Notulen openbare vergadering van de commissie Wonen & Ruimte van 8 maart 2021 (RIS.10080)

RIS.10080 Beknopt verslag commissie Wonen & Ruimte van de gemeenteraad Emmen op maandag 8 maart 2021 vanaf 19.30 uur Aanwezig: Voorzitter Commissiegriffier Collegeleden De commissieleden

: : : :

Verslaglegging

:

de heer H.A. Bos de heer F.W. te Winkel de heer J. Otter, de heer R. van der Weide de heer J. Grethe (50PLUS), de heer M. Meijer (VVD), mevrouw J.G. Ensink (LEF!), mevrouw N.D.T. de Graaf (D66), de heer L.H. Herbers (Wakker Emmen), de heer G.H.H. Linnemann (Wakker Emmen), de heer H.A. Bos (Wakker Emmen), de heer G.J. Bijlsma (Wakker Emmen), mevrouw U.H. Kilinçci (PvdA), mevrouw M.E. Harms (PvdA), de heer H. Smit (PvdA), de heer A.H. Oldenbeuving (CDA), de heer D. Smit (CDA), de heer H. Huttinga (ChristenUnie), de heer M. Kuiper (SP), mevrouw S.D. Kort (PVV), mevrouw B. van der Woude (GroenLinks) de heer D.P. Drolenga (Notuleerservice Mooi Werk)

1. Opening en vaststelling agenda Voorzitter Bos opent de vergadering om 19.30 uur en heet de aanwezigen welkom. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 2. Actuele mededelingen college/presidium Wethouder Otter doet drie mededelingen. 1) Na de bouw van Heldenhof fase 1 had de tweede fase al moeten zijn gestart. Op deze voormalige brandweerlocatie is sanering nodig vanwege blusschuim dat PFAS blijkt te bevatten. Het is nog steeds de vraag of de sanering uit de grondexploitatie is te dekken. Er is een rijksregeling in de maak waar de gemeente wellicht deze kosten uit kan financieren. Planning is de sanering tegen 1 mei af te ronden, waarna bouwfase 2 kan starten. 2) De aannemer is na enkele mondelinge overleggen schriftelijk aangesproken op zo spoedig mogelijk herstel van de lekkage in de parkeergarage Willinkplein-Zuid. 3) De sloopwerken en de kelders wind- en waterdicht afwerken van het Biochoron zijn eerder deze dag begonnen en lopen naar verwachting door tot in de zomervakantie. Het college neemt de raad mee in het programma van eisen en planvorming op deze locatie. 3.

Presentatie: n.v.t.

4.

Spreekrecht niet-geagendeerde onderwerpen: n.v.t.

5. Rondvraag D66 heeft twee vragen. 1) In het originele plan (2017) voor station Emmen-Zuid zat een lift. Waar en wanneer is besloten hier alsnog van af te zien? Voldoen de twee hellingbanen aan de eisen voor toegankelijkheid voor mindervaliden? 2) Prettig dat de gesprekken over het openhouden van de fietsenkelder goed verlopen. Toch is deze nog niet geopend in 2021, zonder opgaaf van reden ter plekke of online. Op de site staat zelfs dat de kelder gewoon open zou zijn. Wat is de reden? Is het mogelijk beter over de sluiting en de heropening te communiceren? Wethouder Van der Weide licht toe dat het bestemmingsplan aangeeft wat in het stationsgebied mag. De lift is dus geen harde eis. De vraag van D66 moet eigenlijk aan de provincie als opdrachtgever of aan ProRail worden gesteld. De schriftelijke procedurevragen zijn ambtelijk beantwoord.

1

Het besluit om geen lift te plaatsen is genomen in het bestuurlijk overleg met ProRail, het OV Consumentenplatform, provincie en gemeente. Het plan voldoet aan de toegankelijkheidseisen. De fietsenkelder is gesloten vanwege de lockdown en het dientengevolge geringe winkelpubliek in Emmen-centrum. De afgelopen tijd zijn zaken uitgewerkt en concrete afspraken gemaakt voor het vervolg dit jaar. Structurele openstelling gaat gepaard met meerkosten. Streven is per 1 april de kelder te heropenen. Dit wordt adequaat gecommuniceerd. VVD heeft drie vragen. 1) Is er al een inventarisatie gedaan van de vorstschade aan de wegen in de gemeente? 2) Op dit moment is sprake van veel ‘wildplakken’ en wildgroei aan reclameborden. Is er al opdracht gegeven om deze uitingen te verwijderen? 3) Bijna alle gemeentekavels zijn verkocht. Er zijn eerst geen nieuwbouwplannen in de gemeente. Is vanwege het grote woningtekort actualisatie van de Woonvisie mogelijk met concrete nieuwe plannen? Door het thuiswerken is de aantrekkelijkheid van het wonen van veel groter belang geworden. De gemeente moet zelf proactief optreden in plaats van elk initiatief bij ontwikkelaars neer te leggen. Wethouder Van der Weide antwoordt dat op dit moment volop aan de reparaties van vorstschade aan de wegen wordt gewerkt. Concrete bedragen zijn nog niet bekend.

Wethouder Otter heeft gezien dat enkele politieke partijen, niet in de raad van Emmen, allerlei affiches en borden hebben geplaatst – wat niet de bedoeling is. Het team Handhaving gaat hierop toezien. In enkele jaren is de woningmarkt zo gewijzigd dat anticiperen moeilijk is geworden. In de buitendorpen wordt gekeken waar school- of andere locaties vrijkomen. Ook zonder gemeentekavels gaat de woningbouw gewoon door. Ten minste 1.639 woningen zitten in de pijplijn, waarvan het merendeel al in uitvoering is. Daarnaast lopen veel initiatieven. De gemeente is een relatief kleine speler. Gezien de landelijke woningnood zijn er nieuw omstandigheden waar vanuit de Woonvisie goed moet worden geïnventariseerd. In plaats van bouwen in weilanden wordt in lijn met de woningmarktanalyse geënt op herstructurering, sanering en inbreiding voor met name jongeren en senioren. Het college overweegt een C-discussie of werkbijeenkomst tegen de zomer om het vervolg met de raad te bespreken. Voorts de oproep aan eenieder om met nieuwe initiatieven te komen. LEF! heeft twee vragen. 1) EOP De Monden heeft een bedrag voorgeschoten voor de verbouw van de peuterspeelzaal in Weerdinge. Ondanks de toezegging in 2019 is dit voorschot nog steeds niet teruggestort.

