4.3 OD NHN Begroting 2024
Tekst van het document
BEGROTING 2024 EN MEERJARENRAMING 2025-2027 Definitief na besluit AB 12 juli 2023
OPSTELLER Organisatie Afdeling Projectcoördinator Telefoon E-mail Kenmerk
: : : : : :
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Bedrijfsvoering H.W. van Mullem 088-10 21 300 hvanmullem@odnhn.nl 36985193
Adres
:
Bezoekadres
:
Postbus 2095 1620 EB HOORN Dampten 2 1624 NR HOORN
OPDRACHTGEVER Organisatie Contactpersoon Telefoon E-mail DATUM 12 juli 2023
: : : :
Omgevingsdienst Noord-Holland Noord Q.M. Foppe 088-10 21 300 postbus@odnhn.nl
Begroting 2024 OD NHN
INHOUDSOPGAVE 1
INLEIDING ................................................................................... 5
1.1
Takenpakket ............................................................................................. 5
1.2
Maatschappelijke meerwaarde ..................................................................... 7
1.3
Ambitie .................................................................................................... 8
1.4
Financiële ontwikkelingen ........................................................................... 9
2
PROGRAMMA BEGROTING 2024 .................................................. 11
2.1
Wat willen we bereiken / wat gaan we doen? ...............................................11
2.1.1
Omgevingswet ...................................................................................................... 11
2.1.2
Milieubescherming................................................................................................. 13
2.1.3
Normering Geluid en bodem ................................................................................... 14
2.1.4
Bodembescherming ............................................................................................... 14
2.1.5
Omgevingsadvies .................................................................................................. 15
2.1.6
Energie en circulair ................................................................................................ 16
2.1.7
Ondermijning........................................................................................................ 18
2.1.8
Natuurbescherming (gemeentelijke advisering) ......................................................... 18
2.1.9
Natuurbescherming (Provinciale taak/VTH-plus) ........................................................ 20
2.1.10
Zwemwaterveiligheid (Provinciale taak/VTH-plus) ..................................................... 21
2.1.11
Bodembeheer (Provinciale taak/VTH-plus) ................................................................ 22
2.2
Wat gaat het kosten ..................................................................................23
2.2.1
Overzicht totale baten en lasten 2024 ...................................................................... 23
2.2.2
Overhead ............................................................................................................. 23
3
PARAGRAFEN .............................................................................. 24
3.1
Paragraaf Bedrijfsvoering...........................................................................24
3.1.1
Algemeen ............................................................................................................. 24
3.1.2
Personeel ............................................................................................................. 24
3.1.3
Automatisering ..................................................................................................... 24
3.1.4
Huisvesting / Facilitair ........................................................................................... 24
3.2
Paragraaf weerstandsvermogen ..................................................................25
3.2.1
Beschikbare weerstandscapaciteit ........................................................................... 25
3.2.2
Bestaande risico’s ................................................................................................. 25
3.2.3
Benodigde weerstandscapaciteit .............................................................................. 26
3.2.4
Kengetallen financiële positie .................................................................................. 26
3.3
Paragraaf financiering ...............................................................................28
3.3.1
Marktonwikkeling en rentevisie ............................................................................... 28
3.3.2
Beleidskaders voor de treasury activiteiten ............................................................... 28
3.3.3
Toerekening rentelasten naar taakvelden ................................................................. 29
3.3.4
EMU-saldo ............................................................................................................ 30
Pagina 3 van 39
Begroting 2024 OD NHN
3.3.5
Vennootschapsbelasting (Vpb) ................................................................................ 30
3.4
Openbaarheidsparagraaf ............................................................................31
3.4.1
Algemeen ............................................................................................................. 31
3.4.2
Uitbreiding formatie............................................................................................... 31
4
FINANCIELE BEGROTING ............................................................ 33
4.1
Overzicht van baten en lasten ....................................................................33
4.2
Uiteenzetting financiële positie en de toelichting ...........................................33
4.2.1
Uitgangspunten..................................................................................................... 33
4.2.2
Uurtarief .............................................................................................................. 33
4.2.3
Bijdragen deelnemers en overige inkomsten ............................................................. 33
4.3
Meerjarenraming 2025-2027 ......................................................................36
4.3.1
Meerjaren exploitatie ............................................................................................. 36
4.3.2
Meerjaren balans .................................................................................................. 36
4.3.3
Meerjarig incidentele baten en lasten ....................................................................... 37
4.3.4
Meerjarig Investeringsoverzicht .............................................................................. 38
4.4
Overzicht naar taakveld .............................................................................38
5
BIJLAGE: STEMVERHOUDINGEN VASTSTELLEN BEGROTING ....... 39
Pagina 4 van 39
Begroting 2024 OD NHN
1 INLEIDING Voor u ligt de begroting 20234 van de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (OD NHN). De begroting is opgesteld conform het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De activiteiten van de OD NHN worden uitgevoerd binnen drie programma’s: Milieutaken, VTH-Plustaken en Overhead. Kadernota In de vergadering van het algemeen bestuur van 22 maart 2023 is met het vaststellen van de kadernota 2024 de basis voor deze begroting gelegd. Het voorgestelde indexatiepercentage van 7,26% is toegepast in de begroting. De in de kadernota voorgestelde uitbreiding personeel in het kader van de Wet Open Overheid en Woo-verzoeken is opgenomen. Financiële gevolgen Omgevingswet Uit de zienswijzen bij de kadernota kwam naar voren dat het wenselijk is de financiële consequenties van de invoering van de Omgevingswet zoveel mogelijk nu al in beeld te brengen. Voor een aantal onderwerpen is dit helaas nog niet mogelijk. Op het gebied van veehouderijen, LPG-tankstations en sloopmeldingen (asbest) hebben we de financiële gevolgen in deze begroting opgenomen. Voor het overige onderwerpen hebben we een pm post behouden. CAO Op basis van de financiële uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen (FUGR) is in de indexatie van 2024 nog geen rekening gehouden met de gevolgen van de CAO wijzigingen per januari 2023.
Het nadeel wat hieruit zal ontstaan in 2024 zal tot uiting komen in het rekeningresultaat 2024.
1.1 Takenpakket Gemeenten en de provincie brengen naast het verplichte landelijk basistakenpakket, ook extra taken in. De huidige opdracht aan de OD NHN omvat dan ook een breed scala aan taken op het gebied van de fysieke leefomgeving. In grote lijnen betreft het bedrijfsgebonden (milieu)taken, duurzaamheidstaken, natuurbescherming, waaronder uitvoering op het onderwerp stikstof, zwemwater, (vaar-) wegen en advisering bij ruimtelijke plannen. Daarnaast is naar aanleiding van de resultaten van de commissie Van Aartsen in 2022 het Interbestuurlijk Programma gestart, met daarin onder meer aandacht voor: de robuustheid van de organisatie, normfinanciering, de schaarste op de arbeidsmarkt en de kwaliteitscriteria. Het Interbestuurlijk Programma vraagt een bijdrage van alle omgevingsdiensten, loopt van eind 2022 tot en met 31 december 2023, en heeft ook nog niet bekende (financiële) effecten voor 2024 e.v. Uitvoerings- en handhavingsstrategie In december 2023 wordt de Handhavings- en Uitvoeringsstrategie 2024 – 2027 (U&H-strategie) door het AB vastgesteld en ter besluitvorming aangeboden aan de colleges B en W van onze deelnemende gemeenten en aan Provinciale Staten. Deze strategie geeft inzicht in onze prioriteiten en vormt het kader voor de uitvoering van de wettelijke taken, het beleid en de ambities van de gemeenten en provincie Noord-Holland.
Het geeft aan wat we willen we bereiken en welke instrumenten we daarvoor inzetten. In deze strategie zijn de ontwikkelingen als gevolg van de Omgevingswet, het Interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel (IBP) en de maatschappelijke opgaven zoals circulaire economie, energietransitie, stikstof, indirecte lozingen, Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) en ondermijning meegenomen.
