6.a Jaarrekening 2023 OD NHN concept
Tekst van het document
Jaarstukken 2023 OD NHN
-
Behandeld door het dagelijks bestuur: 10 april 2024 Vastgesteld door het algemeen bestuur: 10 juli 2024
Jaarstukken 2023 OD NHN
INHOUDSOPGAVE Inleiding ................................................................................................................ 4 Budgetcyclus 2023 ................................................................................................ 4 Resultaat.............................................................................................................. 4 Rechtmatigheidsverantwoording .............................................................................. 4 Realisatie van doelstellingen en ontwikkelingen ......................................................... 4 Leeswijzer ............................................................................................................. 7 Samenstelling van het bestuur .............................................................................. 8 Algemeen bestuur ................................................................................................. 8 Dagelijks bestuur .................................................................................................. 8 Samenvatting financiële verantwoording .............................................................. 9 Programma 1: Overzicht exploitatiesaldo milieutaken .............................................. 11 Programma 2: Overzicht exploitatiesaldo VTH-plustaken ..........................................
12 Programma 3: Overzicht exploitatiesaldo Overhead ................................................. 13 Jaarverslag .......................................................................................................... 14 Programma 1 Milieutaken .................................................................................... 15 1.1 Algemene doelstellingen ................................................................................. 15 1.2 Programmaplan Uitvoeringstaken .................................................................... 15 1.3 Wat heeft de OD NHN bereikt? ........................................................................ 15 1.3.1 Organisatiebreed ..................................................................................... 15 1.3.2 Regulering .............................................................................................. 16 1.3.3 Specialisme en Advies .............................................................................. 18 1.3.4 Wbb-vergunningverlening ......................................................................... 21 1.3.5 Toezicht en Handhaving ........................................................................... 22 1.3.6 Samenwerking ketentoezicht.....................................................................
24 1.4 Wat heeft het gekost? .................................................................................... 26 1.5 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb, onvoorzien en rente ....................... 26 Programma 2 VTH-plustaken ............................................................................... 27 2.1 Algemene doelstellingen ................................................................................. 27 2.2 Uitgelicht ...................................................................................................... 27 2.2.1 PAS-meldingen ........................................................................................ 27 2.2.2 Woningbouw ........................................................................................... 27 2.2.3 Verduurzaming bestaande woningvoorraad ................................................. 28 2.2.4 Overig .................................................................................................... 28 2.3 Wat heeft de OD NHN bereikt? ........................................................................ 29 2.3.1 VTH-plustaak Wbb-vergunningverlening ..................................................... 29 2.3.2 VTH-plustaak Natuurbescherming ..............................................................
29 2.3.3 VTH-plustaak Zwemwater ......................................................................... 30 2.3.4 VTH-plustaak Toezicht en Handhaving ........................................................ 31 2.4 Wat heeft het gekost? .................................................................................... 33 2.5 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb, onvoorzien en rente ....................... 33 Paragrafen ........................................................................................................... 34 3.1 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................... 34 3.3.1 Weerstandscapaciteit ............................................................................... 34 3.3.2 Inventarisatie risico’s ............................................................................... 35 3.3.3 Benodigde weerstandscapaciteit ................................................................ 36 3.2 Paragraaf Financiering .................................................................................... 38 3.2.1 Rentevisie............................................................................................... 38
Pagina 2 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN 3.2.2 Risicobeheer ........................................................................................... 38 3.2.3 Koers- en valutarisico’s ............................................................................ 38 3.2.4 Renterisicobeheer .................................................................................... 38 3.3 Paragraaf Bedrijfsvoering ................................................................................ 40 3.3.1 Inleiding ................................................................................................. 40 3.3.2 Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................ 40 3.3.3 Vennootschapsbelasting voor overheden .................................................... 43 3.3.4 Personeel en organisatie ........................................................................... 43 3.3.5 Automatisering/Masterplan ICT ................................................................. 47 3.3.6 Kantoor .................................................................................................. 49 3.3.7 Versteviging bedrijfsvoering ...................................................................... 49 3.3.8 Omgevingswet 2023 ................................................................................
50 3.4 Openbaarheidsparagraaf ................................................................................. 53 Jaarrekening ........................................................................................................ 54 4.1 Balans per 31 december 2023 ......................................................................... 55 4.2 Toelichting op de balans ................................................................................. 56 4.2.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ...................................... 56 4.2.2 Vaste activa ............................................................................................ 56 4.2.3 Vlottende activa ...................................................................................... 58 4.2.4 Vaste passiva .......................................................................................... 60 4.2.5 Vlottende passiva .................................................................................... 63 4.2.6 Niet uit de balans blijkende verplichtingen en rechten .................................. 65 4.3 Overzicht van baten en lasten ......................................................................... 66 4.4 Toelichting op het overzicht baten en lasten ......................................................
67 4.4.1 Overzicht incidentele lasten en baten ......................................................... 67 4.4.2 Overzicht per taakveld ............................................................................. 67 4.4.3. Overzicht kostenverdeling overhead .......................................................... 67 4.5 Wet normeringbezoldiging topfunctionarissen .................................................... 68 4.6 Wet op de vennootschapsbelasting................................................................... 69 4.7 EMU-saldo .................................................................................................... 70 4.8 Gebeurtenissen na balansdatum ...................................................................... 70 4.9 SISA verklaringen .......................................................................................... 71 Controleverklaring ............................................................................................... 72 Bijlagen ............................................................................................................... 73 Bijlage 1 Investeringsoverzicht.............................................................................. 73 Bijlage 2 Stemverhoudingen .................................................................................
74 Bijlage 3 Productieaantallen Milieutaken ................................................................. 75 Bijlage 4 Productieaantallen VTH-basistaken en VTH-plustaken ................................. 76 Colofon ................................................................................................................ 77
Pagina 3 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN
INLEIDING Voor u liggen de jaarstukken 2023 van de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN), die bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening 2023. Met deze stukken legt OD NHN verantwoording af aan zijn deelnemende gemeenten en de provincie Noord-Holland.
Budgetcyclus 2023
Kadernota
Begroting
•DB: 08-12-2021 •AB: 09-03-2022
•DB: 13-04-2022 •AB: 13-07-2022
Begrotingswijziging •n.v.t.
Jaarstukken •DB: 10-04-2024 •AB: 10-07-2024
Resultaat Het totaalresultaat van de OD NHN bedraagt € 1.742.000 te verdelen in het deel Milieutaken € 671.000 en VTH-plustaken € 1.071.000.
Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf boekjaar 2023 neemt het dagelijks bestuur een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording geeft inzicht in hoeverre de OD NHN rechtmatig heeft gehandeld. Waar de accountant voorheen een oordeel vormde over de getrouwheid én rechtmatigheid van de jaarverslaggeving, beperkt de accountant zich nu tot een oordeel over het getrouwe beeld van de jaarrekening (inclusief de rechtmatigheidsverantwoording). De accountant geeft vanaf dit moment dus geen afzonderlijk oordeel meer over de rechtmatigheid. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is mede bedoeld om het gesprek te ondersteunen tussen het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en het management van OD NHN, over de (financiële) rechtmatigheid. Met als doel om de kaderstellende en controlerende rol van het algemeen bestuur op dit vlak te versterken. Met de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording toetst de accountant uitsluitend of de jaarrekening getrouw is, en toetst daarbij ook of de rechtmatigheidsverantwoording dat is. Dit betekent onder meer dat afwijkingen van rechtmatigheid (voor zover deze niet tevens van invloed zijn op het getrouwe beeld), geen invloed hebben op de strekking van de controleverklaring.
