Notulen gezamenlijke commissies W&R, SAM en BME (RIS.10469)

RIS.10469 Beknopt verslag gezamenlijke commissie Wonen & Ruimte, Samenleving en Bestuur, Middelen & Economie van de gemeenteraad Emmen op donderdag 11 november 2021 vanaf 19.30 uur Aanwezig: Voorzitter Commissiegriffier Collegeleden

: : :

De commissieleden

:

Verslaglegging

:

de heer H. Huttinga mevrouw C.M. de Widt de heer H.F. van Oosterhout, de heer R. Kleine, de heer G.P. Rink, de heer J. Otter, de heer R. van der Weide, de heer R. Wanders de heer M. Meijer (VVD), de heer J.C. Scheltns (VVD), de heer H. Leutscher (LEF!), mevrouw T.C. Hoogeveen-Enzing (D66), mevrouw N.D.T. de Graaf (D66), mevrouw A.E. van der Ham (Wakker Emmen), de heer H.A. Bos (Wakker Emmen), de heer G.J. Bijlsma (Wakker Emmen), de heer R. Woltman (Wakker Emmen), de heer G.H.H. Linnemann (Wakker Emmen), mevrouw D.S. Leal (Wakker Emmen), mevrouw A.G. Louwes-Linnemann (PvdA), mevrouw M.E. Harms (PvdA), de heer B.J. Mulder (PvdA), de heer J.H.G. Sulmann (PvdA), de heer H. Smit (PvdA), de heer D.H. van Dijken (CDA), de heer T.H. Gerth (CDA), de heer J.B. Schulte (CDA)de heer D. Smit (CDA), de heer J.B.W. Wittendorp (CDA), mevrouw A.T. Bosch-de Veen (ChristenUnie), mevrouw C. Ester-Schokker (SP), de heer M. Kuiper (SP), mevrouw S.D. Kort (STIP), de heer J. Grethe (Vitaal Emmen) de heer D.P. Drolenga (Notuleerservice Mooi Werk)

1. Opening en vaststelling agenda Voorzitter Huttinga opent de vergadering om 19.30 uur en heet de aanwezigen welkom. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 2. Actuele mededelingen college/presidium Burgemeester Van Oosterhout meldt de studiebijeenkomst met de Veiligheidsregio en GGD hedenochtend naar aanleiding van de oplopende druk op de besmettingen en de zorgcapaciteit. Verschil met de eerste golf is dat er dankzij de vaccinaties in totaal ruim minder ziekenhuisopnames zijn. Door de besmettingsrecords is de zorg wel de grenzen aan het bereiken. Complimenten in het bijzonder aan de medewerkers van het Scheper Ziekenhuis voor hun veerkracht, ondanks dat ze op het tandvlees lopen vanwege de COVID- en inhaalzorg. De directeur daar doet een appèl op alle inwoners hun verantwoordelijkheid te nemen. Het kabinet is gezien de omvang en duur van het pakket nu druk doende te kijken aan welke knoppen het moet draaien en per knop de ingangsdatum, het laatste mede in relatie tot de Sinterklaasintocht en carnaval. Er wordt een hele set extra maatregelen verwacht na de persconferentie van 12 november. Het college is voornemens 16 november te besluiten de sport, de horeca en de cultuur met de extra rijksmiddelen te ondersteunen in de handhaving. In het (nog fysieke) presidiumoverleg van 15 november wordt bekeken wat de aangekondigde maatregelen betekenen voor de gemeentevergaderingen.

Wethouder Rink zegt dat met De Toegang, de hoofdaanbieders en leveranciers een plan is gemaakt om de wachtlijsten in te lopen. Het doel medio december lijkt te lukken, mogelijk al begin december. Onderdeel van het traject is te kijken hoe de achterstanden voortaan zijn te voorkomen, mede dankzij in te zetten expertise. Op een D66-vraag over het verscherpte toezicht van de Landelijke Inspectie op de intramurale woonzorglocatie De Trans in Emmen: de directie heeft haar con-

1

tractpartners uitvoerig geïnformeerd. Er zijn vooreerst geen klachten over de cliënten(benadering). Vanuit de Wmo beschermd wonen zijn geen inwoners geplaatst bij De Trans. Bij jeugdhulp gaat het om 34 unieke cliënten en 101 voorzieningen. B&W volgen de ontwikkelingen op de voet. 3.

Presentatie: n.v.t.

4.

Spreekrecht niet-geagendeerde onderwerpen: n.v.t.

5. Rondvraag D66 ziet de vraag naar laadpunten voor elektrische auto’s oplopen. Wat is de status voor de ontwikkelingen op gemeentelijke parkeerterreinen en andere gebieden? Wethouder Van der Weide wijst op de laadvoorzieningen op enkele parkeerterreinen, het gevolg van deelname aan een Gronings-Drentse concessie voor 1.000 laadpalen. Het Emmense aandeel is deels in uitvoering en wordt op strategische plekken geplaatst zoals dorps- en wijkcentra, zwembaden en sporthallen. Naarmate meer er elektrische auto’s op bepaalde plekken zijn, worden meer laadpalen geplaatst. De gemeente werkt voorts aan een visie om dit beleidsmatig vast te leggen. VVD refereert aan een recente PS-motie voor een pool van projectleiders om de woningbouw los te trekken. Biedt dit een kans voor de gemeente Emmen? Wethouder Otter is bekend met de motie. De taskforce is al een tijdje bezig. Voor enkele projecten hebben B&W de provincie om assistentie gevraagd. De gemeente is zelf druk doende om een aantal extra projectleiders aan te trekken. CDA woonde begin november een bijeenkomst in Oranjedorp bij over GZI Next. In het dorp is onrust over de verwachte toename in vrachtverkeer van en naar het GZI-terrein.

Gaan B&W vooraf maatregelen nemen om sluipverkeer door het dorp te voorkomen? Wethouder Rink bevestigt de overleggen met de EOP’s van Oranjedorp, Barger-Oosterveld en Nieuw-Dordrecht over de impact van de GZI Next-plannen op de omgeving. De verontruste geluiden zijn bekend. De initiatiefnemers hebben een verkeersonderzoek laten doen. De resultaten worden betrokken bij het project Emmen Bereikbaar, dat onder meer zorgt voor betere doorstroming op de N862. Tegelijk wordt bekeken hoe sluipverkeer met welke maatregelen is te voorkomen. Daarbij wordt ook een verantwoordelijkheid gelegd bij de initiatiefnemers. Het onderzoek is een prognose. In principe zijn er voldoende transportbewegingen mogelijk over de bestaande (nog te verdubbelen) N862 en doorgaande routes. Binnenkort ontvangt de raad een brief met info over de voortgang van GZI Next, gevolgd door een presentatie op 9 december. 6.