Pagina 5 van 39
Begroting 2024 OD NHN
De aanbevelingen van de commissie Van Aartsen, zoals gepubliceerd op 4 maart 2021, hebben geleid tot het Interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel (IBP), gepubliceerd in juli 2022. Dit programma kent zes pijlers. Pijler 5 van het Interbestuurlijk Programma heeft onder andere tot doel om te komen tot een Implementatieprogramma voor één risicoanalyse en uitvoerings- en handhavingsplan per regio. Alle pijlers uit het IBP raken in zekere mate de VTH-strategie en hebben mogelijk gevolgen voor de strategische keuzes die in de toekomst gemaakt worden. De OD NHN onderschrijft de samenwerkingsprincipes uit het IBP als uitgangspunt om te komen tot een gezamenlijke strategie. Om invulling te geven aan de ontwikkelingen die het VTH-stelsel op dit moment doormaakt en de komst van de Omgevingswet werken de vier omgevingsdiensten in Noord-Holland samen om te komen tot een gezamenlijke VTHA-strategie. Uitgangspunt voor de nieuwe VTHA-strategie in Noord-Holland is: ‘gezamenlijk wat kan, individueel wat moet’. Met de twee onderdelen ‘gezamenlijk’ en ‘maatwerk/individueel’ voldoen wij in de toekomst aan de wettelijke verplichting voor de deelnemende overheden.
In het gezamenlijke deel wordt gestreefd naar één uitvoerings- en handhavingsbeleid, met ruimte voor regionaal maatwerk per omgevingsdienst (OD). In de praktijk betekent dit dat zoveel als mogelijk wordt gestreefd naar eenduidige werkwijzen en methoden bij de vier OD’s (één uitvoerings- en handhavingsbeleid), maar op onderdelen waar beleidsvrijheid wenselijk is, maatwerk per OD mogelijk blijft. Bijvoorbeeld in het geval van gebiedsgerichte doelstellingen en prioriteiten. De wettelijke kaders van het Besluit omgevingsrecht (Bor), artikel 7.2, en de Ministeriële regeling omgevingsrecht (Mor), artikel 10.3, beschrijven voor OD’s wat hun uitvoerings- en handhavingsbeleid minimaal dient te bevatten. Deze bepalingen worden nagenoeg gelijkluidend overgenomen in de Omgevingswet. Niet alle onderdelen van deze wettelijke kaders kunnen volledig uitgewerkt worden in de gezamenlijke VTHA-strategie. Waar dat niet kan of wenselijk is, zal in de gezamenlijke VTHAstrategie verwezen worden naar de individuele VTHA-strategieën per OD. Zie figuur 1.
Pagina 6 van 39
Begroting 2024 OD NHN
De resultaten van de probleem- en risicoanalyse, de gestelde prioriteiten en ambities worden verwerkt in een individueel uitvoeringsprogramma. Ook dit programma zal eind 2023 bestuurlijk worden vastgesteld. Zowel de strategie als het uitvoeringsprogramma kan gevolgen hebben voor de omvang en aard van de taken die de OD NHN uitvoert. Deze gevolgen zijn nog niet meegenomen in de begroting voor 2024.
1.2 Maatschappelijke meerwaarde De OD NHN staat voor het schoon, gezond, veilig en duurzaam wonen, werken en recreëren in de regio Noord-Holland (Noord). Dit doet de OD NHN door de uitvoering van wettelijke- en plustaken voor provincie Noord-Holland en zestien gemeenten; Alkmaar, Bergen, Castricum, Den Helder, Drechterland, Dijk en Waard, Enkhuizen, Heiloo, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel. Daarnaast levert de OD NHN bijdrages aan de diverse regionale samenwerkingen, waaronder het Pact van Westfriesland. Onze maatschappelijk meerwaarde komt tot uiting in onze missie, visie, kernwaarden en leidende principes. Missie De OD NHN is een onafhankelijke partner die op inspirerende wijze mensen en kennis verbindt om maatschappelijke ambities in de fysieke leefomgeving te realiseren’.
Visie De OD NHN maakt Natuur & Milieu zichtbaar als logische thema’s in de afweging bij keuzes door overheden, burgers en bedrijven. Wij spelen een aanjagersrol in de ontwikkeling en transitie van de fysieke leefomgeving op de thema’s natuur en milieu. En wij verhogen de maatschappelijke bewustwording op de thema’s natuur en milieu bij burgers en bedrijven. In het vastgestelde document ‘Ontwikkeling RUD NHN 2018 – 2021 zijn de kernwaarden: Samen, Deskundig, Maatschappelijke Bewust en Dichtbij vastgesteld. In 2022 heeft een verdieping van deze kernwaarden plaatsgevonden:
Pagina 7 van 39
Begroting 2024 OD NHN
Kernwaarden Samen Wij zetten ons in voor de leefomgeving. Dit doen we door actieve samenwerking met alle belanghebbenden. Wij vullen elkaar aan vanuit de eigen rol, taak en verantwoordelijkheid. Dit betekent dat onze producten en diensten integraal door onze professionals zijn opgesteld. Deskundig Deskundigheid vormt onze hoeksteen. Onze professionals bezitten en delen hoogwaardige, actuele en integrale vakkennis. Wij zijn omgevingsbewust en hanteren onze missie en kernwaarden in onze dienstverlening. Dichtbij Vanuit onze rol hebben wij oog voor de belangen van onze inwoners, ondernemers, samenwerkingspartners en overige relaties. We onderhouden in- en extern actief contact en hebben vaste aanspreekpunten. Wij zijn voor iedereen zichtbaar. Heldere en directe communicatie staan bij ons centraal. Daarom zijn we laagdrempelig benaderbaar. Maatschappelijk bewust Wij staan voor duurzame keuzes en integrale maatschappelijke afwegingen. Dit laten wij zien in onze maatschappelijke meerwaarde, bereikte resultaten en bedrijfsvoering. Leidende principes •
Wij stellen het maatschappelijk vraagstuk centraal
•
Wij werken vanuit de geest van de wet
•
Wij spreken verwachtingen over rollen en verantwoordelijkheden helder uit
•
Wij verantwoorden ons voor de keuzes die we hebben gemaakt
•
Wij zijn nieuwsgierig naar elkaar en inspireren anderen
•
Wij willen ons continu verbeteren
1.3 Ambitie Ook in 2024 is de OD NHN de gezaghebbende leefomgevingsautoriteit, waarbij de focus vooral ligt op complexe milieu-, duurzaamheids- en natuurtaken, het bevorderen van veiligheid in de regio, incidentpreventie en het bieden van meerwaarde voor de eigenaren vanuit bundeling van specialistische kennis. Ook na inwerkingtreding van de Omgevingswet. De OD NHN is een onafhankelijke partner die op inspirerende wijze mensen en kennis verbindt om maatschappelijke ambities in de fysieke leefomgeving te realiseren. De OD NHN werkt, naast de landelijke vakberaden, op diverse onderwerpen samen met de andere drie omgevingsdiensten die werkzaam zijn in Noord-Holland. In 2022 – 2024 doen we dit op de volgende thema’s: VTH-strategie, data gedreven uitvoering, milieucriminaliteit - gezamenlijk overleg met de Officier van Justitie, ketentoezicht asbest en bodem, energietransitie op de onderwerpen: bodemenergiesystemen, waterstof en energiebesparing, bodemtaken in relatie tot de Omgevingswet, circulaire economie en samenwerking in de bedrijfsvoering. Bij dit laatste moet gedacht worden aan een gezamenlijke aanpak om schaars personeel te werven en te behouden voor de omgevingsdiensten. De OD NHN wil ook in haar eigen bedrijfsvoering in toenemende mate voorbeeldgedrag laten zien als het gaat om de maatschappelijke opgaves op het gebied van energie, duurzaamheid en klimaat.
