Notulen openbare vergadering van de commissie Wonen en Ruimte van 10 maart 2025

Beknopt verslag commissie Wonen & Ruimte van de gemeenteraad Emmen op maandag 10 maart 2025 vanaf 19.30 uur Aanwezig: Voorzitter Commissiegriffier Collegeleden De commissieleden

: : : :

Verslaglegging

:

de heer J.B.W. Wittendorp mevrouw D. Idema-Herder de heer J. Bos, de heer A.J. Jakobs de heer M. Meijer (VVD), de heer J. de Boer (VVD), de heer M.J. Supheert (ChristenUnie), de heer R.R. Pruisscher (ChristenUnie), de heer J.H. Koops (D66), mevrouw U.H. Kilinçci (PvdA), de heer H. Smit (PvdA), de heer D.H. van Dijken (CDA), de heer G.J. Bijlsma (Wakker Emmen), de heer D. Dekker (Wakker Emmen), de heer R. van der Weide (Wakker Emmen), de heer R. van Veen (GroenLinks), de heer H.M. Kasteleijn (50PLUS), de heer W.L.H. Moinat (SP), de heer M. Kuiper (SP), de heer K. Bosma (PVV), de heer R.S. de Jong (Hart voor Emmen) de heer D.P. Drolenga (Notuleerservice Mooi Werk)

1. Opening en vaststelling agenda Voorzitter Wittendorp opent de vergadering om 19.30 uur en heet de aanwezigen welkom. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 2. Actuele mededelingen college/presidium: n.v.t. Wethouder Jakobs kondigt de raadsbrief aan die binnenkort naar de raad gaat, op VVD-vragen over openbare verlichting, Er is al opdracht gegeven de bedoelde armaturen te herstellen. 3.

Spreekrecht niet-geagendeerde onderwerpen: n.v.t.

4. Rondvraag ChristenUnie heeft twee vragen. 1) De oproep van een inwoner tot handhaving van het parkeerverbod op de Brink, Noordbarge vanwege de archeologische en cultuurhistorische waarde, is logisch. Dorpsbrinken zijn immers beeldbepalend. Hoe zorgt het college, na door de rechter al op de vingers te zijn getikt, dat op genoemde locatie niet meer wordt geparkeerd? 2) De vochtproblemen van huurwoningen van Lefier in Emmermeer baren de ChristenUnie zorgen; de fractie vroeg hier al eerder aandacht voor. Dat de landelijke huurcommissie de huurprijs reduceert met 60%, bevestigt de ernstige gebreken. De verhuurder is niet heel toegeeflijk, de huurder moet vechten voor zijn gelijk. Welke rol pakken B&W om de inwoners een goede huurwoningen te verzekeren? Hoe worden in de toekomst hun klachten over gebreken serieus genomen en voortvarend aangepakt? Wethouder J. Bos licht toe dat er een handhavingsplan is opgesteld op het parkeerverbod in Noordbarge. Er zijn maatregelen genomen, zoals een bewonersbrief over het verbod. 10 februari is gesproken met het Terra Collega, dat namens de gemeente het parkeerverbod en de handhaving hierop in een nieuwsbrief heeft gepubliceerd. Er is opdracht gegeven tot tijdelijke bebording om ter plekke het verbod duidelijk te communiceren. Tot die tijd wordt gecontroleerd, waarbij eerst wordt gewaarschuwd en pas in tweede instantie beboet.

Wethouder Jakobs deelt de zorgen van de ChristenUnie en wil ook goede huurwoningen voor de inwoners. Er zijn periodieke overleggen met wooncorporaties en huurorganisaties, waarmee prestatieafspraken worden gemaakt om de kwaliteit te waarborgen en verbeteren. Daarnaast zijn zij gehouden aan wet- en regelgeving. Vochtproblemen komen vooral voor bij woningen met de laagste energielabels (E, F en G): die moeten uiterlijk eind 2028 uitgefaseerd zijn. Bij klachten gaat

1

de gemeente in gesprek met corporaties en toetst bouwwerken aan wet- en regelgeving, zoals het Besluit Bouwwerken en Leefomgeving. Hiervan zijn bij de huurder in kwestie geen overtredingen geconstateerd. De zaak is bij de interne klachtencommissie afgehandeld en ligt nu bij de betrokken partijen om tot overeenstemming te komen. Inwoners kunnen een handhavingsverzoek indienen op de gemeentewebsite; voorts is er een portaal ingericht voor de Wet goed verhuurderschap en Wet betaalbare huur. Daarnaast is er periodiek ambtelijk en bestuurlijk overleg met corporaties om signalen over misstanden te bespreken, zoals i.c. ook het geval was. PvdA leest regelmatig over verkeersongelukken op de Boslaan in Emmen, recentelijk ook nog. Het is belangrijk de veiligheid aldaar te verbeteren voor alle weggebruikers. Wat is de staat van zaken van de plannen voor deze locatie? Wethouder J. Bos noemt dit een van de vele locaties waar regelmatig verkeersongelukken voorkomen. Er is een voorkeursalternatief uitgewerkt voor het kruispunt op de Boslaan, dat rekening houdt met locatiespecifieke aspecten (groenstructuren, verkeersbewegingen) en met staand beleid. Ook de belangen van het vracht- en busverkeer op deze doorgaande route zijn meegenomen. Het voorkeursalternatief ligt nu ter inzage, daarna worden de reacties verwerkt in het definitieve ontwerp.

