Voorlopige uitkomsten herziening van het gemeentefonds (21.000400)

Raadhuisplein 1 7811 AP Emmen

t. 140591 f. 0591 685599

.-@.1i... Gemeente ~'1" ~ Emmen ~

Postbus 30001 7800 RA Emmen e. gemeente@emmen.nl i. gemeente.emmen.nl

~

Aan de raad van de gemeente Emmen

team

Concern Strategie en Advies

ons kenmerk

zaaknummer

bijlage

behandeld door

21.000400

57940-2021

1

A.M. Bosma

datum

telefoon

fax

9 maart 2021

140591

BSN

e-mail

gemeente~emmen.nl

onderwerp

Voorlopige uitkomsten herziening van het gemeentefonds

Geachte leden van de raad, Inleiding Zoals bekend is er de afgelopen jaren gewerkt aan een herziening van het gemeentefonds, met als doelstelling een betere verdeling van de middelen uit het gemeentefonds. Begin februari zijn de voorlopige uitkomsten herijking gemeentefonds gepubliceerd. Deze uitkomsten zijn voorlopig omdat: - eerst de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) (dit advies volgt rond 15 april 2021) en daarna de VNG worden geconsulteerd over de werkwijze en de uitkomsten; - er veel tegengas is te verwachten van nadeelgemeenten - de VNG de herijking heeft gekoppeld aan het vergroten van de "koek", eerst moet dus de "koek" groter; - het besluit over de definitieve herijking door een nieuw kabinet wordt genomen; - de uitkomsten zijn gebaseerd op de gegevens van 2017; er vindt nog een actualisatie van de gegevens plaats van 2017 naar 2019. Er is een eerste (technische) analyse gemaakt van de effecten voor de gemeente Emmen en de andere Drentse gemeenten. In VDG-verband is hierover reeds met de bestuurders gesproken. Zoals u wellicht heeft vernomen is er in het Noorden (met name in Friesland en Groningen) sprake van fors nadelige uitkomsten. De problematiek die hierachter zit, speelt voor een deelook in Emmen en andere gemeenten in Drenthe, maar niet in de volle breedte. De voorlopige uitkomsten Er zijn drie voorlopige uitkomsten gepubliceerd. Deze zijn de volgende: 1.

Uitkomst herziening gemeentefonds De herziening gemeentefonds gaat over het Sociaal Domein, Klassiek Domein en Algemene Eigen Middelen. Bij de herziening zijn enkele afzonderlijke stappen gezet: - Allereerst zijn de maatstaven aangepast: er zijn nieuwe bijgekomen, enkele bestaande zijn gehandhaafd en enkele bestaande zijn verdwenen. - De gewichten van de maatstaven zijn bepaald. - De volumes uitgaven/inkomsten van SD/KD/ AEM zijn aangepast aan de actuele situatie.

Gemeente Emmen, 57940-2021:533823 blad 2-3

Dit geeft voor de gemeente Emmen een effect van -/- C 10 per inwoner, een bedrag van ruim Cl miljoen nadelig vanaf 2023 (structureel). Binnen Drenthe zijn de uitkomsten als volgt: x C per inwoner Westerveld

6

De Wolden

14

Aa en Hunze

-4

Borger-Odoorn

14

Meppel

-11

Noordenvel d Tynaarlo Mi dden-Drenthe

-9

Coevorden

-2

Hoogeveen

10

Assen

-1

Emmen

-10

TOTAAL 2. Uitkomst aanpassing woonplaatsbeginsel jeugd Het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet regelt welke gemeente financieel verantwoordelijk is voor de jeugdhulp. Vanaf 1-1-2022 is er een nieuwe definitie. Uitgangspunt in de nieuwe definitie van het woonplaatsbeginsel wordt: de gemeente waar de jeugdige zijn woonadres heeft volgens de Basisregistratie Personen (de BRP) is verantwoordelijk voor de kosten. Bij jeugdhulp met verblijf is het uitgangspunt dat als woonplaats geldt de gemeente waar de jeugdige onmiddellijk voorafgaande aan zijn verblijf zijn woonadres in de zin van de Wet basisregistratie personen had.