Wanneer wel? 2) LEF! wees in een eerdere rondvraag op het niet-klantvriendelijke anoniem bellen door de gemeente, met een remmende werking op het terugbellen. Onlangs is LEF! wederom anoniem gebeld vanuit de gemeente. Wat is de stand van zaken rond deze toezegging? Wethouder Otter bevestigt de gesprekken met EOP De Monden. De restitutie van het voorschot wordt binnenkort afgewikkeld. B&W delen de mening over anoniem bellen door de gemeente. Dit is geen onwil maar heeft een technische oorzaak. Hier wordt nog aan gewerkt. De wethouder zegt toe, navraag naar de voortgang te doen en de commissie hier schriftelijk over te berichten. Wakker Emmen complimenteert de wijkagent van Nieuw-Schoonebeek die na adequate tips van inwoners kordaat optrad. Hij hield een snelheidsduivel aan die avond aan avond met hoge snelheid (161 km/h) door het dorpscentrum, deels ingericht als 30 km/h-zone, reed. Voorts een rondvraag. De EOP Nieuw-Schoonebeek heeft het college een brief gestuurd om alvast te starten met de ontwikkeling van Bikkel fase 2 (bouwrijp maken). Nieuwbouwplan Bikkel fase 1 is namelijk nagenoeg volgebouwd of in optie. Graag toelichting van B&W plus toezegging. Wethouder Otter verwijst naar zijn eerdere antwoord op de rondvraag van de VVD. Op ‘Bikkel 1’ zijn inmiddels meer opties met meer beschikbare kavels, in tegenstelling tot andere dorpen.

De totstandkoming van nieuwe plannen neemt tijd in beslag. Voorts is de ambtelijke capaciteit door de grote bouwvolumes in de gemeente te beperkt om nu al met de ontwikkeling van Bikkel 2 te beginnen. Enkele plannen blijven veel langer op de plank liggen dan gewenst. Daar de woningbouwont-

2

wikkeling integraal moet worden geïnventariseerd en afgewogen, is voor Bikkel 2 nu geen concrete toezegging mogelijk. 6.

Bespreken C-stukken: n.v.t.

7. 7A.

Bespreken B-stukken Kaderplan ‘Van Afval naar Grondstof’: Huishoudelijk afval- en grondstoffenbeleid Emmen 2021-2025 Inleiding Wethouder Van der Weide wijt het vertraagde voorrijden van het plan aan corona. In plaats van fysieke raadpleging is een enquête gehouden. Daarnaast heeft een financiële doorrekening plaatsgehad. Gestaag wordt het einddoel van 100 kg. restafval per persoon per jaar genaderd. Aan de hand van dit kaderplan moet dit de komende jaren worden behaald. Het momentum is geschikt daar de afvalmarkt flink in beweging is op het gebied van milieu en financiën. Eerste termijn SP is voorstander van afvalscheiding, maar dan wel met voordeel voor iedereen, zonder meerkosten voor bevolkingsgroepen die om medische redenen veel afval produceren. Naast een grote groep die fanatiek afval scheidt, heeft de rest ondersteuning nodig via afvalcoaches en betere communicatie. De SP laat het oordeel over het kaderplan afhangen van het antwoord op de volgende vragen. 1) Hoe is te voorkomen dat grote gezinnen en chronisch zieken, met al veel onkosten, straks veel meer voor afval betalen, bijv.

voor luiers, incontinentiemateriaal en ander medisch afval? 2) Hoe is te voorkomen dat extra zwerfafval door gemakzucht in de natuur komt? 3) Wil het college niet te snel een koerswijziging met dit kaderplan? Het is beter dit zorgvuldiger te doen dan snel in te voeren en daarna telkens te moeten wijzigen. Het laatste gaat ten koste van draagvlak. Het Kaderplan sluit naadloos aan bij het D66-principe ‘de vervuiler betaalt’. Ondanks de vertraging is de timing van het plan goed: vanaf 1 juli wordt statiegeld op PET-flesjes ingevoerd en in 2022 ook op blikjes, wat het zwerfafval fors zal reduceren. Het project 100-100-100 past bij de afvaldoelen van de gemeente. D66 wordt graag geïnformeerd over de uitkomsten en verzoekt B&W de D66-motie ‘Containertuintjes’ in de uitvoering te betrekken. Betalen per lediging van de grijze container is een goede stimulans deze minder vaak aan te bieden. Wordt rekening gehouden in het tarief met ouderen die vanwege het gewicht kleinere zakken aanbieden? Is er zonder aparte containers voor GFT of PMD bij hoogbouw een alternatief voor die bewoners? Niet iedereen is in staat afval naar elders te vervoeren. In gemeenten met diftar wordt niet vastgehouden aan bepaalde hoeveelheid afval bij de milieustraat. Dit kan leiden tot onbeperkt aanbieden.