Op de uitvoering zit tamelijk veel tijdsdruk, daar de realisatie eind 2027 klaar moet zijn in verband met de rijkssubsidie. 50PLUS memoreert de in 2022 unaniem aangenomen motie voor een onderzoek naar een wijkcentrum in Emmerhout en de Rietlanden. De terugkoppeling naar de raad was voor 2023 toegezegd. In 2024 gaf de wethouder op rondvragen aan dat het langer duurde. Op dit moment is er nog steeds geen terugkoppeling Wat is de oorzaak? Wanneer wordt de raad geïnformeerd over de onderzoeksresultaten? Zijn B&W het met 50PLUS eens dat een wijkcentrum enorm belangrijk is om de eenzaamheid te bestrijden en het een belangrijke verbindende factor is in een wijk? Wethouder J. Bos beaamt dat wijkcentra een zeer essentiële factor zijn voor een wijk; de unanimiteit bij genoemde motie onderstreept dat. Wakker Emmen en de VVD hadden hier eind 2024 ook al vragen over. Op dit moment onderzoekt ICSadviseurs de haalbaarheid (draagvlak en financiën) van een wijkcentrum in zowel Emmerhout als de Rietlanden. Streven is in het tweede kwartaal van dit jaar de resultaten te presenteren. De oorzaak van de vertraging lijkt te liggen in het vinden van een geschikte projectleider. VVD informeert gezien de druk op de woningbouw of het college herziening van de Hoogbouwvisie uit 2008 overweegt. Wethouder Jakobs zegt dat de Hoogbouwvisie nu nog voldoende ontwikkelmogelijkheden in Emmen-centrum biedt.

Niet alle opties zijn benut, zodat er nu nog geen aanleiding is voor herziening van de visie, die tot 2040 loopt. Is er aanleiding om de visie te wijzigen of in te trekken, dan komt daar tezijnertijd een raadsvoorstel over. 5.

Bespreken C-stukken: n.v.t.

6. Bespreken B-stukken 6A. Hoofdlijnennotitie Omgevingsvisie Eerste termijn Wakker Emmen ziet de hoofdlijnennotitie richting Emmen 2040 als vervolgstap op een gedegen voorbereiding vol bijeenkomsten, straatgesprekken en online enquêtes, waar velen aan meewerkten. De opbouw met kernambities, leidende principes en inhoudelijk thema’s is prima. Al is de wil de notitie zo compleet mogelijk te maken, zij is wel 42 pagina’s lang terwijl het om de hoofdlijnen gaat. Graag aandacht voor een compacte uitwerking in de Omgevingsvisie. De prioritering komt niet echt naar voren uit de notitie, terwijl die al wel uit de reacties van de inwoners is te filteren: woningbouwopgave, gezonde leefomgeving en mobiliteit & bereikbaarheid. Hoe krijgt de gemeente

2

focus richting Omgevingsvisie en met welke prioritering, gezien de schaarse middelen en capaciteit? De visie loopt tot 2040 en de gemeente moet niet de illusie hebben dat alles hetzelfde blijft en dat alle ambities ook gaan lukken. Dit noopt tot het maken van keuzes. De groeiambitie naar 120.000 inwoners resulteert in 6.000 extra woningen. Zoals recentelijk aangegeven bij het voorkeursrecht Delftlanden, ziet Wakker Emmen de realisatie graag gemeentebreed tot stand komen. Volgens de notitie landt die grotendeels in Emmen en ‘de dorpen’, maar gaat het hier om de vier grotere dorpen of de kleine dorpen? Regionale bereikbaarheid is een speerpunt. Wel mist de fractie de majeure projectambities (Rondweg, weg Emmen-Klazienaveen, Frieslandroute en N34), die hopelijk wél expliciet terugkomen in de Omgevingsvisie. Bij toerisme, groen, leefbaarheid en robuust centrum hoort absoluut het Rensenpark. Dit wordt niet genoemd, terwijl een Emmen in 2024 zonder het Rensenpark niet voor te stellen is en absoluut thuishoort in de Omgevingsvisie. Wakker Emmen ziet uit naar de nadere uitwerking hiervan. PvdA herhaalt haar eigen visie bij de C-discussie: een gemeentebreed woonaanbod en dus niet alleen geconcentreerd in de kerndorpen.

