Notulen commissie Wonen & Ruimte 8 januari 2024

Zaaknummer: 15089-2024 Beknopt verslag commissie Wonen & Ruimte van de gemeenteraad Emmen op maandag 8 januari 2024 vanaf 19.30 uur Aanwezig: Voorzitter Commissiegriffier Collegeleden De commissieleden

: : : :

Verslaglegging

:

de heer J.B.W. Wittendorp mevrouw A. Renkema de heer J. Bos, de heer P.M. Schrik, de heer R. van der Weide de heer P.M. de Jonge (VVD), de heer M. Meijer (VVD), mevrouw M. Stulp (D66), de heer W.A.A.H. Tabak (GroenLinks), de heer R.R. Pruisscher (ChristenUnie), de heer M.J. Supheert (ChristenUnie), de heer H. Smit (PvdA), mevrouw U.H. Kilinçci (PvdA), de heer A. de Vries (PvdA), de heer G.J. Bijlsma (Wakker Emmen), de heer D. Dekker (Wakker Emmen), de heer D.M. Poelman (Wakker Emmen), de heer L.H. Herbers (Wakker Emmen), de heer G.H.H. Linnemann (Wakker Emmen), de heer J.H. Nobbe (CDA), de heer D.H. van Dijken (CDA), de heer H.M. Kasteleijn (50PLUS), de heer W.L.H. Moinat (SP), de heer M. Kuiper (SP), de heer T. Post (PVV) de heer D.P. Drolenga (Notuleerservice Mooi Werk)

1. Opening en vaststelling agenda Voorzitter Wittendorp opent de vergadering om 19.30 uur en heet de aanwezigen welkom. De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 2.

Actuele mededelingen college/presidium: n.v.t.

3.

Presentatie: n.v.t.

4. Spreekrecht niet-geagendeerde onderwerpen Volgens de heer Wierts (omwonende N34) staat de raad voor de pijnlijke keuze om windmolens te plaatsen aan de N34. In 2016 is na vele bezwaren van omwonenden besloten dat project toen niet door te laten gaan. Zij gingen ervan uit dat dit definitief was. Tot verbazing van de heer Wierts is gekozen voor een andere locatie, Westenesch. Het grote bezwaar van een windpark daar zijn aantasting van Sleenerstroom als waardevol rivierlandschap en Westenesch als beschermd dorpsgezicht en uithangbord. De afstand tot de bebouwing moet minimaal 1.500 meter zijn, maar de heer Wierts woont zelf slechts 850 meter van de locatie. Er moet dus een heel goed MER-onderzoek komen, niet uit te voeren door de initiatiefnemers. Al met al is de N34 een heel onlogische keuze. PvdA informeert of inspreker ook contact heeft gehad met de EOP Westenesch. De heer Wierts memoreert dat hij op 22 november het bericht las in de lokale krant; daarvoor wist hij van niets. Bij Dorpsbelangen Westenesch lag eerder al een brief met informatie over de N34locatie. Die is niet meteen verspreid daar men geen standpunten wilde innemen vanwege te diverse belangen, zoals mensen die een financieel aantrekkelijke windmolen op hun erf willen hebben. 50PLUS vraagt of de heer Wierts zelf de brief naar het college heeft verzonden. De heer Wierts ontkent dat. Na het persbericht d.d.

22 november heeft hij hiernaar geïnformeerd bij Dorpsbelangen, dat daarna heel Westenesch per brief heeft geïnformeerd. De voorzitter wijst 50PLUS erop dat de brief als ingekomen stuk onder punt 11D staat in iBabs. ChristenUnie leest daarin dat B&W verder het ontwikkeltraject ingaan. Hoe worden de belangen van de inwoners binnen de 1.100-metergrens vroegtijdig meegenomen?

1

Wethouder Van der Weide memoreert dat het hier om een heel ander traject gaat dan in 2016. Toen werden zeven zoeklocaties teruggebracht naar drie (Pottendijk, Zwartenbergerweg en N34) na een heel zorgvuldig proces inclusief randvoorwaarden voor ontwikkeling. Het college heeft de provincie gevraagd of de restopgave voor Drenthe was te verrekenen met de Emmense locaties, zodat de Zwartenbergerweg van de twee resterende mocht afvallen (Pottendijk was al ontwikkeld en N34 blijft over). Dit collegebesluit is gecommuniceerd met de platforms en EOP’s en via publicaties en ligt ter inzage – ook al hoeft dat niet formeel niet. Van de zienswijzen wordt door B&W gewogen of deze leiden tot aanpassing van het besluit en dit wordt daarna voorgelegd aan de raad. De heer Makkinje (Belangenvereniging omwonenden Zende, Erica) uit zorgen over het proces rond het woningbouwplan aan de Zende, dat nog niet bij de gemeente is ingediend. Er lijkt ook nog geen anterieure overeenkomst te zijn. Het plan is niet goed afgestemd met de omgeving. De informatiebijeenkomst was een soort verkoopavond met een toelichting op het plan. Bezoekers konden alleen hun interesse in een kavel kenbaar maken, meer niet. De ontwikkelaar sprak hen daar vrij intimiderend toe: bezwaren hadden geen zin en het plan was al doorgesproken met de hoogste instanties.