Waarom houdt Emmen vast aan de 300 kilo? Blijkens de enquête willen inwoners graag betrokken worden bij het thema afval. Erg jammer dat hier geen gevolg aan is gegeven. Dit had gecommuniceerd moeten worden: een gemiste kans voor draagvlak. In Borger-Odoorn zijn verzamelpunten voor luiers en incontinentiemateriaal en die gemeente doet mee aan het landelijk project Schoon Belonen om zwerfafval tegen te gaan (o.a. educatie op scholen): dit zijn goede voorbeelden voor Emmen. D66 komt hierover nog met een motie tijdens de komende raadsvergadering. Daarnaast komt D66 met een motie met de oproep aan het nieuwe kabinet tot aandacht voor de Nedersaksenlijn. PvdA ziet het plan als middel om te komen tot goede en betaalbare afvalinzameling vanaf 2022. Het diftarsysteem leidt met zijn financiële prikkel tot betere bronscheiding. Uit de sorteerproef van 2019 blijkt dat sinds 2010 het restafval is gedaald van 277 naar 202 kg. en het scheidingspercentage van 51% naar 63% steeg. De PvdA steunt de doelen voor het tijdvak 2021-2025 van 100 kg. restafval met 75% scheiding, die beter bijdragen aan de circulaire economie met minder kosten voor de inwoner. Volgens de enquête staan bewoners zeer positief tegenover betere bronscheiding. De vraag is hoe representatief de uitkomsten zijn. Vormen de respondenten een goede afspiegeling van de

3

samenleving? Wat was het aantal laaggeletterde of niet-Nederlands sprekende immigranten? Ondanks de goede bedoelingen zijn de speerpunten in het kaderplan niet concreet. Hoe om te gaan met kwijtschelding bij overgang naar diftar met vast en variabel tarief? En met inwoners met meer zorgafval? Gaat een medische verklaring daarbij niet te ver? Waar is de prikkel voor bewoners van hoogbouw? Daar zijn meters te maken qua scheidingspercentage, maar het plan is niet echt concreet. Gemeenten zonder diftar zijn gemiddeld 20% duurder uit. Was het jaarvolume restafval nu al 140 kg. geweest in plaats van 202 kg., hadden de inwoners dan nu al een behoorlijke kostenbesparing gehad? Flankerend beleid moet zorgen voor de laatste fase van 140 naar 100 kg. In plaats van de beschreven voorbeelden had dit doel meer geconcretiseerd moeten zijn. Hoeveel inzet van boa’s en afvalcoaches willen B&W plegen in de uitvoering? VVD begrijpt nut en noodzaak van het afvalplan met als onderdelen communicatie, financiële prikkel en flankerend beleid. Telkens is dit voorstel vertraagd. Dit plan moet al over negen maanden ingaan. De voorbereiding kost minimaal één jaar. Is er al voorbereidend werk gedaan? Waarom is niet eerder een C-discussie gehouden? Bij beloning voor om de vier of zes weken de grijze container aan te bieden wordt de motivatie beter.

Wat is het financiële voordeel? Is te registreren hoeveel zakken een hoogbouwbewoner aanbiedt? Eenvoudiger afvalaanbod is een stimulans voor de consument, zoals gescheiden afvalinzameling bij hoogbouw, meer glascontainers, verruiming openingstijden stortbordes naar de zaterdag en maandag, faciliteren bij oud papier inzameling door scholen en verenigingen met gratis storting voor een vaste prijs. De invoering van statiegeld op plastic flesjes en blikjes helpt ook wat mee. Hoe wordt het flankerende beleid concreet versterkt? Waarom wordt per lediging betaald en niet per kilo? Hoogeveen en Coevorden gaan nog niet over tot diftar. Welke financiële gevolgen heeft dit voor het aandeelhouderschap van Emmen in AREA? Is bij het onderwijs gezien de werkdruk wel animo voor voorlichting over afval? De VVD is geen voorstander van wijziging van ‘nee-nee’- in ‘ja-ja’-stickers op gemeentelijk niveau. Dit geeft alleen maar verwarring. Waarom niet een uniform VNG-systeem? Wakker Emmen ziet dat afvalbeleid elk huishouden raakt en tot veel discussie leidt. Dit heeft te maken met de sterke verschillen in behoeften. De samenstelling en locatie van een gemeente zijn ook van invloed op het beleid. Het kaderplan heeft de juiste balans in de hoofddoelen milieu, gemak/service en kostenbeheersing..

Duidelijke en volledige communicatie is bij afvalscheiding nog veel belangrijker dan op andere beleidsterreinen. Jammer dat voor dit traject is opgestart, Wakker Emmen al vele vragen ontving van inwoners over het plan. Zij vroegen vooral hoeveel duurder of goedkoper het ledigen van de grijze container wordt. Welk systeem wordt daarbij gehanteerd? Krijgen inwoners die minder containers aanbieden, geld terug? Bij de reductie van restafval werd eerst gekeken naar het scheiden van de PMD-stroom. Dit leverde niet voldoende resultaat op in afvalaanbod. Daartoe is het relatief zware gewicht nodig van GFT-afval, papier en glas in restafval. Hoe worden deze stromen gescheiden, anders dan meer glasinzamelpunten? Is net als bij papier of luiers een tweede container voor PMD of GFT een optie? Waaruit bestaat het dagelijks werk van een afvalcoach? Hoe wordt de handhaving vormgegeven en welk sanctiebeleid hebben B&W voor ogen? PVV ziet geen gemakkelijke opgave om afval om te buigen naar grondstof. Dit impliceert jarenlange veranderingen. 63% afvalscheiding is een mooi percentage, zeker als 20% van de hoogbouwbewoners door gebrek aan gemeentelijke faciliteiten geen mogelijkheden heeft om afval te scheiden. De grootste wijziging komt voor rekening van laagbouwbewoners met eigen containers. De rekening komt juist bij deze groep te liggen die al volop zijn best doet het afval te scheiden.

Op welke termijn worden PMD- en GFT-containers geplaatst om ook hoogbouwbewoners hun afval goed te laten scheiden? De PVV ziet graag dat bij wijze van evaluatie over dit nieuwe systeem opnieuw een enquête wordt gehouden. Alleen dan is dit raadsvoorstel goed en gefundeerd te beoordelen. Het blijft tegenstrijdig dat de gemeente haar inwoners extra laat betalen voor de afvalverwerking, terwijl anderzijds 25% van het landelijke afval wordt geïmporteerd.

