Notulen commissie W&R 5 juni 2023

15

Drommedaar zijn echter zo bepalend voor het park, ook qua functie, dat B&W die willen behouden vanuit Emmens belang. De overige panden (o.a. dat van de familie Rensen) zijn aangekocht om controle te hebben over de parkentree. Verkoop zou wellicht belemmeringen geven voor toekomstige ontwikkelingen. Nieuwbouw in het park gaat onder de hoge welstand vallen. ChristenUnie doelde op globale bouwkaders als duurzaamheid, uiterlijk, toegankelijk en functie om de noodzakelijke samenhang in het park te borgen. Wethouder Otter stelt dat de inspiratiekaders er al zijn. Daarnaast zorgen de ambtelijke stedenbouwkundigen en hoge welstand voor de garantie van een noodzakelijke verbinding tussen de gebouwen. Bij de woningbouw op de oude brandweerlocatie zijn ter inspiratie verbeeldingen aan de ontwikkelaar meegegeven: dat is ook het idee bij het Rensenpark. Voor het overige wordt verwezen naar het Bouwbesluit dat onder andere gasloze nieuwbouw voorschrijft. Aanvullend blijft het steeds mogelijk iets extra’s of iets bijzonders te ontwikkelen. VVD ziet tussen De Drommedaar en het CBK ook architectonische verschillen. Dus de nieuwe ontwikkelingen zullen ook niet allemaal precies dezelfde stijl worden. Voorzitter Wittendorp stelt vast dat dit raadsvoorstel, met de toezegging over de opname van alle gebouwen in de Welstandsnota als A-stuk, naar de raad gaat. 8. Bespreken A-stukken: 8A.

Wijziging bebouwde komgrens Nieuw-Schoonebeek Voorzitter Wittendorp stelt vast dat dit raadsvoorstel als A-stuk naar de raad gaat. 9. Onderwerpen ter bespreking: 9B. Brief college inzake prestatieafspraken voor 2023 (op verzoek van Hart voor Emmen) Eerste termijn Hart voor Emmen vindt het zijn plicht de belangen van de gemeenschap te behartigen, vandaar de vijf vragen over borging van de meerjarenafspraken inzake de sociale woningbouw. De gemeente moet voor de bescherming ervan de juiste maatregelen treffen. Statushouders vallen onder reguliere woningzoekenden en moeten geen uitzonderingspositie krijgen. Het is cruciaal proactief te handelen en problemen vroegtijdig te signaleren. De wensen en behoeften van alle inwoners moeten serieus worden genomen, ook die van de woonwagenbewoners die al jaren op een standplaats wachten. Ook daar dient de gemeente haar verplichtingen nu echt gaan nakomen. SP vindt dat er geen sprake hoeft te zijn van het omzetten van meerjaren- naar jaarlijkse prestatieafspraken. Op basis van de meerjarenafspraken worden jaarlijks immers al verdiepende afspraken gemaakt. Iedereen, reguliere woningzoekenden als statushouders, heeft het fundamentele mensenrecht op behoorlijke huisvesting. Op papier heeft de gemeente de wettelijke plicht om statushouders binnen 14 weken na dato verblijfsvergunning een permanente woning toe te wijzen.

In de praktijk verblijven zij nog vele maanden in een AZC alvorens er ook maar enig zicht is op een woning. Vroegsignalering kan een wereld van verschil uitmaken of en hoe mensen uit de ellende raken. Dat besef moet in beleid en uitvoering centraal staan: die urgentie komt naar voren in de prestatieafspraken, maar is nog wat steviger neer te zetten. Dat de gemeente nu actie moet ondernemen en voortgang boeken in de uitbreiding van de woonwagenplaatsen, staat al in de prestatieafspraken. Zo wordt al gewerkt aan uitbreiding van De Ark. Door de hele gemeente heen vinden al bouw-, sloopen renovatiewerkzaamheden plaats en dat is ook hard nodig. D66 ziet belangrijke bespreekpunten uit de Woonvisie naar voren komen in de prestatieafspraken. Veel vragen van Hart voor Emmen zijn een herhaling van de discussiepunten bij de Woonvisie. Met jaarlijkse afspraken is het beleid beter te sturen. Over spoedverzoeken (o.a. beschermd wonen, statushouders die echt geen ‘normale woningzoekenden’ zijn te noemen): reguliere woningzoekenden mogen volgens de afspraken niet in het gedrang komen. Daar is D66 het mee eens. De gemeente

