4.B Jaarstukken-Verantwoording GGD HN 2021 plus controle verklaring

GGD HOLLANDS NOORDEN Versie April 2022

Jaarstukken 2021 GGD Hollands Noorden

Jaarstukken/Verantwoording 2021

1

GGD HOLLANDS NOORDEN

Inhoud

​ Voorwoord 4 GGD HN in één oogopslag (inclusief dashboard) 5 1

Verantwoording 10 1.1

Beleidsverantwoording 11

1.1.1

COVID-19 14

1.1.2

Gezond opgroeien 17

1.1.3

Gezond ouder worden 23

1.1.4

Meedoen naar vermogen 24

1.1.4.a Veilig Thuis 28

2

3

1.1.5

Gezonde leefomgeving 29

1.1.6

GGD-brede ontwikkelingen 32

1.2

Paragrafen 34

1.2.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing 34

1.2.2

Financiering 39

1.2.3

Overzicht overhead 41

1.2.4

Bedrijfsvoering 42

1.2.5

Beleidsindicatoren 46

1.2.6

Onderhoud kapitaalgoederen 47

1.2.7

Verbonden partijen 47

1.2.8

Rechtmatigheid 48

1.2.9

Vennootschapsbelasting 48

Jaarrekening 49 2.1

Overzicht van baten en lasten en toelichting

50

2.2

Balans per 31 december 2021 en toelichting

51

2.3

Toelichtingen 62

2.3.1

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 62

2.3.2

Wet normering topinkomens 63

Overige gegevens 65 3.1

Controleverklaring 66

3.2

Voorstel tot resultaatbestemming 67

Jaarstukken/Verantwoording 2021

2

GGD HOLLANDS NOORDEN

Bijlagen Bijlage 1 Overzicht gemeentelijke bijdragen GR-taken 70 Bijlage 2 Overzicht bedragen aanvullende diensten 73 Bijlage 3 Overzicht bijdrage per gemeente Veilig Thuis

74

Bijlage 4 Overzicht bijdrage per gemeente Wet Verplichte GGZ (Wvggz)

75

Bijlage 5 Overzicht baten en lasten per categorie

76

Bijlage 6 Overzicht baten en lasten (gedetailleerd)

77

Bijlage 7 Overzicht baten en lasten per taakveld

78

Bijlage 8 Bedrijfseconomisch overzicht Veilig Thuis Noord-Holland Noord

79

Bijlage 9 SiSa-bijlage subsidieregeling ASG en PrEP bij de jaarrekening

80

Bijlage 10 Corona Bonusregeling Zorg bij de jaarrekening

81

Bijlage 11 Financiële toelichting OGGZ Vangnet & Advies en Brede Centrale Toegang

82

Bijlage 12 Overzicht taken en diensten 84 ​

Jaarstukken/Verantwoording 2021

3

GGD HOLLANDS NOORDEN

Voorwoord

Beste lezer, Voor u liggen de jaarstukken 2021 van GGD Hollands Noorden (GGD) met daarin de beleidsinhoudelijke verantwoording en de jaarrekening met balans, het overzicht van baten en lasten en de toelichting hierop. In deze stukken legt de GGD (financieel) verantwoording af aan het algemeen bestuur van de GGD. Bestrijding COVID-19-pandemie Net als in 2020 heeft 2021 grotendeels in het teken gestaan van de bestrijding van de COVID-19-pandemie. Parallel aan het grillige verloop van de pandemie moest de GGD continu test- en vaccinatielocaties op- en afschalen. De meerkosten voor COVID-19 krijgt de GGD volledig vergoed door het ministerie van VWS. Bestuur en directie vinden het geweldig om te zien met hoeveel inzet medewerkers en vrijwilligers zich inzetten voor de bestrijding van COVID-19. Corona heeft ook een andere impact gehad. Door alle beperkende maatregelen is onze samenleving digitaler geworden. Ook wij als GGD maken meer gebruik van digitalisering om onze taken uit te voeren. Dat levert positieve effecten op die een paar jaar geleden misschien nog niet voor mogelijk werden gehouden. Zo is binnen het Rijksvaccinatieprogramma een koppeling gelegd tussen de GGD en het RIVM om makkelijk vaccinatiegegevens uit te wisselen. Dat scheelt onze jeugdartsen veel administratie. Maar aan digitalisering kleeft een zware verantwoordelijkheid.

Het verplicht ons uiterst zorgvuldig om te gaan met privacy en informatiebeveiliging. Doorontwikkeling Jeugdgezondheidszorg In 2021 is verder gewerkt aan het streven om kinderen van 0 tot en met 4 jaar in de Jeugdgezondheidszorg steeds te laten begeleiden door dezelfde verpleegkundige van het consultatiebureau. Zo bouw je een band op. Veilig Thuis Bij Veilig Thuis nam de instroom van adviezen en meldingen af. Wel is het aantal meldingen met een spoedkarakter met ruim 30% toegenomen ten opzichte van voorgaande jaren. De wachtlijst is per saldo in 2021 afgenomen en de wettelijke termijnen worden vaker behaald. Positief saldo Over 2021 is een positief jaarresultaat behaald van € 90.000. De meerkosten die samenhangen hangen met COVID-19 bedragen Є 70,5 miljoen en worden volledig vergoed door het ministerie van VWS. Het positieve resultaat is overwegend incidenteel van aard. In overeenstemming met het Financieel herstelplan 2018 is jaarlijks over de 20182021 een positief resultaat gerealiseerd. Het eigen vermogen is daardoor gestegen van € -177.000 negatief naar € 1.7 miljoen positief. Dat is gezien de omstandigheden een goede prestatie.

Edward John Paulina,

Pieter Kos,

directeur

voorzitter

Met vriendelijke groet, het dagelijks bestuur,

Pieter Kos, voorzitter Edward John Paulina, directeur Jaarstukken/Verantwoording 2021

4

GGD HOLLANDS NOORDEN

GGD HN in één oogopslag De GGD is dé partner op het gebied van gezond leven. De hoofdtaak van de GGD is het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van alle inwoners in Noord-Holland-Noord (van –9 maanden tot 100+). Het takenpakket van de GGD is divers. De meeste GGD-taken zijn vastgelegd in de Wet publieke gezondheid.

Hoofdpunten in 2021 COVID-19

Hielprik 5.813

Thuiswerken

Vaccinaties (Rijksvaccinatieprogramma) 81.819

Doorontwikkeling JGZ Lijkschouwingen 945

Focuslijnen Meldingen Medische milieukunde 79

Meldingen Vangnet & Advies Gezond opgroeien

Gezond ouder worden

3.089

Adviezen Veilig Thuis 4.196

Meedoen naar vermogen

Gezonde leefomgeving

GGD HOLLANDS NOORDEN Gemeentelijke bijdrage

Gemeenten

17

Inwoners (op 1/1/2021)

665.867

Bezetting (op 31/12/2021)

GGD: 499 Fte

Bijdrage GR-taken

Bijdrage aanvullende

(x €1.000)

diensten (x €1.000)

Alkmaar

4.257

3.120

Bergen

1.006

378

Castricum

1.343

434

Den Helder

2.123

1.523

Drechterland

804

319

Gemeente1

737

367

2.272

1.179

930

308

Hollands Kroon

1.926

873

Hoorn

Enkhuizen Heerhugowaard Heiloo

2.948

2.236

Koggenland

901

307

Langedijk

1.095

452

Medemblik

1.819

824

Opmeer

472

190

Schagen

1.786

760

Stede Broec

859

401

Texel

501

173

1

op 1 januari 2022 zijn Heerhugowaard en Langedijk gefuseerd tot Dijk en Waard

Bezetting (op 31/12/2021)

Corona: 591 Fte

Onderwerp

2021

2020

2019

115.608

59.800

42.667

90

221

1.373

1.288

1.066

142

(x €1.000) Lasten Resultaat (voordelig) Algemene reserve (stand 1-1)

v

Jaarstukken/Verantwoording 2021

6

v

v

GGD HOLLANDS NOORDEN

Dashboard In het overleg van de Regietafel van 25 oktober 2021 heeft de gemeente Alkmaar aan de drie grote gemeenschappelijke regelingen gevraagd te experimenteren met een dashboard.

1. Doelstellingen maatschappelijke effect De GGD heeft alle werkzaamheden ingekaderd in de volgende vier focuslijnen: •

Gezond opgroeien

•

Gezond ouder worden

•

Meedoen naar vermogen

•

Gezonde leefomgeving

In de begroting 2021 zijn onder andere de volgende KPI’s opgenomen. Gezond opgroeien

Streefwaarde

Vaccinatiegraad RVP zuigelingen gaan

↑ ≥ 0,1%

omhoog

<-0,5% & <0,1%

Stijging in procenten ten opzichte van 2020

↓ < -0,5%

Realisatie

0,2%

De gemiddelde vaccinatiegraad bij zuigelingen is gestegen van 93,9% naar 94,1%.