Hierdoor kan het bijvoorbeeld voorkomen dat er omvangrijke afwijkingen van rechtmatigheid opgenomen zijn in de rechtmatigheidsverantwoording van het dagelijks bestuur, terwijl de strekking van de controleverklaring toch goedkeurend is, omdat de omvangrijke rechtmatigheidsfouten getrouw opgenomen zijn in de rechtmatigheidsverantwoording. De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in paragraaf 3.3.2.
Realisatie van doelstellingen en ontwikkelingen Tien jaar omgevingsdienst in Noord-Holland Noord! Het jaar 2023 stond in het teken van het tweede lustrum. Rondom de zomer en in het najaar is dit heuglijke feit gemarkeerd met collega’s, leden van het AOGP, bestuurs- en raadsleden, samenwerkingspartners en ambtelijke contactpersonen. Zo vertelde Jan Douwe Kroeske bijvoorbeeld tijdens de bestuurlijke bijeenkomst op inspirerende wijze over de festivals waar met ‘groene’ generatoren geluid en licht opgewekt wordt. Tijdens alle festiviteiten zag ik hoe trots de medewerkers van de OD NHN zijn op hun bijdrage aan het veiliger en gezonder maken van de leefomgeving. Ook kon ik constateren dat de toegevoegde waarde van het werk van de omgevingsdienst steeds zichtbaarder wordt. Daarmee wordt het belang van onze rol steeds meer heren erkend. Ook stond het jaar 2023 in het teken van de laatste voorbereidingen op de Omgevingswet. Zo zijn onder meer de interne werkprocessen herijkt en uitgelijnd op een kortere doorlooptijd, is er getest en geoefend met de systemen, zijn medewerkers opgeleid, zijn processen en werkinstructies aangepast en
Pagina 4 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN is ons zaaksysteem vervangen en ingericht op de Omgevingswet. Extern is die voorbereiding onder andere vormgegeven door afstemming in het periodiek overleg en het opstellen van onderlinge werkafspraken en de omzetting van lokale regels. Verder zijn alle 17.000 bedrijven omgezet van branche-indeling naar kern Milieubelastende activiteiten. De OD NHN heeft dit jaar in haar dagelijks bestuur haar nieuwe voorzitter, L.Hj. Voskuil, burgemeester van de gemeente Bergen, en de gedeputeerde. J. Beemsterboer, verwelkomd. Hiermee is ons dagelijks bestuur met nieuw elan weer op volle sterkte gekomen. Onder leiding van het dagelijks bestuurslid R. Vennik werd dat elan onder andere omgezet in een breed consultatieproces bij onze deelnemers in het kader van het opstellen van de meerjarige Uitvoerings- & Handhavingsstrategie. Een strategie waarvoor de bouwstenen overigens samen met onze drie in Noord-Holland werkzame collega-diensten zijn opgesteld. Daarnaast was 2023 het jaar van de eerste visitatie onder auspiciën van het Interbestuurlijk Programma VTH (IBP VTH). Het Interbestuurlijk Programma is in de zomer van 2022 gestart en is ingesteld naar aanleiding van het rapport van de commissie Van Aartsen ‘Om de Leefomgeving’, uit maart 2021.
In het visitatierapport van 2023 wordt expliciet aandacht gevraagd voor de drie transities waarin de OD NHN zich momenteel bevindt en waarvoor in die combinatie een stevige organisatie nodig is. De transities die benoemd worden, zijn: 1. Een maatschappelijke transitie door ontwikkelingen op het gebied van energie, duurzaam, circulair en landbouw, waarbij er voor OD NHN een kans ligt om een meer proactieve positie in te nemen in het regionale netwerk. Deelnemers en partners kunnen OD NHN daarin ondersteunen door OD NHN meer in positie te brengen als betekenisvolle partner. 2. Een transitie van uitvoeringsorganisatie naar strategische partner, waarbij complexe vraagstukken over milieu, natuur, water ook vragen dat het strategisch partnerschap een sterkere invulling krijgt binnen de organisatie, opdat de eerste transitie ook waargemaakt wordt. Dat vraagt ook meer “denken van buiten naar binnen”, relatiemanagement en structurele vormen van overleg met keten- en samenwerkingspartners. 3. Een transitie om te komen tot een verdere professionalisering van de bedrijfsvoering, die noodzakelijk is om de vorige transities te faciliteren. Hierbij valt te denken aan verbeteren van informatiehuishouding (IT-systemen en datakwaliteit), strategische HR-beleid, financiële huishouding en kwalitatieve betere onderbouwde rapportages voor deelnemers en ketenpartners.
En wat wij wel weten, maar wat ook fijn is om van een externe partij te vernemen, is dat de bevlogenheid van onze medewerkers herkend wordt, dat de OD goed scoort op de opgedragen uitvoerende taken én het feit dat de OD NHN bouwt aan een stevig fundament voor de organisatie. Een ander fenomeen waar wij dit jaar mee te maken kregen zijn de binnen het IBP VTH deze zomer opgestelde ‘Robuustheidscriteria’. Voor het eerst in het bestaan zijn alle 29 omgevingsdiensten in Nederland aan dezelfde criteria gespiegeld. De opgestelde rapportages moesten op 1 oktober 2023 zijn ingediend bij het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat (I&W). In reactie ontving de OD NHN, net als de overige 28 omgevingsdiensten in Nederland in december een brief van de stelselverantwoordelijke staatssecretaris van het ministerie van I&W. Daaruit bleek dat géén van de omgevingsdiensten in Nederland aan de criteria voldoet en kregen zij de opdracht om op korte termijn een plan in te dienen om dat wél te doen. Gezien de tijdsdruk om vóór 1 april 2024 bij het ministerie I&W een bestuurlijk vastgesteld plan in te dienen, zodat per 1 april 2026 alsnog wordt voldaan aan de robuustheidscriteria, hebben we nog voor het einde van het jaar een start gemaakt met het betrekken van onze deelnemers – ambtelijk en bestuurlijk – bij het opstellen van een Plan van aanpak ‘Robuustheidscriteria’.
Al met al is 2023 een druk jaar geweest. Na tien jaar mogen we constateren dat er een gewaardeerde organisatie staat. Maar, net als voor onze OD-collega’s in Nederland, is concreet duidelijk geworden dat
Pagina 5 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN er voor de komende tien jaar een stevige opgave ligt om de huidige en toekomstige opgaven te kunnen blijven aangaan. Ik wens u veel leesplezier! Quinten Foppe Directeur Omgevingsdienst Noord-Holland Noord
Pagina 6 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN
LEESWIJZER In deze jaarstukken volgt allereerst een samenvatting van de financiële verantwoording waarin op hoofdlijnen wordt ingegaan op het bereikte resultaat 2023 en inzicht wordt gegeven in de taakstelling over de jaren heen. Daarna volgen de twee onderdelen JAARVERSLAG en JAARREKENING. In het jaarverslag wordt ingegaan op de programmaverantwoording en de verplichte paragrafen. In het hoofdstuk Jaarrekening zijn de balans met toelichting en de overzichten van baten en lasten met de bijbehorende toelichtingen opgenomen. In 2023 heeft de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN) milieutaken uitgevoerd voor zestien gemeenten en de provincie Noord-Holland. De OD NHN heeft in 2023 twee financieringsstromen: namelijk de milieutaken (deel 1) sinds de oprichting in 2014 en de in 2016 overgekomen VTH-plustaken van de provincie Noord-Holland (deel 2). Het gevolg hiervan is dat in de jaarstukken een categorisering is aangebracht in de programmaverantwoording en de financiële verantwoording. De financiële tabellen zijn opgebouwd zowel in totaal voor de hele OD NHN (groen), als separaat voor de milieutaken (grijs) en VTH-plustaken (paars). In bijlage 1 vindt u het investeringsoverzicht, in bijlage 2 de stemverhoudingen en in bijlagen 3 en 4 zijn de productieaantallen per taak opgenomen.