16

moet zorgen voor voldoende woningen, onder andere via de opkoopbescherming. Uitbreiding van woonwagenplaatsen is prima, maar dan ook vooral in eigen beheer of bij de wooncorporaties. Wakker Emmen wil voor het thema omzetting van meerjaren- naar jaarlijkse afspraken gezien de instabiele woningmarkt en de gunning met voorrang aan statushouders, eerst terug naar de basis. Asielzoekers worden statushouders zodra zij een verblijfsvergunning krijgen en deel gaan nemen aan de Nederlandse samenleving. Het COA koppelt deze vergunninghouders naar inwoneraantal aan gemeenten, die hun passende woonruimte (huur- of gedeelde woning) moeten aanbieden. Het Rijk bepaalt elk halfjaar (juni en december) in zijn taakstelling om hoeveel vergunninghouders het gaat. Kunnen B&W deze evaluatie delen met de raad? De prognose is 10 mei jl. gepubliceerd in de Staatscourant: heeft Hart voor Emmen dit ook gelezen? Om de hoogte van de taakstelling 2023-II zo goed mogelijk aan te laten sluiten bij de feitelijke woningproductie, wordt tussentijds geëvalueerd. Mocht de uitkomst aanleiding geven, dan is de hoogte van de taakstelling 2023-II naar beneden bij te stellen.

Is er inderdaad sprake van een instabiele woningmarkt in Emmen of is daar voldoende aanbod? Zijn er kengetallen van Lefier en Domesta van de gemiddelde wachttijden? Volgens de prestatieafspraken worden uitstroomafspraken gemonitord om de normale woningzoekenden niet in het gedrang te laten komen. Schuldenproblematiek is het beste op te lossen door vroegsignalering. De afspraken zijn voldoende geborgd in die voor 2023. De toezegging van 100% contactlegging bij meldingen is een belangrijke processtap. Is al bekend of de vroegsignalering werkt? Om hoeveel gezinnen gaat het? Loopt het aantal op door de stijgende inflatie? Er wordt gewerkt aan de overname van een deel van de woonwagenstandplaatsen Vlierakkers en Valtherlaan door Lefier. Voorts werkt de gemeente aan uitbreiding van De Ark. Goed te zien dat die voorziet in de toenemende woonbehoeften van de huidige of toekomstige kampers. Verduurzaming van het woningaanbod wordt een pittige uitdaging gezien de wettelijke eisen in combi met de taakstelling voor nieuwbouw. Wakker Emmen wil die zo betaalbaar en duurzaam mogelijk houden, maar Rome werd ook niet in één dag gebouwd. PvdA vindt het logisch dat naast de meerjarige ook jaarlijks afspraken worden gemaakt. Dit is juist voordelig, omdat dit de actualiteit en wendbaarheid ten goede van de dynamische markt.

Vroegsignalering lijkt als proactief beleid een goede zet om zo gauw mogelijk de knelpunten in beeld te krijgen. Voorkomen is immers beter dan genezen. In de prestatieafspraken zijn ook de woonwagenplaatsen opgenomen. De PvdA wil de betrokken partijen de ruimte geven die verder uit te werken. Het woningaanbod in de gemeente kan de fractie eigenlijk niet snel genoeg gaan, maar realisme is geboden: materiaalprijzen, beschikbare menskracht en financiële middelen staan flink onder druk. Voor de huisvesting van statushouders geldt een rijkstaakstelling. De prestatieafspraken melden voorrang voor enkele groepen: beschermd wonen, maatschappelijke opvang én ook statushouders. CDA staat volledig achter de beantwoording van de SP. Er is geen sprake van omzetting, maar van jaarlijkse verdieping van de meerjarenafspraken. Huisvesting is een fundamenteel mensenrecht voor iedereen, dus voor starters, doorstromers en statushouders waarvoor de gemeente verantwoordelijk is. Andere gemeenten kunnen een voorbeeld nemen aan Emmen. Op vroegsignalering kan niemand tegen zijn: proactief acteren voorkomt schuldenproblematiek. Er wordt gewerkt aan de uitwerking van de woonwagenlocatie De Ark. In Emmen wordt al hard gewerkt aan nieuwbouwwoningen. GroenLinks denkt dat in de huidige marktomstandigheden de jaarlijkse afspraken niet zo’n gek idee is.