Bespreken C-stukken: n.v.t.

7. Bespreken B-stukken 7A. Herijking Strategienota Inleiding college Burgemeester Van Oosterhout leidt in dat een strategienota als stip op de horizon voor de grote fundamentele gemeentethema’s helpt op heel veel verschillende fronten, zoals bij lobbytrajecten. De reikwijdte gaat verder dan 2025, maar is ook van meerwaarde voor de komende raadsperiode: niet alleen voor verkiezingsprogramma’s, ook voor (nieuwe) partijstandpunten. Het proces is anders dan in 2018: veel stakeholders zijn aan de voorkant nog meer betrokken met ‘directe democratie’, inclusief de ambtelijke expertise. Allen vonden het heel prettig om strategisch mee te denken en hun inbreng was zeer waardevol. Voor de leermomenten wordt nog geëvalueerd. De raad heeft in themasessies de kaders aangegeven, het college trad op als formele opdrachtgever. De kern van de nota is doorvertaald in zes ambities met, op verzoek van de externe partners, een verbreding van de versie 2018. Het is expliciet de bedoeling de nota te betrekken bij allerlei grote projecten zoals de Om-

2

gevingsvisie en –wet, herijking beleid sociaal domein, Kadernota Economie en de lobbytrajecten van het college. B&W dankt de raad en interne en externe partners voor hun medewerking. Eerste termijn Wakker Emmen vindt het een prettig leesbaar stuk en ervoer de interactieve raadssessies als zeer prettig. De nota beschrijft de te maken keuzes inclusief de samenhang op diverse beleidsterreinen, met de Global Goals en eigen kracht als mooie uitgangspunten. De inzichten in coronatijd op werken en wonen zijn terug te lezen in thuiswerken en inspelen op de vraag naar productie dichter bij huis en het bijpassende personeelsaanbod door de samenwerking onderwijs-bedrijfsleven. Dat geldt ook voor veelbesproken onderwerpen van de afgelopen jaren als passende woningen, goede zorg, hulp aan de voorkant, klimaat en energietransitie. Uit de nota blijkt het bewustzijn bij de gemeente over wat er speelt en op haar afkomt. Gezien de aantoonbare lokale eigen kracht met kansen voor ontwikkeling getuigt de rijksbenaming ‘anticipeergebied’ hoe dan ook niet van visie. De stip op de horizon is al naar gelang aan te passen. Hoe ‘regelmatig’ wordt de inhoud herijkt en wordt de raad betrokken? Er wordt ingezet op versteviging van de verhouding inwoners-gemeente, behoud en vergroting van wederzijds vertrouwen en participatie van en samenwerking met inwoners. Graag een toelichting op deze prachtige woorden.

PvdA ziet dat in deze herijking een soortgelijk proces is gevolgd als in 2017-2018. Zij herkent zich niet in alle besproken sessieonderdelen, wel in de gekozen zes ambities. Hoe worden deze strategische keuzes gerealiseerd? Dit blijft te onduidelijk. De stip op de horizon is de leidraad, maar de route moet wel worden bepaald. De snel veranderende wereld is een begrijpelijke keus gezien de ontwikkelingen van de laatste jaren. De nota bevat ook nieuwe ontwikkelingen: verregaande digitalisering, Omgevingswet en effecten van corona. Hoe is het langetermijnperspectief van het CPB in 2016 te duiden als basis voor de middellange termijn van nu? Is deze herijking het eerste praktijkvoorbeeld van deze dynamische nota? Was Mentimeter wel de juiste presentatietool daarbij? Hoe zijn de ambities de komende jaren bij te sturen of te intensiveren? Emmen moet een CO2-neutrale gemeente worden met bovengrondse CO2-opslag.

Hoe verhoudt zich dit met de doelstelling van minder wind- en zonneparken? En hoe is dit betaalbaar te maken voor iedereen? Hoe houden B&W voldoende rekening met de behoeften kenmerken van de wijken en dorpen? Hoe zet het college zich in om de ontgroening tegen te gaan? Is er een reden waarom de gezondheidszorg ondergeschikt blijft in de nota? Hoe worden de treffend omschreven unique selling points ingezet om de ambities te realiseren? Is overwogen toegankelijkheid als thema op te nemen in de nota? Naast maatwerk als goede doelstelling wordt ook stevig ingezet op de zelfredzaamheid van mensen en de eigen verantwoordelijkheid. Krijgen zij die het niet zelf redden, dan wel voldoende ondersteuning van de gemeente? Wat is het verschil tussen zelfredzaamheid en ‘samenredzaamheid’? Zeer positief dat de samenwerking wordt gezocht met de samenleving. Hoe wordt dit straks verder vormgegeven? CDA vindt, zeker met de kennis van nu over de vele veranderingen (klimaatadaptatie, energietransitie, woningbouwopgave, verminderde biodiversiteit, personeelstekort, corona etc.), herijking van de Strategienota een goede keuze. De fractie herkent zich in de prima gekozen ambities rond het sociaal domein als belangrijk onderdeel van de nota. Of Mentimeter de juiste presentatietool was in de werksessies, vraagt de fractie zich af.

Bij invloed op het landschap staat de verleiding van het kiezen voor snelle en makkelijke oplossingen, zoals duurzame energieopwek op het platteland in plaats van slim en duurzaam gebruikmaken of importeren van energie bij grootverbruikers. Is zon en wind zo’n makkelijke oplossing? Hoe verhoudt de energie-import zich tot GZI Next e.d.? De aandacht voor het landelijk gebied als economische kwaliteit staat erg op gespannen voet met de hogere grondwaterstanden. Graag een toelichting. Er wordt gezorgd voor bovengrondse CO2-opslag en biodiversiteit door meer natuur in het landelijk gebied, ter compensatie voor niet meer wind- en zonneparken. Dit laatste is wel heel cryptisch en de bovengrondse opslag is in de sessies niet genoemd. Kunnen bomen het energieverbruik van de grootverbruikers überhaupt wel compenseren?