De notitie noemt wel de kerndorpen, maar wat zijn de mogelijkheden voor de kleine(re) dorpen? Wonen is een recht, ook voor jongeren en mensen die terug willen keren naar hun geboortedorp. Het idee is om mobiliteit anders in te zetten met minder autogebruik. Hoe zien B&W dit voor zich? De grote afstanden in de gemeente vragen om een auto of vervangend alternatief, zoals goed toegankelijke OV-verbindingen om de voorzieningen bereikbaar te houden. Er moet nog een MER doorlopen worden. Is die wel haalbaar gezien de deadline voor de Omgevingsvisie (eind 2025-begin 2026)? Er zijn heel veel plannen die nog handen en voeten moeten krijgen. Hoe verhoudt zich dit tot het financiële plaatje? De PvdA vindt het belangrijk dat voorzieningen, wonen en goed OV beschikbaar en toegankelijk moeten zijn voor alle dorpen, met gelijke kansen voor iedereen. CDA vindt het mooi te zien dat uit het participatietraject een open beeld komt van trotse en betrokken inwoners, die het groene dorps- en wijkkarakter koesteren maar ook zorgen uiten over woningen, voorzieningen en werkgelegenheid. In paragraaf 3.1 staan vijf kernambities, waar het in de C-discussie nog om zes ging, met drie scenario’s. Nu liggen er 32 bouwstenen voor met eigen doelen, die een tegenstelling kunnen vormen met andere doelen, zoals woningbouw versus bescherming van het cultuurhistorische landschap.

Wat zijn de criteria om voor het een of het ander te kiezen? Er wordt ingezet op de groei naar 120.000 inwoners op basis van gevarieerde woningvoorraad. Bij de voorzieningen wordt vooral naar de vier grote dorpen gekeken: Klazienaveen, Nieuw-Amsterdam, Schoonebeek en Emmer-Compascuum. Waarom niet ook Erica, dat behoorlijk wat voorzieningen heeft? Nederland wordt steeds lelijker met blokkendozen op ‘zichtlocaties’ langs snelwegen. Het CDA ziet liever locaties waar nog zicht is op de landerijen en wil ervoor waken dat het Drentse landschap niet verdwijnt achter nieuwbouw. Gaat het bij wonen op kleine bedrijventerreinen om particuliere woningbouw? Of gaat het om bedrijfswoningen c.q. ‘wonen bij werk’, waar heel veel vraag naar is? De fractie ziet het eerste niet zitten, het laatste juist wel. De notitie verwijst voor nieuwe bedrijfslocaties naar Bargermeer en het Rundedal. Gezien de afstand tot de Natura 2000-gebieden is de vraag of dit qua stikstofuitstoot wel kan. Is het thema bovengrondse CO2-opslag ooit al eens besproken in de raad? Waarom niet eerst een breed overleg hierover? Natuurgebieden worden daar waar mogelijk robuust en groen met elkaar verbonden. Door toenemende droogte door klimaatverandering moeten die verbindingen daarnaast ook brandveilig zijn. Wat betekent de 15% c.q.

40% extra ruimte op bestaande bedrijventerreinen voor de overgang naar circulaire economie voor de grondexploitaties? Kan de gemeente dan ook navenant minder grond uitgeven? VVD ziet dat de hoofdlijnennotitie in lijn is met diverse andere, reeds vastgestelde notities en een stip aan de horizon is richting Emmen 2040. Goed te lezen dat flink is ingezet op participatie om inwoners te raadplegen: hun mening doet ertoe. Wel is de tendens te zien dat alles belangrijk is:

3

liever komt er wat meer prioritering (top 3 kernambities). Veel bestaand beleid wordt verstevigd, maar passen de bestaande bestemmingsplannen daar dan nog wel in? Sterke stad, vitale dorpen en economie & landschap kunnen de VVD bekoren als kernpunten. Voor de bereikbaarheid is het goed dat mensen de fiets of de bus pakken, maar de auto blijft in het ruime gemeentegebied noodzakelijk en de VVD wil ‘automobilistje pesten’ voorkomen. Er moeten twee keer 100 hectare nieuwe bedrijventerreinen komen plus meer ruimte voor energieopwek. Waar ziet het college nog ruimte hiervoor? Natuur is belangrijk, maar de fractie heeft moeite met de omzetten van landbouwgrond naar natuur. De woningbouw moet gespreid worden gerealiseerd over de hele gemeente, ook in dorpen naar behoefte – en dus ook in Erica. Voor Emmen-centrum lijkt het goed de Hoogbouwvisie te herzien om meer ruimte te creëren voor grote aantallen wooneenheden, die een kans kunnen zijn voor de sociale woningbouw. SP ziet in de notitie een toekomstbeeld van groei, verduurzaming en economische versterking. Heel mooi ambities, maar voor wie wordt er gebouwd en wie profiteert hiervan? De SP wil een eerlijke kans voor iedereen en wil bouwen voor mensen die al jarenlang op een sociale huurwoning wachten in plaats van voor projectontwikkelaars.

De SP zet liever in op groeiruimte voor het MKB dan op het binnenhalen van grote bedrijven die subsidies opstrijken en lage lonen betalen. De ambitie van 10.000 extra woningen lijkt een goede stap, maar er zijn vooral sociale huur- en betaalbare koopwoningen nodig. Te lang is de woningbouw overgelaten aan de markt, met als gevolg stijgende prijzen en langere wachttijden. Huizen zijn geen handelswaar, maar een recht. In de notitie staat veel over marktindustrie, groene chemie en innovatie, maar te weinig over arbeidszekerheid, goede lonen en eerlijke arbeidsvoorwaarden. Economische groei is geen doel op zich, die moet de inwoners ten goede komen met echte banen waar ze van kunnen leven. Er mag geen gemeenschapsgeld naar bedrijven gaan die werknemers uitbuiten met flex- of tijdelijke contracten. Investeringen moeten banen opleveren met fatsoenlijke lonen en vaste contracten. De focus op duurzaamheid en circulaire economie is prima. Wel moet worden voorkomen dat de rekening wordt doorgeschoven naar gewone mensen: het mag geen excuus worden om huren op te drijven of energiearmoede in stand te houden. De energietransitie moet dus toegankelijk en betaalbaar blijven, met collectieve oplossingen in plaats van subsidies voor mensen die zich dat kunnen veroorloven. Betaalbaar wonen moet de norm zijn, niet de uitzondering.