Gezond ouder worden

Streefwaarde

Er is op basis van het onderzoek bij ouderen

Gerealiseerd

een themarapport beschikbaar

Deels gerealiseerd

Realisatie

Niet gerealiseerd

In 2021 is de Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen uitgevoerd.

Meedoen naar vermogen

Streefwaarde

Sluitende aanpak bij afhandelen van

Gerealiseerd

meldingen rond zorgmijders en personen met

Deels gerealiseerd

verward gedrag (OGGZ en Wvggz)

Niet gerealiseerd

Realisatie

In 2021 is via het Meldpunt Vangnet & Advies in samenwerking met ketenpartners voorzien in een sluitende aanpak voor het afhandelen van meldingen rond zorgmijders en personen met verward gedrag.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

7

GGD HOLLANDS NOORDEN Gezonde leefomgeving

Streefwaarde

De standaard basisinformatie in het kader van

Gerealiseerd

de omgevingswet is digitaal toegankelijk voor

Deels gerealiseerd

gemeenten

Niet gerealiseerd

Realisatie

Er is landelijk een digitaal stelsel omgevingswet (DSO) ontwikkeld; de samenwerkingsfunctionaliteit wordt door de GGD getest samen met gemeenten en ketenpartners.

2. Financieel Resultaat

Streefwaarde

Positief resultaat in procenten van de uitgaven

≥ 0% <-2% & <0%

Realisatie 2021

Realisatie 2020

0,1%

0,4%

Realisatie 2021

Realisatie 2020

2,4%

2,8%

Realisatie 2021

Realisatie 2020

1,5%

1,8%

Realisatie 2021

Realisatie 2020

> -2%

Weerstandsvermogen Algemene reserve na resultaatbestemming in procenten van de reguliere uitgaven exclusief uitgaven COVID-19 over het boekjaar 2021 (€ 45.077.000)

Streefwaarde > 1,5% > 0,5% & < 1,5% < 0,5%

Weerstandcapaciteit

Streefwaarde

Algemene reserve na resultaatbestemming

≥ 1%

is groter dan de risico’s

> 0,5% & < 1% ≥ 0,5%

Risico’s

Streefwaarde

Inschatting risico’s

Minimaal Gemiddeld/niet urgent Hoog/urgent

Jaarstukken/Verantwoording 2021

8

GGD HOLLANDS NOORDEN

De algemene reserve (na resultaatbestemming) bedraagt op 31 december 2021 € 1.082.000. Bij de GGD wordt de beschikbare weerstandscapaciteit gevormd door de algemene reserve. Bij een minimum van 1,0 is de algemene reserve toereikend om de risico’s op te vangen. Rekening houdend met de kans van 75% en de impact van € 965.000 wordt het risico ingeschat op € 724.000. Daarnaast bestaat onzekerheid omtrent de definitieve oplevering van het digitale dossier voor de Jeugdgezondheidszorg (GGiD). Ten opzichte van de Kadernota 2023 zijn de financiële risico’s toegenomen. Er is sprake van hogere inflatie, kostenstijgingen in noodzakelijke uitgaven en ook dreigen bezuinigingen vanuit het rijk. Voor 2022 – 2023 is de kans dat gemeenten financieel moeten bijspringen erg klein. Het vermogen is dan nog voldoende om deze risico’s te dekken. In 2024 is, zonder aanvullende financiering vanuit het rijk, het risico groter dat gemeenten financieel moeten bijspringen. Bij tussentijdse bestuurlijke rapportages en de Kadernota 2024 wordt het algemeen bestuur geïnformeerd over de stand van zaken.

3. Organisatie/bedrijfsvoering Ziekteverzuim

Streefwaarde

Percentage ziekteverzuim

≤ 5%

Realisatie 2021

Realisatie 2020

5,7%

6,6%

> 5% & < 7% > 7%

Het gemiddelde verzuimcijfer van 2021 is: 5,7%. Dit betekent dat het verzuim over 2021 een daling laat zien ten opzichte van 2020 (6,6%) en 2019 (6,9%). Ondanks een daling in het gemiddelde verzuimcijfer blijft het verzuim een belangrijk aandachtspunt voor directie, team HR en de leidinggevenden. De daling in het verzuim is vooral te zien in het aantal langdurige verzuimdossiers. Overhead ratio

Streefwaarde

Overheadkosten in procenten van de totale

≤ 25%

kosten

> 25% < 30%

Realisatie 2021

Realisatie 2020

15%

18%

> 30%

De overheadratio is sterk beïnvloed door de extra taken voor de coronabestrijding. Over 2021bedraagt de overheadratio voor de reguliere GGD-taken een aanvullende diensten 24%.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

9

1 VERANTWOORDING 1.1

Beleidsverantwoording

1.2

Paragrafen

Jaarstukken/Verantwoording 2021

10

GGD HOLLANDS NOORDEN

1.1 Beleidsverantwoording De GGD is dé partner op het gebied van gezond leven. De hoofdtaak van de GGD is het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van alle inwoners in Noord-Holland-Noord (van –9 maanden tot 100+). Het takenpakket van de GGD is divers. De meeste GGD-taken zijn vastgelegd in de Wet publieke gezondheid. In onderstaande figuur staan de verschillende wettelijke kaders. In bijlage 12 staat het overzicht van de GR-taken en de aanvullende diensten die de GGD uitvoert. De GR-taken van de GGD omvatten: •

wettelijke GGD-taken die verplicht aan een GGD zijn opgedragen en worden benoemd in de gemeenschappelijke regeling;

•

wettelijke gemeentelijke taken die aan een GGD kunnen worden opgedragen. Hiertoe neemt het algemeen bestuur van de GGD een apart besluit.

De Gezondheidsatlas Noord-Holland Noord bevat cijfers op gemeente-/wijkniveau over al deze taken. Ook op de website GGDHN.incijfers.nl zijn cijfers en publicaties te vinden over de taken en diensten van de GGD.

Taken Vanuit de wet publieke gezondheid (WPG)

Vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning

•

Algemene bevorderingstaken (artikel

•

Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ)

2), onder andere de afstemming van

•

Veilig Thuis

de publieke gezondheidszorg met de curatieve gezondheidszorg, epidemiologie,

Vanuit andere wettelijke kaders

gezondheidsbevordering en medische

•

Toezicht op de kinderopvang (Wko)

milieukunde.

•

Lijkschouw , forensische geneeskunde (Wet op de lijkbezorging)

•

Jeugdgezondheidszorg tot 18 jaar (artikel5)

•

Ouderengezondheidszorg vanaf 65 jaar (artikel 5a)

•

infectieziektebestrijding (artikel 6)

•

Ondersteuning bij rampen en crises (Wvr)

Focuslijnen Met de focuslijnen werkt de GGD aan de ondersteuning van het gemeentelijk gezondheidsbeleid voor zeventien gemeenten en het versterken van de publieke gezondheidszorg in samenwerking met netwerkpartners in NoordHolland-Noord. Vier thema’s uit de landelijke nota Gezondheidsbeleid zijn vertaald in overeenkomstige focuslijnen: •

Gezond opgroeien

•

Gezond ouder worden

•

Meedoen naar vermogen

•

Gezonde leefomgeving.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

11

GGD HOLLANDS NOORDEN

Binnen de focuslijnen zijn alle GGD-taken en diensten onder te verdelen, waarbij sommigen in meerdere focuslijnen terugkomen. En dat is ook precies de bedoeling: samen werken aan gezondheid voor onze inwoners zonder gehinderd te worden door organisatiegrenzen. Omdat in 2021 COVID-19 een grote rol speelde in de werkzaamheden van de GGD wordt hier in een apart hoofdstuk aandacht aan gegeven.

Overzicht van baten en lasten 2021 In onderstaand overzicht worden de baten en lasten weergegeven. Baten

Lasten

Saldo

115.026

98.590

16.436

Overhead

344

17.018

-16.674

Heffing VPB

-

-

-

-

-

-

115.370

115.608

-238

Toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves:

378

50

328

Mutatie reserves

378

50

328

115.748

115.658

90

Overzicht baten en lasten (bedragen x € 1.000)

Uitvoering GR-taken en aanvullende diensten

Bedrag onvoorzien

Saldo van baten en lasten

Resultaat voor bestemming

De GGD heeft 2021 afgesloten met een voordelig jaarresultaat van € 90.000. Het positieve resultaat is overwegend incidenteel van aard. De oorzaken zijn hogere inkomsten uit aanvullende dienstverlening JGZ en lagere kosten op diverse GR-taken door het moeizaam kunnen invullen van vacatures in de huidige krappe arbeidsmarkt. Overzicht baten en lasten naar GR-taken en aanvullende diensten Het financieel onderscheid naar GR-taken en aanvullende diensten is als volgt gespecificeerd:

GGD Hollands Noorden

Deelnemersbijdrage

Overige

Totaal

Totaal

gemeenten

baten

baten

lasten

24.779

73.692

98.471

85.391

13.080

Aanvullende diensten

-

16.638

16.638

13.249

3.389

Overhead

-

639

639

17.018

-16.379

24.779

90.969

115.748

115.658

90

(bedragen x € 1.000 incl mutaties reserves)