De jaarstukken zijn opgesteld met in achtneming van de regelgeving uit het Besluit begroting en verantwoording (BBV).
Pagina 7 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN
SAMENSTELLING VAN HET BESTUUR De OD NHN is een professionele opdrachtnemer die op een efficiënte manier en volgens geldende kwaliteitsstandaarden uitvoering geeft aan de opgedragen taken op het gebied van de fysieke leefomgeving in Noord-Holland Noord. De deelnemende gemeenten zijn Alkmaar, Bergen, Castricum, Den Helder, Dijk en Waard, Drechterland, Enkhuizen, Heiloo, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec, Texel en de provincie Noord-Holland. Het is een Gemeenschappelijke Regeling, waarbij sprake is van verlengd openbaar bestuur. De Gemeenschappelijke Regeling kent een algemeen bestuur (AB) en een dagelijks bestuur (DB). Op 31 december 2023 is de samenstelling van het bestuur als volgt:
Algemeen bestuur Het algemeen bestuur (AB) bestaat uit de wethouders van de aangesloten gemeenten en de gedeputeerde Klimaat en Energie van de provincie Noord-Holland: Dhr. L. Voskuil Dhr. C. Peetoom Dhr. E. Briët Dhr. V. Brouwer Mevr. P. Bais Dhr. N. Langedijk Dhr. M. ten Have Dhr. J. Franx Dhr. R. Vennik Dhr. M. Versluis Dhr. A. Helling Mevr. R. van Dolder Dhr. J. Broeders Dhr. H. ter Veen Dhr. H. Heddes Dhr. N. Slagter Dhr. R. Kieft Dhr. J. Beemsterboer
gemeente Bergen (burgemeester, onafhankelijk voorzitter) gemeente Alkmaar gemeente Bergen gemeente Castricum gemeente Den Helder gemeente Dijk en Waard gemeente Drechterland gemeente Enkhuizen gemeente Heiloo gemeente Hollands Kroon gemeente Hoorn gemeente Koggenland gemeente Medemblik gemeente Opmeer gemeente Schagen gemeente Stede Broec gemeente Texel provincie Noord-Holland
Dagelijks bestuur Dhr. L. Voskuil Dhr. R. Vennik Dhr. M. Versluis Dhr. A. Helling Dhr. J. Beemsterboer Dhr. Q. Foppe
gemeente Bergen (onafhankelijk voorzitter) gemeente Heiloo gemeente Hollands Kroon gemeente Hoorn provincie Noord-Holland directeur OD NHN (secretaris)
Pagina 8 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN
SAMENVATTING FINANCIËLE VERANTWOORDING Deze paragraaf geeft in hoofdlijnen inzicht in het financieel resultaat over het boekjaar 2023. De jaarrekening laat een positief saldo zien van € 1.742.000. Het saldo van € 1.742.000 wordt verdeeld over de programma’s ‘Milieu’ (1) en ‘VTH-Plus’ (2). Het saldo van de overhead (3) wordt door middels van een verdeelsleutel toegerekend aan de programma’s Milieu en VTH-Plus. (Bedragen x € 1.000) Overzicht per Taakveld
Baten
Programma 1 en 2 Programma 3 Overhead OD NHN Rente Mutatie in reserves Totaal
Lasten
Saldo
24.716
17.249
7.467
405
7.935
-7.530
-
-
-
25.185
1.742
1.805 26.926
1.805
Omvang baten en lasten De omvang van de lasten en baten ten opzichte van de vastgestelde begroting 2023 is toegenomen. De vastgestelde begroting is gebaseerd op de structurele baten (lumpsumbijdrage) en de bijbehorende structurele lasten. Hierin is geen rekening gehouden met de jaarlijks terugkerende aanvullende opdrachten van onze deelnemers. Deze inkomsten hebben in beginsel een incidenteel karakter, maar vormen inmiddels voor de OD NHN structurele inkomsten1. Doordat deze inkomsten niet meegenomen zijn in de begroting, zijn ook de bijbehorende (personele en overhead) uitgaven niet meegenomen. Idem geldt dit voor de onttrekking aan de reserves. In de bestuursrapportages is hierover gerapporteerd. Overige baten Daarnaast hebben we niet geraamde inkomsten van specifieke uitkeringen en subsidies ontvangen. Hier staan ook weer extra uitgaven tegenover. Omdat we in de loop van het jaar geen begrotingswijzigingen opstellen, wordt deze stijging van de baten en lasten niet zichtbaar in de begroting. We hebben in 2023 baten gehad voor het bodemloket en als gevolg van de specifieke uitkering interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel en het project EML. De laatste valt uiteen in de rijksbijdrage VUE (Versterkte Uitvoering Energiebesparings- en informatieplicht), de specifieke uitkering Toezicht Energiebesparing bedrijven (THE) en het Energiebesparingsakkoord (EBA).
Personele lasten De uit te voeren taken die vallen binnen de lumpsumbijdrage en de aanvullende opdrachten worden zoveel mogelijk uitgevoerd door ons vast personeel. Het is voor onze taken nog altijd moeilijk om direct goed gekwalificeerd en ervaren personeel te vinden en zittend personeel in een concurrerende markt vast te houden. We hebben in 2023 dan ook regelmatig te maken gehad met veel vacatures. Als vacatures niet opgevuld kunnen worden met eigen personeel wordt gekozen voor de inhuur van tijdelijk personeel. Het inhuren van tijdelijk personeel voor vacatures wordt zoveel mogelijk binnen de financiële kaders van de begroting opgelost. Maar helaas merken we ook dat voor sommige vacatures bijna geen inhuur te krijgen is. Daarnaast hebben we te maken met een hoog ziekteverzuim. Ook dit leidt tot inhuur van personeel. Een deel van de controles wordt via een raamcontract uitbesteed. In 2022 startten we met een trainee programma, dat doorliep in 2023. De bijbehorende lasten werden gedekt uit de vacaturegelden. Deze jonge nieuwe collega’s hebben we moeten opleiden ‘on the job’. Dit heeft extra kosten met zich meegebracht.
Met ingang van de begroting 2024 zijn deze structurele incidentele inkomsten en de bijbehorende lasten opgenomen in de begroting. 1
Pagina 9 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN We hebben een aantal subsidieregelingen waarbij geldt dat een deel van de taken door eigen personeel moeten worden uitgevoerd. Soms wordt voor de uren die door eigen personeel besteed wordt aan de subsidieregeling ook vervangende inhuur geregeld. De kosten van het eigen personeel zijn duurder geworden door de cao 2023. Met een groot deel van deze cao was nog geen rekening gehouden in de begroting 2023. Daarom is bij de resultaatbestemming 2022 een reserve cao gevormd voor de niet gedekte salariskosten die samenhangen met de cao. Deze reserve is in 2023 volledig ingezet. ICT De incidentele uitgaven op het gebied van ICT projecten zijn fors geweest. De incidentele kosten betreffen vooral de implementatiekosten die o.a. te maken hadden met het nieuwe zaak- en het bedrijfsinformatiesysteem. Op grond van eerdere afspraken is de dekking voor incidentele projectkosten uit de bestemmingsreserve MP ICT gehaald. Zowel de kosten als de dekking uit de reserve waren niet opgenomen in de begroting. Verdeling Overhead De gehanteerde verdeelsleutel voor de verdeling van het werkelijke saldo van de overhead wijkt af van de gehanteerde verdeelsleutel voor de begroting. De verdeelsleutel wordt gevormd door de verhouding van de bestede uren. In deze bestede uren zitten ook de uren voor de aanvullende opdrachten en de subsidieregelingen.