Hierbij zal de verdere invulling van het hybride werken ook een belangrijke rol gaan spelen.
Pagina 8 van 39
Begroting 2024 OD NHN
1.4 Financiële ontwikkelingen In deze begroting is een eerste aanzet gegeven voor de vertaling van de financiële effecten van de Omgevingswet. Deze effecten zijn terug te vinden in hoofdstuk 4 Financiële begroting. Hierin zijn de bijdrage per deelnemer opgenomen inclusief het financiële effect op de meldingen asbest, de LPG-bedrijven en veehouderijen. Voor de overige zaken die we nog niet financieel kunnen vertalen geldt nog steeds een P.M. post. De omvang van de begroting is behoorlijk toegenomen ten opzichte van de begroting 2023 en de kadernota 2024. Niet alleen heeft de invoering van de Omgevingswet hierop invloed. Nadere analyse van de bijdragen van deelnemers over de afgelopen jaren leert dat we naast de structurele lumpsumbijdrage (LS) van de gemeenten nog veel extra inkomsten (gaan) ontvangen. Hoewel deze extra inkomsten in beginsel een incidenteel karakter hebben, kun we stellen dat deze inkomsten grotendeels jaarlijks terugkeren en daarmee voor de OD NHN min of meer structureel zijn. Hierop willen we ook ons eigen personeelsbestand aanpassen. Natuurlijk brengt dit risico’s met zich mee bij wegvallende extra inkomsten. Maar in een arbeidsmarkt waarbij goed personeel schaars is en inhuur duur is, achten we deze risico’s acceptabel. Tot en met de begroting 2023 werd deze aanvullende financiering niet opgenomen in de begroting. Dit willen we m.i.v.
de begroting 2024 wel doen. Daarmee komt de begroting veel meer in overeenstemming met de realiteit.
Pagina 9 van 39
Begroting 2024 OD NHN
BELEIDSBEGROTING
Pagina 10 van 39
Begroting 2024 OD NHN
2 PROGRAMMA BEGROTING 2024 2.1 Wat willen we bereiken / wat gaan we doen?
Algemeen 2.1.1
Omgevingswet
Wat wil de OD NHN bereiken? De OD NHN werkt vanaf 2024 volgens de Omgevingswet; de procedures, de kaders waaraan vergunningaanvragen worden getoetst en de regels waarop wordt toegezien, zijn anders dan in 2023. Hierbij hoort ook de grotere afwegingsruimte die onze deelnemers bij inwerkingtreding van de Omgevingswet krijgen. Veel zal onder het overgangsrecht vallen. Voor het toetsingskader voor vergunningen zijn dit onder andere het gemeentelijk Omgevingsplan - dat van rechtswege bestaat uit alle vigerende bestemmingsplannen -, en de set aan landelijke regels die overgaan naar de lokale overheid en de vigerende gemeentelijke verordeningen. De OD NHN verleent vanaf het in werking treden van de Omgevingswet vergunningen op basis van activiteiten in plaats van inrichtingen. Verschuivingen in basistakenpakket Onder de Omgevingswet worden de activiteiten van circa 50 LPG-tankstations meldingsplichtig, het vergunningenregiem vervalt voor deze bedrijven. Daar staat tegenover dat ongeveer 300 veehouderijen op basis van hun dierenaantallen weer vergunningsplichtig worden. Ook de asbestsloopmeldingen behoren – voor zover het de bedrijfsmatige verwijdering van asbest betreft – straks tot het basistakenpakket. Onder de Omgevingswet vallen meer taken/bedrijven onder het basistakenpakket. Dit heeft gevolgen voor de gemeenten die nu alleen nog de basistaken bij de OD hebben ondergebracht.
De gevolgen zijn bij het opstellen van deze begroting nog niet geheel inzichtelijk. Het kan gevolgen hebben voor het in te brengen budget van deze gemeenten. Daar waar het wel duidelijk is geven we dat in deze begroting weer. Proceduretermijn Daarnaast wordt de wettelijke proceduretermijn voor onder andere complexe inrichtingen verkort van – formeel - 26 weken naar 8 weken. Dat vergt meer aandacht voor vooroverleg, ook al omdat participatie aan de voorkant een belangrijk onderdeel wordt. De Omgevingswet dwingt tot meer interbestuurlijke afstemming tijdens de vergunningverlening. Dit zal in de toekomst van invloed op onze kengetallen zijn en de benodigde capaciteit. Impact op middelen De precieze impact op de verwachte totale inzet is afhankelijk van verschillende factoren, waaronder de wijze waarop deelnemers omgaan met de toegenomen afwegingsruimte en de invloed daarvan op de uniformiteit van de (gezamenlijke) werkprocessen. In z’n algemeenheid geldt dat maatwerk meer kost dan standaardisatie. Tegenover de kosten staat straks wel de mogelijkheid om leges te heffen voor milieuvergunningen. Uit de zienswijzen bij de kadernota kwam naar voren dat het wenselijk is de financiële consequenties van de invoering van de Omgevingswet zoveel mogelijk nu al in beeld te brengen. Voor een aantal onderwerpen is dit helaas nog niet mogelijk.
Op het gebied van veehouderijen, LPG-tankstations en sloopmeldingen (asbest) hebben we de financiële gevolgen in deze begroting opgenomen. Voor het overige onderwerpen hebben we een pm post behouden.
Pagina 11 van 39
Begroting 2024 OD NHN
Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) Ook heeft de wijze waarop de regels zijn verwerkt in het DSO impact op de werkprocessen van de OD NHN. Deze factoren kunnen op verschillende wijzen gevolgen hebben voor de kosten van onze dienstverlening. Het DSO is het centrale systeem voor het ontsluiten van omgeving-gerelateerde informatie, waarop ook de systemen van OD NHN moeten aansluiten. De omgevingsdienst heeft als ambitie om de uitvoering van deze wetswijziging zo soepel mogelijk te laten verlopen voor de klant. De OD NHN stelt dan ook tot doel dat vergunningaanvragen en meldingen binnen de nieuwe termijnen worden afgehandeld. Veel zal daarbij afhangen van de juistheid en volledigheid aan de voorkant van het proces. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Belangrijke wijzingen vanuit de omgevingswet: -
Vroegtijdig en integraal adviseren-
-
(Aangepaste) gemeentelijke beleidskaders-
-
Aantal taken wordt verplichte basistaak- asbest en agrarische meldingen
-
Grote veebedrijven worden vergunningplichtig
-
80% van de huidige provinciale bodemtaken gaat over naar de gemeenten
Voor het soepel laten verlopen van de uitvoering van de omgevingswet, houdt de omgevingsdienst er rekening mee dat begin 2024 extra inzet nodig is voor afstemming in de vergunningprocedures en het digitale systeem.
Pagina 12 van 39
Begroting 2024 OD NHN
PROGRAMMA MILIEUTAKEN 2.1.2
Milieubescherming
Wat wil de OD NHN bereiken? Door adequate, professionele en transparante uitvoering van vergunningprocedures, afhandelen meldingen, advisering en toezicht en handhaving draagt de OD NHN bij aan het schoon, veilig, gezond en duurzaam wonen, werken en recreëren in Noord-Holland Noord. Daarnaast draagt de OD NHN actief bij aan het oplossen van de grote maatschappelijke vraagstukken van deze tijd rond de fysieke leefomgeving. Ons werkterrein omvat onder andere bedrijfsgebonden milieutaken, bodemenergiesystemen, asbestsloop, controle en handhaving en de advisering op het gebied van natuur, ruimtelijke ordening, geluid, lucht, licht, bodem en externe veiligheid. Essentieel is verder de inbreng van de specialistische expertise van de OD NHN in omgevingsplannen, vergunningverlenings- en toezicht-/handhavingstrajecten met het oog op kwaliteit, duurzaamheid, veiligheid, circulariteit en integraliteit. Data gedreven organisatie De omgevingsdienst werkt stap voor stap aan het digitaal maken van data. Zo beschikt OD NHN over een hoogwaardig bodeminformatiesysteem en bodemloket met actuele bodeminformatie voor de adviezen, die ook voorhanden zijn voor burgers en bedrijven. Voor gemeenten zijn actuele bodemkwaliteitskaarten, bodembeheerplannen en bodemfunctieklassekaarten (inclusief de gehalten PFOS en PFOA) en asbestdakenkaart beschikbaar.