De omwonenden moesten hem niet te veel last bezorgen, anders zou hij hen ook tot last zijn. Bovendien is de ontwikkelaar zelf een omwonende, die een naburig bosperceel bewust heeft laten verwaarlozen voor de nieuwbouw. Tijdens een latere dorpsraadvergadering stelde de heer Makkinje vragen over het plan. De voorzitter, die neutraal zou moeten zijn, ging dat verdedigen. Deze is de buurman van de ontwikkelaar, met de schijn van een persoonlijk belang. Op 12 december is 1,2 hectare bos voor 90% gesnoeid zonder reden, zonder dat het woningbouwplan nog was ingediend, zonder kapvergunning en zonder kennisgeving aan de provincie. Dat was voor de omwonenden de druppel. Zij zijn niet per definitie tegen woningbouw of tegen dit plan. Maar het proces wordt zo niet zuiver en zonder beleid gevoerd door de ontwikkelaar. Het bosperceel was 25 jaar geleden aangeplant als compensatie voor het vorige nieuwbouwplan in Erica. Het wordt graag gebruikt door wandelaars en als speelplek voor kinderen. Waarom kan dit plan niet op de naburige landbouwgrond waar wel 100 nieuwe woningen zijn te bouwen, veel meer dan de 18 op het bosperceel? Emmen wil de groenste gemeente van Nederland worden: een extra reden voor de raadscommissie om extra kritisch naar dit plan te kijken – met name naar alternatieve locaties. CDA deelt de zorgen van inspreker over het proces.

Waren bij de inspraakavond ook medewerkers van de gemeente aanwezig? De heer Makkinje bevestigt dat daar een ambtenaar bij was. Maar die had slechts een faciliterende rol, de ontwikkelaar was in the lead. Op het laatst zou ook de wethouder nog langs zijn gekomen, maar toen was de heer Makkinje al weg. 50PLUS hoort de heer Makkinje in de wij-vorm praten. Wie zijn ‘wij’ en wie vertegenwoordigt hij? De heer Makkinje vertegenwoordigt de ruim dertig verenigde omwonenden van de planlocatie en dus niet de EOP. Het aantal bewoners dat hij vertegenwoordigt, is nog steeds groeiende. Wakker Emmen vraagt of de ontwikkelaar altijd eigenaar is geweest van het bosje. Waren bij de aankoop van het bos zijn intenties al bekend in het dorp? De heer Makkinje antwoordt dat hij het ongeveer tien jaar geleden heeft aangekocht. Van de nieuwbouwplannen waren de bewoners officieel niet op de hoogte. Wel heeft hij weleens laten vallen dat het bosperceel niet zou worden bebouwd, tot tevredenheid van de overige inwoners. Toen de laatste jaren de woningnood steeds verder groeide, is de ontwikkelaar tot zijn bouwplan gekomen: ‘win-win’. De heer Makkinje vermoedt dat hij die plannen altijd al heeft gehad, maar heeft daar geen bewijzen voor. De aanleg van een wandelpad in het bos is bekostigd door het dorp met toestemming van de ontwikkelaar.

Het bos wordt actief gebruikt door de dorpsinwoners: dat wist de ontwikkelaar al en daar heeft hij ook nooit bezwaar tegen gemaakt. PvdA vraagt of inspreker al contact heeft gehad met de gemeente. De fractie schrikt heel erg van wat inspreker schetst. Klopt het dat het omgevingsproces niet helemaal goed verloopt? De heer Makkinje heeft de gemeente niet gesproken, wel heeft hij tegen de ambtenaar op de informatieavond gezegd, het een schijnvertoning te vinden, zonder actieve informatie. Die zei dat dit

