2021 01 22 Presentatie en stellingen voor gemeenteraden nav beleidsevaluatie Participatiewet WerkSaam

Beleidsevaluatie Participatiewet 2018-2020 & Ophalen input nieuw beleidsplan 2022 t/m 2025

Programma 1. Samenvatting & Conclusies Beleidsevaluatie Participatiewet juli 2018-2020 Stelling

2. Stellingen, vragen & Uw input voor beleidsplan Participatiewet 2022-2025

Evaluatie: hoe tot stand gekomen •Enquêtes en gesprekken medewerkers en leidinggevenden •Gesprek met onze Cliëntenraad •Analyse van klachten van cliënten en bezwaar-en beroepszaken •Recente landelijke onderzoeken en ontwikkelingen •Analyse van wetsvoorstellen

Cijfers uit jaarrekening, voorjaars- en najaarsnota.

Belangrijkste conclusies 2018-2020 (1)

* WerkSaam is goed in uitstroom naar werk. 44% (landelijk 35%) * Realisatie beschut werk. 4,35% (landelijk 1,15%) * Uitkeringen rechtmatig verstrekt. (accountantscontrole) * Overall: overschot op BUIG budget (uitkeringen):Stelling -2018 3,2 miljoen -2019 3,1 miljoen -prognose 2020 is 5,6 miljoen

Belangrijkste conclusies 2018-2020 (2) * WerkSaam is een lerende en innoverende organisatie. * Het cliëntenbestand is veranderd (minder snel bemiddelbaar) Het huidige beleid voldeed in 2018-2020. Verdere uitwerking of nuancering van het beleid op aantal punten nodig.

Ongewijzigd voortzetten van het beleid: • Inzet van onze leerwerkbedrijven voor re-integratie Kadernota: evaluatie leerwerkbedrijven: uitgevoerd • • • • • • •

Cliëntenparticipatie (cliëntenraad) Omgekeerde toets Verdringing op de arbeidsmarkt voorkomen Werkgeversdienstverlening (WSP) Deeltijdondernemen Taalverbetering Kleinschalige clienttevredenheidsonderzoeken

Aanpassingen in het beleid (1) Werk, re-integratie en ontwikkeling: Het huidige beleid voortzetten, met deze aanpassingen: • Het aantal doelgroepen (met gerichte trajecten/instrumenten) uitbreiden.

• De mogelijkheden voor ‘work-first’ onderzoeken, het meteen aanbieden van betaald werk bij de intake. Stelling • Stoppen met het instrument participatieladder/doelladder en met een nieuw instrument werken. Stelling • Meer inzetten op duurzaam werk, voorkomen herinstroom Stelling

Aanpassingen in het beleid (2) Nieuw beleid: Discriminatie op de arbeidsmarkt

Er is behoefte aan een kader over het tegengaan van discriminatie op de arbeidsmarkt en de rol van WerkSaam hierin.

Afstemming (maatregel bij niet nakomen van arbeidsverplichtingen): Het huidige beleid voortzetten met deze wijzigingen: • Meer maatwerk toe te kunnen passen wanneer de situatie van de cliënt hierom vraagt. Stelling

Aanpassingen in het beleid (3)

Inkomen Het huidige beleid voortzetten met deze wijzigingen: • De aanvraagprocedure efficiënter en klantvriendelijker (bij een deel van de aanvragers is minder informatie nodig) in te richten. • Inkomstenvrijlating aanpassen zodat meer cliënten er gebruik van maken. • Kwijtscheldingsbeleid verruimen zodat werken meer loont. Stelling

Aanpassingen in het beleid (4) Zorgcliënten Huidige beleid voortzetten. MAAR als het wetsvoorstel over het doen van een passend, niet vrijblijvend aanbod, wordt aangenomen zijn nieuwe afspraken tussen gemeenten en WerkSaam nodig.

Binnen 5 jaar ontwikkelbaar naar werk.