Voor het aspect externe veiligheid heeft de OD NHN een GIS-kaart met onder andere de invloedsgebieden van wegen en buisleidingen, 100% letaliteitscontour buisleidingen, PR-contouren van windturbines, et cetera. Deze gegevens zijn nu ook opgenomen in het Register Externe Veiligheidsrisico’s (REV) en daardoor beschikbaar voor burgers en bedrijven. In 2023 zijn alle gezoneerde bedrijventerreinen actueel en digitaal vastgelegd in de GeoMilieumodule zonebeheer. Hierdoor kan snel en eenvoudig worden beoordeeld of nieuwe bedrijven of uitbreidingen passen binnen de geluidzone van het bedrijventerrein. Data gedreven werken Data gedreven werken is werken op basis van feiten uit de samenleving, die verzameld worden in de vorm van data. Die data worden geanalyseerd naar informatie en samen met domeinkennis geïnterpreteerd naar bruikbare inzichten, waarop vervolgens een zo geïnformeerd mogelijk besluit genomen kan worden. Dat is een meer waardevol voor de samenleving. De OD NHN beschikt over veel data en bouwt heel veel data op. Die data kunnen vervolgens die gecombineerd worden met andere databronnen. Analyse daarvan kan bruikbare informatie en inzichten opleveren die ons kan helpen bij de uitvoering van ons werk.
Pagina 13 van 39
Begroting 2024 OD NHN
Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? De procedures rond adviezen, meldingen en vergunningaanvragen zijn vooral vraaggestuurd. De OD NHN wordt gevoed door (economische) ontwikkelingen in de markt. Initiatieven van burgers en bedrijven én de ambities van onze eigenaren/opdrachtgevers bepalen de werkvoorraad. Waar de afgelopen jaren in het teken stonden van het inrichten van de organisatie op de komst van de Omgevingswet, staat 2024 in het teken van het verrichten van die werkzaamheden onder de Omgevingswet. De OD NHN stelt dan ook tot doel dat vergunningaanvragen en meldingen binnen de nieuwe termijnen worden afgehandeld. Veel zal daarbij afhangen van de juistheid en volledigheid aan de voorkant van het proces. Het is daarom van groot belang dat de OD NHN vooraf door initiatiefnemers en partners voldoende bij het proces betrokken is. Dit beschouwt de OD NHN nadrukkelijk als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van opdrachtgevers, de initiatiefnemers en de OD NHN. Alleen dan wordt op alle gevraagde procedures tijdig beschikt en wordt op adviesvragen juist en volledig geadviseerd. De OD NHN werkt (grotendeels) met zichzelf organiserende teams. Binnen die teams vinden technische overleggen op inhoud plaats waarin kennis wordt gedeeld en waarin wordt geanticipeerd op veranderende wetgeving, zoals het werken onder de Omgevingswet.
De producten worden via vastgelegde procedures geleverd. 2.1.3
Normering Geluid en bodem
Wat wil de OD NHN bereiken? Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet krijgen gemeenten extra taken en verantwoordelijkheden als het gaat om de normering van geluid. Het betreft drie taken waar rekening mee moet worden gehouden voor het reserveren van (extra) middelen:
•
Onder de Omgevingswet verandert de rekensystematiek voor gezoneerde industrieterreinen. De OD NHN kan dit voor gemeenten als extra taak uitvoeren;
•
Onder de Omgevingswet zijn gemeenten verplicht om uiterlijk op 1 juli 2023 de basisgeluidemissie (BGE) voor de gemeentelijke wegen met meer dan 4.500 motorvoertuigen per etmaal vast te stellen. Deze basisgeluidemissie moet daarnaast elke vijf jaar gemonitord worden. Ook hiervoor zullen gemeenten middelen moeten vrijmaken. De OD NHN kan dit samen met gemeenten uitvoeren als extra opdracht;
•
Gemeenten zullen onder de Omgevingswet geluidsnormen moeten opnemen in het Omgevingsplan.
Als omgevingsdienst beheren wij als plustaak de bodemkwaliteitskaarten en de nota bodembeheer voor onze opdrachtgevers. Daarnaast maken we deze inzichtelijk op onze website voor alle klanten zodat grondverzet in onze regio zo makkelijk mogelijk gemaakt wordt. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zullen er een aantal wijzigingen plaats moeten vinden om deze stukken Omgevingswetproof te maken. Op verzoek kan de omgevingsdienst de aangepaste rekensystematiek voor geluid op gezoneerde industrieterreinen als extra taak uitvoeren. De omgevingsdienst kan via een extra opdracht ook de basisgeluiddmisie voor de hierboven genoemde gemeentelijke wegen in beeld brengen. Als gemeenten voldoende budget ter beschikking stellen, kunnen wij de bodemkwaliteitskaarten en de nota bodembeheer, inclusief digitale ontsluiting voor hen actualiseren. 2.1.4
Bodembescherming
Wat wil de OD NHN bereiken? Met het reinigen van de verontreinigde ondergrond (bodem en grondwater) worden duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit gecreëerd. Het gaat hierbij om het voorkomen van nieuwe bodem- en grondwaterverontreinigingen en het saneren en/of beheren van de verontreinigde ondergrond. De
Pagina 14 van 39
Begroting 2024 OD NHN
ambitie is een duurzame bodemkwaliteit in Noord-Holland waarbij zich geen risico’s voordoen voor de gezondheid en het milieu, waaronder planten en dieren. De gemeenten zorgen voor het evenwichtig toedelen van functies aan locaties en stellen regels aan activiteiten over de wenselijke bodemkwaliteit. Het gaat hierbij om de chemische bodemkwaliteit, maar ook om thema’s als het verlies van organische stof of verzilting. Met de Omgevingswet hebben of gaan gemeenten in een samenhangende aanpak al deze aspecten integraal meenemen bij het opstellen van de omgevingsvisie en omgevingsplan. Bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet verschuift een groot deel van de provinciale bodemtaken, zoals deze nu onder de Wet bodembescherming (Wbb) vallen, naar de gemeenten. De inschatting van de provincie Noord-Holland is dat dit ongeveer 70-80 procent van de huidige provinciale taken omvat. Hierbij moet gedacht worden aan: calamiteiten op de bodem, waaronder drugsdumpingen, meldingen saneringen/ afgravingen, maatwerkvoorschriften Omgevingswet en controles Omgevingswet (nu nog Wet bodembescherming). De uitvoering van onder meer deze taken is en blijft een basistaak, uitgevoerd door de omgevingsdienst. Deze taakverschuiving betekent dat: -
gemeenten de opdrachtgever voor deze taken worden (mandaat en financiën);
-
gemeenten het beleidskader hiervoor vaststellen (ambitie, doelen).
Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? De omgevingsdienst blijft zorgdragen voor een kwalitatief goede uitvoering van deze taken.
2.1.5
Omgevingsadvies
Wat wil de OD NHN bereiken? De ontwikkeling van omgevingsvisies en omgevingsplannen vraagt in elke gemeente de komende jaren nog veel aandacht. Niet alleen het organiseren van burgerparticipatie wordt daarbij een expliciete uitdaging, maar ook de benodigde integrale inhoudelijke afwegingen worden van groter belang dan voorheen. De omgevingsdienst wil graag mogelijk maken dat haar kennis en kunde op het juiste moment beschikbaar is voor gemeentelijke ruimtelijke planvorming.