GR-taken

Jaarstukken/Verantwoording 2021

12

Saldo

GGD HOLLANDS NOORDEN

Analyse resultaat 2021 ten opzichte van de begroting In onderstaande tabel worden de begrotingsafwijkingen (> € 50.000) weergegeven en toegelicht per type taak. Financiële (saldo) afwijkingen

GR-taken

(x € 1.000) naar type taak (-/- is nadelig)

Aanvullende

Overhead

Totaal

-16

diensten

Basispakket JGZ & Rijksvaccinatieprogramma

-215

-

199

COVID-19

5.718

-

-5.718

-

Seksuele gezondheid

75

-

-

75

Medische Milieukunde

50

-

-

50

Veilig Thuis

-

-112

112

-

Aanvullende diensten JGZ

-

74

-

74

Overige mutaties

40

-21

55

74

5.669

-59

-5.353

257

Totaal Onttrekking uit algemene reserve

-250

Onttrekking uit reserve gezondheidsonderzoeken

83

Saldo (voordelig)

90

Basispakket JGZ & Rijksvaccinatieprogramma

-/- € 16.000 (structureel/incidenteel)

Het negatieve saldo van € 16.000 wordt veroorzaakt door: •

een besparing van € 199.000 op de versterking van de managementstructuur en doorontwikkeling JGZ in 2021. Frictiekosten zijn voorkomen en er zijn minder teamleiders aangesteld dan begroot. Dit is een incidenteel effect, omdat de lasten voor de managementstructuur JGZ in 2022 zullen toenemen.

•

hogere personeelskosten van € 215.000 op het basispakket JGZ als gevolg van een aanzienlijke toename van het aantal geboorten in 2021. Dit negatieve effect werkt door in 2022. In 2023 volgt compensatie via de deelnemersbijdrage JGZ 0-4.

De financiering (deelnemersbijdrage JGZ 0-4) van het basispakket JGZ is in 2021 gebaseerd op het aantal jeugdigen met peildatum 01-01-2020. De toename van het aantal geboorten in 2021 zorgt ook nog in 2022 voor een extra druk op de begroting 2022, omdat de deelnemersbijdrage JGZ 0-4 dan gebaseerd is op het aantal jeugdigen met peildatum 01-01-2021. In 2023 beweegt de toename van het aantal geboorten van 2021 mee in de deelnemersbijdrage JGZ 0-4. COVID-19 € 0 De meerkosten als gevolg van COVID-19 zijn niet begroot. De GGD krijgt de meerkosten vergoed door het ministerie van VWS. Het saldo van € 5.718.000 betreft de bijdrage voor de dekking van de overheadkosten voor COVID-19. De overheadkosten zijn conform de verslaggevingsregels opgenomen in de post overhead. Seksuele Gezondheid

€ 75.000 (structureel/incidenteel)

Het positieve saldo van € 75.000 wordt vooral veroorzaakt door lagere laboratoriumkosten, dat deels structureel en deels incidenteel van aard is als gevolg van de COVID-19-pandemie. Medische milieukunde

€ 50.000 (incidenteel)

Het positieve saldo wordt veroorzaakt door lagere personeelslasten als gevolg van het niet volledig invullen van vacatures. Jaarstukken/Verantwoording 2021

13

GGD HOLLANDS NOORDEN

Veilig Thuis € 0 Voor Veilig Thuis is (inclusief de directe overhead van Veilig Thuis) bedrijfseconomisch sprake van een sluitend resultaat (zie bijlage 8). Veilig Thuis heeft lagere overheadkosten (zoals bijvoorbeeld opleiding) gerealiseerd en hogere kosten van externe inhuur voor de uitvoering. Dit compenseert elkaar waardoor per saldo de begroting niet wordt overschreden. In de huidige krappe arbeidsmarkt is het lastig om voldoende capaciteit te werven of in te huren. Aanvullende diensten JGZ

74.000 (incidenteel)

Het saldo op de aanvullende diensten JGZ bedraagt € 74.000 positiever dan begroot. Dit is vooral het gevolg van de toenemende vraag naar VoorZorg-trajecten en de verdere uitrol van de aanpak schoolverzuim (M@ZL) in de Kop van Noord-Holland en regio Alkmaar. Ook voor de aanvullende diensten JGZ lukt het, door de krappe arbeidsmarkt, niet altijd om tijdig nieuwe medewerkers te werven, waardoor de werkdruk hoog blijft. Het positieve saldo is incidenteel van aard, aangezien de GGD blijft inzetten op de werving van personeel om de werkdruk te verlagen. Overige mutaties

€ 74.000 (incidenteel)

Diverse minder omvangrijke mutaties zorgen voor een positief saldo van € 74.000. In bijlage 6 is een gedetailleerd overzicht van de baten en lasten opgenomen. Onttrekkingen uit algemene reserve

-/- € 250.000 (incidenteel)

De kosten doorontwikkeling JGZ vallen lager uit, doordat frictiekosten zijn voorkomen en minder teamleiders zijn aangesteld dan begroot. De begrote onttrekking van € 250.000 uit de algemene reserve is daarom in 2021 niet nodig geweest. Onttrekkingen uit reserve gezondheidsonderzoeken

€ 83.000 (incidenteel)

De kindermonitor is als gevolg van COVID-19 uitgesteld naar 2021. De niet begrote onttrekking uit de reserve gezondheidsonderzoeken is € 35.000 in 2021. Daarmee is deze cyclus (2017-2020) afgerond en is er een bedrag van € 152.000 uitgegeven van de gereserveerde € 200.000. Het restant van € 48.000 is eveneens als (incidentele) onttrekking ten gunste van het resultaat in 2021 verantwoord.

1.1.1 COVID-19 Net als in 2020 had in 2021 het coronavirus de hele wereld in zijn greep. De gevolgen waren enorm, ook in Nederland. Op de werkzaamheden van de GGD heeft deze pandemie grote invloed. Niet alleen op de uitvoering van reguliere taken en diensten, maar ook wat betreft de inzet voor de bestrijding en beheersing van COVID-19. Er is een aparte coronaorganisatie ingesteld, met hierin GGD-medewerkers en vele tijdelijke ingehuurde medewerkers. Het algemeen bestuur is in 2021 regelmatig geïnformeerd over de gevolgen en de inzet van de GGD. Werkzaamheden COVID-19 Vanaf januari is de GGD gestart met vaccineren. Naast de verschillende testlocaties zijn ook meerdere vaccinatielocaties gerealiseerd. De GGD heeft speciaal voor corona een website ontwikkeld, met daarop de actuele informatie over COVID-19. Alle cijfers en publicaties over COVID-19 in de regio zijn te vinden op het Corona dashboard. Daarnaast zijn er in februari, juli en november panelonderzoeken uitgevoerd naar de beleving van de coronacrisis onder

Jaarstukken/Verantwoording 2021

14

GGD HOLLANDS NOORDEN

inwoners van Noord-Holland-Noord. In het najaar keerde Nederland weer langzaam terug naar normaal. De 1,5 meter maatregel is losgelaten. In plaats daarvan werd het coronatoegangsbewijs verplicht voor de horeca en in de kunst- en cultuursector. Na opschaling en het realiseren van verschillende test- en vaccinatielocaties, is in het najaar afgeschaald en zijn test- en vaccinatielocaties gesloten of beperkt opengesteld. Ook zijn verschillende rondes ‘vaccineren in de wijk’ georganiseerd. Echter, tegen het eind van het jaar is weer opgeschaald door de komst van een nieuwe variant en een toenemend aantal besmettingen. Ook is gestart met een 3e vaccinatie, de zogenoemde ‘boosterprik’. Gevolgen COVID-19 op dienstverlening GGD Een aantal activiteiten van de GGD is anders of minder frequent uitgevoerd. Gemeenten zijn hierover geïnformeerd. Om de doelgroepen toch te bereiken, is gezocht naar alternatieven. Waar mogelijk is online of telefonisch contact gezocht met inwoners. Waar dit niet mogelijk was, zijn taken zo veel mogelijk voortgezet met inachtneming van de richtlijnen van het RIVM. Inwoners zijn op verschillende manieren geïnformeerd over het virus en de maatregelen, waar mogelijk in hun eigen taal door middel van materialen van bijvoorbeeld Pharos, COA, NIDOS en GGD GHOR Nederland.