Los van de rijksopgave verkeren statushouders al jarenlang in een AZC: eerst in afwachting van een vergunning, daarna van een woning. Dus zij hebben in de praktijk helemaal geen voorrang boven reguliere woningzoekenden: hun situaties zijn vergelijkbaar. Het probleem ligt eerder bij het gebrek aan sociale woningen. Liever ziet GroenLinks dat hierom groepen niet tegen elkaar opgezet worden. De gemeente kan niet genoeg op vroegsignalering inzetten als sleutel ter voorkoming van verdere problemen via brieven, telefoontjes en huisbezoeken. Mogelijk kan dit nog meer gebeuren.

17

De fractie ziet woonwagenkampen als belangrijk onderdeel van het cultureel erfgoed, dus uitbreiding ervan is zeer gewenst. Meer sociale woningbouw moet hoog op de prioriteitenlijst staan: GroenLinks hamerde hier bij de Woonvisie al op. VVD brengt in dat de meeste woningbouwprojecten over meerdere jaren gaan. Naast jaarlijkse evaluaties is de lange termijn dus ook van belang. Bij de taakstelling vanuit het Rijk wordt voorrang voor statushouders wel heel lastig bij te weinig woningen en te lange wachtlijsten bij de corporaties. De oplossing zit uiteindelijk in het landelijke beleid. Vroegsignalering is altijd goed, omdat de gemeente dan kort en strak op (het voorkomen van) de problematiek zit. Ook uitbreiding in het woonwagenbestand is een goede zaak. Wat is de voortgang hierin? Inderdaad wordt er op dit moment veel gebouwd in de gemeente. Wel baren het gebrek aan projectleiders, hoge bouwkosten en te stroperige vergunningtrajecten de fractie zorgen. 50PLUS vindt meerjarenafspraken goed voor de duidelijkheid richting woningcorporaties. Er zijn te weinig goedkope woningen (huursom tot 500 euro bij een inkomen van 1.331 euro). De corporaties worden in de prestatieafspraken niet verplicht een minimumaantal sociale woningen te bouwen, een grote gemiste kans. Statushouders én woningzoekenden hebben beiden recht op een woning.

Vroegsignalering is een uitstekend uitgangspunt om problemen tijdig te herkennen. De huidige woonwagenplaatsen voorzien slechts deels in de behoefte. Een uitbreiding zou voor de komende jaren moeten worden onderzocht. Sloop-nieuwbouw: vooral met de vrijblijvende prestatieafspraken worden waarschijnlijk geen goedkope eenpersoonswoningen gebouwd onder de huurgrens van 500 euro. Bij renovatie verhogen corporaties zonder bouwkundige ingrepen het energielabel om straks aan de wettelijke norm te voldoen. Niet alle woningen zijn tegelijk te renoveren, maar er moet focus liggen op de goedkope c.q. slecht geïsoleerde huizen, waarin de minst draagkrachtigen wonen. Wakker Emmen wijst erop dat nieuwbouw 800-1.000 euro per kuub kost. Hoe denkt 50PLUS een goedkope huurwoning gezond te kunnen exploiteren bij een huuropbrengst van 500 euro? 50PLUS wijst erop dat deze prestatieafspraken zijn met de corporaties, die als taak hebben sociale woningen te bouwen. 50PLUS pleit voor het goedkoop verkopen van de bouwpercelen aan de corporaties en minder bouwvolume per woning. Wakker Emmen vindt dit een nobel streven, maar een gezonde exploitatie bij een huurgrens van 500 euro dateert van lang geleden. 50PLUS bevestigt dit; daarom legt men de vinger op de zere plek dat de minima met een inkomen tot 1.331 euro niet hoger huren dan voor 500 euro.