Pagina 15 van 39
Begroting 2024 OD NHN
Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Met het product de Omgevingsscan kunnen onze omgevingsadviseurs, als zij in een vroeg stadium worden betrokken bij bijvoorbeeld een gebiedsontwikkelingstraject, een omgevingsanalyse maken die specifieke aandachtspunten rondom milieu en natuur inzichtelijk maakt. Ook kunnen beelden en belemmeringen omgezet worden in kansen en geïntegreerd worden in overige opgaven. Voor 2024 is de verwachting dat gemeenten dit instrument gaan inzetten bij de voorbereiding van visies, plannen en projecten. Daarnaast is de omgevingsdienst gesprekspartner van overige partners, zoals provincie, GGD en de Veiligheidsregio. Deze samenwerking draagt bij aan één van de doelstellingen van de Omgevingswet: afstemming aan de voorkant voor het bewerkstelligen van integrale visie en besluitvorming. 2.1.6
Energie en circulair
Wat wil de OD NHN bereiken? Versnelling verduurzaming gebouwde omgeving Eind 2018 is landelijk het Klimaatakkoord gesloten met daarin de doelstellingen om in 2030 minimaal 49% CO2 reductie te realiseren, en in 2050 klimaatneutraal te zijn. Dat betekent dat de uitstoot van broeikasgassen de komende decennia sterk moet dalen. Als tussenstap naar klimaatneutraliteit heeft de EU haar ambitie voor 2030 opgevoerd: de emissies moeten tot en met dat jaar met minstens 55% naar beneden. De regering volgt dit en heeft hiervoor het programma ‘Versnelling verduurzaming gebouwde omgeving’ opgesteld. De huidige energiecrisis zorgt ervoor dat het halen van de doelstellingen meer prioriteit krijgt bij de lokale bestuurders. De energieprijzen zijn al maanden aanhoudend hoog waardoor steeds meer mensen moeite hebben de energierekening te betalen. Het is essentieel de vraag naar energie terug te dringen. Het programma ‘Versnelling verduurzaming gebouwde omgeving’, juni 2022, van de ministeries BZK en VROM, richt zich op spoedige opschaling van verduurzamingsmaatregelen in de bebouwde omgeving. Voor de uitvoering van deze programmalijnen heeft het Rijk geld beschikbaar tot 2030. Voor het uitvoeren van het Nationaal Isolatieprogramma moeten gemeenten in 2023 een aanvraag indienen om dit geld te ontvangen.
De doelstellingen uit het Klimaatakkoord hebben als gevolg dat er exponentieel meer duurzaamheidstaken bij de gemeenten en de regio worden belegd en het vraagt nieuwe manieren van intensieve samenwerking tussen overheden, netwerkbeheerders, inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners. Energiebesparing bij bedrijven De verduurzaming van het energiegebruik van industrie en dienstensector is een belangrijke pijler uit het Klimaatakkoord. Via verschillende sporen wordt ingezet op deze verduurzaming. Eén daarvan is het intensiveren van het toezicht op de wettelijke informatie- en energiebesparingsplicht (de zogenaamd Erkende Maatregelen Lijsten, EML-controles). De EMLcontroles maken al langer deel uit van de reguliere integrale controles die de OD NHN uitvoert in het kader van het Uitvoeringsprogramma. Om een versnelling aan de uitvoering van deze taken te geven zijn diverse subsidieregelingen in het leven geroepen: -
-
Provinciaal Energiebesparingsakkoord bedrijven Noord-Holland (EBA): Dit betreft een akkoord tussen de provincie Noord-Holland en de Noord-Hollandse gemeenten. Aan het akkoord is een subsidieregeling gekoppeld van de provincie. Het akkoord is gesloten voor de periode 2022 – 2025 met de mogelijkheid tot verlenging tot 2030. De gemeenten hebben het grootste deel van de uitvoering van deze stimuleringsregeling bij de OD NHN belegd. Er zijn geen specifieke eisen aan de uitvoering gegeven. Specifieke Uitkering Toezicht en Handhaving energiebesparing (SPUK the): Dit betreft een subsidieregeling vanuit het Rijk en is van toepassing voor de periode 2022 – 2025. De taken mogen alleen worden uitgevoerd door eigen personeel van de OD NHN.
Pagina 16 van 39
Begroting 2024 OD NHN
Naast de verplichte energiebesparing uit de milieuwetgeving zijn er diverse andere verplichtingen rond een duurzamer energiegebruik. Voorbeelden zijn de Keuringsverplichting Klimaatinstallaties (>70kW) en de Rapportageplicht vervoer (voor bedrijven > 100 medewerkers). Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? De OD NHN vervult taken binnen de energietransitie en de circulaire transitie op drie niveaus:
• lokaal: door mee te denken en mee te werken bij het ontwikkelen van kaders en visie in beleidsondersteuning en uitvoering;
• regionaal: door verbinder en coördinator te zijn, zoals bij de meerjarenaanpak verduurzaming
bedrijventerreinen, de bestaande particuliere woningbouw en door inbreng van expertise bij de uitwerking van de zogenaamde zoekgebieden voor de RES NHN (NHN, regionaal en lokaal);
• bovenregionaal: door expertsessies te organiseren , door partijen te verbinden en door projecten op NHN-niveau te organiseren, zoals aardgasvrij NHN.
• Planmatig worden controles energiebesparing bij bedrijven uitgevoerd. Indien blijkt dat de
bedrijven niet de vereiste maatregelen hebben getroffen om energie te besparen, wordt op handhaving ingezet.
Binnen de energietransitie, waaronder ook de uitvoering van de Regionale Energietransitie NoordHolland- Noord, speelt de robuustheid van het energienet een cruciale rol. In Noord-Holland is in 2022 de Taskforce Energie-infrastructuur van start gegaan. De Taskforce pakt gezamenlijk het volgelopen elektriciteitsnet aan. De OD NHN faciliteert de partijen binnen de Taskforce door vroegtijdig betrokken te zijn bij vergunningstrajecten en benodigde advisering voor de omgevingsplannen. Een circulaire economie kan niet zonder ketensamenwerking. Alle schakels in de keten zijn samen verantwoordelijk voor het behoud van de grondstoffen in de eigen keten. De OD NHN zal daarom naast de reguliere controles ook inzetten op ketentoezicht. Daarnaast blijft de OD NHN samen met partners ketensamenwerking stimuleren, onder andere vanuit de Actieagenda Circulair Westfriesland 2023 – 2026.
Pagina 17 van 39
Begroting 2024 OD NHN
2.1.7
Ondermijning
Wat wil de OD NHN bereiken? Het tegengaan van ondermijning en milieucriminaliteit Ondermijning is een relatief begrip en behelst verschillende onderwerpen. Toch is ongeveer 90% druggerelateerd, te onderscheiden in productie, opslag of afval van hennep, synthetische drugs, cocaïne en heroïne. Het ministerie van Justitie & Veiligheid heeft opdracht gegeven om het Landelijke Informatie en Expertise Centrum (LIEC) op te richten, met daarnaast diverse regionale informatie en expertise centra (RIEC). Zij staan aan het hoofd om ondermijning/ milieucriminaliteit tegen te gaan en de regie te voeren. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? Samen met handhavingspartners zoals gemeenten, provincie, politie, waterschappen en anderen draagt de OD NHN bij met de uitvoering van zijn taken, en met het opstellen van interventiestrategieën, convenanten en het delen van informatie. Ook ondersteunt de OD NHN gemeenten bij het uitvoeren van gerichte controles bij individuele bedrijven en bedrijfsterreinen. 2.1.8
Natuurbescherming (gemeentelijke advisering)
Wat wil de OD NHN bereiken? Door het op een adequate, professionele en transparante wijze adviseren aan gemeenten over groene wetgeving draagt de OD NHN bij aan: •
het beschermen en ontwikkelen van de natuur.