In de gehanteerde uurtarieven bij de aanvullende opdrachten en subsidieregeling zit de opslag voor overhead opgenomen. Het aandeel in de overhead van de milieu- en VTH-plustaken is daardoor hoger uitgevallen dan begroot. Onttrekking aan de reserves De bestemmingsreserve is in 2022 gevormd door specifieke stortingen vanuit de twee programma’s. De vrijval van deze reserve is dan ook in dezelfde verhouding gedaan als bij de vorming. De onttrekking aan de reserve MP ICT is gebaseerd op de verdeelsleutel die gehanteerd is voor de verdeling van de overhead over de milieutaken en de VTH-plustaken. Rentebaten In de begroting is geen rekening gehouden met rentebaten. De OD NHN moet een deel van haar geld verplicht aanhouden op een eigen bankrekening bij het ministerie van Financiën (zgn. schatkistbankieren). Vanaf eind 2022 ontvangen we rente over deze gelden. Hieronder wordt kort per programma Milieutaken, VTH-plustaken en de overhead de grootste financiële verschillen aangegeven. In de vierde kwartaalrapportage van het Uitvoeringsprogramma 2023 worden de details van de verrichte werkzaamheden (in uren en aantallen) en eventuele verschillen per deelnemer toegelicht.
Pagina 10 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN
Programma 1: Overzicht exploitatiesaldo milieutaken Dit overzicht bevat de lasten en baten van programma 1 ‘Milieutaken’ en het aan milieutaken toegerekende deel van programma 3 ‘Overhead’. (Bedragen x € 1.000) Milieutaken
Realisatie 2022
Raming 2023
Realisatie 2023
Baten
14.888
12.591
15.821
Lasten
13.409
12.591
16.263
Gerealiseerd saldo baten en lasten
1.478
-
-442
10
-
-
Onttrekkingen reserves: - Bestemmingsreserve Omgevingswet - Bestemmingsreserve Masterplan ICT
463
- Bestemmingsreserve CAO
650
Subtotaal reservemutaties Gerealiseerd resultaat
10
-
1.113
1.488
-
671
Verschillenanalyse: Onderwerp
Bedrag
V/N
404
V
2.125
N
Kosten Inhuur vervanging voor SPUK THE
263
N
Kosten onvoorzien
56
V
1.546
V
Baten SPUK IBP
45
V
Baten SPUK THE aandeel 2023
343
V
Baten SPUK THE aandeel 2022
87
V
Baten bodemloket
53
V
Baten subsidie EBA
257
V
Baten subsidiebesparingsprogramma
487
V
Doorbetaling subsidiebesparingsprogramma
487
N
Doorbelasting overhead
889
N
Onttrekking aan reserves
Kosten personeel Kosten Inhuur personeel
Baten aanvullende opdrachten
1.113
V
Overige
44
V
Saldo
671
V
(N= nadeel; V = voordeel)
Pagina 11 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN
Programma 2: Overzicht exploitatiesaldo VTH-plustaken Dit overzicht bevat de lasten en baten van programma 2 ‘VTH-plustaken’ en het aan VTH-plustaken toegerekende deel van programma 3 ‘Overhead’. (Bedragen x € 1.000) VTH plus taken
Realisatie 2022
Raming 2023
Realisatie 2023
Baten
8.210
9.041
9.300
Lasten
8.713
9.041
8.921
Gerealiseerd saldo baten en lasten
-503
-
379
Onttrekkingen reserves: - Bestemmingsreserve VTH-Plustaken
125
-
- Bestemmingsreserve Masterplan ICT
295
- Bestemmingsreserve CAO
397
Subtotaal reservemutaties
125
-
692
Gerealiseerd resultaat
-378
-
1.071
Verschillenanalyse: Onderwerp
Bedrag
V/N
Kosten personeel
493
V
Kosten inhuur personeel
155
N
Kosten onvoorzien
60
V
Aanvullende bijdrage voor een deel van de WOO-uren
216
V
Doorbelasting overhead
180
N
Onttrekking aan reserves
692
V
Overige
55
N
1.071
V
Saldo (N= nadeel; V = voordeel)
Pagina 12 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN
Programma 3: Overzicht exploitatiesaldo Overhead In het programma Overhead zijn de kosten en baten opgenomen van de afdelingen Bedrijfsvoering en Concernstaf. Beide voeren taken uit voor zowel het programma Milieu als het programma VTH-Plus. De verdeelsleutel voor het verdelen van de overheadkosten is gebaseerd op de totaal gerealiseerde uren voor beide programma’s. De financiële dekking van de kosten van de overhead komt voort uit de gerealiseerde opbrengsten in het primaire proces. Het merendeel van de opbrengsten heeft als basis het uurtarief 2023 vermenigvuldigt met het aantal uren. In het uurtarief zit opslag voor de dekking van de overhead. De opbrengsten zijn verantwoord onder de programma Milieu en VTH-Plus. (Bedragen x € 1.000) OD NHN totaal
Realisatie 2022
Baten
Raming 2023
29
Lasten Gerealiseerd saldo baten en lasten Reservemutaties Gerealiseerd resultaat
Realisatie 2023 -
405
7.168
6.462
7.935
-7.139
-6.462
-7.530
-
-
-
-7.139
-6.462
-7.530
Verschillenanalyse: Onderwerp
Bedrag
V/N
Kosten personeel
663
V
1.139
N
71
N
Kosten inhuur personeel SPUK Interbestuurlijk programma
65
N
Rentebaten
284
V
Kosten ICT-projecten (dekking door reserves via de programma Milieu en VTH-Plus)
757
N
Baten SPUK Interbestuurlijk programma (aandeel betrekking op overhead)
101
V
Kosten inhuur personeel Kosten werving en selectie
Overige Saldo (N= nadeel; V = voordeel)
Pagina 13 van 77
84
N
1.068
N
Jaarstukken 2023 OD NHN
JAARVERSLAG
Pagina 14 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN
PROGRAMMA 1 MILIEUTAKEN 1.1 Algemene doelstellingen De belangrijkste algemene doelstellingen voor de OD NHN zijn: Proactief informeren van bestuurders a. Tweemaal per jaar een bestuursrapportage, waarin het bestuur wordt geïnformeerd over ontwikkelingen, financiën, productie, personeelszaken en risicomanagement. b. Tijdig toezenden van informatie voor de bestuursvergadering en in algemene zin geen nazendingen. Periodiek informeren opdrachtgever Diverse overlegmomenten met deelnemers gezamenlijk via opdrachtgever-opdrachtnemerrelaties (AOGP) en één op één via de accounthouder en milieucoördinator van de deelnemers. Uitvoeringskwaliteit op landelijk niveau Voldoen aan kwaliteitscriteria 2.1. Uitvoeren jaarprogramma Productie en prestaties over meerdere jaren binnen bandbreedte van 90%-110% van budget.
1.2 Programmaplan Uitvoeringstaken De OD NHN voert binnen het daartoe aangewezen werkgebied de overgedragen milieutaken uit. De OD NHN is een omgevingsdienst voor de uitvoering van de vergunningverlening, toezicht- en handhavingstaken gerelateerd aan de wet- en regelgeving op het gebied van milieu, natuurbescherming en, zwemwater en verkeers-/vaarwegen als ook voor een aan aantal specialistische milieuadviestaken op de aspecten geluid, lucht, bodem en externe veiligheid. De doelstelling van de OD NHN is om bij de uitvoering van de genoemde taken te voldoen aan de landelijke kwaliteitscriteria, te zorgen voor specialismevorming op inhoud en een bijdrage te leveren aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. We prioriteren en uitvoeren overeenkomstig de bestuurlijk vastgestelde VTH-strategie.
1.3 Wat heeft de OD NHN bereikt? De twee bestuursrapportages zijn volgens de planning opgeleverd. Deze jaarrapportage is de derde rapportage. De kwartaalrapportages voor de individuele opdrachtgevers zijn ook volgens planning opgeleverd. Hierin wordt specifieker ingegaan op de geleverde diensten en aansluitingen op de betreffende uitvoeringsprogramma’s. In bijlage 3 zijn productieaantallen opgenomen.