Niet ontwikkelbaar naar werk

2. Uw input, stellingen & vragen voor beleidsplan Participatiewet 2022-2025

Wat vindt u van de beleidsevaluatie? Welke punten wilt u meegeven voor het nieuwe beleidsplan? 5 politieke vragen/stellingen

Van alle cliënten die uitstromen uit de uitkering, kwam 12,6% binnen 12 maanden weer terug in de bijstand (landelijk is dit 10%). Volgens de Participatiewet is al het werk passend en moeten cliënten al het werk accepteren. Door meer tijd te nemen in het vinden van beter passend werk en meer nazorg, kan WerkSaam meer duurzame uitstroom realiseren (minder herinstroom). Dit betekent dat cliënten wellicht langer in de uitkering blijven dan strikt noodzakelijk, maar hierdoor wel (langer) uit de uitkering blijven. Welke richting wil de raad WerkSaam meegeven?

1. Vraag: Zo snel mogelijk plaatsen op werk of duurzame uitstroom? Advies In het nieuwe beleidsplan het kader ‘duurzame uitstroom’ uit te laten werken.

Als WerkSaam succesvol is in het laten uitstromen van cliënten naar werk, zorgt dit meestal voor een overschot op de BUIG (budget voor uitkeringen) en ontvangen gemeenten dit budget terug.

WerkSaam zou meer mensen naar werk kunnen begeleiden als het BUIG budget óók ingezet kan worden. Bijvoorbeeld om cliënten een tijdelijke baan aan te bieden in de leerwerkbedrijven, meer beschut werk te kunnen realiseren, of om werkgevers een vergoeding te geven (buiten de wettelijke loonkostensubsidie). Welke richting wil de raad WerkSaam meegeven?

2. Stelling: Eventuele overschotten op het BUIG budget moet WerkSaam mogen gebruiken om meer mensen aan werk te helpen. Advies WerkSaam de ruimte geven om in het nieuwe beleidsplan met voorstellen te komen om het BUIG budget ook in te zetten om uitstroom te realiseren.

Veel inwoners verlaten de bijstand met een schuld bij WerkSaam. Dit kan bijvoorbeeld komen door een fout van de client, soms door opzettelijke fraude, maar ook doordat iemand eerst parttime werkte en de uitkering verrekend moest worden (achteraf), door een fout van WerkSaam of om een andere reden. Feit is dat werken niet altijd loont, omdat er nog schulden zijn die van het loon terugbetaald moeten worden. WerkSaam kán een ruimhartiger kwijtscheldingsbeleid gaan voeren, waardoor werken meer loont. Ook ziet WerkSaam mogelijkheden om meer dan nu schulden bij WerkSaam te voorkomen voor de client. Welke richting wil de raad WerkSaam meegeven?

3. Stelling: Werken moet lonen, WerkSaam moet waar mogelijk schulden voorkomen en meer doen aan kwijtschelden Advies In het nieuwe beleidsplan kwijtscheldingsbeleid uitwerken zodat werken meer loont

Landelijk is ophef over de toeslagenaffaire en de ‘boodschappen fraude’. De staatssecretaris onderzoekt het begrip ‘fraude’ opnieuw. Welke richting willen de raden WerkSaam meegeven? Wat is fraude? Inwoners maken ook fouten, dat is veelal onbewust en niet opzettelijk. De Participatiewet is zeer strikt en geeft aan dat bij elke misstap een maatregel/boete overwogen moet worden. In de wet staat geen mogelijkheid om bij een re-integratietraject een waarschuwing op te leggen.

4. Stelling: Handhaving/maatregelen: Streng de wet volgen en bij elke misstap een maatregel opleggen –versusMenselijke maat, WerkSaam de mogelijkheid geven om bijvoorbeeld eerst een waarschuwing te geven. Advies WerkSaam de ruimte geven om in het nieuwe beleidsplan met voorstellen te komen om waarschuwingen in het handhavingsbeleid op te nemen.

5. Open vraag WerkSaam vervangt de Participatieladder door een andere methode om de huidige situatie en de voortgang van cliënten te tonen.

Welke informatie wilt u als raad (op hoofdlijnen) weten over het cliëntenbestand?

Wil uw raad op andere onderwerpen input meegeven?

Bedankt voor uw input