De gemeente moet een sterke regierol hierin nemen en niet vertrouwen op de markt. Ook moet zij niet gaan bouwen voor de rijken en hopen dat de welvaart naar beneden druppelt. Bij participatie moeten inwoners daadwerkelijke zeggenschap krijgen over hun eigen omgeving in plaats van ‘een vinkje zetten’. De SP steunt deze hoofdlijnennotitie als beginpunt, maar gaat er niet mee akkoord als het marktbelang boven dat van de inwoners wordt gezet. PVV leest in dit document een toekomstbeeld van Emmen 2040. Daar de notitie deels voortborduurt op bestaand beleid, zijn de gemaakte keuzes niet volledig nieuw en sluiten ze aan op de bestaande koers. Ambities als sterke stad, vitale dorpen, duurzame economie en meer groen klinken goed, maar moeten wel haalbaar zijn. De notitie is te algemeen opgezet zonder in te gaan op specifieke locaties voor woningen en bedrijventerreinen. Hoe is dan richting te geven aan de toekomst als echte keuzes later worden gemaakt? In bijlage 1 wordt 24 keer het klimaat genoemd. Wordt hier niet te veel op gefocust? De gevolgen voor het milieu zijn op dit moment onzeker. Steeds duidelijker is dat de energietransitie onbetaalbaar wordt en bijna nooit het verwachte resultaat oplevert. Emmen werkt als grensgemeente samen met Duitse partners bij economie, veiligheid, ondermijning en windenergie.

Wat is hiervan terug te zien in de praktijk? Zo was SEREH een ambitieus grensoverschrijdend windparkproject, maar van de resultaten is niets meer te horen en het geld is weg. Goede bedoelingen zijn dus niet genoeg. Houdt de notitie rekening met de landelijke politieke verschuiving naar rechts? De aankomende gemeenteraadsverkiezingen kunnen invloed hebben op de uitvoering van de Omgevingsvisie. Goed dat met inwoners en EOP’s zijn betrokken via enquêtes en bijeenkomsten. Maar hebben agrariërs en andere ondernemers voldoende

4

invloed gehad? Ze spelen een grote rol in de economische toekomst van Emmen en moeten echt worden gehoord en meegenomen in de plannen. Grote nieuwe ambities betekenen veel kosten, maar waar komt de financiering vandaan? Zonder heldere onderbouwing blijven de plannen wensdenken zonder realiteitscheck. De Omgevingsvisie wordt pas eind 2025 of begin 2026 vastgesteld. Wat als dit vertraagd wordt – dit risico is niet ondenkbaar – en een nieuw college andere keuzes maakt? ChristenUnie is blij te zien dat de zes speerpunten zijn teruggebracht tot drie, die straks in één Omgevingsvisie worden verwerkt. De nota van participatie hierbij is erg waardevol, met dank voor de goede kwaliteit van beide stukken, waarin veel van de C-discussie uit januari is terug te zien. De verstedelijking van Emmen komt niet expliciet terug, maar het belang ervan wel: het gaat naast woningen om voorzieningen, mobiliteit, economie en de noodzakelijke ontwikkeling van Emmencentrum naar binnenstad. In de notitie zit een verstandige en werkbare gelaagdheid van Emmencentrum met een bovenregionale functie, kerndorpen met lokale voorzieningen en dorpen met basisvoorzieningen. Deze lijn draagt bij aan de toekomstbestendigheid van de gemeente. Toch spreekt uit de participatie veelal de vrees dat de leefbaarheid in dorpen en wijken in het gedrang komt, vaak gekoppeld aan de investeringen in Emmen-centrum.

Het laatste is voor de ChristenUnie niet op zijn plek. De gemeente moet beter voor het voetlicht brengen dat wijken en dorpen geen concurrent worden, maar dat de centruminvesteringen in het belang zijn van de hele gemeente. Dit mag pregnanter naar voren komen in de Omgevingsvisie. Van de sturingsfilosofie, die bij de Cdiscussie ontbrak, worden de hoofdlijnen al zichtbaar. De fractie ziet twee waarden leidend voor de uitvoering van de visie: 1) organisaties, bedrijven en inwoners ruimte bieden om de toekomst vorm te geven en 2) richtinggeven waar het naartoe moet. Het laatste mist in sommige passages. D66 is zeer tevreden over het participatieproces. De opbrengsten daarvan komen overeen met de inhoud van de notitie, los van enkele kanttekeningen en aandachtspunten. De fractie kijkt uit naar de verdere uitwerking en uitvoering, die geen gemakkelijke taak zullen zijn. De notitie spreekt van ‘snelwegpanorama’: graag iets meer duiding van deze term. Het doet GroenLinks deugd te zien dat jong en oud betrokken was bij de toekomst van Emmen. Er is brede steun voor een groen Emmen met meer aandacht voor natuur, duurzaamheid en een veilige, leefbare omgeving. Dit sluit aan bij de kernwaarden van GroenLinks: mens en natuur in balans en gelijke kansen voor iedereen.