2

wel een officieel contactmoment was. De inwoners moesten daarna maar wachten tot er een formele bestemmingsplanwijziging ligt. Zij waren bereid even te wachten op een volgend natuurlijk moment, maar toen kwam alles in een stroomversnelling met de boskap en de avond vol intimidatie, die voor hen een brug te ver was. De omgeving verwacht een stukje inspraak, maar het proces loopt verre van goed. VVD informeert bij het college wanneer dit bestemmingsplan in de raadscommissie komt. Wethouder Van der Weide zet uiteen dat het plan in voorbereiding is, met gesprekken over stedenbouwkundige inrichting en woningaantallen en –locaties. De gemeente ziet op de Zende ruimte voor inbreiding. Het bosperceel is als privaat bezit niet beschermd. Het is nog niet duidelijk in hoeverre het binnen of buiten de bebouwde kom ligt in relatie tot al dan niet een provinciale vergunningplicht. Het is vervelend dat het proces niet goed wordt ervaren. Die verantwoordelijkheid is niet aan de gemeente, maar aan de initiatiefnemer. Blijkt het proces na toetsing aan het participatiebeleid niet goed te gaan, dan zal de gemeente hem daarop aanspreken. Wanneer een bestemmingsplanwijziging aan de raad is voor te leggen, is nu niet goed in te schatten, gezien de hoge werkdruk op de betreffende afdeling en de vele komende overleggen met de ontwikkelaar. 5. Rondvraag PvdA heeft twee vragen.

1) De bezwarencommissie heeft dertig omwonenden in het gelijk gesteld in een zaak rond de gemeentelijke vergunning voor twee overlastgevende huurpanden (Laan van de Bork 380, Emmerhout). Die vergunning mag niet worden afgegeven zolang de gemeente daar de illegale kamerverhuur niet heeft beëindigd. Hoe gaan B&W dit oppakken? 2) Dorpsbelangen Emmer-Compascuum brengt in dat vanwege particuliere erfpacht op een kleine 300 dorpskavels de huizenkopers, naast een vaste jaarlijkse canon, 5% extra moeten afdragen aan de Erven Kröner. Dat komt algauw neer op 15.000 euro extra, naast de gemiddelde koopsom van drie ton, die niet meegefinancierd mag worden. Hierdoor wordt de lokale markt verstoord, de kavels staan de ontwikkeling van de openbare ruimte in de weg voor bedrijven. Er zijn pogingen geweest om tot een overeenkomst te komen om van deze erfpacht af te komen, maar die zijn mislukt. Herkennen B&W de geschetste problematiek en willen zij het dossier afstoffen en de mogelijkheden met de inwoners onderzoeken om van de erfpacht af te komen? Wethouder J. Bos vertelt dat de gemeente een handhavingstraject heeft opgestart voor de illegale kamerverhuur in Emmerhout. Er blijkt nu nog maar één huurder te zijn, dus van kamerverhuur is geen sprake meer. De eigenaar is aangesproken op de verboden kamerverhuur conform het advies van de bezwarencommissie.

De afgelopen weken zijn er geen overlastmeldingen meer geweest bij de gemeente. Zij gaat er dus van uit dat er geen overlast meer is. In de andere woning worden kamers verhuurd aan studenten, maar die bezorgen geen overlast. Mochten er nieuwe meldingen komen, dan gaat de gemeente hier actief op handhaven. Wethouder Van der Weide weet dat de discussie over de particuliere erfpacht, een uitstekend verdienmodel voor de familie Kröner, al jaren speelt. Afkoop van de ‘twintigste penning’ zou een forse financiële inspanning betekenen voor 300 kavels, volgens B&W dus een brug te ver. Wel zijn zij voor enkele kavels met strategische ligging en relevant ontwikkelbelang in overleg om tot (pragmatische) overeenstemming te komen. PvdA begrijpt dit standpunt. Of er juridisch iets mogelijk is vanwege de maatschappelijke impact van de erfpachtconstructie, zou uitgezocht moeten worden. Zo zijn meer opties denkbaar, los van afkoop. Wellicht kan Dorpsbelangen daarbij ondersteuning krijgen van de gemeente? Wethouder Van der Weide staat hiervoor open, maar hem is tot nu toe nog geen juridische mogelijkheid ter orde gekomen. CDA haalt de wateroverlast aan die op wegen en kruispunten onveilige situaties geeft.

Zijn deze locaties in beeld en wat is de aanpak? Als voorbeeld geldt de oprit vanuit de Rondweg richting Angelslo, waar auto’s met 70 km/h door een enorme waterplas moeten zonder straatverlichting.