•
het behouden en herstellen van de biologische diversiteit;
•
het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de natuur ter vervulling van (maatschappelijke) functies, en
•
het verzekeren van een samenhangend beleid gericht op het behoud en beheer van waardevolle natuur(gebieden).
Pagina 18 van 39
Begroting 2024 OD NHN
Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? De OD NHN geeft in het kader van de Omgevingswet, Flora en Fauna-activiteiten en Natura 2000activiteiten (voorheen de Wet natuurbescherming). Gebiedsbescherming van Natura 2000gebieden (hieronder valt ook stikstof). De initiatieven waarover geadviseerd wordt, hebben betrekking op binnenplanse- en buitenplanse omgevingsplanactiviteiten, zoals slopen, bouwen, aanleggen en kappen, maar ook het toestaan van evenementen. Hierbij worden de relevante onderdelen uit de Omgevingsverordening, het Omgevingsplan en het gemeentelijk beleid betrokken. Belangrijke onderdelen zijn: •
Gebiedsbescherming van Natura 2000-gebieden (hieronder valt ook stikstof).
•
Soortenbescherming waaronder ruimtelijke ingrepen en bestendig beheer.
•
Houtopstanden
•
Natuur Netwerk Nederland
•
Habitat voor weidevogels als onderdeel van het Bijzonder Provinciaal Landschap
Het uitgangspunt is dat burgers en bedrijven makkelijk en snel weten of een activiteit mogelijk schade kan toebrengen aan de natuur en of de activiteit kan worden toegestaan. Hiervoor is het essentieel dat de OD NHN zo vroeg mogelijk in het proces betrokken wordt. Door het ontwikkelen van een programma, zoals een SoortenManagementPlan (SMP) kan hier vorm aan gegeven worden. De afgelopen jaren is gebleken dat deelnemende gemeenten over de jaren fluctuerende aantallen in de begroting opnemen voor de advisering rondom natuur. Vaak nemen zij meer adviezen af dan vooraf is begroot. De OD NHN is blij dat zij in stelling worden gebracht om met hun kennis de gemeenten te ondersteunen. Dit heeft echter als consequentie dat de benodigde capaciteit niet tijdig en structureel aangetrokken kan worden. Hierdoor kan de OD NHN niet altijd (tijdig) voldoen aan de vraag en is de werkdruk onacceptabel hoog. Verduurzaming en Natuur De OD NHN wil een belangrijke bijdrage leveren aan het maatschappelijk vraagstuk over hoe om te gaan met de verduurzamingsopgave in combinatie met natuurbescherming. Door het maken van de juiste keuzes en het nemen van maatregelen blijven de woningen en de omgeving geschikt voor alle bewoners zowel burgers als ‘inwonende’ dieren. De OD NHN blijft de gemeenten en hun inwoners actief informeren zodat klimaat- en natuurdoelstellingen in samenhang worden opgepakt.
Pagina 19 van 39
Begroting 2024 OD NHN
PROGRAMMA VTH-PLUSTAKEN 2.1.9
Natuurbescherming (Provinciale taak/VTH-plus)
Wat wil de OD NHN bereiken? Door het op een adequate, professionele en transparante wijze uitvoeren van het vergunningenproces, het adequaat uitvoeren van toezicht en handhaving en het afhandelen van klachten van de groene wetgeving draagt de OD NHN bij aan: •
het beschermen en ontwikkelen van de natuur, mede vanwege de intrinsieke waarde en het behouden en herstellen van de biologische diversiteit;
•
het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de natuur ter vervulling van maatschappelijke functies, en
•
het verzekeren van een samenhangend beleid gericht op het behoud en beheer van waardevolle landschappen, vanwege hun bijdrage aan de biologische diversiteit en hun cultuurhistorische betekenis, alsook ter vervulling van maatschappelijke functies.
Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? De OD NHN voert onder de Omgevingswet (voorheen de Wet natuurbescherming), de Omgevingsverordening en de Natuurschoonwet de volgende taken uit: verlenen van vergunningen, het geven van advies met instemming (voorheen VVGB), het afhandelen van meldingen, het geven van advies en het beantwoorden van vragen, het toepassen van toezicht en handhaving, het afhandelen van klachten en het behandelen van handhavingsverzoeken. Dit in relatie tot: •
Gebiedsbescherming van Natura 2000-gebieden (hieronder valt ook stikstof).
•
Soortenbescherming waaronder ruimtelijke ingrepen, bestendig beheer, populatiebeheer en schadebestrijding, opvang wilde inheemse diersoorten, onderzoek en educatie en/of tijdelijke natuur.
•
Houtopstanden (meldingen, wachtverplichting en compensatie).
•
Beheerplannen Natura 2000-gebieden, faunabeheerplannen en kennisdocumenten.
•
Vrijstellingen, opdrachten of het sluiten van de jacht.
•
De Natuurschoonwet aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
•
Stiltegebieden.
Omgevingswet Natuurbescherming is onderdeel van de omgevingswet. Aanvragen kunnen zowel deel uitmaken van een meervoudige aanvraag als separaat worden ingediend. Het is van belang dat de OD NHN tijdig betrokken is bij initiatieven, termijnen worden korter en participatie krijgt een belangrijkere rol. Het vooroverleg krijgt een prominente rol zodat aanvragen soepeler doorlopen worden, dit zorgt voor een toename van de in te zetten uren aan de voorkant van het proces. Hiervoor geldt dat dit nadrukkelijk de gezamenlijke verantwoordelijkheid van opdrachtgever, initiatiefnemers en opdrachtnemer is. Stikstofbeleid Ook in 2024 zal veel tijd besteed worden aan het vertalen van het stikstofbeleid naar de praktijk. Dit heeft landelijk prioriteit en hangt onder andere samen met het vaststellen van het Landelijk en Provinciaal Programma Landelijk Gebied. SMP De ontwikkeling van het Soorten Management Plan (SMP) zal verder vormgegeven worden in 2024. De huidige gedachte is om de benodigde middelen in een extra opdracht vast te leggen. PAS-melders
Pagina 20 van 39
Begroting 2024 OD NHN
Het project PAS wat zich richt op de legalisatie van de PAS-melders, is door landelijke ontwikkelingen nog niet afgerond. Data gedreven werken Data gedreven werken is werken op basis van feiten uit de samenleving, die verzameld worden in de vorm van data, geanalyseerd worden naar informatie, samen met domeinkennis op de juist manier geïnterpreteerd worden naar bruikbare inzichten, en om op basis van deze inzichten een zo geïnformeerd mogelijk besluit te nemen wat een hogere waarde geeft voor de samenleving. De OD NHN heeft en bouwt heel veel data op dat gecombineerd met overige databronnen door middel van analyse kan worden omgezet in bruikbare informatie. Afstemming beleid en uitvoering Om beleid en uitvoering goed op elkaar af te stemmen is er regelmatig overleg tussen de provincie Noord-Holland (PNH) en de OD NHN. Daarnaast bespreekt de OD NHN aandachts-en risicodossiers met de gedeputeerde die natuur in de portefeuille heeft. Tevens sluiten we aan bij landelijke en regionale inhoudelijke overleggen, hebben we overleg met onze collega-OD’s en met andere provincies.
2.1.10 Zwemwaterveiligheid (Provinciale taak/VTH-plus) Wat wil de OD NHN bereiken? De OD NHN zorgt ervoor dat de zwem- en badinrichtingen een veilige en hygiënische omgeving zijn voor alle gebruikers en dat deze locaties voldoen aan de Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen (Whvbz).
Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? De OD NHN voert de volgende taken uit: •
beoordelen meldingen Whvbz;
•
aangevraagde ontheffingen afhandelen op het gebied van de Whvbz;
Pagina 21 van 39
Begroting 2024 OD NHN
•
houden van toezicht en het uitvoeren van handhaving;
•
afhandelen van klachten.
•
24-uurs bereikbaarheid zwemwater bij calamiteiten: het voorkomen van onveilige situaties.