1.3.1 Organisatiebreed Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2024 – 2027 De OD NHN heeft een nieuwe Uitvoerings- en handhavingsstrategie OD NHN 2024-2027 (hierna: U&Hstrategie) samengesteld, die in de plaats komt van de VTH-strategie die eind december 2023 afliep. Een nieuwe strategie met een nieuwe naam die beter aansluit bij de terminologie van het Omgevingsbesluit. Een die bovendien omvangrijker is dan de vorige versie door een aantal ontwikkelingen zoals de Omgevingswet, de maatschappelijke opgaven en het opnemen van het onderdeel Advisering. Nieuw is ook de opzet van de strategie; het bestaat uit een algemene bouwsteen/centraal deel die omgevingsdiensten in Noord-Holland gezamenlijk hebben ontwikkeld en waaraan zij zich alle conformeren. En een meer lokaal deel dat meer specifiek is voor de bedrijven in onze regio. In verband met de Omgevingswet zijn voor de risicoanalyse de branches omgezet in activiteiten. De prioritering van de bedrijfsgebonden en niet-bedrijfsgebonden activiteiten is een omvangrijk onderdeel.
Pagina 15 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN Bij het vormgeven van de U&H-strategie zijn onze collega’s, deelnemers en partners betrokken. In een communicatieplan zijn de diverse acties benoemd om intern en extern draagvlak voor de nieuwe strategie te bevorderen. De input voor de bouwsteen is intern via workshops en bijeenkomsten opgehaald uit de organisatie. Voor het externe draagvlak zijn presentaties gehouden in het AB en DB, bij diverse AOGPbijeenkomsten, bij regiobijeenkomsten voor raadsleden (Westfriesland, Alkmaar en de Noordkop) en overige stakeholders zoals Kring van secretarissen en IBT. Er is een infographic opgesteld over het proces en een animatie over de inhoud. Het AB heeft ingestemd met de strategie in december 2023. Vervolgens is de strategie doorgezet naar de colleges van B&W en het college van GS. Provincie Noord-Holland heeft de strategie vervolgens in december 2023 al vastgesteld. Presentaties voor diverse colleges zijn begin 2024 gepland ter voorbereiding en bevordering van de vaststelling door de colleges van B&W. Jaarlijks stelt de omgevingsdienst voor elke deelnemer een uitvoeringsprogramma op. Het uitvoeringsprogramma 2025 is opgesteld op basis van de U&H-strategie. Deze uitvoeringsprogramma’s zijn aangeboden en vervolgens eind november 2023 inhoudelijk besproken met de opdrachtgevers.
De U&H-strategie, een infographic over het proces, een animatie over de inhoud en een presentatie aan colleges kunnen worden bekeken via de link: U&H-strategie - OD NHN.
1.3.2 Regulering Wat wilde de OD NHN bereiken? Door adequate, professionele en transparante uitvoering van vergunningprocedures dragen wij bij aan het schoon, veilig, gezond en duurzaam wonen, werken en recreëren in de fysieke leefomgeving van de regio Noord-Holland Noord. Daarnaast dragen wij actief bij aan het oplossen van de grote maatschappelijke vraagstukken van deze tijd rondom de fysieke leefomgeving. Wat heeft de OD NHN daarvoor gedaan? Omgevingswet Het jaar stond voor de vergunningverlening vooral in het teken van de voorbereidingen op de Omgevingswet. Zo zijn bijvoorbeeld al onze interne werkprocessen herijkt en uitgelijnd op een kortere doorlooptijd, is er getest en geoefend met de systemen, zijn medewerkers opgeleid en is ons zaaksysteem vervangen en ingericht op de Omgevingswet. Extern is die voorbereiding onder andere vormgegeven door afstemming in het periodiek overleg van de programmamanagers en het opstellen van onderlinge werkafspraken, de omzetting van lokale regels, aanpassing van de DVO's en het mandaat, gezamenlijk testen en het inregelen van de behandeldienst (zie hiervoor ook de paragraaf Omgevingswet 2023 in hoofdstuk 3).
Maatschappelijke initiatieven mogelijk maken Daarnaast bleef de winkel vanzelfsprekend open en hebben wij ons – via onze ROM-adviseurs en de vergunningverleners – ingezet voor het mogelijk maken van verschillende maatschappelijke initiatieven. Belangrijke voorbeelden daarvan zijn de drinkwaterfabriek in Westfriesland, de beoordeling van de milieueffectrapportage voor het motorcrossterrein in de Kop en de komst van innovatieve bedrijven op het gebied van waterstofproductie en het afvangen van CO2 in de regio Alkmaar. Veehouderijen die overschakelen op diervriendelijk stalsystemen en het intrekken van enkele milieuvergunningen ten behoeve van stikstofruimte voor onze nationale luchthaven zijn hiervan ook voorbeelden. Ook de aandacht voor asbestverwijdering en de aanleg van gesloten bodemenergiesystemen bleef onverminderd hoog. Nieuwkomer onder de aanvragen zijn de padelbanen. Veelal worden tennisbanen hiervoor omgezet, met als gevolg dat omwonenden een hogere geluidsbelasting ervaren. Dit is dan ook steeds maatwerk, en daardoor vooral procedureel arbeidsintensief. De OD NHN heeft
Pagina 16 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN bewonersbijeenkomsten bezocht en zorgt daar samen met de gemeenten voor adequate voorlichting, advisering en uiteindelijk een passende vergunning. In 2023 zijn tien actualisaties van milieuvergunningen op ons initiatief in gang gezet. Wabo-werkprocessen Ook in 2023 hebben wij gewerkt volgens de beschreven en vastgelegde Wabo-werkprocessen. De standaardproducten zijn via vaste sjablonen, procedures en termijnen geleverd. Dit bevordert – samen met de collegiale, juridische en handhaafbaarheidstoets van de producten – een uniforme werkwijze. Ook is inzet geleverd op diverse OD-brede projecten als het nieuwe zaaksysteem en de vervanging van onze bedrijfssoftware (de basis op orde). Eind 2023 ontvingen wij – net als onze eigenaren – nog een groot aantal aanvragen onder de Wabo. Circa 90 zaken moesten op 31 december 2023 nog aan een behandelaar worden toegewezen. Daarnaast ligt er nog onderhandenwerk uit lopende procedures die al in behandeling zijn genomen onder de Wabo, maar nog niet zijn afgerond. Voorlopig bestaan er in de uitvoering dus twee regimes naast elkaar. Het uitzoekwerk rondom het geldend overgangsrecht is daarbij een extra, complicerende factor.
Korte lijnen nodig Korte lijnen tussen de initiatiefnemers, onze opdrachtgevers en de OD NHN zijn van belang om aan de voorkant van het proces de inhoud van een vergunningaanvraag goed af te stemmen. Participatie via de gemeente, vroegtijdig vooroverleg met de omgevingsdienst en het direct voldoen aan de indieningsvereisten door de aanvrager zijn van belang voor een vlotte afhandeling van de aanvraag, binnen de wettelijke termijnen. In de vergadering van het algemeen bestuur van 13 december is hierop nader ingegaan en is verzocht om bij bijvoorbeeld bij gronduitgifte en via contacten met het gemeentelijk bedrijvenloket tijdig op de rol van de omgevingsdienst te wijzen. De beschikbare capaciteit is niet onuitputtelijk en wij gaan daarbij verantwoord met de beschikbare middelen om. Daarom zetten wij deze zo efficiënt mogelijk in. De onderlinge samenhang van afwegingen ten aanzien van prioriteren (en her-prioriteren) maakt dat wij tot een zo effectief mogelijk vergunningenproces komen, voor onze klanten en opdrachtgevers, maar zeker ook voor onszelf.