4

Volgens CDA begint afvalreductie, naast invoeren van statiegeld voor plastic flesjes en blikjes, bij bewustwording (selectief inkopen, inkopen bij kringloopwinkels, minder verpakkingen accepteren). De invoering van containers voor GFT, PMD, kleding en glas plus een goed ingerichte milieustraat – gezien de afstand voor veel inwoners is een tweede straat te overwegen – heeft al voor de nodige scheiding gezorgd, maar niet genoeg. Van 200 kg. afval per persoon betreft slechts een kwart restafval (in totaal 15 miljoen kg.). De verwerking is nog goedkoop, maar zal bij het nieuwe af te sluiten contract verdubbelen plus een fikse verbrandingsbelasting van in totaal 2 miljoen extra onnodige kosten voor de burger. Bij dit nieuwe systeem kunnen huishoudens dit beïnvloeden door de introductie van een vast tarief per lediging van een grijze container plus een separaat tarief per aanbod van zak restafval bij hoogbouw. Dit is voor het CDA een betere optie dan een kilotarief, dat milieutechnisch zuiverder is maar veel extra kosten geeft, of het aanbieden van restafval ontmoedigen door alleen centrale inzamelpunten in te stellen, wat voor heel veel doelgroepen onpraktisch is. Landelijke trend is dat het vaste tarief per lediging stijgende is. In het nieuwe systeem worden de afvaltarieven dus niet lager, maar worden de kostenstijgingen zoveel mogelijk gedempt.

Sommige gemeenten geven inwoners een bonus voor minder ledigingen dan het jaar ervoor, al dan niet in staffels voor bepaalde doelgroepen. Dat voelt beter. Is dit een te overwegen optie? Twee ton lijkt erg weinig voor communicatiekosten, zeker voor één jaar. Communicatie moet ook veel langer doorlopen. 74.000 euro voor extra handhaving in de eerste 3-4 maanden lijkt veel te weinig, gezien de noodzakelijke strikte controle op restafval in PMD- en GFT-containers. Wasbare luiers als oplossing is niet meer van deze tijd. Bovendien is het de vraag of dat beter is voor het milieu. Het CDA pleit voor een hogere inzamelfrequentie voor de GFT-container in het voorjaar: dit voorkomt GFT in de grijze container. Bij meer dan 1.000 m2 tuinoppervlak is een extra GFT-container beschikbaar. Daar hoeft wat het CDA betreft niet extra voor worden betaald. Die moet dan wel voor GFT-afval worden benut. Het kwijtscheldingssysteem is goed, maar ontneemt de prikkel tot scheiden. Is een bonussysteem in die gevallen niet beter? LEF! is voor betere afvalscheiding en meer bewustwording, getuige de motie ‘Gebiedsadoptie’. De fractie weet niet of dit kaderplan de beste oplossing biedt, maar het bevat zeker voordelen en goede (VANG-)doelstellingen. Er zijn nog de nodige nadelen die concreet en realistisch moeten worden uitgewerkt, zoals de te verwachten afvaldumping en extra boa-kosten.

Beter vooraf te hoog inschatten dan achteraf bijpassen. Inwoners in grensgebieden van diftargemeenten uiten nu al hun zorgen aan LEF! over deze nadelen. ‘De vervuiler betaalt’ is paradoxaal: de verpakkingsindustrie biedt vaak geen keuze door de consument met extra afval op te schepen. Daar zijn de nodige verbeterslagen te maken. LEF! is daarom groot voorstander van statiegeld op plastic flesjes en blikjes. Aan hergebruik en afvalreductie is voor enkele mooie lokale bedrijven goed te verdienen. Daar liggen kansen als positieve prikkel. Die liggen er ook qua participatie: organisaties als Toolbox kunnen een afvalbakfiets aanbieden, pilots met compostbakken in groene gebieden en wijken en gebiedsadoptie in relatie tot scholen en dorpshuizen. De diftarparadox is dat het aanbod van afval eerst goedkoper moet worden en door het slechte verdienmodel het Rijk veranderingen invoert die de kostenreductie weer ongedaan maken. Daarom werkt een bonussysteem op lange termijn beter. Graag concretere inzage in de risico’s van afvalstromen van bedrijven en particulieren in Emmen. Volgens onderzoek van IPR Normag beïnvloeden grote afvalbedrijven bij diftarsystemen het gemeentebeleid. De lokale context blijft altijd bepalend. Vanwege de grootte van de gemeente Emmen maakt LEF! zich zorgen over de handhaving.

De fractie is nog niet overtuigd of diftar dé oplossing is voor Emmen, zij ziet meer in een bonussysteem. GroenLinks is voorstander van het diftarprincipe dat de vervuiler betaalt. Een tarief per lediging van de grijze container lijkt beter dan een kilotarief met nogal wat praktische nadelen. Het kaderplan bevat haken en ogen die nadere uitwerking behoeven. Een positieve benadering in de vorm van een bonus motiveert meer om afval te scheiden. Emmen scoort al jaren slecht op bronscheiding.

5

63% lijkt mooi, maar gezien de hoeveelheid per huishouden is dat relatief. GroenLinks pleit al jaren ervoor om hier meer werk van te maken. De fractie is benieuwd naar de beantwoording van de wethouder op vragen over de uitvoering. Staatsbosbeheer komt in deze gemeente, net als in BorgerOdoorn, steeds meer zwerfafval tegen en draait op voor de opruimkosten. Is compensatie van Staatsbosbeheer mogelijk? ChristenUnie stemt in met dit plan, passende bij het principe ‘de vervuiler betaalt’. De milieudoelen wegen het zwaarst; het plan is wat dat aangaat gematigd positief. De vraag is of risico’s als meer zwerfvuil en kans op verbranding en vermenging in containers om het afvalaanbod doelbewust te verminderen, voldoende ingecalculeerd zijn. De kostendoelen zijn secundair. Wordt hiermee voldoende demping van de kostenstijging bereikt? Of is een gedifferentieerder systeem te overwegen? Diverse bevolkingsgroepen betalen min of meer de rekening voor dit nieuwe systeem. Het kaderplan is smaller dan verwacht. De brede relatie met AREA is niet in kaart gebracht. Dat is lastig gezien de samenwerking met Hoogeveen en Coevorden. De fractie draagt B&W op de gevolgen voor de toekomst van AREA nader uit te werken. Is het reëel dat de aanbesteding per 1 juni haalbaar is? Dit lijkt een enorme opgave.

