2023-05-29 Beantw vragen SP Bloemenbuurt

Technische vragen aan burgemeester en wethouders Fractie

SP

Opsteller

Margreet Keesman

Commissie

Gecombineerde commissie 5 juni 2023

Onderwerp

Beginselmedewerking herstructurering Bloemenbuurt

Agendapunt

6

Datum aanvraag

29 mei 2023

Inleiding: Over de gevolgde procedure heeft de fractie van de SP de volgende vragen. U geeft aan dat wij als raad uitsluitend moeten toetsen of er sprake is van goede ruimtelijke ordening Als volksvertegenwoordigers zijn wij ook gehouden om te toetsen hoe de procedures zijn verlopen en of sloop/nieuwbouw gerechtvaardigd is. Temeer daar er van de gemeente ook een fikse financiële bijdrage wordt gevraagd. De woonbond schrijft hierover: In actie komen tegen sloop | woonbond.nl Zie met name de paragrafen gemeente en politiek.

Gezien het grote aantal vragen is onder de vragen meteen het antwoord gezet. Er waren 2 vragen met punt 12, dat is nu correct doorgenummerd. Voordat wij de vragen behandelen merken wij het volgende op. Een deel van de gestelde vragen raken aan de taken en verantwoordelijkheden van toezichthouders. Voor de volledigheid geven wij mee dat de gemeente geen toezichthouder is van Welwonen. Daar zijn de Autoriteit Wonen (Aw) als externe toezichthouder en de raad van commissarissen (RvC) als interne toezichthouder voor verantwoordelijk. De RvC houdt toezicht op het beleid van de bestuurder, de realisatie van de strategische doelstellingen van de corporatie en de wijze waarop het bestuur het beleid uitvoert. De Aw controleert de woningcorporatie en is bevoegd sancties op te leggen of maatregelen te treffen wanneer zij daar aanleiding toe ziet. Aanvullend wordt een corporatie jaarlijks gecontroleerd door een onafhankelijke accountant of zij conform de wet handelt. Daarnaast vervult de Huurders Advies Raad Enkhuizen (HAR-E) nog een rol bij de beoordeling van dit soort plannen als vertegenwoordiger van de huurders van Stichting Woondiensten Enkhuizen (Welwonen).

Het college heeft, gezien het bovenstaande, er daarom voor gekozen Welwonen te vragen of er met betrekking tot de Bloemenbuurt een interventie is geweest door de externe of interne toezichthouder met betrekking tot dit project tot het treffen van maatregelen. Welwonen heeft daarop aangegeven dat dit niet het geval is. Welwonen meldde daarbij dat zowel de externe toezichthouder als de interne toezichthouder in de afgelopen jaren van de (rechtsvoorganger van) HvB een klacht hebben ontvangen over (het proces van) de wijkvernieuwing Bloemenbuurt. Zowel de Autoriteit wonen als de Raad van

Commissarissen hebben na onderzoek geconcludeerd dat er geen aanleiding was opvolging te geven aan de klacht of om maatregelen te treffen. Een deel van de gestelde vragen betreffen aspecten waarvan Welwonen initiator is en beschikt dan ook over die specifieke informatie. Om zo volledig mogelijk de vragen te beantwoorden zijn een aantal vragen voorgelegd aan Welwonen. In de beantwoording is dat aangegeven. Vragen: Noodzaak tot sloop Vraag 1. Het oordeel van de heer F. de Zeeuw is gebaseerd op de notitie van de directeur-bestuurder van WW voor de RvC vergadering van 9 november 2022. Kunnen wij deze notitie ook inzien? Antwoord: Wij hebben deze vraag voorgelegd aan Welwonen. Zij geeft aan de notitie niet vrij te geven omdat die van de interne besluitvorming van Welwonen is. Vraag 2. Is er een bouwtechnisch rapport opgemaakt over de staat van de te slopen woningen en zo ja, kunnen wij dat inzien? Antwoord: Wij hebben deze vraag voorgelegd aan Welwonen. Zij geeft het volgende antwoord: De bouwkundige staat is in volledige openbaarheid samen met de bewoners geanalyseerd. Dit heeft, mede met de kennis en ervaring van de medewerkers van Welwonen op dit gebied geleid tot het sloopbesluit. Vraag 3. WelWonen heeft een eigen verantwoordelijkheid bij het maken van beleid. De corporatie dient dit beleid uit te voeren binnen de kaders van de Woningwet.

