Raadsvoorstel Beleidskader A37

Raadsvoorstel Jaar

Zaaknummer

2023

349431-2022

Onderwerp: Zonneroute A-37 - vaststellen beleidskader participatie

Portefeuillehouder: R. van der Weide

Team: Projectmanagement R. Zinnemers, telefoonnummer 140591

Aan de gemeenteraad Voorgesteld besluit 1. Het Beleidskader Participatie Drentse Zonneroute A37 vast te stellen. Bijlage(n) 1. 1 Beleidskader Participatie Drentse Zonneroute A37 1.2 Tekening afbakening gebied voor participatie Stuk(ken) ter inzage Collegebesluit d.d. 14 januari 2023 en de daarbij behorende stukken.

Gemeente Emmen, blad 2-5

jaar

Zaaknummer

2023

349431-2022

1. Inleiding Tijdens de Klimaattop Noord-Nederland in 2017 hebben Rijkswaterstaat, de Provincie Drenthe, de gemeenten Hoogeveen, Coevorden en Emmen, Enexis Netbeheer en RENDO een intentieverklaring getekend tot verkenning van realisatie van de ‘Drentse Zonneroute A37’. Het project is onderdeel van het pilotprogramma Hernieuwbare energie op Rijksgrond (de voorloper van programma Opwek Energie op Rijksvastgoed (OER)), dat in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) wordt uitgevoerd. Na vaststelling van de ‘Rapportage verkenning Zonneroute A37’ en het Esthetisch Programma van Eisen door de stuurgroep eind 2019, is in 2020 de planfase gestart. Op 17 december 2020 heeft de stuurgroep van het project de opdracht gegeven om tot een gezamenlijk Participatieplan Drentse Zonneroute A37 te komen. Op 14 januari 2022 is vervolgens een notitie met uitgangspunten voorgelegd aan de stuurgroep, die daarop aangaf de uitgangspunten te onderschrijven en ze verder uitgewerkt te willen zien. Deze opdracht wordt uitgewerkt in drie onderdelen: • Een Beleidskader Participatie Drentse Zonneroute A37, vast te stellen door de raden van de gemeenten Hoogeveen, Coevorden en Emmen. Het gemeentelijk beleidskader is het inhoudelijk hart van het participatieplan. • Bijdragen aan het oprichten van een koepel van lokale energiecoöperaties in Hoogeveen, Coevorden en Emmen.

Een koepel is nodig om lokale energiecoöperaties positie te bieden in de realisatie van in de tenderprocedure voor de Drentse Zonneroute A37. Het oprichten van een Koepel A37, als samenwerkingsverband van lokale energiecoöperaties, boekt goede voortgang. Naar verwachting kan de Koepel A37 formeel worden opgericht in de eerste helft van 2023. • Het verwerken van het gemeentelijk beleidskader in de tenderprocedure en tenderdocumenten. Daarmee kan gestart worden na vaststelling van het gemeentelijk beleidskader en formele oprichting van de Koepel A37, tussen begin 2023 en begin 2024. In het beleidskader onderscheiden we twee vormen van participatie, namelijk procesparticipatie en lokaal eigendom/financiële participatie. Bij procesparticipatie gaat het om de verplichtingen van de (toekomstige) ontwikkelaar ten opzichte van de directe omgeving van de Drentse Zonneroute A37. De directe omgeving wordt inhoudelijk betrokken bij relevante besluiten over de Drentse Zonneroute A37 in de fase van ontwikkeling, bouw en exploitatie van het project. Onder lokaal eigendom/financiële participatie verstaan we het eigendom van de lokale omgeving waarbij iedereen (inwoners en lokale bedrijven) in de omgeving de kans krijgt om mee te investeren en mede-eigenaar te worden en de brede omgeving betrokken is als mede-eigenaar (vaak als collectief samenwerkingsverband).