Voorts de oproep om bewoners van hoogbouw gelet op hun teleurgestelde reacties meer faciliteiten te bieden om de doelstellingen te halen. Van flankerend beleid als bottleneck hangt erg veel af. Hier lijken extra financiering en een lange adem geboden. De ChristenUnie hoopt en verwacht dat de VANG-doelstelling steeds beter in beeld komt. Halvering naar 100 kg. restafval is geen sinecure. De reductie van de eerste 60 kg. kostte immers ook tien jaar. 50PLUS vindt de invoering van diftar per lediging restafval en ondergrondse containers bij hoogbouw geen goed voorstel. Dit leidt tot meer zwerfafval op straat, illegale afvaldumping naast containers en onevenredige belasting voor alleenstaanden in hoogbouw met lichtere zakken. 50PLUS stelt dan ook voor meer in te zetten op bewustwording rond afvalscheiding. Anders is het systeem niet langer betaalbaar. Voorts pleit de fractie voor meer sorteerstraatjes bij hoogbouw in plaats van een enkele ondergrondse container, die niet ten goede komt voor de scheiding, 50PLUS steunt alles overziend dit raadsvoorstel op dit moment niet. Reactie college Wethouder Van der Weide proeft dat de raadscommissie (de route naar) de doelstelling en diftar gematigd positief onderschrijft. De jaarlijkse hoeveelheid restafval per persoon is inmiddels gedaald van 260 naar 200 kg, waarvan 150 kg. is te recyclen. Op Drentse schaal is die score niet goed.

Daar ligt de opgave om nog ruim minder restafval te creëren om redenen van milieu en kosten. PVV vraagt naar de vergelijking in percentage hoogbouw tussen Emmen en de rest van Drenthe. Wethouder Van der Weide denkt dat Emmen nog een hoger percentage hoogbouw kent dan Hoogeveen en Assen. Zelfs qua G40-benchmark presteert Emmen nog steeds niet goed. Er zijn drie manieren om de doelstellingen te bereiken: 1) de grijze container minder vaak legen; 2) de grijze container afschaffen en gecentraliseerd inzamelen: niet klantvriendelijk, te grote loopafstanden voor bepaalde doelgroepen; 3) diftar is de eerlijkste en meest logische variant gezien de grote lokale variëteit in landelijk versus stedelijk gebied. De afname van 260 naar 200 kg. was een heel lange weg. In gemeenten met diftar wordt een behoorlijke extra sprong gemaakt. Emmen verwacht in 2022 op 140 kg. te zitten. Naast de financiële prikkel is flankerend beleid even belangrijk om stappen te zetten richting de 100 kg. Mensen moeten in staat zijn de grondstoffen in te zamelen en kwijt te kunnen, via uitbreiding van glascontainers en optimalisering papier- en textielinzameling in samenwerking met scholen, verenigingen en kerken. Voorts moet adequate communicatie allerlei vooroordelen en aannames voorkomen en bijdragen aan gedragsverbetering bij het scheiden van afval. Hiervoor is eenmalig extra budget uitgetrokken.

Dat is beperkt, dus moet bij de Kadernota structureel naar intensivering van de communicatie worden gekeken. De laagbouw is zodanig goed gefacili-

6

teerd dat de sprong met diftar ineens is te maken. Bij hoogbouw is de laatste jaren al een slag gemaakt met ondergrondse containers en enkele scheidingmogelijkheden voor PMD. De komende periode zijn aanvullende voorzieningen voor GFT en PMD nodig. Dat investeringsgeld is nu niet voorhanden. B&W maken jaarlijks de afweging hierover in combinatie met een uitvoeringsplan in fasen voor de hoogbouw. In een paragraaf in het plan is speciale aandacht voor onvermijdbaar medisch afval door er rekening mee te houden in de tariefstelling via maatwerkcompensatie. De integrale kosten van het legen van een grijze container zijn nog niet bekend. Richting het eind van het jaar, als het tarief wordt vastgesteld, worden het vaste en variabele deel nader uitgewerkt – met als uitgangspunt dat scheiden financieel moet lonen (korting, bonus). Het aspect kwijtschelding gebaseerd op het minimabeleid wordt hierin verdisconteerd. Mensen die daar nu voor in aanmerking komen, moeten die tegemoetkoming de komende jaren ook krijgen. CDA heeft in zijn termijn gesteld dat de gemeente sowieso helder moet communiceren dat de kosten van afvalinzameling gaan stijgen de komende jaren. Te stellen dat scheiden loont, is een desillusie. Het wordt minder duurder. Daarnaast maakt de vormgeving wel degelijk uit. CDA pleit voor een bonus op het tarief, te vergelijking met de bonus-malusregeling bij verzekeringen.