3

Vergeleken met de nota 2018 is Emmen als logistiek knooppunt geschrapt. Klopt dit en waarom? Goed te lezen dat de inwoners tevreden zijn over hun woon- en leefomgeving, op enkele verbeterpunten na. Gelukkig is de nota meer geworden dan de opstelsom van wensenlijstjes. VVD ziet de herijkte Strategienota als richtlijn op de middellange termijn voor besluiten de komende jaren. Heel positief dat ook ambtelijke expertise is betrokken binnen de bestaande mensen en uren. Gezondheid wordt niet gekozen als pijler, terwijl Emmen zich tot profileert als sportstad met veel goede clubs. Wel worden fietspaden en fietsen vaak genoemd, een goede zaak. De ambitie van Emmen als groene stad vergt al veel inspanning, terwijl de ambitie van nog meer natuur in vergelijking veel meer of zelfs te veel wordt genoemd. De VVD staat achter de ambitie de krimp ondanks de prognoses tegen te gaan bij de woonmogelijkheden, de werkgelegenheid en een goede leefomgeving. Dit moet ook goed kenbaar worden gemaakt aan de rest van Nederland. Gezien het besprokene tijdens de bijeenkomsten kan de fractie zich vinden in de hoofdlijnen van de nota. D66 vindt de herijking van de Strategienota ter aansluiting op allerlei beleidsvelden een slimme zet. Het goed geschreven stuk sluit in hoofdlijnen aan bij de rode draad van de raadssessies. De aanloop met de externe partners is goed verlopen.

De nota staat vol van de ambities. De vraag is nu hoe deze realiteit gaan worden. Voor het overige sluit de fractie zich aan bij de voorgaande betogen. ChristenUnie is blij met de Strategienota, die op hoofdlijnen de zes gemeentelijke ambities voor de komende jaren weergeeft, met de Global Goals als fraai ingebed vertrekpunt. Corona wordt een paar keer genoemd, onder met de term ‘post-corona effecten’. Dat tijdperk lijkt nog heel ver weg ondanks de hoge vaccinatie- en immuniteitsgraad. Toekomstige maatregelen kunnen tot bijstelling c.q. herijking van het perspectief leiden. Naast van zelf- naar samenredzaamheid vindt de fractie ook autonomie essentieel in de ontwikkeling van de participatiesamenleving. Wellicht is dit meer een paradox dan een logische ontwikkeling. In de maatschappij is een toenemende kloof c.q. polarisatie te zien: niet alleen bij zelfbeschikking versus groepsimmuniteit, ook bij andere thema’s. SP is content dat in de vele bijeenkomsten fracties onderling konden overleggen. In grote lijnen kan de SP zich in de nota vinden. Grote zorgen baart de participatiesamenleving. Een beroep doen op de eigen kracht van inwoners is heel goed. Zelfredzaamheid en noaberschap is een fraaie ambitie, maar moet de inwoners niet het gevoel van een terugtrekkende gemeente geven. Laat maatwerk onderdeel van de oplossing zijn, door altijd in gesprek te blijven met de inwoners.

De SP ziet graag dat de gemeentewinkels openblijven in de wijken rondom Emmen-centra, om het nog resterende vertrouwen in de overheid overeind te houden. LEF! ziet deze herijking meer als doorontwikkeling, daar indertijd gemaakte strategische keuzes op enig moment weer moeten worden getoetst aan externe (majeure) ontwikkelingen en nieuwe inzichten. Het op voorbeeldige wijze betrekken van de interne en externe partners is terecht: daar zit de realisatiekracht van concrete ambities. LEF! wil in de uitvoering ook de Duitse partners betrekken omdat ideeënvorming en ontwikkelingen niet bij de grens stoppen. De fractie staat achter de hoofdlijnen van de Strategienota, met name de accentverschuiving in de sociale paragraaf, in lijn met de LEF!/CU-motie om te zoeken naar een sociaal-maatschappelijk Atalanta. Naast de nota zelf gaat het ook om de duiding. Na de komende verkiezingen moet blijken in hoeverre partijen bereid zijn de handen ineen te slaan om vanuit de zes ambities te komen tot een gezamenlijke visie en dito doelen en beleidskeuzes. Immers: ambities zijn voornemens, keuzes maken is een kwestie van lef. Vitaal Emmen dankt de meewerkende partijen voor dit mooie en goed leesbare stuk. Om niet in herhaling te vallen, sluit de fractie zich aan bij de voorgaande betogen en vragen.

4

STIP stelt dat de Strategienota de gemeenteraad de handvatten moet bieden, met de Global Goals als uitgangspunt. Goed te lezen dat de gemeente meer haar rol pakt en zelf de regie neemt. Als B&W de raad daar tijdig in meenemen, vinden zij STIP aan hun zijde. Er wordt gekeken naar nieuwe technieken voor energieopwek, zoals restwarmte van bedrijven voor woningen, een positieve ontwikkeling – anders dan windturbines en zonneakkers. De verschuiving van de verzorgingsstaat naar de participatiesamenleving moet geen doel op zich worden. Naast mensen die thuis willen en kunnen wonen, blijft er altijd een groep die is aangewezen op andere woonvormen zoals knarrenhofjes of combinaties met zorg. Mensen in armoede kunnen zichzelf niet in de eerste levensbehoeften voorzien en zijn afhankelijk van de Voedselbank. In het belang van het bereiken van de Brede Welvaart is het belangrijk deze groep in het zicht te krijgen en samen aan een beter toekomstperspectief te werken. Water is een van de belangrijke zorgpunten voor STIP met de verdroging van turfgebieden, de overlast bij hevige regenval en de invloed van de waterstand op de landbouw. De fractie wil zich graag samen met raad en college inzetten om te zorgen dat het fijn wonen, werken en recreëren is en blijft in deze mooie en unieke gemeente.