3

VVD vult aan dat de hevige regenval van de laatste weken in de gemeente voor veel problemen zorgt, zoals volgelopen riolen en blank staande wegen. Zo werd de afrit van de Rondweg enkele keren afgesloten voor verkeer, met flink omrijden tot gevolg. De aanpak hiervan wordt steeds urgenter. Heeft het college over de situatie van de Rondweg contact gehad met de provincie en wanneer gaat die concreet aan de slag met de wegverbeteringen? Wethouder J. Bos legt uit dat bij extreme buien altijd veel water op het wegdek ligt doordat de riolering dit niet helemaal kan verwerken. Op dit moment zijn er geen echt onveilige plekken bekend. Als een weg onder water komt te staan, worden er wel afzettingen geplaatst vanwege de veiligheid. Als ergens meermalen sprake is geweest van wateroverlast, kunnen inwoners dit 24/7 melden. De gemeente gaat na een schouw maatregelen treffen. Bij de Rondweg wordt in het kader van Emmen Bereikbaar samen met de provincie aan de reconstructie gewerkt. Het slechte wegdek bij genoemde op-/afrit is bekend en ook uitzonderlijk: gemeente én provincie vinden dat deze situatie urgent is. De vervanging van de folieconstructie onder de hele Rondweg wordt gecombineerd met maatregelen om de waterafvoer te verbeteren, een technisch complex geheel. Na uitvoerig provinciaal onderzoek hiernaar is de verwachting dat de werkzaamheden in 2025 kunnen starten.

VVD hoort dat de situatie als urgent erkend wordt, maar die zal dus nog minstens een jaar duren? Wethouder J. Bos wijst op de complexiteit van de wateroverlast in relatie tot de hele wegconstructie, inclusief technische uitwerking met tekeningen en de aanbesteding. Dit in vervolg op het verrichte provinciale onderzoek. Helaas duurt het even voor de reconstructie kan starten. CDA benoemt dat de wateroverlast met een enorme plas gepaard gaat, die aan de slechte wegconstructie ligt. Het zou dus mooi zijn als daar eerder naar gekeken kan worden. Wethouder J. Bos betoogt dat het omringende gebied ad 17 ha. afwatert naar het diepste punt: de betreffende afslag van de Rondweg. Dus het is niet alleen die constructie zelf, maar ook het hele omringende rioolstelstel dat aangepakt moet worden. 6.

Bespreken C-stukken: n.v.t.

7. 7A.

Bespreken B-stukken Gewijzigde vaststelling bestemmingsplan ‘Emmen, Angelslo, Leemkoelen 1 (woongebouw)’ Eerste termijn CDA ziet een goed gewijzigd bestemmingsplan vanwege de verschuiving van het bouwvlak westwaarts met 8 meter. Het oorspronkelijk plan is niet op 5 september, zoals in de inleiding staat, maar op 19 oktober 2023 vastgesteld. De fractie vraagt zich wel af wat daarin precies is misgegaan. Er zijn ook geen tekstuele wijzigingen. Zijn die eventueel nog te delen met de raad? Reactie college Wethouder Van der Weide geeft aan dat er inhoudelijk helemaal niets verandert, behalve de plantitel. Naar aanleiding van de zienswijzen zijn enkele wijzigingen doorgevoerd in het bestemmingsplan. De verkeerde vaststellingsdatum van het oorspronkelijke plan wordt aangepast. In dat raadsbesluit stond ‘gewijzigd plan’ in plaats van ‘ongewijzigd’. Dat heeft een juridisch risico: inmiddels mogen ook zienswijzen tegen een al vastgesteld bestemmingsplan worden ingediend. In het kader van zorgvuldigheid is dit daarom opnieuw geagendeerd. CDA had dan graag van tevoren gezien wat er precies gewijzigd was. Dat had tijd gescheeld. Wethouder Van der Weide verwijst hiervoor naar de inleiding, maar kan zich voorstellen dat de context niet eenduidig op te maken is uit die tekst. Voorzitter Wittendorp stelt vast dat dit raadsvoorstel als A-stuk naar de raad gaat.

4

7B. Vaststelling bestemmingsplan ‘Klazienaveen, Kruiwerk (woningbouw)’ Eerste termijn D66 vindt de keuze voor de kavels, woningtype en locatie goed beargumenteerd. Een zienswijze uit zorgen over flora en fauna: hier wordt binnen de mogelijkheden goed rekening mee gehouden. PvdA kan zich vinden in dit plan met zestien woningen. In Klazienaveen is dringend behoefte aan nieuwe woningen en deze inbreiding draagt daar zeker aan bij. In plaats van alleen vrijstaande woningen hadden ook half vrijstaande blokwoningen meer wooneenheden opgeleverd, die qua prijsstelling beter bereikbaar waren voor een grotere doelgroep. Goed voor de jeugd dat de groenstrook met trapveld en speelplaats wordt verplaatst. De hemelwaterafvoer wordt gescheiden ingericht via verlenging van de achterliggende sloot, in afwijking van de rest van Kruiwerk. Is deze oplossing wel voldoende bestand tegen de klimaatverandering? De bodem is niet echt waterdoorlatend, bleek uit eigen waarneming van de fractie. Is het bodemonderzoek naar de infiltratie al uitgevoerd? Het grootste deel van de bomen in het plangebied is slecht tot matig van kwaliteit vanwege te natte groeiplekken en er is niet goed gesnoeid, waarmee kap voor de hand ligt.