Dit werkt beter dan ‘gestraft’ te worden voor (te) veel afval. Wethouder Van der Weide is het met het laatste eens. Het principe blijft dat minder restafval minder kosten betekent en dus een lager tarief. Wie zich daarin verbetert, moet een financieel voordeel krijgen. Los van de disclaimer voor toekomstige kosten en bedrijfseconomische techniek wordt dit principe in de communicatiestrategie in zo eenvoudig mogelijke bewoordingen uitgelegd. VVD vraagt zich af waarom de gemeente van begin af aan niet heeft gecommuniceerd dat de inwoner goedkoper uit is. Nu hangt er bij de introductie al een negatieve sfeer. Wethouder Van der Weide denkt dat het woord ‘goedkoper’ sec al tot avondvolle discussies leidt. Slaat dit op de kostenontwikkeling of op het historisch perspectief, waarbij elk jaar het afvaltarief stijgt door de immense stijging (200-300%) van de rijksverbrandingsbelasting? In het beleidsplan staat de kostenontwikkeling ten opzichte van de 100 kg. Als de inwoners hun best doen om minder restafval te produceren, is de gemeente ca. een miljoen per jaar goedkoper uit. De aanname dat bij 140 kg. restafval per inwoner de gemeente goedkoper is, klopt. Wie zich straks verbetert in afvalscheiding, moet hier financieel voordeel van terugzien. In de communicatie moet de gemeente terug naar die basis in plaats van nu al vooruitlopen op een bepaald tarief voor 2022.

Wakker Emmen betoogt dat het communicatietraject nu al moet lopen. Pas eind 2021 wordt de nieuwe tarieventabel bekend. Op welk moment vindt de tariefvaststelling plaats? Wanneer zijn de specificaties bekend, zoals het aantal extra ‘grijze’ ledigingen en de kosten van een extra container? Wethouder Van der Weide antwoordt dat de raad in december over het tarief besluit. De Begroting neemt daar een voorschot op. Vooraf wordt geïnventariseerd hoe het nieuwe afvaltarief daarin is te betrekken. De vele bewonersvragen worden meegenomen in de communicatie, om zo eenvoudig en inzichtelijk mogelijk het financiële voordeel en alle afzonderlijke uitvoeringsdetails uit te leggen. Dat vergt meer dan één brief of één webpagina. Dat is een kwestie van lange adem. 50PLUS ziet elke dag vuilniszakken restafval vol glas, metaal e.d. uit containers puilen. Restafval is fors te verminderen door op centrale plekken meer specifieke inzamelcontainers te plaatsen . Wethouder Van der Weide herhaalt de eerder uiteengezette aandacht voor de hoogbouwdoelgroep om hun afval goed te laten scheiden. Verstopping in één enkele ondergrondse container betekent niet altijd dat deze vol is. Er kan een te grote zak in zitten, grote objecten die er niet thuishoren of

7

sprake zijn van een systeemfout. Zodra de chip afleest dat de container 80% gevuld is, krijgt AREA het signaal dat hij geleegd moet worden. In reactie op de aangekondigde D66-motie: de gemeente doet al mee met project Schoon Belonen via de containertuintjes, het faciliteren van onderwijs en sportclubs bij betere PMD-scheiding en allerlei opruimacties. Met andere gemeenten heeft Emmen een intentieovereenkomst getekend voor financieel locatieonderzoek voor luierrecycling om de doelgroep te ontlasten van restafval. De vooruitzichten van de businesscase zijn voorzichtig positief. Het beleid met doelen en hoofdlijnen is her en der nog onvoldoende concreet. Concretisering gebeurt in het jaarlijkse uitvoeringsplan. Gelet op de huidige inzichten is de deadline 1 januari 2022 haalbaar. AREA regelt enkele zaken in. Ook de ICT-module voor de afvalaanbodregistratie voor laag- en hoogbouw is tijdig aan te schaffen en installeren. Diftar wordt per lediging berekend. Per kilo zou invoeringsproblemen en ongewenste effecten tussen buurtgenoten geven. Er zijn voorbeelden van toename van zwerfafval bij diftar. De NVRD, begeleider van en onderzoeker naar heel veel gemeenten – waaronder 160 die met diftar werken – concludeert rationeel onderbouwd dat met goede flankerende maatregelen er niet of nauwelijks zwerfafval is.

Het college heeft vertrouwen in deze aanpak, op voorwaarde van adequate communicatie en handhaving. De gemeente houdt vast aan de afvalnorm van 300 kg. bij de milieustraat als ‘gratis’ service om te voorkomen dat mensen geen plek hebben om grof afval aan te bieden. De norm afschaffen én tegelijk diftar invoeren lokt ongewenste effecten uit. Vergeleken met Coevorden lijkt één milieustraat misschien niet voldoende, maar dat is maar één gemeente. Een tweede straat vergt een extra investering, boven op die voor de hoogbouw. B&W zijn bereid bij een raadsbrede wens de financiële effecten van een tweede milieustraat te onderzoeken. De 74.000 euro betreft de communicatie inzake de invoeringskosten. Dit betekent na 1 januari a.s. doorlopende communicatie. Daarvan zijn nu de kosten nog niet in te schatten. Voorts is balans nodig tussen de huidige financiële ruimte versus de wens tot optimalisering. Er is eerder al extra geld uitgetrokken voor de boa-capaciteit. Vanuit de bestaande inzet wordt de eerste 3-6 maanden na invoering extra ingezet ingepland om te controleren. CDA vraagt of nu al boa’s worden ingezet om PDM- en GFT-containers te controleren op restafval. Volgens wethouder Van der Weide is dat één manier, zoals in Borger-Odoorn periodiek gebeurt. Maar er zijn andere manieren. Hij wil de boa-werkzaamheden op dit thema intern nader laten verkennen.