Pagina 17 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN
We maken daarom keuzes ten aanzien van:
• • •
• •
Het proces (vooroverleg en indieningsvereisten); De maatschappelijke behoefte (impact op de beleidsopgaven en bestuurlijke accenten); De toenemende complexiteit (jurisprudentie, ontbrekende kaders en mondiger burgers); De inhoud (activiteiten en thema’s binnen één aanvraag) en De behandeling van meldingen (met geringe impact op de leefomgeving).
Deze vijf lijnen stellen ons in staat om prioriteit toe te kennen aan de vele werkzaamheden, de vraag uit de markt en de toenemende complexiteit op dossierniveau.
1.3.3 Specialisme en Advies Wat wilde de OD NHN bereiken? Het doel is om de huidige en toekomstige leef- en werkomgeving van inwoners in Noord-Holland Noord schoner, gezonder, duurzamer en veiliger te maken. Dat doen we door met onze uitgebreide expertise op het gebied van geluid, lucht, licht, bodem, klimaat, natuur, externe veiligheid en geur en op basis van onze ruime ervaring in de praktijk, adequate en kwalitatief hoogstaande adviezen te verstrekken aan gemeenten binnen ons werkgebied, de provincie en aan andere overheden. Ten behoeve van onze adviezen - en raadpleegbaar voor burgers en bedrijven - heeft de OD NHN een hoogwaardig bodeminformatiesysteem en bodemloket met actuele bodeminformatie beschikbaar. Daarnaast zijn er voor gemeenten actuele bodemkwaliteitskaarten, bodembeheerplannen en bodemfunctieklassekaarten (inclusief de gehalten PFOS en PFOA) beschikbaar. Hiermee is het verplaatsen van grond met PFAS binnen de regio voor gemeenten eenvoudiger en goedkoper gemaakt, én is de kans op vertraging bij projecten kleiner geworden. Voor Externe veiligheid (omgevingsveiligheid) is een GIS-kaart beschikbaar met onder andere de invloedsgebieden van wegen en buisleidingen, 100% letaliteitscontour buisleidingen, PR-contouren van windturbines, etc.
Deze gegevens zijn nu ook opgenomen in het Register Externe Veiligheidsrisico’s (REV) en daarmee ook beschikbaar voor burgers en bedrijven. Tot slot zijn alle gezoneerde bedrijventerreinen actueel en digitaal vastgelegd in de GeoMilieu-module zonebeheer, waardoor snel en eenvoudig kan worden beoordeeld of nieuwe bedrijven of uitbreidingen passen binnen de geluidzone van het bedrijventerrein. Essentieel is verder de inbreng van onze specialistische expertise in omgevingsplannen, vergunningverlenings- en toezicht-/handhavingstrajecten Hiermee kan de kwaliteit hoog worden gehouden en zorgen we ervoor dat er een integrale afweging kan worden gemaakt waarbij ook aspecten als duurzaamheid, veiligheid en circulariteit worden meegenomen. Wat heeft de OD NHN daarvoor gedaan? De afdeling Specialisme en Advies voert de werkzaamheden uit die vallen binnen het programma ‘Specialisme’ met circa veertig goed opgeleide en gedreven medewerkers. Vaste procedures met termijnbewaking, werkinstructies en collegiale toetsing garanderen dat de toetsingen en beoordelingen uniform en binnen de gestelde termijnen worden uitgevoerd. Dankzij de in eigen huis ontwikkelde standaardsjablonen hanteren de adviseurs en vergunningverleners een uniforme werkwijze.
Binnen de disciplines geluid, lucht, licht, bodem, duurzaamheid, natuur en externe veiligheid vinden technische overleggen plaats waarin kennis wordt gedeeld en nieuwe ofgewijzigde wetgeving wordt besproken. Omgevingswet De OD NHN heeft, vooruitlopend op de Omgevingswet, onder andere de volgende zaken uitgevoerd: De daadwerkelijke verdeling van de overgangsrechtslocaties zijn vastgelegd;
Pagina 18 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN -
-
-
-
Alle bodemtaken vanuit de warme overdracht zijn in de uitvoeringsprogramma's van de gemeentes opgenomen. Voor de wijzigingen/revisie van de bodemkwaliteitskaarten en de Nota bodembeheer zijn al de nodige voorbereidingen getroffen. Hierbij wordt eveneens de Omgevingswet en het regionaal bodembeleid opgenomen; In 2023 hebben wij voor het bodeminformatiesysteem de overgang gemaakt van Squit Ibis naar Nazca. Dit heeft geen gevolgen gehad op de dienstverlening, maar heeft wel impact gehad door een inhoudelijk nieuwe werkwijze; Er is een goede doorontwikkeling gemaakt met het inbrengen van specialistische kennis van de omgevingsaspecten voor de omgevingsscans; De geluidbelasting kaarten zijn in het kader van de Europese Richtlijn Omgevingslawaai opgesteld voor de gemeenten Alkmaar, Bergen, Dijk en Waard en Heiloo die zijn aangewezen als agglomeratie met 100.000 of meer inwoners; Een start is gemaakt naar de mogelijkheden tot dezoneren van enkele geluidgezoneerde industrieterreinen; Een verdiepingsslag is gemaakt in de beoordeling van geluidberekeningen waaraan nieuw te plaatsen warmtepompen moeten voldoen; In 2023 heeft de OD NHN 35 saneringsprojecten in uitvoering. In totaal worden er 3954 woningen gesaneerd;
Binnen het project Impuls Omgevingsveiligheid (IOV) is aandacht geschonken aan de modernisering van omgevingsveiligheid. Door de komst van de Omgevingswet wijzigt regelgeving en zijn nieuwe aandachtsgebieden geïntroduceerd. Het register is verder aangevuld met informatie van activiteiten. Risico ontvangende gebouwen en locaties zijn inmiddels ook in het REV gezet. Hiervoor blijven de gemeenten zorgdragen voor actualisatie en beheer. Wijziging van wetgeving vraagt ook om nieuw beleid. Het conceptbeleid hiervoor is opgesteld ten behoeve van gemeenten.
Duurzaamheid Team Duurzaamheid trad vaak op als coördinator van verschillende duurzaamheids- en energiebesparingsprogramma’s en projecten, waaronder: Voor particulieren: • Duurzaam Bouwloket als energieloket • Acties/campagnes energiebesparing voor particuliere bestaande bouw. Er is gewerkt aan de isolatieaanpak van de verschillende gemeenten (inzet Energiearmoedegelden en Nationale Isolatieaanpak). • Campagne “Gluren bij duurzame buren” is ook in 2023 doorgezet- met binnenkijken bij buren in de regio die duurzame maatregelen hebben uitgevoerd, een online event met experts en een mobiele showroom van het Duurzaam Bouwloket op locatie voor persoonlijk advies. Naast de regio’s West-Friesland en de regio Alkmaar hebben in 2023 ook de gemeenten Hollands Kroon en Den Helder deelgenomen aan dit event. • Gemeentelijke subsidieregelingen energiebesparende maatregelen; hiervoor hebben we in 2023 namens vier gemeentes ca. 1.050 nieuwe aanvragen behandeld. In totaal is er ruim € 500.000 subsidie verstrekt. Totaalbedrag aan investeringen dat met de maatregelen samenhing is ruim 6 miljoen euro. Naast de behandeling van nieuwe aanvragen zijn ook aanvragen van eerdere subsidiejaren afgehandeld. • Het uitvoeren van duurzaamheidsleningen voor een tweetal gemeenten • De inzet van de energiearmoedegelden. Middelen hiervoor zijn in 2022 beschikbaar gesteld aan gemeenten.