Komt er nog herplant van deze bomen en worden deze nu wél goed gesnoeid? Wakker Emmen ziet dat met deze zestien vrijstaande woningen weer ruimte komt in Klazienaveen waar op dit moment geen particuliere kavels zijn voor nieuwbouw. De fractie kan zich goed vinden in het plan en de zienswijzen zijn adequaat beantwoord. Die bezwaren wegen niet op tegen de grote behoefte aan nieuwbouwwoningen. CDA constateert dat vraag en aanbod bij vrije woonkavels ver uit elkaar liggen in Klazienaveen. Dit plan komt dan ook als geroepen, zeker aan deze dorpsrand. Een goede veilige ontsluiting en voldoende restantgroen in de wijk bij deze inbreiding, ziet de fractie als een must. Enkele zienswijzen gaan over het landschapselement. De nota van beantwoording speelt hier erg goed op in met een goede balans tussen wonen en groen. Het CDA stemt in met dit plan. Reactie college Wethouder Van der Weide spreekt van een welkome aanvulling op de woningmarkt voor Klazienaveen na De Doole. De vraag naar deze Kruiwerk-kavels is het vijfvoudige van het aanbod. B&W gaan daarom nog breder naar Klazienaveen kijken om kavels geschikt te maken voor wonen, naast waar de marktpartijen zich op richten: appartementen in het dorpscentrum. De inbreiding gaat ten koste van het groen, maar er is een goede balans gevonden tussen deze nieuwbouwbuurt met een mooie groenbuffer als overgang naar de bestaande bebouwing.

In dit dorpsdeel staan al veel vrijstaande woningen. Bovendien passen deze qua ligging beter als overgangszone tussen het stedelijke centrum en het meer bosachtige en landelijke deel. Mooi dat ook voor vier gelijkvloerse bungalows met tuin is gekozen voor het ouderensegment. Dit is een populair product dat voor meer ruimte kan zorgen qua eengezinswoningen op de lokale markt. De waarneming van de PvdA ter plekke klopt, maar het terrein moet nog bouwrijp worden gemaakt met een verlengde sloot en twee wadi’s om het water vast te houden voor infiltratie. De grondwaterstand ter plekke is vrij hoog, vandaar de keuze voor afvoer. Het verdere bodemonderzoek zal naar verwachtingen de planuitvoering niet veel veranderen. Het plangebied grenst aan een volkstuinencomplex en een bosperceel. De gezonde bomen worden zo veel mogelijk gespaard, maar hun algehele staat is niet al te best. Enkele bomen moeten los van hun gesteldheid sowieso wijken voor de nieuwbouw. Zij worden conform het nieuwe beleid per zes in plaats van per acht jaar gesnoeid. Al met al vinden B&W dat er een goed evenwicht is tussen wonen en groen.

5

Tweede termijn PvdA begrijpt de toelichting op de keuze voor het woningtype en de hemelwaterafvoer. Voorkomen moet worden dat ter plekke te veel wateroverlast ontstaat. De fractie heeft er vertrouwen in dat dit wordt gewaarborgd met dit bestemmingsplan. Voorzitter Wittendorp stelt vast dat dit raadsvoorstel als A-stuk naar de raad gaat. 8. Bespreken A-stukken: 8A. Vaststelling bestemmingsplan ‘Nieuw-Dordrecht, Bladderswijk OZ 144’ Voorzitter Wittendorp stelt vast dat dit raadsvoorstel als A-stuk naar de raad gaat. 8B. Vaststellen bestemmingsplan ‘Emmer-Compascuum, Koppelwijk OZ 30 en 31’ Voorzitter Wittendorp stelt vast dat dit raadsvoorstel als A-stuk naar de raad gaat. 9. Onderwerpen ter bespreking 9A. Brief college inzake transportschaarste op elektriciteitsnet (op verzoek van ChristenUnie) Inleiding aanvrager agendapunt ChristenUnie ziet dat de netcongestie inwoners en ondernemers steeds meer raakt, des te zuurder omdat de gemeente zo haar groene doelstellingen mogelijk niet kan halen. Had hierover in het verleden eerder met TenneT en Enexis moeten worden geschakeld? Is de raadscommissie bekend met de provinciale subsidie inzake congestieoplossingen zoals batterijen en cable pulling? Reactie college Wethouder Schrik denkt dat de problemen in Emmen, net als andere gemeenten, niet snel of makkelijk zijn op te lossen, anders was dit al gebeurd.