Reactie college Burgemeester Van Oosterhout dankt voor de vele waarderende opmerkingen vanuit een positieve grondhouding ten aanzien van inhoud en proces. Los van de gemaakte redactionele opmerkingen her en der zou de onderlegger met de zes ambities de toetssteen moeten zijn. Zo niet, dan is een amendement een geëigend middel, al bleek dat niet uit de eerste termijn van de commissie. Na vaststelling van deze nota is het de bedoeling halverwege de komende raadsperiode de volgende herijking te houden, variërend van bijstelling tot intensieve heroverweging. Als opmaat naar de volgende periode vanuit een gezamenlijk toekomstperspectief is de nota te gebruiken na de verkiezingen. Bij de invulling zijn dan politieke accenten te leggen bij de vele ‘grote woorden’ in de nota over ambities en majeure ontwikkelingen. Dit is deels continueren, deels vastleggen in concrete programma’s. Het college heeft daar alle vertrouwen in, gezien de vele aanknopingspunten in de nota. Het is aan de nieuwe raad om straks het nieuwe college daaraan te blijven herinneren en de maat te nemen. D66 stelde de vraag of de nota niet te ambitieus is. Er komt inderdaad heel veel af op de gemeente als eerste overheid, waar daadwerkelijk de slag gemaakt moet worden. De vele complexe en omvangrijke vraagstukken voelen ook weleens beklemmend aan.

De gemeente kan zich echter niet permitteren enkele van deze ambities naast zich neer te leggen. Dat vergt heel veel van de nieuwe gemeenteraad en dat ook nog een keer in een steeds ingewikkelder wordende samenleving die steeds meer vraagt van de relatie burger-overheid. De participatiesamenleving gaat veel verder dan het zichtbaar zijn als overheid zoals via gemeentewinkels. Dit vergt een ingewikkeld overleg met de inwoners die hun eigen agenda’s en ideeën hebben. Het nieuwe college moet dit als uitdaging zien. De verwachting is dat de impact van corona de eerste jaren aardig doorwerkt, vooral in sociaal-emotionele thema’s als jeugd en GGZ waarvan de omvang nu nog niet is te overzien. Wethouder Van der Weide benoemt dat de Strategienota een aanscherping is van de thema’s groen, natuur, klimaat en energie. De afgelopen periode is veel gebeurd zoals het Klimaatakkoord met naast verplichtingen ook kansen. GZI Next en SEREH zijn typisch projecten die economie, duurzaamheid en nieuwe energiebronnen verbinden. Gezien de lopende ontwikkelingen zijn zon en wind relatief eenvoudig realiseerbare toepassingen, maar er moet ook ambitie voor innovaties zijn om de doelen van het Klimaatakkoord en de Emmense Energienota te halen. ‘Bovengrondse CO2opslag’ duidt op het verbreden van aanplant van bomen en andere natuur met aandacht voor biodiversiteit.

Dit ter gedeeltelijke compensatie als goede aanvulling op de balans in de energiemix, maar niet als volledige vervanging van wind- en zonne-energie. Wethouder Rink vertaalt ‘samenredzaamheid’ als noaberschap, om met het maatschappelijk middenveld en andere partners, ondanks de paradox van polarisatie, de niet-zelfredzame inwoners verder te brengen. De gemeente zal maatwerk toepassen waar het moet en collectieve voorzieningen behouden waar het kan. Het logistieke knooppunt is qua geografische ligging nog steeds een prioritaire inzet, maar in de Dutch TechZone is als strategische prioriteit gekozen voor de maakindustrie

5

gekoppeld aan groene chemie en energie. Bij samenwerkingen rondom de A28, N34, A37 en de E233 (met de voorgenomen verdubbeling aan Duitse zijde) is de oriëntatie zeker internationaal. Wethouder Kleine noemt de incidentele NPO-gelden voor jeugd(participatie) in coronatijd, die de komende twee jaren moeten landen waar het nodig is. Bij de veranderingen in het voorliggend veld wordt met de raad en veel andere partijen een traject doorlopen. Daarbij zijn de uitgangspunten in de Strategienota leidend voor de praktische vertaling. Vorm en inhoud geven aan de unique selling points is vrij ingewikkeld. Zo moeten bij recreatie en toerisme vooral de ondernemers tonen dat dit een aansprekende sector is. Daartoe moet de herijking van de Nota Vrijetijdseconomie, die tot halverwege is gevorderd, de randvoorwaarden bieden. De informatieavond in de week van 15 november is de eerste stap om daar vorm en inhoud aan te geven. Wethouder Wanders beaamt dat gezondheid niet de eerste inzet is van de Strategienota. De gemeente blijft hierop inzetten, alleen meer gefocust op participatie van de doelgroepen aan de voorkant, met inzet op werk, inkomen en kansengelijkheid. Daar kan de gemeente de meeste (directe) invloed uitoefenen en tegelijk andere partners stimuleren tot inzet via middelen uit het op te stellen Lokaal Preventieakkoord. Immers, onderwijs bevordert de volksgezondheid op alle fronten.

Wethouder Otter wil de ambitie van 10.000 tot 15.000 nieuwe woningen niet los zien van belangrijke uitgangspunten als het Deltaplan van het Noorden. Vallen rijksbesluiten anders uit, dan beïnvloedt dat het aantal te bouwen woningen. Het tempo ligt met 400-500 per jaar nu al vrij hoog. Het verloop wordt de komende jaren gemonitord aan de hand van de ontwikkelingen. Daar huishoudens gemiddeld steeds kleiner worden en om redenen van vergrijzing in combinatie met grotere behoefte aan arbeidsimmigranten, de aantrekkingskracht van Emmen Studiestad en de groei van de lokale industrie, zijn er absoluut en relatief gezien meer woningen nodig. Tweede termijn Wakker Emmen begrijpt op zijn eerdere vraag naar het ‘hoe’ uit de terechte reactie van het college dat de doelen en ambities in de Strategienota later hun invulling krijgen. PvdA kijkt uit naar de verdere uitwerking van deze nota als leidraad en is erg benieuwd hoe de samenleving erbij wordt betrokken. Een goede invulling van de ambities wordt nog een hele uitdaging. Het lijkt gezien de dynamische ontwikkelingen nodig om halverwege de volgende raadsperiode de thermometer er nog eens in te steken. De B&W-reactie over maatwerk en zelfredzaamheid was duidelijk. Het uitgangspunt participatiesamenleving kan zeker de goedkeuring wegdragen van de PvdA. CDA begrijpt de uitleg van het college over de bovengrondse CO2-opslag helemaal.