De gemeente heeft hierin een toetsende rol. Heeft de gemeente getoetst of de sloop/renovatieplannen voor de nieuwe fasen 24 en de bewonersparticipatie conform de WOHV (wet op het overleg huurders verhuurder) heeft plaatsgevonden? Antwoord: Van renovatie is in het voorliggende principeverzoek geen sprake. Met uw vraag richt u zich kennelijk op de zogeheten draagvlakmeting. Zoals is toegelicht in het raadsvoorstel onder ‘Draagvlak’ is een draagvlakmeting niet vereist. Een draagvlakmeting is wel vereist als het plan bestaat uit de herbouw van exact dezelfde woningen, op dezelfde plek. Welwonen heeft vanaf het begin de bewoners betrokken om de plannen te vormen. Zoals in het raadsvoorstel staat betuigt de HAR-E adhesie aan het plan en de recent opgerichte Huurders Vereniging de Bloemenbuurt geeft de voorkeur aan het renoveren van de woningen. Opgemerkt zij dat de HvB recent een verzoek heeft gedaan bij Welwonen om erkenning als huurdersbelangenorganisatie in het kader van de Wovh. HvB dient nog aan te tonen aan de Wovh te voldoen.

Vraag 4. Kunnen wij het advies van de Welstandscommissie over de sloop van de 94 woningen inzien? Antwoord: In de regel adviseert de welstandscommissie niet over sloopplannen. Impliciet met het plan voor de herstructurering. Het advies van de welstandscommissie treft u als bijlage aan bij deze brief. Bewonersparticipatie en draagvlakonderzoek Vraag 5. Er zijn diverse participatie avonden geweest met de bewoners. Kunt u aangeven waar de participatie uit bestond? Omdat de participatie door Welwonen is georganiseerd als initiatiefnemer is de vraag aan haar voorgelegd. Zij gaf het volgende antwoord: De participatie is opgedeeld in grofweg drie onderdelen. Allereerst is er samen met bewoners naar de huidige wijk en woningen gekeken (2017) om te beoordelen wat de knelpunten zijn, vervolgens is besloten om over te gaan tot sloop en is er samen gekeken naar de stedenbouwkundige invulling (2018). Tot slot is er ook op de architectonische invulling nog feedback gevraagd en ook naar aanleiding van deze gesprekken zijn aanpassingen gedaan.

Onderdeel 1: Inventariseren met de buurt Bevindingen van bewoners over technische staat van de woning In het participatieproces dat start in 2017 geven bewoners over de technische staat van hun woningen aan: - de technische kwaliteit van de woning is niet goed; - de bergingen zijn erg vochtig; - de woningen zijn (erg) gehorig; - de woningen zijn energetisch niet goed; - het comfortniveau van de woningen is laag; - ongedierte kruipt vanuit de kruipruimte de woning in; - houten vloeren buigen door; - sommige daken zijn slecht. Desgevraagd geven de aanwezigen dan ook in meerderheid aan dat zij noodzaak zien tot sloop en de aanwezigen reageren eveneens in meerderheid op de stelling dat slopen beter is dan renoveren. Deze en andere bevindingen worden gedeeld door Welwonen en Sacon (de door Welwonen ingeschakelde stedenbouwkundige) met de bewoners en vormen de basis voor het voorlopig stedenbouwkundig plan. Bevindingen van bewoners over de kwaliteit van de buurt In het participatieproces dat start in 2017 geven 25 bewoners over de kwaliteit van de buurt aan: -

het buurtgevoel is positief (mensen kennen elkaar); er is waardering voor het groene karakter van de buurt; de buurt kenmerkt zich door lage bouw; veiligheid in brede zin heeft aandacht (criminaliteit / vandalisme); de verkeersveiligheid is onvoldoende; er is sprake van parkeerproblematiek;