In diverse gemeenten/regio’s is hieraan meegewerkt en zijn acties voor inzet van de energiefixers, vouchers en isolatieaanpak voorbereid en uitgevoerd • Er is een bijdrage geleverd aan de voorbereiding van subsidieregelingen voor klimaatadaptatie. • Er zijn twee bijeenkomsten voor de Green Deal Zorg georganiseerd. Energiebesparing bij bedrijven: • Voor verschillende gemeenten wordt een coördinatierol voor het stimuleren van verduurzaming bij bedrijven uitgevoerd. Vanuit het Energiebesparingsakkoord Bedrijven NH zijn budgetten voor
Pagina 19 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN
•
stimulering beschikbaar. Er wordt een externe partij ingehuurd om bedrijven te bezoeken om een energiescan/EML audit uit te voeren. Bedrijven ontvangen een brief met dit aanbod. Stimuleren verduurzaming bedrijventerreinen, deelname aan kernteam voor de Green Deal Bedrijventerreinen Westfriesland “wij gaan voor energieneutraal”.
Er is periodiek overleg met Liander over de uitbreiding van het elektriciteitsnet en het vroegtijdig inbrengen van de relevante punten voor de vergunningverlening. Circulair De omgevingsdienst werkt vanuit twee sporen mee aan de circulaire transitieopgave. Spoor 1 zet in op de verkenning van welke ruimte binnen VTH mogelijk en nodig is (voor bevoegde gezagen) om te sturen op circulaire bedrijfsvoering en ketensamenwerking. Dat deden we door: Zitting te nemen in het coördinatieteam Circulair van Omgevingsdienst NL. Dit team werkt samen met het Rijk, IPO en de VNG aan het vraagstuk hoe circulair een vast onderdeel van de VTH- taken van omgevingsdiensten wordt. De omgevingsdienst maakte een routekaart op basis van de circulaire bouwstenennotitie VTH van IPO. Vanuit Circulair Westfriesland is samen met zorginstellingen de routekaart Circulaire Zorg 2030 opgeleverd. Het maken van een collectieve routekaart is onderdeel van de Green Deal Zorg. Spoor 2 zet in op het stimuleren van circulaire materiaalketens. Dat doen we vanuit de strategie en Actieagenda Circulair Westfriesland 2023-2026. We zetten in op circulaire materiaalketens binnen de sectoren Agrarisch & biogrondstoffen, Bouw & GWW/Infra, Zorg, Maakindustrie en Horeca/recreatie. Per sector werken overheden en ketenpartners samen aan oplossingen om materiaalketens te sluiten.
Naast West-Friese gemeenten, provincie Noord-Holland en Ontwikkelingsbedrijf NHN zijn ook andere gemeenten uit Noord-Holland Noord aangehaakt bij de verschillende sectoren. De omgevingsdienst verzorgt het coördinatorschap van de samenwerking en de uitvoering van de Actieagenda. Dit deden we in 2023:
Pagina 20 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN
Dit hebben we o.a. opgeleverd: 1. Verkenning & business case Biobased BouwLAB 2. Circulaire bouwmaterialen strategie NHN 3. Routekaart Circulaire Zorg 2030 4. Experiment organische meststoffen 5. Governance Weten wat Circulair Westfriesland in 2024 gaat doen? Of ook meedoen? Kijk op www.circulairwestfriesland.nl
1.3.4 Wbb-vergunningverlening Wat willen we bereiken? Het voorkomen van nieuwe bodem- en grondwaterverontreinigingen en het saneren en/of beheren van de verontreinigde ondergrond. De ambitie is een duurzame bodemkwaliteit in Noord-Holland waarbij zich geen risico’s voordoen voor de gezondheid en het milieu, waaronder planten en dieren. Wat heeft de OD NHN daarvoor gedaan? Voor dit doel hebben we namens provincie Noord Holland vergunningaanvragen en meldingen beoordeeld. Ook zijn we ingesprongen op calamiteiten ter voorkoming van nieuwe gevallen van bodemverontreiniging.
Pagina 21 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN 1.3.5 Toezicht en Handhaving Wat wilde de OD NHN bereiken? De OD NHN bereikt met het toezicht dat zij uitvoert bewustwording van de geldende regelgeving met als effect een verhoogde mate van naleving van die regelgeving en vermindering van het aantal incidenten, klachten en handhavingsverzoeken. De OD NHN handhaaft overtredingen op een open, eenduidige en voortvarende wijze en zorgt zo voor een gevoel van veiligheid bij de burger, een verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving en versterking van het vertrouwen in de overheid bij de uitvoering van haar taken. Wat heeft de OD NHN daarvoor gedaan? Omgevingswet Ter voorbereiding op de komst van de Omgevingswet is veel tijd en energie geïnvesteerd in het actualiseren en omzetten van de aanwezige data van bedrijven. In totaal zijn voor ruim 17.000 bedrijven de milieubelastende activiteiten (bepaalt. Deze gegevens waren ook nodig voor de risicoanalyse en prioriteitstelling ten behoeve van de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2024-2027. Energiebesparingsplicht voor bedrijven Met het project EML (Erkende Maatregelen Lijst) houden we toezicht op de energiebesparingsplicht voor bedrijven. Dat is een belangrijke pijler in het Klimaatakkoord. Op de EML staan verplichte maatregelen die in het kader van de energiebesparingsplicht moeten worden genomen door bedrijven.
Door extra financiële middelen moet het toezicht hierop meer stimulans krijgen. Er waren in 2023 drie verschillende financieringsregelingen met meerdere voorwaarden: -
Versterkte Uitvoering Energiebesparings- en informatieplicht (rijksbijdrage VUE); de specifieke uitkering toezicht energiebesparing bedrijven (rijksbijdrage SPUK-THE); het Energiebesparingsakkoord (provinciale bijdrage EBA).
In 2022 heeft de OD NHN diverse instrumenten ontwikkeld om aan die versnelling invulling te geven. Voorbeelden daarvan zijn de Basislijst EML (inventarisatie energierelevante locaties), een digitale checklist, werkinstructies en afspraken rondom stimulerend toezicht. Met deze basis zijn in 2023 veel controles uitgevoerd. Voor de versnelling van het toezicht is geen structureel budget beschikbaar; wij kunnen daar maar gedeeltelijk eigen personeel voor werven. Een deel van de werkzaamheden wordt door externe partijen uitgevoerd. Vanwege het volume van deze opdracht is dit werk uitgezet volgens de Europese aanbestedingsregels. Aan drie marktpartijen is de opdracht gegund. Zij zullen ook in 2024 controles uitvoeren. De opdracht in het kader van de rijksbijdrage VUE is voor 96% gehaald. De laatste paar procent heeft te maken met vervuiling in de bedrijfslijsten. De VUE-regeling is per december 2023 gestopt. De planning in het kader van de provinciale bijdrage EBA is ook gehaald, inclusief een (deel van) de inhaalslag voor 2022. Ook in het kader van de rijksbijdrage SPUK-THE zijn de controles voortvarend opgepakt ondanks personeelsverloop en vacatures bij de afdeling Toezicht en Handhaving. Op basis van de ervaringen in 2023 is besloten om vanaf 2024 de controles met eigen toezichthouders uit te voeren die deel uitmaken van een nieuwgevormd team van specialist toezichthouders.
Met dit nieuwe team Energie en Duurzaamheid kan de voortgang en kwaliteit van een steeds complexer wordend EML-toezicht beter worden geborgd. In het kader van het EBA is een communicatietraject opgestart vanuit provincie Noord-Holland in overleg met de vier omgevingsdiensten. Het traject is gericht op de bekendheid en bereikbaarheid van informatie over de energiebesparingsplicht voor bedrijven. Het resultaat, de website www.checkklikbespaar.nl en een toolbox met diverse hulpmiddelen voor gemeenten is inmiddels opgeleverd. Aan de hand van de ervaringen van 2023 zal in 2024 aandacht worden besteed aan de communicatie over de taken en rollen van de diverse actoren in dit complexe werkveld.
