerder betrokken wordt via een advieslijstconstructie.

In te vullen door de raadsgriffier Deze motie is:

□ □ □ □

aangenomen verworpen ingetrokken aangehouden

Raadsgriffier

Stemverhouding Voor:……………. stemmen Partijen: EV!, SP, CDA, D66, PvdA, HEA, NE, VVD, PP Tegen:…………. stemmen Partijen: EV!, SP, CDA, D66, PvdA, HEA, NE, VVD, PP

FRACTIE

NAAM (MEDE)INDIENER

HANDTEKENING