Na maart komt er een nieuwe raad. Het is dus toch belangrijk om die passage minder cryptisch te omschrijven. Ook graag herstel van het feit dat de figuur ‘Strategienota 2040’ op bladzijde 6 niet is meegegaan in de wijzigingen. Graag wijziging van de term ‘goedkoop wonen’ bij de unique selling points naar ‘betaalbaar wonen’. Reactie college Wethouder Wanders wijst erop dat goedkoop of betaalbaar wonen op de huurmarkt twee gescheiden segmenten zijn. Goedkoop wonen is minder voorhanden dan betaalbaar wonen. Er wordt nog bekeken welke term al dan niet van toepassing moet zijn. Voorzitter Huttinga stelt vast dat dit raadsvoorstel als B-stuk naar de raad gaat. 7B. Beleidsplan Openbare Verlichting: Bewuster Verlicht in de Openbare Ruimte 2021-2027 Eerste termijn CDA is blij met deze beleidsnotitie. Voor de periode 2021-2024 wordt jaarlijks structureel 199.500 euro begroot: is dat in- of exclusief de besparing van 36.000 euro per jaar? Goed dat B&W met de

6

EOP’s in gesprek gaat over het veiligheidsgevoel. De openbare verlichting wordt afgeschaald, die op particuliere percelen lijkt juist toe te nemen. Over het laatste gaat de gemeente niet, maar overall lost dit de lichtvervuiling niet op. Hetzelfde probleem doet zich voor bij de zelf aangelegde verlichting door EOP’s ter vervanging van verwijderde openbare verlichting. Worden deze aspecten meegenomen in de EOP-overleggen? Moeten de EOP’s de zelf aangelegde verlichting betalen of staat de gemeente daarvoor? Prima dat zoveel partners zijn betrokken bij de verlichting van de fietspaden, helaas ontbreekt de jeugd. Hebben voldoende jongeren gereageerd op de enquête? Kan die alsnog over de VO-scholen worden uitgerold? Voorkomen moet worden bij de verlichting van de paden dat de jeugd totaal andere fietsroutes neemt. VVD vindt goed dat er vanuit duurzaamheid gekeken wordt naar daar waar het verantwoord en veilig is, verlichting wel wat minder kan of met bewegingssensoren wordt gewerkt. Het EOP-overleg over fietsroutes in dorpen en wijken is een pre. Het meldingssysteem werkt goed: hopelijk blijft dit intact. Bij de verlichtingstijden ontbreken de tijdvakken, net als het gebruik van natuurvriendelijke kleuren. Bij het verwijderen van verlichting in parkjes moet in overleg met de EOP’s en gebruikers goed bekeken worden of dat wel veilig is.

PvdA ziet twee doelen in het beleidsplan: de kaders om de verlichtingsplannen te toetsen en het reduceren van energieverbruik. Wat zien de EOP’s graag rond verlichting van derden en hoe verhoudt zich dat tot de wensen van omwonenden? Mooi dat het participatieproces heeft plaatsgevonden. Hoe realistisch is het te denken aan de toepassing van duurzame technologische ontwikkelingen gezien de hoge kosten? Vanaf 2018 is in Angelslo verouderde verlichting vervangen door een duurzamer equivalent van het bedrijf Sustainder, voor later slimmere toepassingen à la Smart City. Wat is de status? De fractie pleit ervoor in de uitvoering lokale leveranciers te gebruiken: goed voor de lokale economie en werkgelegenheid. In de top-12 van de enquête staat bij de bewoners veiligheid ruim bovenaan, bij de EOP’s lager. Bij de laatste staat ‘duurzaamheid en besparing’ bovenaan. Hieruit is input meegenomen in het beleidsplan, volgens welke na 23.00 uur de verlichting gedimd kan worden. Dit blijkt niet uit de top-12. Graag een uitleg. Paden en wegen in het buitengebied zijn volgens de inwoners te donker, die daar meer verlichting willen. Volgens de nota zou dit schijnveiligheid zijn. Dit persoonlijke veiligheidsgevoel baart de PvdA zorgen. Hoe is hier goed mee om te gaan? In 2013 is het landelijk Energieakkoord ondertekend, met als doel 20% energiebesparing in 2020 en 50% in 2030.

Is het doel voor 2020 behaald? Is dat voor 2030 nog haalbaar? Want als het Rijk die 50% niet voldoende vindt, hoe gaat de gemeente daarmee om? SP staat achter dit weloverwogen plan en is er erg over te spreken dat er actief overleg is geweest met de bewoners en de EOP’s. Vitaal Emmen ziet overtollige verlichting na 23.00 uur als lichtvervuiling, zeker in de tuinbouwgebieden. Wordt met die sector ook overlegd? De gemeente moet steeds beter omgaan met energieverbruik, onder andere via de steeds meer toegepaste LED-verlichting. Daarbij moet de veiligheid niet uit het oog worden verloren, zeker niet ’s nachts via sensoren of wegdeklussen op de fietspaden. Dit zal criminelen afschrikken. De fractie vindt dit al met al een goed beleidsplan. D66 vindt het vanuit duurzaamheid een goede zaak dat er geen papieren versie komt van dit plan. De plannen zijn, mogelijk onder tijdsdruk, onoverzichtelijk en slecht geformuleerd en hebben een extra redactieslag nodig. De bijlagen met enquêteresultaten zijn evenmin erg begrijpelijk. Bijzonder dat een top-10 uit twaalf punten bestaat. De presentatiewijze via beeld in plaats van tekst is wel passend richting inwoners. Hoofdfietsroutes worden ’s nachts altijd verlicht.

Is het wel verstandig de fietspaden door het bos de hele nacht te verlichten? Wat is de impact op de dieren daar? Alleen de voorkant van de circulariteit wordt besproken; hoe zit aan de achterkant in termen van recycling en hergebruik van materialen? Wordt wel of niet rekening gehouden met sensoren in lichtmasten en

7

armaturen op zonne-energie? Het is wat gebrek aan creativiteit dat de focus alleen bij LEDverlichting ligt. Graag uitleg over de wijze van opstelling van de verlichting bij bosjes om het gevoel van onveiligheid langs fietspaden weg te nemen. Goed dat er maatwerk komt om de verlichting ter plekke beter te laten aansluiten en dat er is geluisterd naar de wensen van gebruikers, EOP’s en ondernemers. Waarom is de Jongerenadviesraad hier niet bij betrokken? ChristenUnie kan zich goed vinden in dit mooie plan inclusief de uitgangspunten van duurzamere alternatieven voor energiebesparing en gedimd licht als natuurvriendelijke optie. Het enige kritiekpunt is dat de uitkomsten van de enquêtes onder inwoners en EOP’s te cryptisch zijn gepresenteerd. Wakker Emmen vindt het goed dat het beleidsplan meegaat in de tijd door alleen digitaal beschikbaar te zijn. Hoe kunnen ouderen hier dan kennis van nemen? Juist zijn de kwetsbare groep die belang bij goede openbare verlichting heeft. De uitgangspunten zijn goed: verlichting waar nodig en dimmen waar mogelijk. Op diverse plekken is de openbare verlichting ontoereikend zowel binnen als buiten de bebouwde kom, met name bij de fiets- en voetpaden. De fractie wil daarbij geen inbreuk doen op de sociale veiligheid. Naast LED zijn dimmen en sensoren de toverwoorden.