Bijzonder hoopvol is de betrokkenheid van jongeren, die kiezen voor meer stedelijke voorzieningen en voldoende werkgelegenheid, een goed OV, een duurzame toekomst met innovaties als windmolens en zonneparken en een sterke lokale economie die niet ten koste gaat van natuur en leefbaarheid. Mooi dat de jonge generatie bereid is mee te denken over deze grote uitdagingen van deze tijd. Is het college na dit onderzoek tot nieuwe inzichten gekomen? Welke lessen zijn er uit de participatie te trekken voor de Omgevingsvisie? Gaan B&W de uitkomsten van de jongeren anders verwerken dan die van andere doelgroepen? De Omgevingsvisie is een uitgelezen kans om samen te werken naar een toekomstbestendig Emmen, met ruimte voor groen, duurzame energie en sterke gemeenschappen. Het college moet deze ambitie vasthouden en concrete stappen te zetten om de idealen van de inwoners, jong en oud, te verwezenlijken. Hart voor Emmen vindt ‘sterke stad, vitale dorpen en landschap als drager voor ruimtelijke ontwikkelingen’ ambitieus klinken. Maar wat betekent dit concreet? Zijn dit de juiste keuzes en zijn dit ook de keuzes van de inwoners? De enquêtes en straatgesprekken waren grotendeels gebaseerd op de drie voorgedefinieerde toekomstscenario’s. Hoe vrij is de respondent dan nog? Dit doet denken aan de C-discussie: drie smaken met eigen problemen en geen van drieën echt wenselijk.

Wat als inwoners eigenlijk iets heel anders willen? Hoe is geborgd dat hun input niet alleen wordt gebruikt om bestaand beleid te legitimeren? Van de 1.000 geraadpleegden zijn ruim 400 beneden de 18 jaar. Waardevol dat zij meededen, maar is dit wel representatief op 100.000 inwoners? De heldere focus op groei en woningbouw is nodig, maar waar en hoe? De gemeente moet waken voor

5

zomaar volbouwen van open gebieden, terwijl er ook slimme landschappelijke inpassingen mogelijk zijn om dorpen te versterken. Zo maakte de Landarbeiderswet 1918 het voor kleine boeren, landarbeiders en grondeigenaren mogelijk, kleinschalig en verantwoord agrarische percelen beschikbaar te stellen voor bewoning. Naast meer woningen zorgde het voor hechtere en sterkere dorpsgemeenschappen, waar inwoners onderdeel zijn van hun omgeving. Hoe zien B&W dit soort groeimogelijkheden? Of blijven zij vasthouden aan standaardmodellen voor grootschalige nieuwbouwlocaties? Uit de participatie blijkt weinig draagvlak voor extra windmolens of zonneparken. In hoeverre wordt dit signaal serieus genomen? Of zet het college zijn lijn door? Er zijn andere opties. Zo doet de provincie onderzoek naar SMR’s (small modular reactors), een kleinschalig, veiliger en flexibeler alternatief voor conventionele kerncentrales, dat schone en stabiele energie kan leveren. De provincie voert dit jaar ook gesprekken met de gemeenten om hun grondhouding te verkennen. Staat het college open voor SMR’s? Daarnaast moet er in de Omgevingsvisie plaats zijn voor monomest- en slibvergisting, technieken waarmee lokale energie is op te wekken zonder grote ruimte-impact en kansen zijn te verzilveren voor duurzame alternatieven, die tegelijk op draagvlak kunnen rekenen onder de inwoners.

Al zijn de ambities groot in de notitie, hoe zorgt de gemeente dat ze niet blijven hangen in mooie woorden, maar echt leiden tot een toekomst waar de inwoners achter staan? VVD vraagt of Hart voor Emmen bij sociaal versterkende woningen zit te denken aan knarrenhoven of een communeachtige setting. Hart voor Emmen doelde daar niet op. De Landarbeiderswet beoogde keuterboerderijen op te zetten op een klein stuk grond van een grootgrondbezitter. Deze structuur ligt ten grondslag aan veel dorpen in Drenthe. Al is de wet in 1965 afgeschaft, de fractie doet toch de oproep aan het college om eens terug te kijken of er een mogelijkheid is voor de omzetting van zulke kleine percelen. 50PLUS benadrukt het belang van een leefbare en toegankelijke stad voor alle inwoners, met speciale aandacht voor ouderen en mensen met een beperking. Voor hun zelfstandigheid en welzijn zijn supermarkten en medische voorzieningen essentieel. De fractie pleit voor een integrale benadering bij stedelijke planning en renovatieprojecten waarbij blindengeleidenlijnen en rustbankjes standaard worden meegenomen, daar zij bijdragen aan een inclusieve openbare ruimte. Samenwerking met ervaringsdeskundigen en belangenorganisaties is hierbij cruciaal om aan te sluiten bij de behoeften van inwoners. Complimenten voor het stapsgewijs meenemen door de wethouder en ambtenaren van de raad in dit hele proces.