-

de kwaliteit van de bestrating is slecht; het onderhoud van de tuinen laat te wensen over

Hieronder de link met bron/meer informatie: https://www.welwonen.nu/media/1782/2017uitkomsten-wijkwandelingen-bloemenbuurt.pdf Onderdeel 2: Het stedenbouwkundig plan Op 6 februari en 13 maart 2018 wordt er voor het eerst gewerkt aan de stedenbouwkundige invulling van de Bloemenbuurt. Het is een sessie waarin bewoners met stickers en op schaal geprinte huizen zelf een stedenbouwkundige invulling kunnen maken. Er worden uiteindelijk acht plannen gemaakt. Hieronder de links met de nieuwsbrieven waarin een weergave van de sessies: https://www.welwonen.nu/media/1777/2018-02nieuwsbrief-bloemenbuurt-februari-2018.pdf https://www.welwonen.nu/media/1776/2018-03nieuwsbrief-bloemenbuurt-maart-2018.pdf https://www.welwonen.nu/media/1781/2018-03-bewonersplannen-bloemenbuurt.pdf Op 10 april 2018 zijn deze plannen verwerkt tot een voorlopig stedenbouwkundig ontwerp en wordt dit plan gepresenteerd aan de wijk. Hieronder de link naar de nieuwsbrief van toen waarin een weergave is te vinden. https://www.welwonen.nu/media/1774/nieuwsbrief-bloemenbuurt-april-2019.pdf Op 9 september wordt het definitieve stedenbouwkundige plan met de wijk gedeeld, ook wordt de eerste versie van de architectonische invulling getoond. Hieronder de links naar de media die toen daaraan is gewijd.

https://www.welwonen.nu/media/1819/20190909-verslag-bewonersavond-bloemenbuurt-1.pdf https://www.welwonen.nu/media/1778/sacon-presentatie-totstandkoming-stedenbouwkundigevisie-bloemenbuurt.pdf https://www.welwonen.nu/media/1779/2019-09kaw-presentatie-schetsontwerpenbloemenbuurt.pdf https://www.welwonen.nu/media/1774/nieuwsbrief-bloemenbuurt-april-2019.pdf Onderdeel 3: Inspraak op de architectonische invulling In het stedenbouwkundig plan zaten al een aantal zaken die aan de architect meegegeven zijn. In de presentatie op 9 september is ook ingesproken op een aantal keuzes van de architect. Hieronder de link naar het verslag: https://www.welwonen.nu/media/1819/20190909-verslag-bewonersavond-bloemenbuurt-1.pdf In de nieuwsbrief van april 2020 wordt teruggekoppeld welke opmerkingen hiervan verwerkt zijn in de plannen. Hieronder de link naar die nieuwsbrief: https://www.welwonen.nu/media/1772/2020-04-nieuwsbrief-bloemenbuurt.pdf Alle verslagen en presentaties zijn te vinden op de website van Welwonen https://www.welwonen.nu/over-ons/projecten/nieuwbouw/wijkvernieuwing-bloemenbuurt/

Vraag 6. In het raadsvoorstel wordt verwezen naar de website van Welwonen voor de verslagen van wijkwandelingen, buurtbijeenkomsten etc. Klopt het dat de bewoners van de woningen die nu gesloopt gaan worden 25 mei jl. voor het eerst een bewonersbijeenkomst hebben gehad over het feit dat hun woning op de nominatie staat om gesloopt te worden? Zo ja, wat is daarvan de reden? Zo nee, wanneer is eerder over de sloop van deze woningen met de bewoners op een bewonersavond gecommuniceerd? Wanneer zijn de bewoners daadwerkelijk over het sloopbesluit zijn geïnformeerd in de nieuwe fases 2-4? Antwoord: Deze vraag is voorgelegd aan Welwonen, zij antwoord: Al in de nieuwsbrief van februari 2018 (over de bewonersbijeenkomst op 6 februari) wordt duidelijk gecommuniceerd over de sloop van fase 2-4. Hieronder de link naar deze nieuwsbrief: https://www.welwonen.nu/media/1777/2018-02nieuwsbrief-bloemenbuurt-februari-2018.pdf Vraag 7. Er wordt gesproken over minnelijk overleg met de bewoners. Waaruit heeft dit minnelijk overleg bestaan? Antwoord: Met dat minnelijk overleg wordt bedoeld de individuele benadering van Welwonen in verband met de (op termijn) opzegging van het huurcontract en de zoektocht naar een vervangende sociale huurwoning. Welwonen streeft er naar de betrokkenen daarin zo goed mogelijk bij te staan. Vraag 8.