Gelijktijdig met de herijking is ook doorgerekend welke effecten de aanpassing van het woonplaatsbeginsel binnen Jeugdhulp per 1-1-2022 heeft. Dit betreft het effect op de hoogte van de middelen in het gemeentefonds. Dit is echter bij voorbaat niet aan te merken als voor- of nadelig effect op de begroting, omdat de aanpassing van het woonplaatsbeginsel ook effect heeft op de kosten. Het meest voor de hand liggend is om nu eerst uit te gaan van budgettair neutraal (effect op inkomsten = effect op uitgaven). Op een later moment is er meer duidelijkheid te geven over de vraag wat het effect is op de kosten.

Dit geeft voor de gemeente Emmen een effect van +/ + C 32 per inwoner, een bedrag van ruim C 3 miljoen voordelig vanaf 2022 (structureel); hier staan echter ook extra kosten tegenover, we weten alleen nog niet hoeveel. Vooralsnog gaan we uit van een budgettair neutraal effect. 3. Uitkomst nieuw verdeelmodel Beschermd Wonen Voor Beschermd Wonen is een afzonderlijk verdeelmodel gemaakt dat met een overgangsregeling in 10 jaar wordt doorgevoerd. De overgangsregeling faciliteert zowel de doordecentralisatie als de landelijke beweging die samenhangt met de inhoudelijke transformatie naar zoveel mogelijk lokale en ambulante ondersteuning en af- en opbouw van voorzieningen.

Dit geeft voor de regio Emmen (BOCE) een effect van -/- C 23 per inwoner met een ingroeipad van 10 jaar. Een behoedzame inschatting is dat dit voor de gemeente Emmen vanaf 2023 een effect van -/- C 240.000 per jaar geeft (cumulerend effect) - 2023: - 2024: - 2025:

C 240.000 C 480.000 -/- C 720.000 -/-

-/-

Etc. Of hier ook kostendalingen tegenover staan is nu nog niet exact te zeggen. De verwachting met de kennis van nu is dat vanaf 2021 een voordelig effect op de kosten kan worden gemeld als gevolg van de productdifferentiatie (zonder daarbij rekening te houden met Corona) van afgerond {; 0,5 miljoen.

Gemeente Emmen, 57940-2021:533823 blad 3-3

Ook kunnen er effecten zijn als gevolg van het toepassen van het woonplaatsbeginsel. Dit is nu echter nog erg onzeker. Medio 2021 kunnen we op basis van de beschikbare data betere prognoses maken. Een eventueel voordeel op de kosten zal dan bij het opstellen van de begroting 2022 worden betrokken. De analyse van de uitkomsten Er zijn eerste analyses gemaakt van de uitkomsten. Deze worden nu verder verfijnd in samenwerking met de gemeenten in VDG-verband. De grote lijn is dat we: - voor het sociaal domein minder geld krijgen; - voor het klassiek domein meer geld krijgen; - fors worden benadeeld bij de inkomstenverevening van de Algemene Eigen Middelen. Dit laatste punt is ook de grootste oorzaak van de grote nadelen in het Noorden en ook in Emmen. Het Rijk heeft hierbij enkele keuzes gemaakt die (dubbel) ten koste gaan van gemeenten met een sociaal zwakke structuur. Deze gemeenten hebben hoge uitgaven in het sociaal domein en ook relatief hoge OZB-tarieven. Enjuist dit telt zwaar door. Wij denken dat de gekozen methode van de verevening niet juist is en geen recht doet aan de uitgangspositie van gemeenten met een sociaal zwakke structuur. Voor ons als gemeente Emmen gaat het om forse bedragen die op basis van keuzes van het rijk worden verevend. Andere keuzes daarin zouden voor ons vele miljoenen kunnen betekenen.

Brief aan de Raad voor het Openbaar Bestuur De Friese en Groningse gemeenten hebben een gezamenlijke brief naar de Raad voor het Openbaar Bestuur gestuurd, waarbij ze de gekozen methode van verevening ter discussie stellen. Als Drentse gemeenten volgen wij dit voorbeeld en hebben wij vanuit de VDG ook een brief gestuurd. Dit om actief onze belangen kenbaar te maken en de ROB te vragen in hun advies rekening te houden met de bezwaren vanuit het Noorden tegen het voorstel tot herziening gemeentefonds. Deze briefvoegen wij als afschrift bij. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Emmen,

~etariS'

M. Plantinga-Leenders