Gezamenlijk moet worden gestreefd naar een gemeente waarin iedereen zich, ongeacht leeftijd of beperking, vrij en veilig kan bewegen. Reactie college Wethouder Jakobs leidt in dat de Omgevingsvisie de basis vormt voor de toekomst van Emmen, met een sterke stad, vitale dorpen en leefbaar buitengebied. Naast ruimte voor woningbouw in de grote kerngebieden, waaronder inderdaad ook Erica, is die er ook in de kleine(re) kernen – passend bij de omvang. Dit wordt straks in de visie expliciet benoemd en past in de ambitie dat Emmen een ‘stad van dorpen’ is waar iedere gemeenschap zijn unieke bijdrage aan geeft. Emmen heeft ruimtelijk gezien nog steeds letterlijk de ruimte voor keuzes daarin. Tegelijk moeten dorpen hun voorzieningen en identiteit behouden, dus liever geen woningen bouwen die dorpen aan elkaar verbinden. De C-discussie leverde onmisbare inzichten op, net als die van de inwoners in het participatietraject. Naast 1.000 inwoners zijn de volgende organisaties meegenomen: waterschappen, de provincie, corporaties, ondernemersverenigingen, de LTO en EOP’s. Daarmee is dit traject voldoende representatief geweest. Het college deelt het gebrek aan vertrouwen bij Hart voor Emmen niet. Hart voor Emmen heeft dat laatste niet zo verwoord. De vraag was hoe geborgd is dat alle belangen behartigd zijn. Die uitleg is zojuist gegeven.

6

Wethouder Jakobs zegt dat de gemeente blijvend inzet op goede regionale bereikbaarheid voor de economische knooppunten en sociaal-maatschappelijke voorzieningen, niet alleen per fiets of OV maar ook met de auto. Binnenkort is er een sessie over de wegenkwaliteit en er is het IBOR: de auto blijft daarin een belangrijk onderdeel. Wakker Emmen heeft vier belangrijke routes genoemd uit het Bereikbaarheidsakkoord die niet terugkomen in de hoofdlijnennotitie. Gebeurt dat wel in de Omgevingsvisie? Wat wethouder Jakobs betreft krijgen die daar expliciet een plek in. Transitie naar de circulaire economie vraagt gemiddeld om 40% meer ruimte op de lokale bedrijventerreinen. Emmen heeft die ambitie, zoals vastgesteld in de Kadernota Economie. VVD informeert of die 40% extra op de bestaande terreinen er wel is. De bedrijfskavels zijn immers nagenoeg uitverkocht. Wethouder Jakobs beaamt dat het vinden van ruimte een uitdaging wordt, naast de andere plannen die er zijn. Het Rensenpark is zeker een belangrijke factor bij een aantrekkelijk centrum, een regiofunctie met een goed cultureel aanbod en een groene recreatieplek in Emmen. Het park komt expliciet in de Omgevingsvisie te staan. Met snelwegpanorama wordt het zicht bedoeld vanaf de A37. Dit zicht is nu op veel plekken vrij en weids; B&W willen dit zo veel mogelijk behouden.

Tegelijk biedt dit een kans voor nieuwvestigingen op plekken in de buurt van bestaande bedrijventerreinen. Ook de Zonneroute wordt straks onderdeel van dat panorama. D66 vraagt om meer uitleg hierbij. Zijn er reclameborden of bedrijven langs de snelweg te verwachten? Gaat dat juist niet ten koste van het open en weidse zicht vanaf de snelweg? Wethouder Jakobs zegt dat als er bedrijvigheid langs de A37 is, het landschap moet worden behouden. Dat is verschillend in te vullen, bijvoorbeeld met groenvoorzieningen. Ontwikkelingen moeten, zoals de SP wenst, bijdragen aan economische groei en nieuwe banen en daarmee aan de brede welvaart. De Omgevingsvisie werkt nadere locaties voor woningbouw e.d. uit. De PVV vindt dat het college te veel focus heeft op het klimaat, maar de veranderingen daarin nopen om erop te anticiperen. Dit in het belang van een prettige woonomgeving en het beperken van risico’s van economische schade door wateroverlast en droogte. Bij de aanleg van verbindingen tussen natuurgebieden is er ook aandacht voor brandveiligheid. Middelen voor de Omgevingsvisie zelf zijn er al, voor de uitvoering moeten die nog worden gezocht. Bij de visie is een kostenindicatie te geven bij concrete ontwikkelingen, daarnaast is er samenwerking nodig met medeoverheden, lokale organisaties en bedrijven om de ambities te verwezenlijken.