De dataverzameling van de Corona Gezondheidsmonitor Jeugd in de 2e en 4e klas van het voortgezet onderwijs is eind december 2021 afgerond; de resultaten worden in juni 2022 gepubliceerd. Deze monitor is onderdeel van een ZonMW project ingediend door GGD GHOR Nederland voor meerdere extra monitors in de periode 2021-2025 om de invloed van de coronapandemie op de gezondheid te kunnen volgen. In het voorjaar van 2022 wordt een extra corona monitor onder jongvolwassenen uitgevoerd en voor het najaar 2022 staat een extra corona monitor onder volwassenen en ouderen gepland. De onderstaande tabel geeft een overzicht met kerncijfers COVID-19 Op 31/12/2021

Aantal

Aantal uitgevoerde tests

523.693

Aantal vaccinaties (tot 27/12/2021)

813.798

Aantal COVID-19-meldingen

90.596

Testlocaties

5

Vaccinatielocaties

4

Aantal Fte

Jaarstukken/Verantwoording 2021

591

15

GGD HOLLANDS NOORDEN

Tijdspad Januari 2021 Vaccinatielocatie Alkmaar

Februari 2021 Vaccinatielocatie Middenmeer

Maart 2021

Vaccinatielocatie Texel

Vaccinatielocatie Den Helder

April 2021 Verbouwing Vaccinatie Locatie Alkmaar

Vaccinatielocatie Hoorn

Juni 2021 Start stempelavonden gele boekje

Teststraten Bovenkarspel en Middenmeer on hold

Mei 2021 200.000e prik

Zelftesten

Vaccinatie 12-18jarige met medisch risico

Juli 2021 Vaccinatielocaties Middenmeer en Den Helder ‘s avonds dicht

Vaccinatie 12-18jarigen

500.000e prik

Wijziging interval tussen vaccinaties

Testen reizigers

Augustus 2021 Vaccinatielocatie Alkmaar ‘s avonds dicht

Wijzigingen openingstijden

Prikken zonder afspraak

September 2021 Sluiting vaccinatielocatie Hoorn

Vaccineren in de wijk

Sluiting testlocatie Bovenkarspel

Oktober 2021 Verruiming openingstijden

Versoepeling maatregelen

Samenvoegen test-en vaccinatielocatie Den Helder

November 2021 Verscherping maatregelen

Verbreding inzet coronatoegangsbewijs

Vaccineren in de wijk

Bestellen gratis zelftest

Opening steunpunt & verwijscentrum Coronazorg

Beëindiging vaccineren met Moderna

December 2021 Vergroten capiciteit testlocatie Zwaag

Sluiting vaccinatielocaties Bovenkarspel en Opmeer

Start Boosterprik

Opening locaties Wevershoof en Hem

Alle vaccinatielocaties dagelijks open

Meerkosten COVID-19 In 2021 zijn de GGD’en, net als in 2020, geconfronteerd met extra kosten in verband met het bestrijden en beheersen van COVID-19. Op basis van de wet Publieke Gezondheid (Wpg) hebben GGD’en extra taken en opdrachten van de minister gekregen. De meerkosten werden door het ministerie van VWS direct vergoed aan de GGD’en. De regeling van de vergoeding van de meerkosten is van toepassing voor 2020 en 2021. De verantwoording van de meerkosten aan het ministerie van VWS vindt plaats via de jaarstukken van de GGD. Het algemeen bestuur is tussentijds geïnformeerd over de kosten en de financiële afspraken.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

16

GGD HOLLANDS NOORDEN

Onderstaand overzicht toont de opgave van meer (en minder) kosten, die bij het ministerie van VWS in het kader van het bestrijden en beheersen van COVID-19 zijn gedeclareerd. De totale meerkosten COVID-19 bedragen ruim € 70,5 miljoen en worden volledig vergoed door het ministerie. Kostensoort (bedragen x € 1.000)

Meerkosten 2021

Bron- en contactonderzoek en bemonstering

31.373

COVID-19 vaccinatie

30.503

Overige Meerkosten Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie

351

Overig

3.580

Ondersteuning

3.781

Subtotaal

7.712

Minder inkomsten (verrekend met minder uitgaven) 325

Technische Hygiënezorg (THZ) / Toezicht

-

Seksuele Gezondheid (inclusief SOA poli) Reizigerszorg

548

Jeugdgezondheidszorg (JGZ), incl. Rijksvaccinatie

55 929

Subtotaal

70.517

Totaal

De ultimo 2019 gevormde bestemmingsreserve corona bedraagt € 284.000 en is in 2020 en 2021 niet aangesproken.

1.1.2 Gezond opgroeien De opgave van de GGD is om bij te dragen aan het gezond en veilig opgroeien van ieder kind in het werkgebied van de GGD. Alle kinderen verdienen gelijke kansen. Daarom geeft de GGD extra aandacht aan kwetsbare kinderen en hun omgeving. Door deze preventieve ondersteuning wordt er minimaal beslag gelegd op specialistische (jeugd)zorg. Beoogd maatschappelijk effect •

Daadwerkelijke realisatie van de inhoudelijke verandering, effectiviteitswinst.

•

Vakkundige, samenwerkende en tevreden medewerkers.

•

Efficiencywinst waardoor, bij gelijkblijvend budget, de inhoudelijke veranderingen niet structureel meer gaan kosten.

Meer informatie De GGD deelt informatie uit gezondheidsmonitors en panelonderzoeken via de gezondheidsatlas. Hier staat bijvoorbeeld dat het aantal jongeren dat weleens alcohol drinkt gedaald is. Daarnaast worden de documenten en cijfers uit de Planning & Control cyclus gedeeld via GGDHN.incijfers.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

17

GGD HOLLANDS NOORDEN

Speerpunt In de begroting is doorontwikkeling JGZ benoemd als speerpunt. Hieraan gekoppeld zijn de volgende aandachtspunten: •

zorg op maat

•

opereren in netwerkverbanden

•

sterkere positionering als adviespartner – informatie gestuurd werken.

Deze punten worden toegelicht onder de ontwikkelingen binnen de GR-taken van de GGD. Ook zijn in de begroting een aantal prestatie-indicatoren benoemd: Vaccinatiegraad

Streefwaarde

Vaccinatiegraad RVP zuigelingen gaan

↑ ≥ 0,1%

omhoog

> 0,1% ≤ -0,5%

Stijging in procenten ten opzichte van 2020

↓ < -0,5%

Realisatie

0,2%

De gemiddelde vaccinatiegraad bij zuigelingen is gestegen van 93,9% naar 94,1%.

Klanttevredenheid Minimaal 80% van de ketenpartners geven de GGD een 7 of hoger bij het klanttevredenheidsonderzoek (kto)

Streefwaarde

Realisatie

Gerealiseerd Niet gerealiseerd

Het afgelopen jaar is geen kto uitgevoerd. Dit komt mede door de inzet voor COVID-19 en de doorontwikkeling JGZ. Ontwikkelingen binnen de (GR-) taken van de GGD •

Doorontwikkeling Jeugdgezondheidszorg (JGZ)

Om meer ruimte te maken voor de inhoudelijke ontwikkelingen binnen de JGZ is het noodzakelijk gebleken om deze op een andere manier in te richten. In de huidige manier van werken waren professionals te veel bezig met organisatorische zaken. De GGD wil meer ruimte maken voor datgene waar professionals goed in zijn: bezig zijn met kinderen en hun ouders. De GGD is hiermee gestart door de aansturing en de inhoudelijke ontwikkeling eenduidig en transparant vorm te geven, waarbij verantwoordelijkheden duidelijk belegd zijn. En keuzes gemaakt worden op basis van een goede onderbouwing en afgewogen prioriteiten. Tegelijkertijd is in het primaire proces kritisch gekeken naar hoe de GGD haar klanten optimaal kan ondersteunen. Hierin zijn in 2021 de volgende mijlpalen bereikt: Structurering •

Er zijn vijf regionale teamleiders geworven en ingewerkt aan de hand van een uitgebreid inwerkprogramma. Iedere medewerker binnen de JGZ heeft nu een duidelijk aanspreekpunt.

•

Er zijn vijf (interne) kwartiermakers geworven die een nieuwe structuur voor de inhoudelijke doorontwikkeling hebben ontworpen. Deze structuur noemen we de Professionele Lijn.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

18

GGD HOLLANDS NOORDEN

•

Er is een projectleider gestart voor het project ‘Planningsproces’ met als doel het meer klantgericht en tegelijkertijd efficiënt plannen van klantcontacten.

•

De JGZ werkt met een stuurgroep waar besluiten over de ontwikkelingen en op te starten trajecten worden genomen. De raakvlakken met Bedrijfsondersteuning zijn geborgd in het ondersteuningsteam.

Inhoud van het werk •

Project ‘Taakherschikt werken 0-4 jaar’: deze werkwijze zorgt ervoor dat ouders zoveel mogelijk met één contactpersoon te maken hebben in plaats van met wisselende professionals. Tevens geeft de GGD hiermee invulling aan ‘zorg op maat’, zo licht als mogelijk zo zwaar als nodig. Het project is in het jaar 2020 gestart en in 2021 verder uitgerold. Inmiddels is circa een derde van de JGZ-professionals in deze wijze van werken opgeleid.

•

Project ‘Werkwijze 4-12 jaar’: dit project heeft als doel betere zorg te leveren voor de kinderen in de basisschoolleeftijd. Dit wordt onder andere bewerkstelligd door een betere samenwerking en communicatie met basisscholen en de samenwerkingsverbanden (passend) onderwijs. Er is intern een projectleider geworven die medio september gestart is met het opstellen van een projectplan en het samenstellen van een projectgroep.