De wet verstaat onder renovatie “zowel sloop met vervangende nieuwbouw als gedeeltelijke vernieuwing door verandering of toevoeging”. Dit houdt in dat bij dit project er een draagvlakmeting gedaan moet worden waarbij de 70% regeling van toepassing is. Heeft de gemeente getoetst of deze draagvlakmeting is gedaan? En dan gaat om het de draagvlakmeting van de sloop van 94 woningen (fase 2-4) en niet van slotfase 3, die later als fase 1 wordt getypeerd, de sloop van de 20 Begoniastraatwoningen waarvoor nu 16 nieuwbouwwoningen zijn gebouwd. Antwoord: Deze vraag is voorgelegd aan Welwonen. Zij antwoord – zoals ook in het raadsvoorstel staat - : Er is geen sprake van ‘sloop met vervangende nieuwbouw’. Daar is alleen sprake van als de woning die gesloopt wordt op precies dezelfde plek wordt teruggebouwd. De voorgestelde stedenbouwkundige opzet voldoet hier niet aan oftewel de woningen komen niet exact terug op dezelfde plek. Daarom is er geen sprake van vervangende nieuwbouw en is in die zin geen draagvlakmeting vereist. Desalniettemin heeft Welwonen een uitgebreid participatietraject gevolgd. Formeel is de gemeente niet de partij om dit te toetsen. Betrokken bewoners kunnen desgewenst dit wel voorleggen aan de rechter.

Huurdersvertegenwoordiging Vraag 9. Er wordt gerefereerd aan de brede steun die de bewoners gaven aan sloop/nieuwbouwplannen in 2017/2018. Kunnen wij inzage krijgen in hoe deze brede steun is verkregen. Hoe groot was de brede steun. En waar is dit gedocumenteerd? Antwoord: Welwonen is de initiatiefnemer van de hele voorbereiding. Deze vraag is aan Welwonen voorgelegd. Zij geeft het volgende antwoord. Onderstaande links verwijzen naar documenten met de uitkomsten van de diverse participatiesessies. In deze sessies is samen met de bewoners van de wijk gewerkt aan het onderzoeken hoe de nieuwe wijk eruit moet zien. Ook is concreet de vraag over sloop gesteld (hoewel dit formeel niet nodig is, zie antwoord bij vraag 8). https://www.welwonen.nu/media/1780/2018-04voorlopig-ontwerp-stedenbouwkundige-visiebloemenbuurt.pdf https://www.welwonen.nu/media/1782/2017uitkomsten-wijkwandelingen-bloemenbuurt.pdf https://www.welwonen.nu/media/1777/2018-02nieuwsbrief-bloemenbuurt-februari-2018.pdf Vraag 10. Er zijn meerdere overleggen gevoerd met de HAR bij gebrek aan een bewonerscommissie.