Later worden sommige ambities uitgewerkt in een vervolgdocument, inclusief een kostenplaatje. De uitkomsten van de participatie waren duidelijk gericht op dorpsvoorzieningen en ten minste één ontmoetingsplek per dorp: die komen ook duidelijk naar voren in de Omgevingsvisie. De participatie was gericht op zoveel mogelijk doelgroepen en dito methodes. Maar iedereen betrekken is onmogelijk en niet iedereen is daartoe bereid. Bij de energietransitie wordt blijvend gekeken naar de mogelijkheden voor duurzame energieopwek. Bestaande regionale afspraken worden nagekomen, andere opties worden nader onderzocht. Volgens de heer Jakobs zijn alle energievormen noodzakelijk; hij staat dus ook open voor kernenergie (SMR’s) als dat een vraag wordt. D66 informeert of dit ook een collegestandpunt is. Wethouder Jakobs ontkent dat. Als meerdere energievormen worden besproken, staat het college voor die discussie open, met een voorkeur voor duurzaam. De Omgevingsvisie zet bij mobiliteit in op een mix van vervoersvormen: ‘stappen-trappen’, OV, deelmobiliteit en de auto, met ook versterking van de fiets en OV – al heeft het college het laatste niet direct in de hand. PvdA weet dat sommige dorpen slecht of niet bereikbaar zijn voor het OV. Gaan B&W daarover in gesprek met het OV-bureau? Wethouder Jakobs zegt dit gesprek toe om de OV-mobiliteit in de toekomst te verbeteren.

De planning voor de Omgevingsvisie is haalbaar, maar wel strak. Het blijft een dynamisch document dat om de 2-4 jaar wordt herzien, los van een nieuw college. Behoud van (cultuurhistorisch) landschap blijft altijd een belangrijke afweging bij de inpassing van nieuwe woningen. Bij nieuwe bedrijfslocaties bij Bargermeer en het Rundedal hoopt het college op een doorbraak in de

7

stikstofcrisis. Daarnaast is er nog genoeg ruimte vrij te maken op bestaande terreinen en door herinrichting van glastuinbouwlocaties. De Omgevingsvisie wordt voorzien van een visueel verduidelijkte samenvatting. Prioritering vindt in vervolg op de visie plaats. Wethouder J. Bos definieert bij de extra 15-40% ruimte voor de energietransitie als gevolg van de hoofdvraag of de gemeente in 2050 volledig energieneutraal en circulair kan werken. Beantwoordt de raad die vraag met ‘ja’, dan moet de precieze ruimte nog worden uitgewerkt. Dit betekent wel een ingrijpend andere manier van werken qua efficiënte inrichting van de bedrijventerreinen en recyclebare producten e.d. Het gaat nu om de hoofdlijnen voor de Omgevingsvisie. De gevolgen voor de grondexploitatie zijn nu nog niet bekend, die zullen tezijnertijd duidelijk worden. Wethouder Jakobs betoogt dat in de participatie wel voldoende aandacht is geweest voor jongeren als toekomstige generatie van Emmen. Hun mening heeft een speciale plek gekregen. De woonplannen op bedrijventerreinen behelzen bedrijfswoningen en de combi wonen-werken en dus niet particuliere woningbouw. Het college heeft ook de volle aandacht voor de cultuurhistorische waarde van de dorpen en de heer Jakobs heeft daar overleg over met meerdere EOP’s. Indien gewenst is hij bereid Hart voor Emmen daarover bij te praten.

Tweede termijn Wakker Emmen gaat ervan uit dat de tekst in de Omgevingsvisie verhelderd wordt qua gelaagdheid in de woningbouw (Emmen, vier à vijf kerndorpen en kleinere dorpen). Uit het betoog van de wethouder valt af te leiden dat er gemeentebreed in alle dorpen wordt gebouwd. Hetzelfde geldt voor de onderdelen bereikbaarheid en Rensenpark. PvdA benoemt nog dat de kindertentoonstelling ‘Hoe ziet Emmen eruit in 2040?’ mooie ideeën en kunstwerken opleverde. Wat de fractie betreft komen er de komende decennia voldoende betaalbare woningen bij, een toegankelijk OV met ook ruimte voor de auto en resulteert dit in een goede plek om te wonen, studeren, werken en recreëren en waar men naar elkaar omkijkt. CDA is blij de uitleg over snelwegpanorama en zichtlocaties, feitelijk twee verschillende zaken. Goed dat er ook bij het college oog blijft voor het mooie Drentse landschap. Het Rundedal zou in de Omgevingsvisie een nieuwe bedrijfslocatie kunnen worden. Hoe realistisch is dat in relatie tot de stikstofdiscussie, daar het Rundedal op 4 km. van een Natura 2000-gebied ligt? VVD ziet met de hoofdlijnennotitie een mooi plan voorliggen, dat menige partij als sociaal verhaal vertaalt. Maar ergens moet dat terugverdiend worden en daarvoor zijn bedrijventerreinen nodig. Die staan onder druk met weinig ruimte voor uitbreiding en de nabijheid van de natuur bij het Rundedal.

De fractie kijkt hier met zorg naar. Veel partijen vragen om prioritering en keuzes, maar die ontbreken in de notitie. De VVD ziet graag ook wat meer scherpte en keuzes in de visie. Naast goede fietspaden en dito OV blijven de mensen de auto als vervoermiddel nodig hebben op goed onderhouden wegen. Vandaar dat de uitspraken van de wethouder hierover de fractie goed doen. SP wil prioriteiten stellen richting 2040. De voorkeur van de fractie gaat ernaar uit dat iedereen mee kan doen en naar eerlijke bedrijven die goede lonen betalen, in plaats van grote bedrijven die voor de snelle winsten naar Emmen komen. Kortom, een mooie sociale toekomst voor Emmen. ChristenUnie hoort de wethouder steeds herhalen dat Emmen ‘een stad van dorpen’ is, maar de notitie formuleert dit als ‘Emmen als sterke stad met vitale dorpen’, oftewel met een bepaalde gelaagdheid. De vrees die bij inwoners leeft, is hoe de leefbaarheid overal overeind blijft. Zij willen investeringen die in het algemeen belang zijn en die de inwoners bij elkaar houden. De raadscommissie vraagt veelal om prioritering, maar de ChristenUnie twijfelt of dat in een Omgevingsvisie moet: dat is een soort ruimtelijke bijbel voor het gemeentelijk grondgebied. Een visiedocument zou eigenlijk bijna allesomvattend moeten zijn en dat het dan wat onoverzichtelijker