ChristenUnie vraagt nog een keer naar de bron van de bewering dat het energielabel zou worden verhoogd zonder aanpassingen aan de woning. Dit riekt naar fraude. Tot op heden heeft de ChristenUnie hier geen antwoord op gekregen. 50PLUS heeft tussentijds alle partijen die informatie toegestuurd, maar wil dit graag nog eens doen. Reactie college Wethouder Otter vindt dat corporaties, die jaarlijks tientallen miljoenen investeren, wel tekort wordt gedaan door te zeggen dat zij het energielabel zonder aanpassingen verhogen. Hun beleid is wel degelijk om fors te investeren in woningen met lage labels, maar dat kan niet in één keer. De meerjarenafspraken zijn niet omgezet, die worden jaarlijks geëvalueerd op bepaalde accenten en de actualiteit. Statushouders hebben wettelijk geen voorrang op reguliere woningzoekenden, maar er is wel een verplichting om ze te huisvesten, dus een soort indirecte voorrang vanwege de rijkstaakstelling. Op dit moment knelt dat, niet alleen bij statushouders maar ook is er groei in de vrije woningzoekenden en voorrangsgroepen (urgentie, bewoners sloopwoningen, beschermd wonen én statushouders). Tegelijk komen er minder woningen vrij, de beschikbaarheid neemt zelfs af. Dit is al besproken met de corporaties. Dus meer woningen bouwen is de absolute urgentie voor de gemeente, de corporaties en ook veel private ontwikkelpartijen.

Helaas kost dit heel veel tijd, hopelijk komt er vanaf 2024 weer wat versnelling in het bouwtempo. Bij vroegsignalering kijkt een werkgroep van

18

gemeente en corporaties op dit moment naar de effectiviteit van de maatregelen. Als een van de weinige gemeenten heeft Emmen heel veel geïnvesteerd in uitbreiding van de woonwagenplaatsen. Tien jaar geleden is gestart met de renovatie van de vier kleine kampen, vorig jaar is die aan de Valtherlaan afgerond met additionele standplaatsen, Op De Ark zijn nieuwe plaatsen gekomen die ook al zijn uitgegeven. Aan de Kippenstrook en het voormalige WKE komen nieuwe plaatsen. In totaal gaat het om 50 plaatsen, fors meer dan reguliere nieuwbouwlocaties. Het kan meer en sneller, maar de gemeente doet daar heel veel aan. Alles is gericht op het toevoegen van woningen, ook via de verbouwing van kantoorpanden. Gelukkig zakt de bouw niet in en er komen steeds nieuwe bouwplannen bij. B&W hebben goede hoop dat Emmen door kan blijven bouwen in tegenstelling tot de landelijke ontwikkelingen. Tweede termijn Hart voor Emmen merkt dat de eerste vraag te onduidelijk was. De fractie ziet zeker het nut van meerjarenafspraken, maar wil gezien de instabiele markt veel meer sturen via jaarlijkse afspraken. Zij heeft kennisgenomen van de publicatie van de prognose van het aantal statushouders. De beantwoording geeft de fractie voldoende inspiratie voor de komende raadsvergadering. Voorzitter Wittendorp stelt vast dat dit onderwerp in voldoende mate is besproken. 10.