Het gaat om risicodragend zeggenschap van initiatief tot ontmanteling van de productie-installatie. Het Beleidskader Participatie Drentse Zonneroute A37 is nu gereed voor besluitvorming na een uitvoerig proces met de drie gemeenten, de provincie Drenthe, Rijkswaterstaat, het Rijksvastgoedbedrijf, de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en de lokale energiecoöperaties. Tijdens de marktconsultatie op 7 juni 2022, waar een afvaardiging van de energiecoöperaties ook aanwezig was, is ook waardevolle informatie opgehaald. Vanuit Hoogeveen is energiecoöperatie De Groene Wieken betrokken bij het proces. De drie gemeenteraden zijn over het proces en de uitgangspunten geïnformeerd tijdens een gezamenlijke sessie op 26 september jl.

Gemeente Emmen, blad 3-5

2. Beoogd effect De inwoners in de omgeving van de A37 mee te laten profiteren van de ontwikkelingsmogelijkheden van zonneparken langs de A37. Dit sluit aan bij de reeds vastgestelde "Structuurvisie Zonneakkers" en de beleidsregel "Maatschappelijk Draagvlak van Zonneakkers nabij dorpen en wijken". 3. Argumenten 1.1 Het Beleidskader Participatie Drentse Zonneroute A37 maakt het mogelijk te sturen op procesparticipatie, financiële participatie, lokaal eigendom en de verdeling van de baten van de Drentse Zonneroute A37 op basis van lokale wensen en uitgangspunten. In het Beleidskader Participatie Drentse Zonneroute A37 zijn eisen verwerkt met betrekking tot financiële participatie, lokaal eigendom en procesparticipatie. Dit beleidskader zorgt er daarmee voor dat het voor de toekomstige ontwikkelaar van de Drentse Zonneroute A37 duidelijk is wat van hem veracht wordt ten aanzien van participatie. De Drentse Zonneroute A37 wordt ontwikkeld op Rijksgrond. Het Rijk moet de grondposities door middel van een tenderprocedure openbaar en transparant aanbieden aan de markt. Dit beleidskader geeft de Staat de mogelijkheid om in de tenderprocedure voor de grond een partij te selecteren die zo goed mogelijk aan de eisen uit het beleidskader kan voldoen.

De Staat mag namelijk geen zelfstandige eisen stellen, maar mag wel verwijzen naar vastgesteld gemeentelijk beleid waaraan de inschrijvers moeten voldoen. Om eisen te kunnen stellen aan financiële participatie en procesparticipatie is een gemeentelijk beleidskader nodig. 1.2 Het Beleidskader Participatie Drentse Zonneroute A37 sluit aan bij de afspraken die gemaakt zijn in de RES 1.0 regio Drenthe De gemeenten Hoogeveen, Coevorden en Emmen onderschrijven de ambities uit het Klimaatakkoord en de RES 1.0 regio Drenthe over draagvlak en participatie. De in de RES 1.0 regio Drenthe opgenomen definitie van lokaal eigendom is overgenomen in het kader, net als het streven naar 50% lokaal eigendom. Dit betekent dat dit streven moet worden verankerd in de openbare tenderprocedure voor de Drentse Zonneroute A37, met een minimale ondergrens van 20% in aanvulling op dit algemene streven. Deze ondergrens is gekozen omdat, enerzijds, deze mate van lokaal eigendom vrijwel zeker door marktpartijen gedragen kan worden en, anderzijds, er een substantieel aandeel lokaal eigendom kan worden gerealiseerd dat aansluit bij de draagkracht van de omgeving.

1.3 De in het Beleidskader Participatie Drentse Zonneroute A37 opgenomen vorm van lokaal eigendom komt vanuit de betrokken energiecoöperaties zelf Het project Drentse Zonneroute A37 is te groot, complex en risicovol voor lokale energiecoöperaties om (in gedeelten) zelf te ontwikkelen, bouwen, beheren en exploiteren. Het aanbod voor lokaal eigendom moet daarom worden gedaan in de vorm van aandelen in de rechtspersoon (meestal een projectBV) die ontwikkeling, beheer en exploitatie van de Zonneroute onder zich heeft. De coöperaties worden op die wijze mede-eigenaar van het totale project en delen evenredig in de opbrengsten van de totale Zonneroute, zonder de ontwikkelrisico’s en financiële risico’s van het project volledig te dragen. Deze invulling van lokaal eigendom, door middel van een koepel van energiecoöperaties in een projectBV, is door de coöperaties zelf aangedragen. Tijdens de marktconsultatie op 7 juni 2022 kwam naar voren dat dit ook voor ontwikkelaars de meest wenselijke vorm van lokaal eigendom is.