Rijksvaccinatieprogramma (RVP) De uitvoering van het RVP is door COVID-19 aangepast: het aantal afspraken per kwartier is beperkt tot 3 in plaats van 15. Ook werden de vertraagde tweede vaccinaties HPV gegeven aan meisjes geboren in 2007. De meisjes geboren in 2008 kregen de 1e HPV vaccinatie. En de 14-jarigen kregen de meningokokken ACWY vaccinatie. Er was meer belangstelling voor de afspraken dan verwacht. Dit betekende dat de GGD extra mogelijkheden moest creëren voor afspraken. In het najaar zijn de overige groepsvaccinaties gegeven; de DTP/BMR voor 9-jarigen en de tweede HPV-vaccinaties voor meisjes. Ook was er voor de jeugdigen die in het voorjaar de vaccinatie gemist hadden de mogelijkheid deze alsnog te halen. De GGD is gestart met de voorbereidingen voor een grootschalige HPV-inhaalcampagne. Vanaf 2022 wordt het HPVvaccin namelijk ook aangeboden aan jongens (nu alleen nog aan meisjes van 13 jaar). Daarnaast krijgen zowel de jongens als de meisjes de vaccinatie voortaan eerder aangeboden, namelijk in het kalenderjaar dat ze 10 jaar worden. Dit betekent dat er een grote inhaalslag gemaakt moet worden. Daarnaast zijn de voorbereidingen gestart voor de verplichte implementatie van informed consent RVP. Deze bestaat uit twee delen: toestemming om de vaccinatie te mogen geven en toestemming om de vaccinatiegegevens met het RIVM te delen.

De eerste toestemming wordt al gevraagd. Voor de tweede toestemming is een landelijk projectteam bezig geweest om adviezen, handreikingen en materialen te ontwikkelen. Vanaf 1 januari 2022 wordt aan ouders en/of jongeren toestemming gevraagd om de vaccinatiegegevens met het RIVM te delen. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma De COVID-19-maatregelen blijken tot nu toe nauwelijks invloed te hebben gehad op het aantal kinderen dat is gevaccineerd binnen het RVP. “Dit is te danken aan de grote inzet van alle medewerkers binnen de JGZ”, schrijft het RIVM hierover in het landelijke rapport ‘Vaccinatiegraad’. In de infographic bij het rapport, is hieraan nog toegevoegd: “Internationaal gezien is dat een hele bijzondere prestatie”. Uit het rapport blijkt dat er een stijgende lijn in de vaccinatiegraad zichtbaar was, zowel landelijk als in Noord-Holland-Noord.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

19

GGD HOLLANDS NOORDEN

Deze stijgende lijn wil de GGD graag vasthouden. De discussie over vaccinaties is en blijft, mede door corona, actueel binnen onze samenleving. Het blijft daarom nodig om gericht aandacht te houden voor deelname aan vaccinatieprogramma’s ter voorkoming van (ernstige) ziekte en sterfte. De GGD heeft hiertoe op de website een pagina over het RVP gemaakt. Op de pagina staan links naar alle folders, ook in verschillende talen. Daarnaast zijn er filmpjes over (bij)werkingen van vaccinaties op de website geplaatst en een nieuw informatieboekje over vaccinaties. Nieuw is ook dat er een vraag naar de behoefte aan informatie over vaccinaties is toegevoegd aan de digitale Gezondheidscheck die de GGD jaarlijks uitvoert bij leerlingen in de 2e en 4e klas van het voortgezet onderwijs. De jongeren worden verwezen naar betrouwbare informatie op de website van het RVP en op JouwGGD. Op JouwGGD zijn er door jongeren veel vragen gesteld over COVID-19 en COVID-19-vaccinatie. Een gesprek met jeugdarts of jeugdverpleegkundige behoort ook tot de mogelijkheden. Op basis van het landelijke RIVM-rapport heeft de GGD voor iedere gemeente een gemeenterapport opgesteld. Voor vrijwel alle vaccinaties geldt dat de vaccinatiegraad in Noord-Holland-Noord iets hoger ligt dan landelijk. Met name de stijging van 10% bij de HPV was opvallend. Deze vaccinatiegraad was niet eerder zo hoog.

De 22 wekenprik (maternale kinkhoestvaccinatie bij zwangeren) die sinds ruim één jaar wordt gegeven, sloot af met 63% deelname in NoordHolland-Noord. Dit is onder het landelijk gemiddelde van 70%. De GGD is een onderzoek gestart naar de motivatie van zwangeren om al dan niet te kiezen voor de 22-wekenprik. Gezondheidsmonitor De dataverzameling en analyses van de Kindermonitor 2021 zijn afgerond. Ouders van ruim 10.000 kinderen van 0 t/m 11 jaar hebben een vragenlijst ingevuld over de gezondheid, het welzijn en de leefstijl van hun kinderen. De rapportages worden in januari 2022 gepubliceerd.

Een greep uit de productierealisatie GR-Taken Kinderen in zorg2 Hielprik

2019

2020

2021

128.382

126.983

125.983

5.360

5.390

5.813

Ontwikkelingen binnen de diensten van de GGD Samen werken aan mentaal welzijn voor de jeugd De druk op de mentale gezondheid van jongeren en jongvolwassenen is door de komst van COVID-19 en de bijbehorende maatregelen verder verhoogd. De GGD heeft de aanpak van de effecten van deze pandemie hoog op de agenda staan. Het vroegtijdig signaleren en laagdrempelig interveniëren bij problemen op het gebied van mentaal welzijn van de jeugd is daar onderdeel van. In april organiseerde de GGD in samenwerking met GGZ NHN en Cliëntenbelang Amsterdam een webinar voor gemeenten over dit thema. Ook is een informatiedocument voor gemeenten en scholen opgesteld ‘Samen werken aan mentaal welzijn’. Met de (Jeugd) GGZ NHN wordt gewerkt aan een gezamenlijk visiedocument. Het streven is om als gezamenlijke gespreks- en adviespartner op te trekken richting de gemeenten.

2

Aantal kinderen volgens het CBS in de leeftijd van 0-18 jaar

Jaarstukken/Verantwoording 2021

20

GGD HOLLANDS NOORDEN

‘Je Brein de Baas’ Het lespakket ’Je Brein de Baas?!’ is gemaakt voor scholen, om de mentale gezondheid van leerlingen op het voortgezet onderwijs (vo) te versterken. Tijdens, maar ook na de coronapandemie. De GGD heeft een implementatieplan opgesteld. JGZ-professionals bieden bij de start van het schooljaar 2021-2022 het pakket actief aan op alle voscholen en bieden indien nodig daarbij extra ondersteuning. Versterken van de samenwerking met netwerkpartners Naar aanleiding van het stijgend aantal (dreigende) thuiszitters is in regio Alkmaar een Taskforce Corona opgericht. De taskforce bestaat uit vertegenwoordigers van de gemeenten, GGD, Jeugd en Gezin-coaches en het Samenwerkingsverband VO. Indien nodig sluiten ook leerplicht en zorgaanbieders aan. Vragen en problemen van jongeren worden in eerste instantie opgepakt door de professionals die direct betrokken zijn bij de leerling. Indien het hen - ondanks de gezamenlijke inspanning - niet lukt om tot een goede oplossing te komen, is de Taskforce Corona beschikbaar. Ook zijn er verschillende webinars georganiseerd en gevolgd, waaronder een webinar over interprofessioneel samenwerken. Daarnaast nam de GGD deel aan diverse projecten, zoals diverse projecten gericht op de aanpak van schoolverzuim (via de erkende interventie M@ZL), op het vo en op het mbo.

Ketenaanpak kinderen naar gezond gewicht – inzet van de jeugdverpleegkundige als centrale Zorgverlener In het Nationaal Preventieakkoord is vastgelegd dat voor alle kinderen met overgewicht en obesitas passende ondersteuning en zorg beschikbaar moet zijn. Aanleiding is de toename van overgewicht en obesitas. Omdat er vaak meerdere problemen spelen bij kinderen met overgewicht en obesitas is een brede en domein overstijgende aanpak van belang. De aanpak vraagt om een extra rol die gericht is op het coördineren en bewaken van de samenhang van alle activiteiten: de Centrale Zorgverlener (CZV). Enkele gemeenten hebben interesse in de inzet van de jeugdverpleegkundige als Centrale Zorgverlener binnen de nieuwe ketenaanpak ‘Kinderen naar gezond gewicht’. Binnen deze ketenaanpak wordt intensief samengewerkt tussen professionals uit het sociale domein en professionals uit het zorgdomein. De eerste CZV’s zijn gestart in Den Helder en Alkmaar. Gezonde School Ieder jaar kunnen scholen zich aanmelden voor het landelijke Ondersteuningsaanbod Gezonde School. Tien scholen in het primair onderwijs (po) en zeven scholen in het voorgezet (speciaal) onderwijs (V(S)O) hebben voor schooljaar 20212022 een toekenning ontvangen. Zij werken dit schooljaar aan welbevinden (9), voeding (4) bewegen & sport (4) en natuur & milieu (1). Deze ondersteuning loopt door tot de zomervakantie in 2022.