Zijn B&W bereid halverwege de beleidsperiode een evaluatie te houden, om gezien de snelle technologische ontwikkelingen het plan te kunnen heroverwegen? Het vorige plan liep immers liefst elf jaar. Vindt de vervanging van verlichting per wijk of dorp plaats of juist per straat of armatuur? Wakker Emmen verwijst naar de positieve reacties op de integrale vervangingsoperatie in Angelslo. Reactie college Wethouder Van der Weide weet dat openbare verlichting grote aandacht heeft bij gebruikers van fiets- en voetpaden en dit komt in de gehouden enquêtes terug. Het lastige is om alle wensen door te kunnen vertalen gezien de gemeentelijke omvang: dit vergt keuzes maken tussen betaalbaar, duurzaam en veilig. Uit veel onderzoeken blijkt dat niet alleen verlichting bijdraagt aan het gevoel van veiligheid. De ervaring is dat het vorige beleidsplan uit 2010 in de praktijk goed heeft gewerkt na een periode van gewenning, dankzij duidelijke keuzes. Schoolfietsroutes maken deel uit van het hoofdnetwerk. B&W stimuleren het gebruik daarvan zoveel mogelijk via adequate verlichting. Waar EOP’s uit eigen budget naar wens c.q. uit noodzaak verlichting willen aanbrengen op fiets- en voetpaden of in parken, wil de gemeente maatwerk bieden. De EOP’s betalen de mast, de overige (kostbare) infrastructuur komt voor rekening van de gemeente.

Inmiddels is 26% van de armaturen voorzien van LED-verlichting, wat tot 16% energiebesparing heeft geleid. Voor de komende jaren is fors budget beschikbaar voor een verdere verduurzamingsslag in vervanging door LED’s. De komende vier jaar wordt bijna twee ton beschikbaar gesteld voor openbare verlichting; daarnaast is enkele jaren geleden de ruim zes ton (zie: raadsvoorstel) gefourneerd vanwege de op handen zijnde vervangingsvraag van de verouderde armaturen. Per locatie wordt bekeken welk type verlichting nodig is. Waar Sustainder van meerwaarde kan zijn, wordt dit Emmense bedrijf gevraagd om een bieding zoals in Angelslo en Nieuw-Weerdinge. Waar slimme toepassingen mogelijk zijn, vindt flexibele modulaire uitbouw plaats van lantaarnpalen. Er wordt niet zonder meer gekozen voor topof-the-bill technologie, het moet ook praktisch van toegevoegde waarde zijn. Het beleidsplan maakt een verbinding met Smart City door lantaarnpalen meer te laten zijn dan alleen verlichting. Een complex vraagstuk is dat één fietser meer routes kan bedenken dan is te voorzien in beleidskeuzes als verlichting en gladheidbestrijding. Dit vraagt dus om gerichte keuzes. De kritiek op de (digitale) enquêteresultaten is begrijpelijk: de uitslagen worden zonder onderliggende vraagstelling of gevolgen gepresenteerd – een nieuwe vorm voor de gemeente. Dit wordt ter evaluatie meegenomen.

Met name private partijen hebben het thema lichthinder ingebracht. Het is een van de speerpunten in de overleggen met de winkeliers om bewustwording te creëren. De komende periode wordt een schouw naar lichthinder gehouden. Alleen als de ontwikkelingen in de komende jaren tot aanscherping nopen, wordt het beleidsplan geëvalueerd. Het college blijft dit monitoren. Achter het projectAngelslo zat de gedachte van planmatige uitvoering in die wijk. Waar dat straks ook loont, wordt de

8

vervanging zeker ook integraal uitgevoerd. Met integrale afstemming wordt bedoeld dat waar verlichting verbeterd wordt, dit niet meteen tot grotere veiligheid leidt. Soms is het ook nodig naar de omgeving te kijken, bijvoorbeeld meer openheid bij te veel bossages of combinaties met betere verlichting. De D66-vraag over circulariteit aan de achterkant wordt schriftelijk beantwoord. Waar lichtsensoren voor de nachtelijke uren een oplossing zijn, zullen deze zeker worden toegepast. Tweede termijn VVD vraagt of het vervangingstraject wordt aanbesteed en dan bij voorkeur door lokale bedrijven. CDA is blij dat het college bij de openbare verlichting uitgaat van de veelgebruikte schoolroutes. Is aanvullende goede voorlichting hierover aan het voortgezet onderwijs niet verstandig, gelet op de verantwoordelijkheid die de gemeente voor de openbare ruimte heeft? Reactie college Wethouder Van der Weide licht toe dat de keuze voor een aanbesteding afhangt van de omvang van de vervangingswerkzaamheden. Bij aanbestedingen is een van de selectiecriteria lokale aannemers, dus dan zou Sustainder kunnen meedingen. De meerwaarde van voorlichting op scholen over verlichte fietsroutes is twijfelachtig. De verwachting is dat jongeren hierdoor niet ineens van hun standaardroute afwijken.

Door de hoofdroutes uitnodigend in te richten en te onderhouden, ook bij gladheid, zijn dat de routes die de jeugd gaat en blijft gebruiken. VVD vraagt of de gemeente in het kader van energiebesparing met haar leveranciers onderhandelt over de inkoop van groene stroom. Wethouder Otter weet dat de gemeente als grootverbruiker bepaalde schaalvoordelen geniet bij de tarifering. In 2020 is een nieuw contract afgesloten waarbij in Drents verband is ingekocht. Dit loopt tot 2023 of 2024; voorlopig heeft de gemeente geen last van de hogere energieprijzen. In het contract staat de optie om dezelfde leverancier te houden. Dit kan van belang zijn omdat veel leveranciers niet bereid zijn te verlengen. Voorzitter Huttinga stelt vast dat dit raadsvoorstel als B-stuk naar de raad gaat. 7C. Raadsvoorstel gewijzigde grondexploitatie Prinsenlaan Eerste termijn SP staat achter dit voorstel en is verheugd dat zowel Het Gastenhuis als het burgerinitiatief van Ridderveld Comité een plaats krijgt in de grondexploitatie. Wakker Emmen is blij met het snelle afkomen van dit voorstel na de aangenomen motie in de vorige raadsvergadering. Prima dat de monumentale bomenrij aan de noordzijde blijft behouden, evenals de perceelhelft op het Ridderveld voor sport, spel en ontmoeting.