Pagina 22 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN
Er is met meerdere gemeenten contact om toezicht en stimulering op elkaar af te stemmen. Onze adviseurs Duurzaamheid zijn daarin een belangrijke schakel tussen het toezicht door de OD NHN en de stimuleringstrajecten. Die trajecten worden lokaal uitgezet om energiebesparing te stimuleren. De samenwerking in het kader van stimulerend toezicht met het Duurzaam Ondernemersloket Westfriesland is geëvalueerd en werkafspraken voor 2024 zijn aangescherpt. De OD NHN streeft ernaar om in 2024 voor de hele regio op een eenduidige wijze uitvoering te geven aan het toezicht in relatie tot de stimuleringsinitiatieven. De omvangrijke wetswijzing energiebesparingsplicht halverwege het jaar, vooruitlopend op de Omgevingswet, betekende onder andere een uitbreiding van de doelgroep (met o.a. vergunningplichtige bedrijven en glastuinbouwbedrijven). Ook is de EML-lijst grondig herzien; hierin wordt nu ook de eigen opwek van energie meegenomen. Toezicht op de energiebesparingsplicht is een basistaak voor omgevingsdiensten geworden. Er is een nieuwe onderzoeksplicht bijgekomen voor de zeergrootverbruikers. Er is een impactanalyse gemaakt voor deze wetswijzigingen en een korte notitie met een overzicht. Als gevolg van de wijzigingen zijn diverse instrumenten aangepast, zoals werkinstructies en de basislijst EML, en moeten de toezichthouders worden bijgeschoold.
De organisatie van het toezicht was ook in 2023 een dynamisch werkveld als gevolg van vacatures, personeelsverloop (bij toezichthouders en projectondersteuning) en de wetswijziging. Desondanks is het kernteam Energiebesparing Bedrijven binnen de OD NHN erin geslaagd om de planningen te volgen en te voldoen aan de zeer diverse voorwaarden van de diverse bijdrageregelingen. Het kernteam gaat in 2024 verder met het implementeren van de wijzigingen in de uitvoering van het toezicht. We streven daarbij naar verdere samenwerking en afstemming met de andere omgevingsdiensten in Noord-Holland én met koepelvereniging Omgevingsdienst NL. Bestuurlijke handhaving Door personele uitdagingen bij de juristen (zwangerschaps- en ouderschapsverlof, vacatures) zijn 53 voorlopige lasten onder dwangsom niet opgesteld en zijn extra hercontroles ingepland. De nog in 2023 geldende VTH-strategie geeft ruimte om dit te doen, hoewel hierdoor het gelijke speelveld onder druk komt. In overleg met de juristen worden risicoanalyses uitgevoerd en prioriteiten gesteld. Ook wordt het aanpassen van de aanwezige werkprocessen besproken. Strafrecht Bij toezicht en handhaving wordt steeds vaker een beroep gedaan op het strafrecht.
Diverse factoren, zoals een toename in ondermijnende activiteiten, het rapport van Van Aartsen en het Rapport Dreigingsbeeld Milieucriminaliteit, maken dat het strafrechtelijk optreden steeds nadrukkelijker in beeld is. Dit houdt dan ook in dat er veel tijd is besteed aan strafrecht, enerzijds voor het verder professionaliseren hiervan binnen onze organisatie, anderzijds voor het daadwerkelijk uitvoeren van strafrecht. In totaal zijn zeven processen verbaal opgemaakt en verstuurd naar het Openbaar Ministerie. De afgelopen jaren is binnen de OD NHN al veel ontwikkeld en gestandaardiseerd. Het oprichten van team Strafrecht maakte hiervan een belangrijk deel uit. Hiermee doet de OD NHN meer recht aan het werk van de buitengewoon opsporingsambtenaren (boa) die binnen de diverse taakvelden werkzaam zijn. Verder is het Boa Registratie Systeem (BRS) aangeschaft en geïmplementeerd. Het BRS wordt door buitengewone opsporingsambtenaren gebruikt om hun ambtelijke bevindingen vast te leggen en die, ter uitoefening van hun taak, te delen met collega (bijzondere) opsporingsambtenaren.
Pagina 23 van 77
Jaarstukken 2023 OD NHN De basis voor het uitvoeren van strafrecht is gelegd maar door personele problemen is de daadwerkelijke uitvoering achtergebleven. Verwacht wordt dat in 2024 meer op strafrecht kan worden ingezet.
1.3.6 Samenwerking ketentoezicht Wat wilde de OD NHN bereiken? Goede samenwerking met partners en maximale informatieverzameling en -deling. Het hiermee verkregen beeld van activiteiten, problemen en naleefgedrag wordt gebruikt voor een zo efficiënt mogelijke inzet van menskracht en middelen om de algemene doelstellingen van de OD NHN te behalen.
Wat heeft de OD NHN daarvoor gedaan? Team Ketentoezicht, bestaande uit twee collega's van de afdeling Toezicht en Handhaving, heeft in 2023 een projectplan opgesteld waarin concrete voorstellen voor ketenonderzoeken staan beschreven. Dit betreffen thematische onderzoeken die zich doorgaans door meerdere schakels bewegen, zoals de asbestsaneringsketen. Doordat een afvalstof zich in verschillende stadia en onder verschillende bevoegde gezagen bevindt zijn deze cruciale momenten gevoelig voor fraude en/of milieuschade. Door in samenwerking met partijen zoals de Inspectie Leefomgeving en Transport of de Nederlandse Arbeidsinspectie gerichte interventies uit te voeren kan schade aan het milieu of de volksgezondheid worden voorkomen of beperkt. Het team Ketentoezicht verwacht in de loop van 2024 verder invulling te kunnen geven aan thematische ketenonderzoeken. In 2023 zijn hiervoor voorbereidende handelingen getroffen. In samenwerking met meerdere omgevingsdiensten en de Inspectie Leefomgeving en Transport is een onderzoek uitgevoerd naar risicosignalen in Inspectieview Milieu. Ketenpartners in het milieudomein leveren informatie over inspecties aan Inspectieview Milieu. Middels data-analyse is verkend of er gericht gezocht kan worden naar een milieuthema, in deze pilot het onderwerp ‘gevaarlijke stoffen’.
Er zijn in het werkgebied van OD NHN circa 300 locaties digitaal beoordeeld omdat er de laatste jaren overtredingen of inspecties zijn geweest op gevaarlijke stoffen bij een ketenpartner. Deze gegevens zijn vergeleken met de inspecties van OD NHN. Aan de hand van de verzamelde informatie zijn diverse onaangekondigde inspecties uitgevoerd bij bijvoorbeeld transportbedrijven. Ondermijning is ook in 2023 nog steeds aan de orde van de dag. In samenwerking met gemeente, politie, douane, nutsbedrijven en andere handhavingspartners worden steeds vaker integrale controles gedaan op diverse locaties in ons werkgebied. Gemeenten in Noord-Holland kunnen deelnemen aan dit modulaire programma, dat o.a. als doel heeft ondernemers weerbaar te maken en te voorkomen dat schuren, loodsen en bedrijfsgebouwen door criminelen in gebruik worden genomen, bijvoorbeeld als drugslab.
De ene keer zijn de controles opgezet en geregisseerd door Noord Holland Samen Veilig (NHSV), de andere keer komt het verzoek rechtstreeks van een gemeente. In 2023 zijn er in totaal 22 integrale controles op bedrijventerreinen uitgevoerd door de OD NHN. Een ketentoezichthouder/data-analist heeft in 2023