De scholen hebben € 3.000 en tien uur ondersteuning van een Gezonde School-adviseur van de GGD ontvangen. Dit verslagjaar was er landelijk een overinschrijving voor het Ondersteuningsaanbod Gezonde School. Dit leidde tot een extra stimuleringsregeling voor kalenderjaar 2021, namelijk ‘De Impuls Gezonde School’. In Noord-Holland-Noord hebben vijftien scholen deze toekenning ontvangen: vier uur ondersteuning van een Gezonde School-adviseur van de GGD en een geldbedrag van € 1.200. Alle scholen zijn begeleid door een Gezonde School-adviseur op de thema’s Bewegen en sport (6x), Welbevinden (5x), Relaties en seksualiteit (2x) en Voeding (1x). Daarnaast is er een extra regeling vanuit Gezonde School, specifiek voor het thema Relaties & seksualiteit.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

21

GGD HOLLANDS NOORDEN

In vijf rondes werken nu 37 po- en v(s)o-scholen aan dit thema met een subsidie van € 5.000 en ondersteuning van een Gezonde School-adviseur van de GGD. Deze Stimuleringsregeling loopt nog t/m 2023. Home-Start3 Aan het begin van jaar zijn er bij Home-Start minder gezinnen aangemeld. Door het bijwonen van onder andere teamvergaderingen van de Praktijk Ondersteuners Huisartsen, JGZ-teams, de wijkteams van Incluzio, de gemeente Schagen, overleggen met intern begeleiders van scholen, bezoeken aan kraamverzorgenden en verloskundigenpraktijken is duidelijk gemaakt wat Home-Start kan betekenen. En is kenbaar gemaakt dat er vrijwilligers vrij waren om gezinnen te ondersteunen. Na de zomer is het aantal aanmeldingen van gezinnen enorm toegenomen: meer dan een verdubbeling ten opzichte van 2020. Het afgelopen jaar zijn 31 gezinnen aangemeld voor Home-Start. Ook zijn er nieuwe vrijwilligers getraind. Zij zijn allemaal gekoppeld aan een gezin en zijn erg enthousiast over de steun die zij de gezinnen kunnen bieden. Ook voor de vrijwilligers gooide corona roet in het eten. De terugkombijeenkomsten waarin de vrijwilligers casuïstiek met elkaar bespreken en deskundigheidsbevordering krijgen, moesten vaak digitaal worden georganiseerd. Ook kon het jaarlijkse vrijwilligersuitje helaas niet doorgaan. Gelukkig zijn er andere creatieve manieren gevonden om elkaar te ontmoeten.

In Control of Alcohol & Drugs Sinds 2013 werken de zeventien gemeenten, de GGD, Brijder Jeugd, GGZ NHN, de Veiligheidsregio en LINK jongerenwerk samen om het alcohol- en drugsgebruik onder jongeren verder terug te dringen en te voorkomen. Het afgelopen jaar zijn diverse webinars georganiseerd voor ouders, gekoppeld aan landelijke of regionale campagnes. De webinars informeren ouders hoe zij het gesprek kunnen aangaan met hun kind over alcohol en drugs of hoe hun voorbeeldfunctie van invloed is op het latere (drink)gedrag van hun kind. Binnen het onderwijs was er na de zomervakantie weer meer ruimte voor gesprekken over roken, alcohol- en drugsbeleid en worden weer meer interventies ingezet. Daarnaast werd voor de derde keer de Jongvolwassenenmonitor uitgevoerd, een online onderzoek naar de gezondheid en leefstijl van 16- t/m 25-jarigen in de regio Noord-Holland-Noord. Alle rapporten en cijfers staan op de Gezondheidsatlas. De Jongvolwassenenmonitor is in 2021 voor de eerste keer gezamenlijk met GGD Flevoland, GGD Amsterdam en GGD Zaanstreek-Waterland uitgevoerd. GGD Hollands Noorden heeft een trekkersrol gehad in de werving van respondenten via social media.

Een greep uit de productierealisatie:

3

2019

2020

2021

Vrijwilligers voor Home-Start (Hollands Kroon en Schagen)

26

29

33

Gezinnen aangemeld voor Home-Start (Hollands Kroon en Schagen)

33

32

35

aanvullende dienst voor de gemeenten Hollands Kroon en Schagen

Jaarstukken/Verantwoording 2021

22

GGD HOLLANDS NOORDEN

1.1.3 Gezond ouder worden In deze focuslijn gaat de aandacht naar oudere en ouder wordende inwoners. De activiteiten van de GGD richten zich in 2021 op het in kaart brengen van de gezondheid en het delen van deze informatie. Beoogd maatschappelijk effect •

De mogelijkheden van preventie bij het voorkomen van kwetsbaarheid bij ouderen zijn in beeld.

•

Versterken van bestaande preventieve interventies en het ontwikkelen van nieuwe initiatieven met het accent op preventie.

•

Ouderen ervaren een betere fysieke en mentale gezondheid, een hogere kwaliteit van leven en meer zingeving. Hierdoor worden de zorgkosten voor de gemeente beperkt.

Meer informatie De GGD deelt informatie uit gezondheidsmonitors en panelonderzoeken via de Gezondheidsatlas. Hier staat bijvoorbeeld dat het percentage rokers van 65 jaar en ouder is gedaald van 11,4% in 2016 naar 8,7% in 2020. Daarnaast worden de documenten en cijfers uit de Planning & Control cyclus gedeeld via GGDHN.incijfers. Aandachtspunten •

Ondersteuning van gemeenten bij het toekomstbestendig maken van seniorenbeleid.

•

Stimuleren van ouderen tot een actieve leefstijl.

•

Versterking van de eigen regie van ouderen rondom hun mogelijke kwetsbaarheid.

Deze punten worden toegelicht onder de ontwikkelingen binnen de (GR-) taken van de GGD. Ook zijn in de begroting een aantal prestatie-indicatoren benoemd: Participatie preventieve interventies

Streefwaarde

De participatie preventieve interventies gaat

Gerealiseerd

omhoog (30dagen gezonder - Stoptober)

Deels gerealiseerd

Realisatie

Niet gerealiseerd

Het aantal deelnemers aan 30 dagen gezonder is toegenomen. Ook is een vierde GGD gaan deelnemen aan dit project. Het aantal deelnemers aan Stoptober is zowel regionaal als landelijk afgenomen. Het aantal deelnemers voor beide acties ligt waarschijnlijk hoger, omdat niet alle deelnemers zich aanmelden. Onderzoek bij ouderen

Streefwaarde

Er is op basis van het onderzoek bij ouderen

Gerealiseerd

een themarapport beschikbaar

Deels gerealiseerd Niet gerealiseerd

In 2021 is de Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen uitgevoerd.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

23

Realisatie

GGD HOLLANDS NOORDEN

Ontwikkelingen binnen de GR-taken van de GGD Gezondheidsmonitor De resultaten van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2020 zijn in juni en september gepubliceerd. Deze monitor naar de gezondheid, welzijn, leefstijl en de beleving van de leefomgeving is voor de derde keer met alle GGD’en in Nederland, het RIVM en CBS uitgevoerd. Voor beide doelgroepen, volwassenen (18-65 jaar) en ouderen (65+), zijn de resultaten beschreven in zeventien gemeenterapporten en vier (sub)regiorapporten. Alle rapporten en cijfers staan op de Gezondheidsatlas Noord-Holland Noord.

Ontwikkelingen binnen de aanvullende diensten van de GGD Webinar Er is een webinar georganiseerd over ‘Gezond Ouder worden’. Gemeenten en ketenpartners zijn hiervoor uitgenodigd. Tijdens dit webinar is een regiobeeld gepresenteerd en zijn voorbeelden uit de praktijk gedeeld. Rookvrije Omgeving Vanuit het Ondersteuningstraject Rookvrije Omgeving zijn gemeenten door de GGD geadviseerd en ondersteund bij de opzet en uitvoering van de lokale activiteiten. Met extra budget vanuit de Gezondheidsfondsen voor Rookvrij zijn daarbij veel speeltuinen, sportverenigingen en schoolterreinen voorzien van tegels en borden. Ook heeft een gemeente ervoor gekozen om het gebied rondom het gemeentehuis rookvrij te maken. Behalve de ondersteuning bij het rookvrij maken van plekken waar kinderen komen (Rookvrije Generatie), heeft de GGD ingezet op stopondersteuning. Hierbij wordt intensief samengewerkt met Brijder Preventie. De GGD heeft de landelijke Stoptober actie onder de aandacht gebracht van inwoners en professionals. Voor inwoners die roken is een overzicht gemaakt met de ondersteuningsmogelijkheden en voor professionals is een praatdocument opgesteld hoe het gesprek aan te gaan over stoppen met roken. In samenwerking met het programma Kansrijke Start is deskundigheidsbevordering van professionals in de geboorteketen in gang gezet.