Uitbreiding en beheer van het net is geen wettelijke bevoegdheid voor gemeenten. Toch hebben B&W enkele indirecte instrumenten ingezet: een efficiënter ruimtelijk proces om sneller besluiten te kunnen nemen over netuitbreiding, de netwerkverzwaring via hoogspanningsstation Boerdijk/Veenoord, nauwe afstemming met Enexis over beleidsvoornemens, de provinciale pMIEK-afspraken over de realisatievolgorde in netuitbreidingen, de inzet op project ORTESE met op korte termijn innovatieve oplossingen (o.a. Bargemeer III) en op lange termijn de verkenning met EZK, provincie, netbeheerders en onderwijs van een toekomstbestendig, slim energiesysteem. De raad heeft voor 6 maart een uitnodiging ontvangen voor een informatieavond over ORTESE. Helaas zullen al deze maatregelen geen oplossing bieden op korte termijn. Er is meer nodig om nieuwe concepten te ontwikkelen en een en ander hangt ook af van landelijke en Europese wet- en regelgeving. Wethouder Van der Weide vult aan dat in het hele land zijn tal van beleidsambities vastgesteld, zoals de Structuurvisies Zon en Wind die van begin tot eind zijn afgestemd met Enexis en andere netwerkpartijen. Indertijd kwam het bericht van de netcongestie als grote verrassing voor B&W: dat signaal was nooit gekomen van netwerkpartijen. Daarop is samen met de provincie een zeer stevige discussie gevoerd met Enexis.

Dat resulteerde in de geformuleerde maatregelen. Zo mag de ‘vluchtstrook’ op het net voortaan ingezet worden, waar bijvoorbeeld Wind- en Zonnepark Pottendijk van heeft geprofiteerd. Bij de totstandkoming van het Klimaatakkoord is landelijk verzuimd de regie te nemen op de beschikbaarheid van netcapaciteit. Gelukkig heeft Emmen als een van de eerste dit probleem ervaren, zodat het college maatregelen kon nemen. Was dit in de Randstad geweest, dan was dit probleem hoogstwaarschijnlijk veel eerder getackeld. Eerste termijn Wakker Emmen vraagt zich af waarom de ChristenUnie deze vragen niet bij de Energienota in de oktobercommissie heeft gesteld. De fractie ziet dit als serieus probleem, maar vraagt zich af welke invloed de gemeente hierop heeft. De energietransitie wil namelijk maar geen transitie worden. Los van ambities en maatregelen is het capaciteitsprobleem op korte termijn niet op te lossen. De ge-

6

meenten hebben bestuurlijk en ambtelijk de provincie geholpen met het pMIEK om tot prioritering te komen bij nieuwe infra. De gemeente gaat niet over deze besluiten, dat zijn provincie, netbeheerders en uiteindelijk EZK. Wel is Wakker Emmen benieuwd hoe het investeringsplaatje op hoog- en middenspanningsniveau eruitziet en welke bedrijven op de wachtlijst een locatie elders hebben gekozen. De RES-doelen lijken niet haalbaar binnen het gestelde tijdsbestek. Bovendien worden tussentijds soms de spelregels gewijzigd. Los van piekmomenten bij grote bedrijven is op korte termijn geen adequate oplossing totdat het nieuwe hoogspanningsstation Boerdijk operationeel is. Het ontbreekt aan voldoende opgewekte en geproduceerde stroom, netcapaciteit, hoogspanningsstations, dikkere kabels en vooral tijd. Met meer tijd kan de energietransitie terug van de politiek naar de engineers waar zij thuishoort. Ook is tijd nodig om duurzame capaciteitsverhogende energiebronnen te ontwikkelen zoals kernfusie, compacte gesmoltenzoutreactoren met thorium en small modular reactors (SMR’s). Op korte termijn is de enige oplossing de opslag van energie in waterstof opgewekt met zon, wind en biomassa, maar ook dit heeft tijd nodig voor praktische toepassing. TenneT, Enexis en Rendo investeren inmiddels voor miljarden in nieuwe transformatorstations etc.