Waar kunnen we de notulen, verslagen, statuten of reglement van de HAR (dus niet de HAR E) terugvinden? Hoe vaak is er overlegd met de HAR en waar kunnen wij zien hoe vaak de HAR heeft vergaderd om de input van de bewoners op te halen die zij vertegenwoordigden? Wat stond er in het reglement van de HAR (dus niet de HAR E) hierover? Antwoord: Zie antwoord bij vraag 12. Vraag 11. Wat is de reden waarom WelWonen de huurdersvereniging niet wilde erkennen? Is er wel overleg geweest en zijn daar notulen van? Antwoord: Zie antwoord bij vraag 12. Vraag 12. In de stukken van de visitatie van de Autoriteit Wonen staat: De HAR bestaat uit 3 leden die allen huurder van Woondiensten Enkhuizen zijn. Zij zijn betrokken bij de prestatieafspraken en beleidsmatige zaken zoals het huurbeleid en de uitwerking daarvan in de jaarlijkse huurverhoging. De HAR toont een mooie mix van bouwkundige, financiële en juridische kennis. Voor praktische problemen zijn er elf op thema georganiseerde bewonerscommissies, bijvoorbeeld verduurzaming of Bloemenbuurt. Uit welke personen bestond in 2017 de georganiseerde bewonerscommissie voor de Bloemenbuurt, die bij deze wijkvernieuwingsplannen de belangen van de bewoners behartigden?

Antwoord op vraag 10, 11 en 12: In de kern lijken deze vragen van de SP toe te zien op de positie van de leden van de HAR/ HAR E. en de HvB en haar rechtsvoorgangers in het wijkvernieuwingsproces Bloemenbuurt. In 2020 is er een gerechtelijke uitspraak gedaan waarbij de rechter Welwonen in het gelijk stelde en oordeelde dat de BCBBE / HSB (rechtsvoorgangers HvB) niet beschouwd dient te worden als huurdersorganisatie in de zin van de Wohv. Aanvullend hebben de externe toezichthouder en interne toezichthouder zich na de klacht van de HvB hier eveneens over gebogen en geen aanleiding gezien om maatregelen te treffen. Voor het college is het van belang dat op goede wijze invulling is gegeven aan participatie met bewoners. Bij de beantwoording van vraag 3 is dit uiteengezet. Er is daarmee ruimschoots invulling gegeven aan de participatie. Dit blijkt ook uit het expert-oordeel van de deskundige die door Welwonen is ingeschakeld. Die geeft aan dat de dialoog met bewoners ‘intensief heeft plaatsgevonden’. Sociaal statuut Vraag 13. Het sociaal statuut van 2016 bedroeg 1,5 pagina. Het modelstatuur 19 pagina’s. Met medewerking van wie is dit sociaal statuut opgesteld? Antwoord: Zie antwoord bij vraag 17 Vraag 14. Dit geldt ook voor het aangepaste statuut van 2020.

Is het gebruikelijk en wettelijk toegestaan dat een statuut halverwege wordt aangepast en in samenwerking met welke partijen is dit gebeurd? In dit statuut wordt namelijk vermeld dat WelWonen wettelijk niet is verplicht om voor een vervangende woning te zorgen. Is dit wettelijk toegestaan? Antwoord: Zie antwoord bij vraag 17 Vraag 15. Kunnen wij de oude en nieuwe statuten toegezonden krijgen? Antwoord: Zie antwoord bij vraag 17 Vraag 16. Waarom heeft WelWonen niet gekozen om het modelstatuut van de Woonbond aan te houden? Antwoord: Zie antwoord bij vraag 17 Vraag 17. Wat is de rol van de HAR en gemeente geweest bij het vaststellen van dit sociaal statuut en de aanpassing hiervan? Hebben zij hierin een rol gehad?

Antwoord vraag 13, 14 , 15 16 en 17: Deze vragen zijn voorgelegd aan Welwonen. Zij antwoord: Volgens de Woningwet moet elke woningcorporatie een reglement opstellen voor sloop en renovatie. Over de inhoud of de vorm van het zo’n reglement zegt de Woningwet niets. Dat bepaalt de woningcorporatie zelf, in goed overleg met de huurdersorganisatie en de gemeente. Het reglement voor sloop en renovatie heet bij veel corporaties het Sociaal statuut. Het bevat de basisrechten (en plichten) bij een sloop- of renovatieproject. Corporaties kunnen ervoor kiezen om zo’n Sociaal Statuut nog verder uit te werken in een Sociaal plan. Zo’n Sociaal plan is dan afgestemd op het specifieke project in de buurt zoals voor de Bloemenbuurt is gedaan. Naast de basisrechten staan daar nog eventuele extra afspraken of rechten in voor de betrokken bewoners. Welwonen heeft een Sociaal Statuut vastgesteld met de HAR E. in afstemming met de gemeente en een Sociaal Plan. Deze staan op de website van Welwonen: https://www.welwonen.nu/media/1768/2021-sociaal-statuut-welwonen.pdf . Formeel is er geen verplichting opgelegd om voor vervangende woonruimte te zorgen, als er woningen beschikbaar zijn. Hier zit meteen een knelpunt: want de schaarste aan woningen is in toegenomen, daarom staat in hetzelfde artikel dat Welwonen zich wél inzet voor een woning.