8

wordt, is inherent daaraan. Wel moet er in de uitwerking daarna de gewenste prioritering worden bepaald. Hart voor Emmen vindt het goed te horen dat het college openstaat voor de discussie over kernenergie c.q. SMR’s. 50PLUS schrikt van de uitspraak van de wethouder dat de gemeente ‘het OV niet in de hand heeft’. Graag een toelichting. Reactie college Wethouder J. Bos zet uiteen dat in het DB van het OV-bureau de gedeputeerden van Groningen en Drenthe plus de wethouder van Groningen zitten. Emmen heeft geen zitting in DB of AB. De financiering komt van het Rijk en de passagiers, niet vanuit de gemeenten. Dat maakt het lastig sturen voor het college, men heeft het OV dus ‘niet in de hand’. Wel kan men iets aanhangig maken bij het OV-bureau: immers, ook regionaal staan thema’s als duurzaamheid en circulariteit op de agenda, dus in gezamenlijkheid is zeker invloed uit te oefenen. Wethouder Jakobs zegt dat een nieuw bedrijventerrein in het Rundedal in combinatie met stikstofuitstoot nog nader onderzocht moet worden. Komt er landelijk geen oplossing voor dit probleem, dan moet Emmen elders op zoek naar een locatie. Zo wordt regionaal al een verkenning gedaan naar verkeersknooppunt Holsloot. CDA wil ervoor waken dat er straks niets in de Omgevingsvisie staat wat in strijd is met de huidige wet- en regelgeving.

Wethouder Jakobs interpreteert deze vraag in relatie tot de recente stikstofuitspraken. Het college gaat er nog steeds van uit dat hier landelijk een oplossing voor wordt gevonden. De ChristenUnie vindt de focus te weinig op Emmen liggen, maar dorpelingen vinden dat dit juist weer te veel is. Met DIEP in en de aanpak van het Rensenpark zetten B&W al behoorlijk in op het centrum. ChristenUnie gaat het niet zozeer om de locatie, maar om de vrees dat investeringen in Emmencentrum niet sec voor de leefbaarheid van wijken en dorpen zijn. Die komen wel ten goede van het integrale belang van de gemeente. Het laatste heeft ook de volle aandacht van B&W. Hoe zorgen zij ervoor dat genoemde vrees in de dorpen niet wordt gevoed? Wethouder Jakobs vindt het toch wat koudwatervrees. Hij denkt dat Emmen-centrum nog steeds zeer goed bezocht en gewaardeerd wordt door dorpelingen. Wel vinden zij de centruminvesteringen te fors en vragen zij af wat naar hen toe komt. Het klopt dat het college goed moet uitleggen dat men aandacht heeft voor zowel Emmen-centrum als de dorpen en wijken. Voorzitter Wittendorp stelt vast dat dit raadsvoorstel als A-stuk naar de raad gaat. 7.

Bespreken A-stukken: n.v.t.

8.

Onderwerpen ter bespreking: n.v.t.

9. Vaststellen verslag vorige vergadering 9A. Vaststellen notulen raadscommissie Wonen & Ruimte van 10 februari 2025 Voorzitter Wittendorp stelt vast dat de notulen van 10 februari 2025 ongewijzigd worden goedgekeurd, onder dankzegging aan de notulist. 10. Ingekomen stukken vanuit het college/presidium D66 is bij stuk 10C (Subsidieregeling Betaalbare Woningbouw Emmen 2025) blij met alle initiatieven voor meer betaalbare woningen en kijkt tevreden naar deze regeling. Hoe is tot de bedragen van 7.500 euro per sociale en middenhuurwoning en 10.000 euro per koopwoning

9

gekomen? Zijn die bedragen met de markt afgestemd en is de verwachting reëel dat hiermee extra woningen zijn te realiseren? Op welke termijn is de evaluatie te verwachten? Wethouder Jakobs antwoordt dat de 7.500 euro is bedoeld voor woningen tot drie ton, de 10.000 euro voor woningen tot 2,5 ton. Hij moedigt corporaties aan om vooral bedoelde subsidie te gebruiken. Immers, de prijzen lopen nog steeds op, ook voor corporaties die moeite hebben om te kunnen bouwen. Zij willen van de regeling gebruikmaken. Het college heeft goede verwachtingen van de subsidieregeling, maar wil die na het komende zomerreces evalueren. Er zijn geen agenderingsverzoeken. 11.

Overige ingekomen stukken: n.v.t.

12. Sluiting Voorzitter Wittendorp sluit de vergadering om 21.00 uur onder dankzegging.

10