In 2022 wordt dit in uitvoering gebracht, onder andere door het aanbieden van een webinar en een gratis e-learning.

1.1.4 Meedoen naar vermogen Bij deze focuslijn ligt de focus op (jong)volwassen inwoners. De inzet van de GGD is erop gericht dat (jong)volwassenen lichamelijk en geestelijk gezond zijn, een gezonde leefstijl hebben, meedoen in de samenleving en langer zelfstandig blijven wonen. Daarnaast ondersteunt de GGD kwetsbare inwoners om maatschappelijke uitval als gevolg van problemen op meerdere leefgebieden te voorkomen. Met als uiteindelijke doel dat kwetsbare inwoners hulp ontvangen en zo gezond en zelfstandig mogelijk kunnen deelnemen aan de samenleving. Veilig Thuis wordt apart benoemd bij deze focuslijn.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

24

GGD HOLLANDS NOORDEN

Beoogd maatschappelijk effect •

Minder ziektelast en maatschappelijke uitval, meer maatschappelijke participatie.

•

Voorkomen van langdurige uitval uit de maatschappij.

•

Daling van het aantal suïcides en suïcidepogingen.

Minder maatschappelijke overlast door ernstige psychische of psychiatrische problematiek. Meer informatie De GGD deelt informatie uit gezondheidsmonitors en panelonderzoeken via de Gezondheidsatlas. Hier staat bijvoorbeeld dat het percentage bingedrinkers is afgenomen. Daarnaast worden de documenten en cijfers uit de Planning & Control cyclus gedeeld via GGDHN.incijfers.nl Aandachtspunten •

Realiseren van een sluitende aanpak voor zorgmijders en personen met verward gedrag die tussen wal en schip dreigen te raken.

•

Optimale implementatie van de Wet Verplichte GGZ (Wvggz) gekoppeld aan de evaluatie van deze wet.

•

Meer aandacht voor community mental health, waaronder: Supranet community en het mentaal welzijn van jongvolwassenen, en voor de gezondheidsachterstanden van kwetsbare groepen.

Ook is in de begroting een aantal prestatie-indicatoren benoemd: 113-online (suïcide preventie) Het aantal deelnemende gemeenten aan 113-online (suïcide preventie) gaat omhoog

Streefwaarde

Realisatie

Gerealiseerd Niet gerealiseerd

Het aantal deelnemende gemeenten is niet omhoog gegaan.

Sluitende aanpak OGGZ en Wvggz Sluitende aanpak bij afhandelen van meldingen rond zorgmijders en personen met verward gedrag (OGGZ en Wvggz)

Streefwaarde

Realisatie

Gerealiseerd Niet gerealiseerd

In 2021 is via het Meldpunt Vangnet & Advies in samenwerking met ketenpartners voorzien in een sluitende aanpak voor het afhandelen van meldingen rond zorgmijders en personen met verward gedrag.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

25

GGD HOLLANDS NOORDEN

Ontwikkelingen binnen de GR-taken van de GGD Forensische geneeskunde De aanbesteding van de medische arrestantenzorg, welke in 2020 zou starten, is inmiddels door de politie tijdelijk stopgezet. De ontwikkelingen binnen het vakgebied forensische geneeskunde worden nader beschouwd. De samenwerkingswens tussen de vier GGD’en in Noord-Holland wordt desondanks verder vormgegeven. Ook de wens van de politie om het forensisch medisch onderzoek in één overeenkomst op politieregioniveau te organiseren wordt door de vier GGD’en gezamenlijk voorbereid. Deze bovenregionale samenwerking is ook hard nodig om de steeds krapper wordende arbeidsmarkt voor forensische artsen op te vangen. Er wordt daarom ook onderzoek gedaan naar taakdifferentiatie. Landelijke is de wens uitgesproken om de mogelijkheden rondom postmortaal onderzoek uit te breiden. Hierover worden afspraken gemaakt met de betrokken ministeries. Een greep uit de productierealisatie 2019

2020

2021

Lijkschouwingen:

906

943

945

•

waarvan lijkschouw bij vermoeden niet natuurlijke dood

396

399

406

•

euthanasie

Verrichtingen medische zorg arrestanten Bloedproeven

371

430

415

2.037

1.723

1.401

531

760

808

Ontwikkelingen binnen de aanvullende diensten van de GGD Openbare Geestelijke gezondheidzorg (OGGZ) De afgelopen jaren is het aantal meldingen bij Vangnet & Advies aanzienlijk gestegen. Bovendien merken de teams dat de complexiteit van de meldingen toeneemt. De formatie bleef echter vrijwel hetzelfde. Het gevolg hiervan is een stijgende werkdruk. Met de gemeenten zijn in 2021 diverse gesprekken gevoerd over financiering en de oorzaken/ knelpunten van de toegenomen druk (dit is iets wat landelijk speelt en is het gevolg van diverse maatschappelijke ontwikkelingen). Gemeenten en de GGD onderzoeken samen hoe de werkzaamheden en kosten van het meldpunt zich de komende jaren ontwikkelen en hoe de inzet van Vangnet en Advies geoptimaliseerd kan worden. Het doel is waar mogelijk bijdragen aan de verbetering van het gehele OGGZ-veld. Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) Voor de uitvoering van de taken in het kader van de Wvggz door de GGD is een eerste evaluatie gedaan. Daarnaast is gestart met de voorbereiding op het aflopen van de dienstverleningsovereenkomst eind 2022 door het evalueren van de afspraken van de DVO. Het regio-overleg Wvggz/WZD is vier keer bijeengekomen, daar werden door alle betrokken partijen knelpunten en bevindingen in de uitvoering van deze wetten besproken. De GGD en centrumgemeenten nemen hier ook aan deel.

Het aantal meldingen Wvggz was net als in het eerste jaar vrij gering. Dit sluit aan bij het landelijke beeld dat slechts 4% van de verplichte zorg tot stand komt door een melding bij het meldpunt van de gemeente.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

26

GGD HOLLANDS NOORDEN

Gezondheidscentrum sekswerkers Ook in 2021 heeft het Gezondheidscentrum Sekswerkers de online en outreach werkzaamheden voortgezet. De zorg is door de lockdown enigszins aangepast. Om in deze lastige tijden de zorg voor de sekswerkers te kunnen blijven continueren en waar mogelijk te optimaliseren, heeft de GGD met haar netwerkpartners een focusgroep samengesteld. De maatschappelijk werkers vanuit MEE & de Wering, die aangesloten zijn bij het Gezondheidscentrum Sekswerkers, onderhouden contact met de sekswerkers die ondersteuning nodig hebben bij het uitstappen uit het sekswerk en waar mogelijk het zoeken naar ander werk. Daarnaast bieden zij ook ondersteuning op het gebied van financiën of mentale ondersteuning. Onverzekerdenzorg De administratieve verwerking van onverzekerdenzorg (met als doel mensen in verzekering te krijgen) die de GGD voor gemeenten uitvoert, is in oktober gestaakt. Dit naar aanleiding van de landelijke discussie over de juridische grondslag voor het verwerken van de persoonsgegevens door de GGD en gemeenten. In december zijn GGD’en geïnformeerd dat nader bericht volgt vanuit het ministerie van VWS en de VNG. De GGD wacht deze berichtgeving af voor verdere besluitvorming over de uitvoering van deze taak.

Publieke gezondheid Asielzoekers (PGA) De coronamaatregelen en een krappe bezetting in combinatie met de streng gestelde termijnen voor het leveren van zorg zorgden voor een hoge werkdruk binnen het team PGA. De financiering beperkte zich bovendien tot basiszorg (JGZ) voor asielzoekers, terwijl de problematiek/zorgbehoefte vaak complex is. De nieuwe financieringsafspraken en het nieuwe registratiesysteem welke in 2020 zijn ingevoerd, zijn (nog) niet helemaal goed werkbaar voor de GGD. Hier wordt landelijk door GGD GHOR Nederland aan gewerkt. Ondanks de coronamaatregelen is er in 2021 wel voorlichting gegeven op het gebied van gezondheidsbevordering voor asielzoekers. Een deel van deze voorlichting werd online gegeven, waaronder ook bijeenkomsten in diverse talen over corona en de coronavaccinatie. 113-online (suïcide preventie) GGZ NHN en de GGD zijn gestart met intensiever samenwerken op het vlak van preventie van mentale gezondheid. De samenwerking is erop gericht om samen een groter verschil te maken. In het kader van 113-online zijn verschillende webinars georganiseerd. Onder andere voor boeren en tuinders in samenwerking met LTO Nederland/NHN, het UWV, betrokken ambtenaren uit diverse gemeentesectoren en voor inwoners van Noord-Holland-Noord. Ook in het eerder genoemde lespakket ’Je Brein de Baas?!’ wordt aandacht besteed aan suïcide preventie.