Is er al contact opgenomen door het bewonerscomité over de verdere ontwikkeling van het veld? Vitaal Emmen heeft geen additionele op- of aanmerkingen over deze veelbesproken ontwikkeling. D66 wordt uit de situatietekening niet helemaal duidelijk wat de verhouding tussen bebouwd versus onbebouwd is. Is de bomenrij meegerekend met het voor 51% onbebouwde terreindeel? Op welk tijdsbestek wordt de inrichting van het speelveld besproken met het Ridderveld Comité? VVD kan op de tekening niet goed zien of de bomenrij intact blijft. PvdA ervaart meer zekerheid over de ontwikkelingen op het Ridderveld dankzij deze uitwerking van het besprokene in de raadsvergadering van 28 oktober. De fractie steunt dit voorstel. Is er al contact geweest met het bewonerscomité over de inrichting?

9

CDA is blij met de snelle uitvoering van haar eigen, op 28 oktober raadsbreed aangenomen motie. Prettig dat dit ‘Salomonsoordeel’ de benodigde duidelijkheid verschaft over de ontwikkeling van het Ridderveld, zowel voor de omwonenden als Het Gastenhuis. Reactie college Wethouder Otter weet dat de projectleider contact heeft gehad met het Ridderveld Comité. Daarbij is nog niets inhoudelijks uitgewisseld, maar dat zal zeker nog gebeuren. Aan de Oosterstraatkant blijft bij de bomenrij ruimte voor een wandelpad achter Het Gastenhuis langs. Dit is meer in het belang van de bomen dan bijvoorbeeld een verharde parkeerplaats die voor te veel worteldruk zorgt. 49% van dit hele gebied wordt aan Het Gastenhuis verkocht, 51% blijft de functie ‘openbaar groen’ houden, inclusief de strook aan de noordkant met de bomenrij. Voorzitter Huttinga stelt vast dat dit raadsvoorstel als A-stuk naar de raad gaat. 7D. RKE-rapport (Rekenkamer Emmen) ‘Dutch TechZone, het beste moet nog komen’ Eerste termijn D66 kan zich helemaal vinden in de drie aanbevelingen uit dit rapport, mee te nemen in de periodieke updates van de managementletter over de onderscheidenlijke onderzoeken. Om meteen daadkrachtig te zijn: kan de raad meteen een afspraak maken over tijd, plaats, frequentie en wijze van informatievoorziening? Dat zou concreter zijn dan met nieuwsbrieven.

Wakker Emmen onderschrijft de aanbevelingen en kijkt uit naar de toekomstige rapportages. Wat is de stand van zaken rond de bedrijvenregeling? Hoe lopen de aanvragen? Er is nog budget? Wordt de regeling nog geëvalueerd? VVD kan in hoofdlijnen meegaan in de drie aanbevelingen. Goed dat de RKE de raad op scherp heeft gezet. De fractie zal de updates met de resultaten kritisch blijven volgen. PvdA sluit zich aan bij het D66-betoog, vooral wat betreft de in te zetten acties door de raad om voortaan bij Dutch TechZone meegenomen te worden. CDA kijkt met een heel goed gevoel terug op de raadscommissie waarin dit rapport is gepresenteerd en besproken. In de inleiding staat terecht duidelijk dat Dutch TechZone (DTZ) een samenwerking is en niet alleen een bedrijvenregeling. De fractie stemt in met de drie aanbevelingen. Is de managementletter wel het geschikte document om de monitoring erin mee te nemen? Wordt deze dan niet te breed? Wordt met besluitpunt 2 (monitoring) ook aanbeveling 1 (kaders stellen voor DTZ in het verband van de vier partnergemeenten) wel getackeld? LEF! ziet dat naar aanleiding van dit buitengewoon heldere rapport ook de raad terecht een tik op de vingers kreeg. Om haar verantwoordelijkheid te nemen moeten de aanbevelingen concreet vormgegeven en waargemaakt worden. ChristenUnie is blij met het uitvoerig bediscussieerde Rekenkamer-rapport.

Periodiek informeren van de raad is prima. Wel heeft zij wat moeite met de verregaande aanbeveling 2 om de raad een actief informatieverzoek op te laten stellen. De looptijd van Dutch TechZone (DTZ) eindigt ultimo 2021. Indertijd was de fractie erg onder de indruk van het rapport van de commissie-Vollenbregt e.a. Zij betreurt dat het uitvoeringsplan afwijkt van de oorspronkelijke actielijn. Op onderdelen waren de resultaten van DTZ best goed. In het vervolg wil de ChristenUnie wel meer richting het originele uitvoeringsplan van Vollenbregt gaan.

10

SP beschikt dankzij het rapport over voldoende informatie en kan zich vinden in de conclusies en aanbevelingen van de RKE. Reactie college Wethouder Rink brengt vooraf in dat het een rapport van de raad(scommissie) zelf is. Daarom is de wens van periodieke informatievoorziening ook aan haar. Het college verstuurt nieuwsbrieven, maar is bereid dit uit te breiden. Dan is wel een handvat over frequentie en vorm nodig. Het oorspronkelijke uitvoeringsplan behelsde 10 miljoen euro. Op dit moment wordt gerekend met 1 euro per inwoner in Zuidoost-Drenthe, ofwel 2,5 ton per jaar. Terug naar het originele uitvoeringsplan ligt niet in de rede. ChristenUnie begrijpt dat DTZ budgettair is afgevlakt. Maar na een paar jaren looptijd is heel veel onderzocht, dus is wellicht meer voortgang te boeken in het opzetten van de programmaonderdelen. Wethouder Rink wijst op de niet-tastbare elementen van DTZ. De Regio Deal was er niet geweest zonder DTZ, een goed resultaat op zich. Inderdaad zijn wellicht tastbare resultaten te realiseren, maar daar is de basis voor nodig en die is nu gelegd – de RKE onderschrijft dit ook. Het uitvoeringsplan zal dan niet met de oorspronkelijk bedachte snelheid gaan. Het college kan de CDA-vraag over een der aanbevelingen lastig beantwoorden, omdat de Rekenkamer Emmen daarover gaat. Er is nog budget in de bedrijvenregeling en de aanvragen lopen nog door.