Dit gebeurt in de praktijk door 99 jaar inschrijftijd te geven. Ook kunnen bewoners terugkeren. Als de nieuwe woning klaar is voordat de woning van de stadsvernieuwingsurgent gesloopt wordt, kan dit door direct naar een nieuwe woning te verhuizen. Als de woning in een latere fase staat kan dit doormiddel van een tijdelijke woning waar de bewoner dan een aantal jaar zal verblijven tot de nieuwe woning klaar is. Duurzaamheid en milieu Vraag 18. De wijkvernieuwingsplannen zijn van 2003. Nu ziet de wereld er 20 jaar later heel anders uit. De opwarming van de aarde is een groot probleem. Om de klimaatdoelen van Parijs te halen moeten alle zeilen bijgezet worden. Dit zijn we verplicht aan de komende generaties. Is er berekend hoeveel meer stikstof of CO2 wordt uitgestoten bij sloop/nieuwbouw dan bij renovatie? Kunnen we de uitkomst van die berekeningen inzien? Antwoord: De hoeveelheid aan stikstofdeposito komt te zijner tijd aan de orde bij het bestemmingsplan. Die berekeningen zijn nu nog niet gemaakt. Opgemerkt zij dat beperkingen ten gevolge van stikstofdeposito minder speelt in Enkhuizen e.o. dan elders in het land. Vraag 19. Wat zijn de totale kosten van sloop en nieuwbouw en hoeveel zou het kosten om deze woningen te renoveren tot renovatie naar minimaal label B+. Antwoord: Welwonen heeft een afweging gemaakt tussen renovatie en sloop/ nieuwbouw.

Hierin is geld maar één van de argumenten. Welwonen kiest ervoor om nu een grote investering te doen waarna de woningen weer voor lange tijd mee kunnen en beter passen bij de (toekomstige) woonbehoefte.

Overig Vraag 20. Welwonen gebruikt verschillende tijdlijnen naast elkaar. In december 2017 is de bewoners van de 94 woningen meegedeeld dat hun woning gesloopt wordt. Dit in tegenstelling tot alle berichtgeving hiervoor dat de woningen gerenoveerd zouden worden, getuige ook de renovatie van een modelwoning en de nieuwe daken op 54 woningen. Toch stelt Welwonen richting huurders en gemeente dat het sloopbesluit pas in 2018 is genomen Voor de governancecommissie wordt als datum sloopbesluit 9 november 2022 aangehouden. Voor de provincie en de Autoriteit Wonen idem. Op welke datum is slotfase 3, fase 1 van een heel nieuw plan geworden en volgden hierna fasen 2-4 met het sloopbesluit wat hieraan hangt? En wanneer zijn de bewoners hier bij betrokken? Antwoord: Deze vraag is voorgelegd aan Welwonen. Zij antwoord: Het wijkvernieuwingsplan Bloemenbuurt is, na participatie, in de vorm van een stedenbouwkundig plan in 2018 ontwikkeld. In dat plan maken woningen plaats voor een nieuwe wijkinrichting. Inherent daaraan is het besluit woningen te slopen genomen. Daarnaast is er een intern besluitvorming proces bij corporaties waarbij de intern toezichthouder goedkeuring verleend voor het slopen van woningen. Excuses voor de hoeveelheid vragen, maar er is ook veel voor ons niet duidelijk. Antwoorden Zie hierboven.

⃰ Dit vragenformulier z.s.m. toezenden aan griffie@enkhuizen.nl