In een OD-breed, multidisciplinair samengesteld team vindt overleg plaats waarin kennis wordt gedeeld, nieuwe en gewijzigde wetgeving wordt besproken en op consequenties voor de producten wordt beoordeeld.
2.1.11 Bodembeheer (Provinciale taak/VTH-plus) Wat wil de OD NHN bereiken? Ook onder de Omgevingswet blijft een deel van de bodemtaken bij provincie Noord-Holland. Dit gaat namelijk vallen onder het overgangsrecht. In het overgangsrecht worden aanvragen afgehandeld conform de Wet bodembescherming. Hier moet onder meer gedacht worden aan het afronden van procedures die gestart zijn voordat de Omgevingswet in werking treedt, spoedlocaties en nazorglocaties. Ook blijft de provincie onder de Omgevingswet verantwoordelijk voor het diepere grondwater. Wat gaat de OD NHN daarvoor doen? De omgevingsdienst blijft deze taken op hetzelfde kwaliteitsniveau uitvoeren.
Pagina 22 van 39
Begroting 2024 OD NHN
2.2 Wat gaat het kosten 2.2.1
Overzicht totale baten en lasten 2024
Begroting
BATEN 2024
LASTEN 2024
SALDO 2024
Programma 1 Milieutaken
18.603
13.731
4.872
Programma 2 VTH plustaken
9.074
6.672
2.402
Programma 3 Overhead
15
7.165
-7.150
Onvoorzien Milieutaken
-
60
-60
Onvoorzien VTH plustaken
-
64
-64
Treasury
-
-
-
Vpb (vrijgesteld)
-
-
-
Algemene dekkingsmiddelen
-
-
-
Saldo van baten en lasten
27.692
27.692
-
-
-
-
27.692
27.692
-
mutaties reserves per programma
Resultaat
In hoofdstuk 4 (financiële begroting) wordt een nadere toelichting gegeven op de totstandkoming van de bedragen.
2.2.2 Overhead De overhead is 28% van de totale lasten. Zowel het programma Milieutaken als VTH-plustaken draagt bij aan het programma Overhead. In onderstaande tabel wordt inzicht gegeven in de kosten die onderdeel uitmaken van het programma Overhead.
OD NHN Overhead per discipline
Begroting 2024
% t.o.v. de totale begrote lasten
1
Personele overhead
4.660
65%
2
Informatievoorziening en automatisering
1.670
23%
3
Facilitaire zaken en huisvesting
835
12%
7.165
100%
Voor een toelichting op de werkzaamheden van het programma Overhead wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
Pagina 23 van 39
Begroting 2024 OD NHN
3 PARAGRAFEN 3.1 Paragraaf Bedrijfsvoering 3.1.1 Algemeen De OD NHN is een professionele opdrachtnemer die op een effectieve manier uitvoering geeft aan de toevertrouwde taken op het gebied van de fysieke leefomgeving in Noord-Holland Noord en de gehele provincie. Dit doet de OD NHN door producten en diensten te leveren die aansluiten op de wensen van klanten. Hierbij verzorgen de afdelingen Bedrijfsvoering en Concernstaf de gewenste ondersteuning. 3.1.2 Personeel De krapte op de arbeidsmarkt blijft een aandachtspunt en het lukt nog onvoldoende om gekwalificeerd personeel aan de OD NHN te binden. Het investeren in jonge mensen/schoolverlaters blijft ook dit jaar een actueel thema. Door middel van scholing en opleiding, gecombineerd met kennisdeling vanuit onze eigen medewerkers, worden vacatures opgevuld. Niet alleen het binnenhalen van nieuwe medewerkers is een uitdaging, maar ook het behoud van het huidige personeelsbestand vraagt de nodige aandacht. De OD NHN streeft naar duurzame inzetbare medewerkers. Het bedrijfssoftwaresysteem (AFAS) wordt verder uitgerold wat bijdraagt aan E-HRM en aan onze snel veranderende digitaliseringsprocessen. Daarnaast is er blijvende aandacht voor verzuim en vitaliteit binnen de OD NHN. 3.1.3 Automatisering In 2024 werkt de OD NHN aan het verder optimaliseren van de moderne werkplek.
Het gebruik van Teams en SharePoint wordt verder uitgerold en daarmee zal de vindbaarheid en efficiëntie van documenten toenemen, evenals het gemak om digitaal samen te werken. Het doel is een werkplek te hebben en te houden die past bij de organisatie en de wereld om ons heen. Uitgangspunt is dat veiligheid en gebruiksgemak hoge prioriteit heeft. De ontwikkelingen op de werkplek en alles wat hieraan verbonden zit is een continu proces. Met de komst van de Omgevingswet is het uitermate belangrijk dat de werkplek faciliteert in de behoefte van medewerkers en verplichtingen vanuit de wet. In 2024 vinden ook de reguliere vervangingsinvesteringen plaats rondom de werkplek van de medewerkers. Denk hierbij aan vervanging van laptops en mobiele telefoons. Het belang van het hebben van goede dashboards met de juiste (stuur)informatie wordt steeds belangrijker. Vanuit het MP ICT zal hier extra inzet op plaatsvinden waarbij gekeken zal worden naar de datakwaliteit en de ontsluiting hiervan naar de interne organisatie. Maar wellicht ook naar onze deelnemers. Om dit te bewerkstelligen kijken we kritisch naar het DIV-proces. Waar een proces geautomatiseerd en/of gerobotiseerd kan worden, wordt dit gedaan. Per 1-1-2024 gaat de OD NHN live met het nieuwe bedrijfsinformatiesysteem (AFAS). Deze (her)inrichting geeft ons de mogelijkheid om o.a.
het instroom-, uitstroom en doorstroomproces te versimpelen als ook te versnellen. Denk bijvoorbeeld aan het automatisch toekennen van de juiste rechten maar ook het intrekken hiervan. Dit laatste is voor de OD NHN belangrijk om te blijven voldoen aan wet- en regelgeving. 3.1.4 Huisvesting / Facilitair Er wordt ingezet op het verder verduurzamen van het kantoorpand van de OD NHN. Hierbij wordt bijvoorbeeld naar de mogelijkheden gekeken om zonnepanelen op het dak te plaatsen. Daarnaast loopt het project Duurzame Mobiliteit. Een van de doelen van dit project is het vervangen van het fossiele wagenpark van de OD NHN. Dit betekent dat alle bedrijfswagens zullen worden vervangen door een elektrische variant behalve in die gevallen waar dat niet mogelijk is in verband met het uitvoeren van de werkzaamheden. Verder zal in het kader van het hybride werken de inrichting van het kantoorpand van de OD NHN worden aangepakt. Hierbij zal onder andere meer aandacht zijn voor het ontmoeten en samenwerken. Tot slot zullen in 2024 reguliere vervangen plaatsvinden op het gebied van bureaustoelen, bureaus en keukeninrichting.
Pagina 24 van 39
Begroting 2024 OD NHN
3.2 Paragraaf weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is te definiëren als het vermogen om niet-structurele financiële risico’s op te kunnen vangen ten einde de taken van de organisatie te kunnen voortzetten. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de organisatie. In de gemeenschappelijke regeling is opgenomen dat de deelnemende gemeenten en de provincie, na besluit van het algemeen bestuur, uiteindelijk bijdragen in een eventueel exploitatietekort van de OD NHN. De deelnemers zijn verantwoordelijk voor de continuïteit en zij staan garant dat de OD NHN over voldoende middelen beschikt om aan al zijn verplichtingen tegenover derden te kunnen voldoen. Daarmee is de continuïteit van de organisatie gewaarborgd en vormen zij feitelijk de (structurele) weerstandscapaciteit.