Vaststellen verslag vorige vergadering 10A. Vaststellen notulen raadscommissie Wonen & Ruimte van 8 mei 2023 CDA verzoekt de zin op blz. 4 ‘Komt bij de Kadernota ook een totaaloverzicht voor de vier genoemde begraafplaatsen?’ te wijzigen in ‘(...) naast de vier genoemde begraafplaatsen?’ Voorzitter Wittendorp stelt vast dat de notulen van 8 mei 2023 met deze wijziging worden goedgekeurd, onder dankzegging aan de notulist. 7. Bespreken B-stukken 7C. Aanvullend krediet renovatie riolering Veenoord Voorzitter Wittendorp meldt dat de CDA-fractie het verzoek heeft ingediend om dit deels in beslotenheid te kunnen behandelen. Streven is dit punt zoveel mogelijk openbaar te bespreken. CDA sluit zich hierbij aan voor de eerste termijn, maar verwacht wel in tweede termijn in te moeten gaan op geheime bijlagen. Dan kan de vergadering alsnog besloten worden. Eerste termijn Wakker Emmen ziet geen problemen in dit voorstel voor extra geld voor project Veenoord, dit om onwenselijke kwaliteitsverschillen tussen de drie fasen te voorkomen en de noodzaak om de wateroverlast aan te pakken. De prijzen zijn aanzienlijk gestegen, maar het project moet doorgaan. PvdA kan dit voorstel goed volgen. Sinds de initiële kredieten in 2019 zijn de prijzen met ruim 30% gestegen; zonder aanvullend krediet zijn fasen 2 en 3 niet zonder de vereiste kwaliteit uit te voeren.

Het voorstel past daarom in het eerder vastgestelde krediet voor exceptionele prijsstijgingen. CDA spreekt van een duidelijk voorstel. Hoe reëel is een prijsstijging van 30% waarbij wordt gekeken naar Q1 2910 versus Q1 2023? Er was gerekend met 10% in december 2022 in het totaaloverzicht ad 14,6 miljoen gedeeld. Wat betekent 30% voor dit budget? Is temporisering in de fasering nog mogelijk, nu fase 1 en als in fasen 2 en 3 de markt is afgekoeld? De stelling dat met het extra krediet ook fase 3 is te realiseren, is in tegenspraak met de passage dat verdere exceptionele prijsstijgingen niet zijn uit te sluiten. In het kader van de controlerende rol van de raad: is met de gevraagde 1,5 miljoen voor de fasen 1-3 rekening gehouden bij het totaaloverzicht van 14,6 miljoen?

19

ChristenUnie vindt het technisch gezien een goed renovatieplan, maar sluit zich aan bij de vragen van het CDA. Eigenlijk zijn er drie varianten: 1) uitvoering volgens plan met extra geld; 2) idem maar dan fase 2 zonder geld; 3) idem zonder extra geld, maar dan in fase 2 en 3 alleen de riolering vervangen. Is het mogelijk de drie opties inzichtelijker te maken voor besluitvorming? Nu is het kiezen tussen óf extra geld, óf geen uitvoering. 50PLUS vindt het plan er goed uitzien met reële prijsstijgingen. Is het percentage van 30 wel nodig? Dit kostte een erg lange voorbereidingstijd: had dat niet compacter gekund? Mogelijk was het project dan al gerealiseerd. Reactie college Wethouder Van der Weide memoreert dat voor Veenoord in het GRP 2019 een krediet was opgenomen. Toen is gewerkt aan dit ingrijpende plan dat met een klankbordgroep uit Veenoord is besproken inclusief de keuzes. Nut en noodzaak zijn evident; de waterproblematiek met de overlast vormt voor dit deel van Veenoord een serieus probleem dat al heel lang op de rol staat. Het werk wordt technisch volgens plan uitgevoerd. Uitstel of temporisering is mogelijk, maar niet aan te raden gezien de al lange voorbereidingstijd: dat is vaak het geval bij dit soort projecten. Hier had het sneller gekund, maar een majeur plan is sowieso niet in één jaar uit te voeren.

Zonder extra krediet zijn de vastgestelde inrichtingskaders voor de openbare ruimte niet te halen en zijn dus een verkeerde bezuiniging. Bovendien is doelbewust in de vorige Kadernota 14,6 miljoen beschikbaar gesteld voor de opvang van exceptionele prijsstijgingen, teneinde projecten door te laten gaan zonder in te boeten op kwaliteit. Dit was een inschatting op basis van de aangemelde projecten met the best guess op dat moment. Het beroep op de 14,6 miljoen valt op dit moment nog mee ten opzichte van de verwachting van medio 2022, al valt het ene project voordeliger uit dan het andere en zijn de projecten niet op hetzelfde moment gecalculeerd. Of daarin ook rekening is gehouden met alle drie fasen in Veenoord, is de wethouder zo niet bekend. Vorig jaar is voor de 14,6 miljoen een inventarisatie gedaan naar alle lopende projecten, waaronder de riolering. Het college komt hier schriftelijk op terug. De 30% is bepaald op basis van de intern geraamde onderbouwing. In de aanbesteding moet ook het concurrentieaspect worden verwerkt: dit kan dus voordeliger uitvallen. CDA zag in december 2022 een totaaloverzicht met de inschatting van de 14,6 miljoen en een verwachte verhoging van 1,5 miljoen in de openbare-ruimteprojecten, ofwel 10% extra.