Zijn die plannen met de raad te delen? Dat hier niet eerder mee is begonnen, is vooral aan politiek Den Haag te wijten. Lokale energiesystemen klinken mooi maar de aanleg is niet eenvoudig en kosten te veel tijd en geld. Alleen nieuwe klanten, woningen en bedrijven kunnen hierop worden aangesloten en het behoeft de intrinsieke motivatie van lokale industrie en ondernemers om overtollige opgewekte stroom uit te wisselen. Wel kan een haalbaarheidsonderzoek in Emmen uitwijzen of een lokaal systeem haalbaar is. PvdA memoreert dat de inbreng van de ChristenUnie in oktober bij de Energienota naast positieve punten ook ging over de capaciteitsproblemen op het elektriciteitsnet. De Energienota ging hierna als A-stuk naar de raadsvergadering, waar deze werd aangenomen. Om nu al vraagtekens te zetten bij de ambities en de proactieve inzet van het college, is bijzonder. De PvdA ziet meer in de handreiking met de halfjaarlijkse informatiebijeenkomsten zoals in maart a.s. Dan kan onder meer de netcongestie een goed gespreksthema zijn. CDA ervaart de transportschaarste op het elektriciteitsnet als zeer urgent probleem en is, ondanks het A-stuk Energienota, blij dat dit geagendeerd is. 170 bedrijven staan op de wachtlijst voor een nieuwe aansluiting en zeker 500 voor teruglevering: slecht voor verduurzaming, het aantrekken van nieuwe bedrijven en de economie.

De hoeveelheid draaiknoppen voor de gemeente is beperkt. Het college heeft maatregelen in gang gezet zoals het nader inventariseren van het probleem, een oproep aan bedrijven om zo snel mogelijk met hun aanvraag te komen en het zoeken naar oplossingsrichtingen. B&W willen op lange termijn vraag en aanbod koppelen. Hun brief komt niet echt ambitieus en proactief over, met niet-SMART’e passages als ‘in de komende periode de omvang van het probleem onderzoeken’. Elk bedrijf in de wachtrij is er een te veel. De mondelinge toelichting zonet van beide wethouders en de irritatie over het uitblijven van het signaal van de netbeheerders, stemt wél tevreden. Het is niet aan de raad om technische oplossingen te bedenken, al zijn enkele zaken ter ore van de fractie gekomen: inzet van batterijcontainers, downsizing van zware ongebruikte aansluitingen, afstemming van verbruik tussen ondernemers en spitsmijden. Een lokaal energiesysteem lijkt een mooie deeloplossing, maar is niet eenvoudig. Op lange termijn zijn investeringen nodig in nieuwe (en uitbreiding van) hoogspanningsstations, waar op dit moment aan wordt gewerkt. VVD begrijpt de zorgen van de ChristenUnie, zeker daar 20 nieuwvestigingen in Emmen – mogelijk nog meer – niet door kunnen gaan.

Dit aantal kan oplopen, dus een inventarisatie met een proactieve houding van de gemeente is essentieel, al heeft zij niet veel directe mogelijkheden. De VVD heeft bij de Energienota batterijopslag als optie genoemd, waar men elders (Veenendaal) al voortvarend aan de slag is gegaan. Dit kan per huis of wijk particulier of op een bedrijvenpark om duurzaam opgewekte stroom te gebruiken wanneer die nodig is. Ook zijn lege bedrijfspanden met bestaande aansluitingen te transformeren. Voorts is het waterstofproject van Shell bij GZI Next nog

7

steeds kansrijk, maar hier moet wel meer schwung in komen. Op het net is de ‘vluchtstrook’ vrij te houden zodat bij slimmer gebruik of ongebruikte ruimte meer mogelijk is. Tot slot valt te denken aan de invoering van een soort piekbelasting. SP vraagt zich af wat voor de ChristenUnie de proactieve inzet precies inhoudt. De raad is niet de deskundige die i.c. de oplossingen moet bedenken. Die zijn aan de echte experts en op hen moet de gemeente flink druk uitoefenen om met oplossingen te komen, die de gemeente dan weer mede mogelijk kan maken. De SP-Statenfractie heeft bij (aangenomen) motie opgeroepen om de provinciale energievoorziening beter te borgen, bijvoorbeeld in een provinciaal energiebedrijf. GS is met enkele opties gekomen die inmiddels in PS zijn gesproken. Dit proces loopt nog en het zou goed zijn als de gemeente Emmen daarbij aanhaakt. D66 is het zeer eens met de ChristenUnie dat het behalen van de duurzaamheidsdoelen een ambitieuze en proactieve aanpak vergt. Maar in hoeverre kan de gemeente dit oplossen? De gevolgen van de bezuinigingen op TenneT zijn nu zichtbaar. EZK heeft hiervoor veel geld vrijgemaakt, maar de oplossingen zijn er niet van vandaag op morgen.