3.2.1 Beschikbare weerstandscapaciteit De weerstandcapaciteit bestaat uit een incidenteel en een structureel deel. De incidentele weerstandcapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden om de onverwachte niet-begrote lasten de dekken, zonder dat dit invloed heeft op de OD NHN. De middelen van de incidentele weerstandcapaciteit bestaat uit het vrij inzetbare deel van de reserves en de post onvoorzien. De deelnemende gemeenten hebben met de notitie ‘Uitgangspunten gemeenschappelijke regelingen’ als richtlijn bepaald dat de algemene reserve niet groter mag zijn dan 2,5% van de lasten. Ultimo 2022 is de stand van de algemene reserve € 339.481. Hierbij is geen rekening gehouden met de bestemming van het rekeningresultaat 2022. Weerstandscapaciteit
2024
2025
2026
2027
Algemene Reserve
339
339
339
339
Post Onvoorzien Milieutaken
60
60
60
60
Post Onvoorzien VTH plustaken
64
64
64
64
463
463
463
463
Totaal
3.2.2 Bestaande risico’s Een risico is een onzekere gebeurtenis waaruit financiële gevolgen kunnen vloeien, maar waarbij niet duidelijk is of de gebeurtenis gaat gebeuren en hoe groot de financiële gevolgen zullen zijn. Op het moment dat de financiële gevolgen inzichtelijk zijn, worden deze gedekt in de begroting. De volgende risico’s worden onderkend (opsomming is niet limitatief): RISICO’S Nr Risico
Effect
E/I
Kans
Impact (x 1.000)
Weerstandscapaciteit (x 1.000) 250
1 Claims
exploitatienadeel
E
0,5
500
2 Datalek van geregistreerde gegevens
exploitatienadeel
E
0,1
800
80
3 Aanbestedingsrisico's
exploitatienadeel
E
0,5
250
125
Projecten ten lasten van het rekeningresultaat
exploitatienadeel
E
0,5
100
50
5 Implementatie Omgevingswet
exploitatienadeel
E
4
Totaal
505
De benodigde weerstandcapaciteit per risico wordt bepaald door de vermenigvuldiging van de kans maal de financiële impact.
Pagina 25 van 39
Begroting 2024 OD NHN
1. Claims Claims kunnen ontstaan door verwijtbaar handelen. Onderliggende oorzaken kunnen verkorting van de proceduretijd in het kader van de Omgevingswet, het stijgend aantal Woo- en handhavingsverzoeken en claims (niet zijn de boetes, zoals opgenomen bij 2) n.a.v. datalekken. 2. Datalek van geregistreerde gegevens De maximale boete kan 4% van de jaaromzet bedragen. 3. Aanbestedingsrisico’s De komende periodes zijn er diverse Europese aanbestedingen. Aanbesteden biedt in beginsel optimale mogelijkheden om de beste prijs-kwaliteitverhouding te behalen. Het opnieuw aanbesteden brengt echter ook financiële risico’s met zich mee. 4. Projecten ten laste van het rekeningresultaat In de financiële uitgangspunten gemeenschappelijke regelingen (FUGR) staat vermeld dat begrotingswijzigingen (tussentijdse vraag om extra financiële middelen) niet wenselijk zijn. In het project ‘Een sterker fundament’ is daardoor opgenomen dat de eventuele extra kosten in de exploitatie worden verwerkt en invloed hebben op het rekeningresultaat. 5. Implementatie Omgevingswet De OD NHN werkt vanaf 2024 volgens de Omgevingswet; de procedures, de kaders waaraan vergunningaanvragen worden getoetst en de regels waarop wordt toegezien, zijn anders dan in 2023. De medewerkers moeten zich de nieuwe procedures en werkwijzen eigenmaken. Dit kost inwerktijd.
Dit kan ertoe leiden dat voor het uitvoeren van de bepaalde werkzaamheden tijdelijk meer uren nodig zijn.
3.2.3 Benodigde weerstandscapaciteit Uit het totaal overzicht van risico’s blijkt dat de benodigde weerstandcapaciteit 2024 uitkomt op € 505.000. De ratio beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld benodigde weerstandscapaciteit is 455/505 * 100% = 90%. Daarmee is dit matig om de bestaande risico’s te dekken. Weerstandsnorm Waarderingscijfers
Ratio
Betekenis
A
>2.0
uitstekend
B
1.4-2.0
ruim voldoende
C
1.0-1.4
voldoende
D
0.8-1.0
matig
E
0.6-0.8
onvoldoende
F
<0.6
ruim onvoldoende
Daar staat tegenover dat de deelnemers garant staan dat de OD NHN over voldoende middelen beschikt om aan al zijn verplichtingen tegenover derden te kunnen voldoen.
3.2.4 Kengetallen financiële positie Gezien het stijgende belang van toekomstbestendigheid van lokale overheden moet in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een verplichte basis set van vijf financiële kengetallen opgenomen worden. Het opnemen van kengetallen past in het streven naar meer transparantie en inzicht in de financiële positie. Voor de OD NHN waren de volgende vier kengetallen van toepassing: a. Netto schuldquote: geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen; b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen;
Pagina 26 van 39
Begroting 2024 OD NHN
c. Solvabiliteitsratio: dit is de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen. Deze geeft inzicht in de mate waarin de organisatie in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen (eigen vermogen als percentage van het totale balanstotaal); d. Structurele exploitatieruimte: saldo van de structurele baten en lasten en saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten, uitgedrukt als percentage. Dit is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte er is om de eigen lasten te kunnen dragen. Verloop van de kengetallen % Jaarrekening 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Ratio
Ratio
Ratio
Ratio
Ratio
Ratio
-17,75
-13,30
-14,68
-15,11
-15,40
-16,05
-17,75
-13,30
-14,68
-15,11
-15,40
-16,05
C Solvabiliteitsratio
46,84
36,39
36,39
36,39
36,39
36,39
D Structurele exploitatieruimte
1,90
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
Kengetallen
A Netto schuldquote B
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
Toelichting kengetallen a. Netto schuldquote: Een ratio van 1 of lager wordt gekwalificeerd als voldoende. Meerjarig voldoet de OD NHN aan deze norm; b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: Deze is gelijk aan het kengetal voor de netto schuldquote. Bij de OD NHN is geen sprake van verstrekte leningen; c. Solvabiliteitsratio: Een hoge ratio betekent dat de organisatie relatief veel eigen vermogen heeft en goed in staat is om aan de financiële verplichtingen te voldoen. Met een percentage tussen de 20% en 50% valt de OD NHN in de neutrale categorie. In de begroting is rekening gehouden met een algemene reserve van maximaal 2,5% van de exploitatielasten. Deze reservepositie is relatief laag ten opzichte van de financiële verplichtingen. De neutrale categorie wordt gehaald door de tijdelijke bestemmingsreserves en het ontbreken van lopende geldleningen. d. Structurele exploitatieruimte: De OD NHN heeft voldoende structurele baten om de structurele lasten te dekken. Hoe hoger het percentage hoe beter. Op basis van de bovengenoemde kengetallen kan geconcludeerd worden dat de financiële positie van de OD NHN goed is.
Pagina 27 van 39
Begroting 2024 OD NHN
3.3 Paragraaf financiering Deze paragraaf moet volgens artikel 13 van de BBV in ieder geval de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille bevatten en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. Op 9 maart 2022 is de laatste versie van het treasurystatuut vastgesteld. De belangrijkste punten uit dit statuut zijn: -
Aantrekken van langlopende geldleningen geschiedt door een offerte aan te vragen.
-
Uitzettingen van tijdelijke overtollige financiële middelen vindt uitsluitend plaats bij het Agentschap van de Generale Thesaurie van het Ministerie van Financiën.
3.3.1 Marktonwikkeling en rentevisie De OD NHN heeft een rekening-courantfaciliteit bij de BNG, ter grootte van € 500.000. Het afgelopen jaar is hiervan geen gebruik gemaakt. Op dit moment is er geen financieringsbehoefte anders dan de vooruit ontvangen lumpsumbijdrage van de deelnemers. Ook wordt er geen rente toegerekend binnen de begroting.