1.4 De in het Beleidskader Participatie Drentse Zonneroute A37 afgebakende omgeving komt voort uit de postcoderoossystematiek en het proces met de lokale energiecoöperaties Om (toekomstige) discussies te vermijden over de begrenzing van het gebied dat financieel kan meeprofiteren van de Zonneroute, wordt aangesloten bij de enige beschikbare, geaccepteerde en objectieve systematiek voor het bepalen van de relatie tussen een zonnepark en de lokale opbrengsten daarvan: de postcoderoossystematiek. Uitwerking van de postcoderoossystematiek leidt echter in enkele gebieden tot een onlogisch beeld. Samen met de lokale initiatieven zijn postcodes aan het gebied toegevoegd. De opbrengsten van lokaal eigendom moeten door de lokale coöperaties worden verdeeld en besteed in de omgeving van de Drentse Zonneroute A37. Daarnaast worden alle inwoners, bedrijven en instellingen die gevestigd zijn binnen de gemeentegrenzen van Hoogeveen, Coevorden en Emmen in de gelegenheid gesteld via de coöperaties mee te investeren en mede-eigenaar te worden.

Gemeente Emmen, blad 4-5

4. Kanttekeningen 1.1 Het zou kunnen dat het de omgeving niet lukt invulling te geven aan het aanbod voor lokaal eigendom Het project Drentse Zonneroute A37 is groot, complex en risicovol. Voor invulling van lokaal eigendom moet er vanuit de omgeving een groot bedrag opgehaald worden om te kunnen investeren in het project. Het kan voorkomen dat dit niet lukt. Als dit niet lukt, zou een deel van de opbrengst van de Drentse Zonneroute A37 toch ten goede moeten komen aan de omgeving. Er wordt daarom een Omgevingsfonds ingericht als terugvaloptie voor het geval lokaal eigendom niet (volledig) kan worden ingevuld. De drie gemeenten zijn samen met de provincie Drenthe verantwoordelijk voor de inrichting van het Omgevingsfonds als terugvaloptie. De uitgangspunten voor een Omgevingsfonds zijn vastgelegd in het gemeentelijk beleidskader. In de tenderprocedure moeten inschrijvers een aanbod doen voor een jaarlijkse afdracht aan het Omgevingsfonds, voor het geval dat het aangeboden percentage lokaal eigendom niet volledig kan worden gerealiseerd. De bestedingsdoelen van het Omgevingsfonds worden in overleg met de omgeving vastgesteld.

5. Financiën Het vaststellen van het Beleidskader Participatie Drentse Zonneroute A37 heeft geen financiële gevolgen. Wel is met de lokale energiecoöperaties afgesproken dat de drie gemeenten hen ondersteunen in het proces om te komen tot een Koepel A37. De drie gemeenten zullen hier tijd en middelen voor vrijmaken. 6. Uitvoering Na besluitvorming in uw raad wordt op basis van het beleidskader uitvoering gegeven aan participatie binnen het project Zonne Route A73. Het beleidskader wordt als uitgangspunt meegenomen in de Tender van Rijkswaterstaat. Het proces met de energiecoöperaties om te komen tot een Koepel A37 loopt.

Een concept-besluit is bijgevoegd.

Emmen, 14 februari 2023. Burgemeester en wethouders van Emmen, de gemeentesecretaris,

de burgemeester,

M. Plantinga-Leenders

H.F. van Oosterhout

Gemeente Emmen, blad 5-5

Jaar

Zaaknummer

2023

349431-2022

Raadsbesluit De raad van de gemeente Emmen; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 14 januari 2023;

besluit: 1. Het Beleidskader Participatie Drentse Zonneroute A37 vast te stellen.

Vastgesteld in de openbare vergadering van 30 maart 2023. de wnd. griffier,

de voorzitter,

S. Engelen

H.F. van Oosterhout