Naast al genoemde oplossingen is in te zetten op het stimuleren van mogelijkheden die geen gebruikmaken van het net, zoals lokale wind- en zonneenergie of kleine windmolens bij tuinders, nauwere afspraken over de piekmomenten in het verbruik en gemeentelijke eisen rond nieuw te vestigen bedrijven. De gemeente was goed op weg met het SEREH-project: hier is al een tijdje geen nieuws over, maar misschien is dit een optie, aangevuld met de provinciale congestiesubsidie. GroenLinks beluistert dat de meeste oplossingsopties al zijn genoemd door de voorgangers en is zeker voor een proactieve inzet van B&W om de capaciteitsproblemen te verkleinen. Lokale opwek en distributie van energie kunnen daarbij een goede bijdrage leveren, maar dan is het raadzaam om ook buiten de gemeentegrenzen te kijken. 50PLUS onderstreept de urgentie van de netcongestie. In Drenthe staan liefst 174 bedrijven op de wachtlijst, waarvan 20 met een aanvraag voor Bargermeer. Flexibel elektriciteitsverbruik geeft een lichte ontspanning op het net: grootverbruikers zien dan tijdens piekuren af van afname. Zij blijken een zeer ruime marge te hanteren bij hun verbruik: ook hier is kortetermijnwinst te boeken. Hoe is het met de omringende hoogspanningsstations gesteld? Eventueel is een koppeling te maken met de netruimte in Duitsland.

50PLUS ziet een groot voordeel in het lokaal koppelen van vraag en aanbod, daar 524 Drentse bedrijven staan te popelen om elektriciteit te leveren. Het dan ontstane prijsverschil kan tot een ongelijk speelveld leiden, maar dat weegt niet op tegen de voordelen. Reactie college Wethouder Schrik bevestigt dat ook het college de urgentie rondom deze problematiek voelt. Men probeert waar mogelijk aan knoppen te draaien. Niet voor niets is een robuust energiesysteem een van de drie speerpunten in de Energienota. Het meerjareninvesteringsplan van Enexis wordt gedeeld met de raad. Dit is niet specifiek op Emmen gericht maar op hun hele werkgebied. Op 15 december stonden 48 Emmense bedrijven in de wachtrij voor afname en 180 voor teruglevering aan het net. De omvang van de problematiek is dus groot. ChristenUnie is heel blij dat de urgentie bij de meeste partijen en ook het college wordt gevoeld. De fractie wil dit blijvend onder de aandacht te brengen en de niet-urgente toon van de collegebrief van 27 september was mede aanleiding hiervoor. Had de mondelinge reactie van B&W in de brief gestaan, dan was deze agendering wellicht niet nodig geweest. De fractie is blij met de suggestie van Wakker Emmen van een haalbaarheidsonderzoek: de ChristenUnie overweegt met een motie te komen. Als proactieve houding ziet zij onder meer de prima SP-suggestie van ‘de echte deskundi-

8

gen achter de broek aan zitten’. De ChristenUnie neemt voorts genoemde Statenmotie mee. De gemeente is grotendeels niet aan zet, maar dat betekent niet dat zij achterover kan leunen. Voorzitter Wittendorp stelt vast dat dit onderwerp in voldoende mate is besproken. 10. Vaststellen verslag vorige vergadering 10A. Vaststellen notulen raadscommissie Wonen & Ruimte van 4 december 2023 Voorzitter Wittendorp stelt vast dat de notulen van 4 december 2023 ongewijzigd worden goedgekeurd, onder dankzegging aan de notulist. 11. Ingekomen stukken vanuit het college/presidium D66 wil graag stuk 11D agenderen voor de volgende commissie, de motivering volgt. 50PLUS had op zich graag stuk 11A willen agenderen voor de volgende commissie, maar wacht eerst de informatieavond van 6 maart af. Graag wil de fractie vooraf enkele vragen insturen aan de woningcorporaties, eventueel opgevolgd door een politiek debat via een discussienota. Voorzitter Wittendorp constateert dat 50PLUS nu geen agenderingsverzoek heeft en wijst erop dat de motivering voor agendering van 11D uiterlijk maandag 15 januari om 12.00 uur bij de griffie binnen moet zijn. 12.

Overige ingekomen stukken: n.v.t.

13. Sluiting Voorzitter Wittendorp sluit de vergadering om 20.59 uur onder dankzegging.

9