B&W willen in overleg met de provincie de regeling verlengen om de middelen te gebruiken voor vervolgaanvragen. Onderling is in elk geval al de intentie uitgesproken. Tweede termijn D66 ziet als tweede aanbeveling dat de informatiepositie van de raad voor verbetering vatbaar is. Bijpraten van de raden in gezamenlijke interactieve bijeenkomsten werkt goed. Vraag is met welke omvang en frequentie. D66 lijkt twee keer per jaar een update genoeg naast de nieuwsbrief. CDA haalt de aanbeveling aan om de raad kaders te laten stellen. Dit onderzoek is van en door de Rekenkamer voor de vier betrokken raden. Kan het presidium hier een rol in spelen? Voorzitter Huttinga begrijpt de vraag. Zonder politieke grond kan het presidium hier lastig een positie in kiezen. Wellicht kunnen de woordvoerders de koppen bij elkaar steken om besluitpunt 2 nader te concretiseren. Daarna is het raadsvoorstel hierop te amenderen. D66 is bereid een voorzetje naar alle fractievoorzitters te sturen. Reactie college Wethouder Rink wijst op de mooie raden- en Statenbijeenkomst van oktober jl., die ook bij de andere drie gemeenteraden goed is ontvangen. Die bijeenkomst halfjaarlijks herhalen is denkelijk te intensief. Wel is die te houden als er een passende aanleiding is. Dit is aan de vier raden. Het college is bereid de raad te informeren wanneer nodig.

Voorzitter Huttinga stelt vast dat dit raadsvoorstel als B-stuk naar de raad gaat. 7E. Begrotingswijziging 2021-II Voorzitter Huttinga stelt vast dat dit raadsvoorstel als A-stuk naar de raad gaat. 7F. Bestemmingsplan Emmen, Centrum-Oost, Julianastraat (12 appartementen) Eerste termijn D66 kan het verhaal van en redenering bij de geluidsoverlast goed volgen. Is er nog te kijken naar extra (geluids)isolatie van de appartementen? Die kan bijdragen aan een goede nachtrust. VVD stelt dat het plan nog niet is af te wegen tegen de nieuwe Woonvisie. Het betreft hier appartementen in de middenhuur. Wordt bij nieuwbouw ook gelijk gekeken naar ondergrondse afvalcon-

11

tainers? Heeft het aanpalende project van Brands Bouw (voormalig ING-pand) ook invloed op onderhavige nieuwe bewoners? En passen beide projecten daardoor goed bij elkaar? Wakker Emmen is heel erg blij met de kwaliteitsimpuls van deze inbreiding in het centrum van Emmen. Gezien het ontbreken van zienswijzen kan dit als hamerstuk naar de raad. PvdA vond het wat vreemd dat dit mooie plan zonder zienswijzen als bespreekstuk was geagendeerd. Wellicht heeft de omvang van de bijlagen hiermee te maken. Het kan als A-stuk naar de raad. CDA is verheugd met het opknappen van het centrumgebied dankzij dit complex. Het sluit mooi aan bij de transformatie van de Wilhelminastraat als woongebied, met de 16 parkeerplaatsen als welkome aanvulling. Vitaal Emmen denkt dat de Wilhelminastraat zeker opknapt met dit plan. Hopelijk worden de trottoirs en de rijbaan in de hele straat meteen aangepakt, in lijn met de eerdere fractievragen. Reactie college Wethouder Van der Weide begrijpt de verleiding de hele omgeving hierin te betrekken. Het betreft hier een mooi en goed bouwplan voor alleen de Julianastraat, niet het mooiste stukje van Emmen. Los van de aanpalende Wilhelminastraat pakken B&W eerst dit plan aan onder het motto ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’.

Onderhavig plan moet niet toekomstige plannen blokkeren of op slot zetten: het college houdt bij de beoordeling hier stedenbouwkundig rekening mee bij vervolgende nieuwbouw. De omringende plannen lopen parallel aan dit plan. Mede door overleg tussen de betrokken ontwikkelaars bijten de plannen elkaar niet. Uiteraard is ook deze ontwikkelaar verplicht een voorziening voor het deponeren van afval te realiseren. De ondergrondse container is uitgangspunt van gemeentebeleid, maar dat is concrete uitwerking voor na deze planprocedure. In het Bouwbesluit staan de isolatienormen. Gasloos bouwen heeft daar ook effect op. Het plafond van de geluidsnorm wordt i.c. bereikt, maar valt wel binnen de wettelijke norm. Fijn dat de raadscommissie dit plan ter verrijking en vernieuwing van dit centrumdeel van Emmen breed omarmt. Voorzitter Huttinga stelt vast dat dit raadsvoorstel als A-stuk naar de raad gaat. 8.

Bespreken A-stukken: n.v.t.

9.

Onderwerpen ter bespreking: n.v.t.

10. Vaststellen verslag vorige vergaderingen 10A. Vaststellen notulen raadscommissie W&R van 11 en 13 oktober 2021 Voorzitter Huttinga stelt vast dat de notulen van deze commissie van 11 en 13 oktober 2021 ongewijzigd worden goedgekeurd, onder dankzegging aan de notulist. 10B. Vaststellen notulen raadscommissie Samenleving van 12 oktober 2021 Voorzitter Huttinga stelt vast dat de notulen van deze commissie 12 oktober 2021 ongewijzigd worden goedgekeurd, onder dankzegging aan de notulist. 10C. Vaststellen notulen raadscommissie BM&E van 14 oktober 2021 Voorzitter Huttinga stelt vast dat de notulen van deze commissie van 14 oktober 2021 ongewijzigd worden goedgekeurd, onder dankzegging aan de notulist. 11. Ingekomen stukken vanuit het college/presidium Geen agenderingsverzoeken.

12

12. Overige ingekomen stukken Geen agenderingsverzoeken. 13. Sluiting Voorzitter Huttinga sluit de vergadering om 21.56 uur onder dankzegging.

13