In eerste instantie moet er voldoende tijd en capaciteit zijn om boa’s hierop in te zetten. Tweede termijn ChristenUnie is behoorlijk tevreden met de beantwoording en de ambitie van de wethouder om van dit beleid iets heel goeds te maken. De fractie wil ervoor gaan en B&W hierop afrekenen. Zij herhaalt de kanttekeningen bij de deadline voor de aanbesteding en het te smal ingestoken kaderplan. LEF! mist de beantwoording op het verschil in afvalstromen tussen particulieren en bedrijven. Door de krantenpublicatie staat de gemeente qua communicatie al op achterstand. Dit komt ook doordat het collegevoorstel de burger nog weinig informatie geeft en diftar sec al heel veel meningen oproept. De wethouder roept op te vertrouwen op de deskundigheid van het communicatieteam, maar dat team was toch ook betrokken bij de presentatie? Komend jaar is communicatie een des te belangrijker aandachtspunt omdat het tarief pas in december wordt vastgesteld. Tot die tijd valt over de kosten weinig te zeggen. Zeker vanwege de financiële positie heeft de raad een goede doorkijk nodig van de kosten voor de komende jaren. LEF! mist die als bijlage. De uitspraak dat dit nog wordt onderzocht voor de periode 2022-2025, houdt een financieel risico in. Tot slot de vraag of de ‘omgekeerde aanpak’ goed onderzocht is.

PVV vindt het rijkelijk laat om pas in december duidelijkheid te geven over het tarief, dat een maand later al ingaat. Dat kan de gemeente niet maken tegenover de inwoners. Dat 63% een mooi scheidingspercentage is, wat vrij sarcastisch bedoeld. Dat kan beter. Dat 20% van de inwoners die

8

mogelijkheid niet heeft, plaatst de 63% in een ander daglicht. De PVV gaat zich nog intern op het voorstel beraden. CDA meent dat de 20% van de inwoners, waar de PVV op doelt, wel degelijk in staat zijn hun afval te scheiden. Alleen, dat kan beter. Op een vraag is niet ingegaan: over de bizarre verhouding van een extra GFT-container bij een grote versus kleinere tuin. Het CDA wil in het voorjaar eerder overgaan naar de reguliere GFT-inzamelcyclus, juist om dumpen in de grijze container te voorkomen. De tarieven worden altijd in december vastgesteld. Verordeningen kunnen dus prima op 1 januari ingaan. Vooruitlopend vinden wel raadsdiscussies plaats. Na alle opmerkingen over de uitvoering en de algemene instemming met het kaderplan, dat heel direct de inwoners raakt, lijkt het gewenst de financiële uitwerking vooraf terug te leggen bij de raad om haar gevoelen te peilen. Wakker Emmen ziet graag de vele uitwerkingen (tijdig) voor december tegemoet. De bezwaren van de VVD tegen de ‘ja-ja’-sticker zijn niet terecht. Wakker Emmen meent dat dit simpel is in te voeren. Opnieuw het verzoek aan de wethouder om met AREA te kijken hoe volle containers zijn op te lossen. Dit doet zich op veel plekken voor en kan met diftar groter worden dan wenselijk. Het is essentieel mensen die eens per vier weken hun container aanbieden, financieel voordeel te bieden.

VVD had liever gezien dat deze discussie eerder was gevoerd. Dan waren er wellicht meer goede suggesties gedaan, die nu al waren meegenomen in het plan. De invoertermijn lijkt kort, maar is kennelijk haalbaar. Naast kosten van invoering en handhaving zijn die er voor de communicatie en de extra faciliteiten bij hoogbouw. Wat betekent dit voor de consument? Die duidelijkheid moet zo snel mogelijk komen, daar hebben inwoners behoefte aan. December is dus te laat. Als Coevorden en Hoogeveen als medeaandeelhouders in AREA diftar krijgen, levert dat Emmen nog een voordeel op? De vraag over de ‘ja-ja’-sticker is niet beantwoord. Alle ‘nee-nee’-stickers moeten straks van de deur af voor (deels) de ‘ja-ja’-versie. De VVD pleit voor een eenduidig landelijk systeem. PvdA snapt dat het niet al te concrete beleidsplan nog wordt uitgewerkt in uitvoeringsplannen. Graag een toezegging dat het college de raad daarin jaarlijks meeneemt. De doelstelling om van 200 naar 100 kg. restafval te gaan lijkt meer dan ambitieus. De PvdA onderschrijft van harte de gedachte van betere bronscheiding. D66 vraagt zich af wat de extra ondergrondse containers bij de hoogbouw bij de invoering van diftar concreet betekent voor die bewoners. Hoe kijkt AREA tegen het kaderplan aan? Reactie college Wethouder Van der Weide zet uiteen dat AREA een uitvoeringsorganisatie is.

Het zou lastig zijn als de gemeente onuitvoerbare zaken bedenkt, maar zij bepaalt wel het beleid en hier kan AREA zeker mee uit de voeten. De inzamelsystemen in Hoogeveen en Coevorden staan er los van. Er moet altijd ruimte zijn voor lokaal maatwerk, zoals bij de ledigingsfrequentie van de grijze containers. Keerzijde dat de uitvoering voor AREA wat minder werkbaar en iets duurder wordt. Voor de bewoners van de hoogbouw verandert er per 1 januari niet veel. Zij storten nog steeds hun afvalzakken met een pasje in de ondergrondse container. Alleen krijgen zij straks een variabele in plaats van vaste afrekening, De komende jaren moet de afvalscheiding voor de hoogbouw goed gefaciliteerd worden. B&W zeggen toe de raad jaarlijks te informeren over het uitvoeringsplan. De ophaalfrequentie van 2 naar 3 weken leverde al behoorlijk wat vragen en zorgen op. De afvalcoach kan advies of maatwerk bieden bij praktische problemen of bijzondere omstandigheden. De gemeente probeert als coördinator de samenwerking met AREA en EMCO steeds beter vorm te geven. Het probleem met de rommelige aanblik van sorteerstraten is bekend. De wethouder zegt toe dit aspect nogmaals in te brengen in het uitvoeringsoverleg. De wens om in het voorjaar tijdig GFT-containers aan de weg te zetten, is begrijpelijk gezien het groeiseizoen. Dit voorjaar is te kort dag. Het college