Een greep uit de productierealisatie:

Meldingen OGGZ

Jaarstukken/Verantwoording 2021

27

2019

2020

2021

2.517

3.051

3.089

GGD HOLLANDS NOORDEN

1.1.4. a Veilig Thuis

Beoogd maatschappelijk effect Veilig Thuis zet zich in voor de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Door inwoners en professionals te voorzien van advies en ondersteuning draagt Veilig Thuis bij aan het stoppen en voorkomen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Daarnaast beoordeelt Veilig Thuis meldingen op acute en structurele onveiligheid en worden op basis van een veiligheidsbeoordeling de juiste vervolgstappen bepaald. Dit kan een overdracht naar een overdrachtspartij zijn of de inzet van de Veilig Thuis-diensten Onderzoek of Voorwaarden & Vervolg. Indien nodig wordt samen met ketenpartners uit zowel het zorg- als strafdomein een effectieve aanpak ontwikkeld. Het doel is om de directe veiligheid van betrokkenen in de thuissituatie te herstellen en te borgen naar duurzame veiligheid. Meer informatie De GGD deelt informatie uit gezondheidsmonitors en panelonderzoeken via de Gezondheidsatlas. Hier staan bijvoorbeeld de resultaten uit de verschillende gezondheidsmonitors over huiselijk geweld en kindermishandeling. Daarnaast worden de documenten en cijfers uit de Planning & Control cyclus gedeeld via GGDHN.incijfers. Ontwikkelingen binnen de (aanvullende) diensten van de GGD Wachtlijst meldingen en werkvoorraad vervolg De wachtlijst meldingen bedroeg eind 2021 29 meldingen, en de werkvoorraad vervolg bestond uit 92 dossiers.

De wachtlijst fluctueert onder andere door de onregelmatige instroom van meldingen, de toename van het aantal spoedmeldingen en de wisselingen in personeel. Vervolgdiensten In 2021 werd bij gemiddeld 39% van de unieke casussen een vervolgdienst ingezet en daarmee heeft Veilig Thuis na jaren van gestage groei de ambitie bereikt. Veilig Thuis kent twee vervolgdiensten: Onderzoek en Voorwaarden & Vervolg. In zo’n 83% van de onderzoeken is het vermoeden van huiselijk geweld en/of kindermishandeling bevestigd. Doorlooptijden In 2021 werd de wettelijke termijn van vijf werkdagen voor een veiligheidsbeoordeling bij meer dan de helft (53%) van de meldingen gehaald. De oorzaak van het overschrijden van de wettelijke termijn was de wachtlijst van de meldingen. Bovendien nam het aantal spoedmeldingen met 30% toe. Deze meldingen zijn vaak tijdsintensief, waardoor andere – minder urgente – meldingen langer blijven liggen. Van de onderzoeken die zijn afgesloten, werd 29% binnen de wettelijke termijn van tien weken afgerond. Voor Voorwaarden & Vervolg bedroeg dit 44%. Daarmee is een duidelijke verbetering zichtbaar ten opzichte van voorgaande jaren (20% en 35%). Als een dossier eenmaal – na de wachtlijst– is opgepakt, worden zo’n 82% van de onderzoeken en 91% van Voorwaarden & Vervolg binnen tien weken afgerond.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

28

GGD HOLLANDS NOORDEN

Overige ontwikkelingen In 2021 is besloten dat Veilig Thuis per 2022 onder de gemeenschappelijke regeling van de GGD valt. Verder heeft Veilig Thuis input geleverd voor een aantal onderzoeken, zoals het onderzoek ‘Casus door de Keten’ van Geweld Hoort Nergens Thuis en de studie van het Verwey Jonker Instituut naar de effectiviteit van de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Verder heeft Veilig Thuis in 2021 samen met de Integrale Crisisdienst Jeugd een scenario uitgewerkt voor intensieve samenwerking voor de doelgroep 0-100 jaar. Een greep uit de productierealisatie: 2019

2020

2021

Aantal adviezen en ondersteuning

4.540

4.809

4.196

Aantal meldingen VT

4.368

4.446

4.234

802

868

759

Aantal vervolgdiensten (Onderzoek en V&V)

1.1.5. Gezonde leefomgeving

Een gezonde leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag en kent zo min mogelijk risico’s voor de gezondheid. De leefomgeving hangt samen met nieuwe uitdagingen en kansen voor de toekomst, zoals: klimaatverandering, vergrijzing, individualisering, slimme technologie en nieuwe vormen van mobiliteit. Binnen deze focuslijn is ook aandacht voor de preventie en bestrijding van infectieziekten. Beoogd maatschappelijk effect •

De (landelijke) IZB-capaciteit is al jarenlang op waakvlamniveau: alleen gericht op de uitvoering. Hierbij is geen ruimte voor de aanpak van grote infectieziekte-uitbraken, de toename van zoönosen en de terugdringing van antibioticaresistentie. Voor de ontwikkelingen die worden voorzien in de komende jaren is de huidige capaciteit onvoldoende. De resultaten van het (landelijk en lokaal) onderzoek in 2021 naar de minimaal benodigde basis voor IZB wil de GGD in 2022 effectueren. Hierbij wordt de wijze waarop de Rijksoverheid (na COVID-19) gaat investeren in de versterking van preventie en bestrijding van (nieuwe) infectieziekten meegenomen.

•

Een gezondere leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag en waar de druk op de gezondheid zo laag mogelijk is.

•

Versterken van de ervaren kwaliteit van de omgeving (een leefomgeving die als prettig wordt ervaren).

Meer informatie De GGD deelt informatie uit gezondheidsmonitors en panelonderzoeken via de gezondheidsatlas. Hier staat bijvoorbeeld dat 84,8% van de ouders van kinderen tot 12 jaar de buurt (heel) kindvriendelijk vinden. Daarnaast worden de documenten en cijfers uit de Planning & Control cyclus gedeeld via GGDHN.incijfers.nl.

Jaarstukken/Verantwoording 2021

29

GGD HOLLANDS NOORDEN

Speerpunt In de begroting is proactief inzetten op preventie en bestrijding van (nieuwe) infectieziekten benoemd als speerpunt. Hieraan gekoppeld zijn de volgende aandachtspunten: •

Vergroten van de kennis over een gezonde leefomgeving.

•

Advisering aan gemeenten, waarbij gemeentelijk gezondheidsbeleid, het sociaal domein en ruimtelijke ordening elkaar versterken (Health in All Policies).

•

Samenwerken, in integrale advisering en het bouwen van een netwerk bij omgevingsvraagstukken.

Deze punten worden toegelicht onder de ontwikkelingen binnen de (GR-) taken van de GGD. Ook is in de begroting een aantal prestatie-indicatoren benoemd: Basisinformatie omgevingswet

Streefwaarde

De standaard basisinformatie in het

Gerealiseerd

kader van de omgevingswet is digitaal

Deels gerealiseerd

toegankelijk voor gemeenten

Niet gerealiseerd

Realisatie

Er is landelijk een digitaal stelsel omgevingswet (DSO) ontwikkeld, de samenwerkingsfunctionaliteit wordt door de GGD getest samen met gemeenten en ketenpartners.

Basiscapaciteit infectieziektebestrijding en infectiepreventie

Streefwaarde

De maatregelen minimaal benodigde

Gerealiseerd

basiscapaciteit voor infectieziektebestrijding en

Deels gerealiseerd

infectiepreventie is gerealiseerd

Niet gerealiseerd

Realisatie

GGD Hollands Noorden is samen met GGD Zaanstreek-Waterland bezig om de samenwerking te versterken. De beoogde samenwerking bestaat uit een gezamenlijk frontoffice: één team artsen IZB en verpleegkundigen. Een taakverdeling tussen de artsen IZB zorgt voor meer efficiëntie en kwaliteit in de uitvoering. Daarnaast gaan de GGD’en gezamenlijk IZB-artsen werven.

Ontwikkelingen binnen de GR-taken van de GGD Medische milieukunde (MMK) Medische milieukunde heeft voor verschillende gemeenten een bijdrage geleverd aan omgevingsvisies en omgevingstafels. Hierbij worden niet alleen medisch milieukundige onderwerpen, maar ook informatie vanuit epidemiologie, infectieziektebestrijding en gezondheidsbevordering ingebracht. Tegelijkertijd wordt voortdurend ingezet om interne processen te stroomlijnen met gemeenten en ketenpartners, zodat we tegelijk klaar zijn voor de invoering van de Omgevingswet. Daarnaast vragen reguliere MMK-werkzaamheden, zoals beantwoorden en adresseren van vragen en zorgen van inwoners over milieu in relatie tot hun gezondheid, het begeleiden van coassistenten en het signaleren van mogelijke milieu of gezondheidsrisico’s, de nodige aandacht. De aandacht voor ventilatie op scholen in verband met corona is nog steeds groot. De GGD heeft door schoolbezoeken en maatwerkadvies een bijdrage aan goed geventileerde scholen geleverd.