9

neemt deze suggestie wel mee voor de komende jaren. In december worden de tarieven vastgesteld, vlak voor de invoering. B&W zeggen toe om de financiële uitwerking voorafgaand aan de Begroting in november te agenderen om het gevoelen van de raad te peilen.. Bij tuinen groter dan 1.000 m2 een tweede GFT-container beschikbaar stellen is om ergens een grens te trekken en die inwoners te faciliteren hun groenafval goed te scheiden. Elke keuze is nu eenmaal vatbaar voor discussie. CDA duidt dat mensen met een tuin groter dan 1.000 m2 niet tot de meest armlastigen behoren. Het is bizar dat zij gratis extra container krijgen en mensen met een kleinere woning en intensief tuinonderhoud hiervoor moeten betalen. Dat is de omgekeerde wereld. Wethouder Van der Weide vindt die conclusie te stellig. Hij wil wel die gedachte meenemen om te kijken of dit de juiste formule is voor de uitvoering. Als de inwoners beter aan bronscheiding doen, wordt minder restafval opgehaald en krijgen zij een financieel voordeel, maar krijgt de gemeente een begrotingstekort. Deze inschatting wordt betrokken in de financiële uitwerking. Deze ‘diftarparadox’ is een andere dan die LEF! bedoelt. Bedrijfsafval is naar aard en wetgeving een andere tak van sport dan huishoudelijk afval. Afval van sportclubs valt onder bedrijfsafval, terwijl het eigenlijk veel praktischer is om dit als huishoudelijk te behandelen.

LEF! deelt de gedachte van de ‘diftarparadox’. Die paradox komt ook voor in de communicatie: wordt het straks goedkoper of dempen de stijgende afvalkosten dankzij door diftar? De fractie duidde op het risico van vermenging van bedrijfs- met huishoudelijk afval. Wethouder Van der Weide stelt dat het laatste niet is te voorkomen met handhaving of communicatie. Elke inwoner kan zijn eigen afval op zijn werk in de container dumpen. Het gaat er communicatief om eenvoudig uit te leggen dat naarmate minder restafval wordt geproduceerd, dit leidt tot minder kosten en daarmee tot een lager tarief voor de inwoner. De oproep dat de communicatie ook na 1 januari moet doorgaan, is terecht. Dit wordt bij de Kadernotabehandeling betrokken. Het team Belastingen werkt al aan een bredere aanbesteding met daarin de ICT-module. Daarmee is de deadline 1 juni haalbaar. Uit onderzoek blijkt dat de ‘ja-ja’-sticker preventief werkt. De helft van het reclamemateriaal komt ongelezen op de oudpapierstapel. Deze sticker is dus nuttig en logisch. Het beste is afval zoveel mogelijk te voorkomen. Het soortgelijk gewicht van papier is aanzienlijk. Zonder sticker krijg je geen reclame maar nog wel de huis-aan-huisbladen. Dat verschillen in lokale inzamel- en verrekensystemen van invloed zijn op de bedrijfsvoering AREA, is de heer Van der Weide zich als portefeuillehouder afvalbeleid bewust.

Volgens ChristenUnie gaat het om één bedrijf waar de gemeente meerdere producten van afneemt. Destijds was het Rekenkameronderzoek naar AREA ook breder van opzet. Met alleen een afvalplan wordt AREA als bedrijf tekortgedaan. Dat er een afvalplan voor alleen Emmen komt, is bittere noodzaak. Wethouder Otter vult aan dat AREA uiteindelijk de uitvoerder van het afvalplan is. In eerste instantie moeten college en raad besluiten over welke opdracht zij AREA willen meegeven. ChristenUnie mist in deze reactie de meerdere rollen die AREA vervult ten opzichte van de andere partnergemeenten. Wethouder Otter weet dat in de overleggen met AREA diverse aspecten spelen, zoals de wijze van begroten, diftar en andere operationele zaken. AREA moet de keuzes uitvoeren die de drie aandeelhouders maken.

10

LEF! is bekend met de p&c-cyclus. Na het persbericht en het kaderplan zullen ook berichten in de media verschijnen, terwijl de inwoners de financiële gevolgen nog steeds niet kennen. Daar moet ook in de communicatie op worden geanticipeerd. Wethouder Van der Weide kan zich de financiële vragen van inwoners goed voorstellen. De communicatie wordt eerst geënt op het principe dat minder aanbieden van de grijze container leidt tot financieel voordeel, dat motiveert bij te dragen aan de milieudoelstelling. De omvang van dit voordeel is niet eerder dan in het najaar bekend. Voorzitter Bos stelt vast dat dit raadsvoorstel als B-stuk naar de raad gaat. 8. Bespreken A-stukken: 8A. Grondexploitatie De Doole Klazienaveen CDA is gezien het beperkte aanbod van woonkavels verheugd met deze bouwkavels. De fractie is benieuwd naar de nieuwe Woonvisie die tegen de zomer afkomt. Wakker Emmen ziet dat de vraag naar woonkavels in Klazienaveen groot is. In afwachting van verdere nieuwbouw elders is nu gekozen voor De Doole. De fractie staat achter dit goede plan. Reactie college Wethouder Otter verwijst naar de rondvraag over beschikbare kavels. De Doole is een van de opties in eigendom die de gemeente direct ter hand neemt. Met het bouwrijp maken van kavels en aanleg van infrastructuur zijn aanzienlijke bedragen gemoeid. Bij nieuwe kavels moet met minstens 200 euro per m2 worden gerekend.

Voorzitter Bos stelt vast dat dit raadsvoorstel als A-stuk naar de raad gaat. 9.

Onderwerpen ter bespreking: n.v.t.

10. Vaststellen verslag vorige vergadering 10A. Vaststellen notulen raadscommissie Wonen & Ruimte van 1 februari 2021 Voorzitter Bos stelt vast dat de notulen van 1 februari ongewijzigd worden goedgekeurd, onder dankzegging aan de notulist. 11. Ingekomen stukken vanuit het college/presidium Er zijn geen opmerkingen. 12.

Overige ingekomen stukken: n.v.t.

13. Sluiting Voorzitter Bos sluit de vergadering om 21.58 uur onder dankzegging.

11