Waarom komt het college nu met het veel hogere 30%? Wethouder Van der Weide bevestigt het verschil tussen projecten qua hoogte van de aanbesteding door de marktbewegingen. Op de onderbouwing van de raming van de 30% komt het college schriftelijk terug. ChristenUnie ziet ook de noodzaak van dit project. Maar die 14,6 miljoen is een keer op en de gemeente kan haar geld in de meeste gevallen maar één keer uitgeven. Vandaar de voorgestelde drie alternatieven voor een betere denkrichting c.q. afweging. Is het college daartoe genegen zonder voorliggend voorstel aan te passen? Wethouder Van der Weide herhaalt het doel van het krediet: nastreven van de kwaliteitskaders voor de uit te voeren projecten, ondanks de exceptionele prijsstijgingen. De gedachte erachter is niet te veel knabbelen aan de kwaliteit en de vastgestelde ambitie. Projecten in de openbare ruimte moeten immers 30-40 jaar mee. Dit vraagt om toekomstbestendige investeringen, los van andere alternatieven die minder beroep doen op het beschikbare krediet. Naar mening van B&W zijn er geen andere smaken dan zoals gepresenteerd in het raadsvoorstel. CDA heeft toch behoefte om vragen te stellen over de geheime bijlagen die bij de griffie ter inzage liggen. Dan is de wethouder ook beter in staat een schriftelijke reactie te geven op de 1,5 miljoen. PvdA vraagt of er daarna nog een derde termijn komt.

20

Voorzitter Wittendorp schetst als procedure dat de commissie straks eerst moet besluiten of er besloten doorvergaderd moet worden. Daar beslist de commissie bij stemming voor. Om zoveel mogelijk in de openbaarheid te bespreken, kunnen die vragen in de tweede termijn worden gesteld. Tweede termijn 50PLUS herhaalt de vragen uit de eerste termijn. Is de gemeente te laks geweest met het signaleren van de waterproblematiek? Op het moment dat het krediet beschikbaar is, is het toch wel mogelijk de plannen al twee jaar eerder voor te leggen? Veel voorwerk is al mogelijk, waardoor het project twee jaar eerder kon beginnen en ook eerder afgerond kan zijn. Wethouder Van der Weide zegt dat de uitvoering pas mogelijk is als het krediet beschikbaar is. Voorzitter Wittendorp schorst de vergadering. Schorsing Voorzitter Wittendorp heropent de vergadering. Gaat de meerderheid van de commissie akkoord met het verder vergaderen in beslotenheid, dan worden de deuren van de raadszaal gesloten. Gaat de commissie hier niet mee akkoord, dan kan over de geheime bijlagen niet gesproken worden. Het is aan de CDA-fractie om haar verzoek te motiveren. CDA noemt het detailoverzicht dat ter inzage ligt bij de griffie van de 14,6 miljoen euro, die bij de Kadernota in juni 2022 beschikbaar is gesteld voor exceptionele prijsstijgingen.

Blijkens dit overzicht is voor acht à tien projecten in de openbare ruimte in totaal 1,5 miljoen gereserveerd, maar niet voor het renovatieproject in Veenoord. Daar wil het CDA vragen over stellen. Daar dat in deze openbare setting niet mogelijk is, is het verzoek om punt 7C in beslotenheid te behandelen. Voorzitter Wittendorp stelt vast dat de commissie bij handopsteking unaniem het verzoek van het CDA ondersteunt. 11. Ingekomen stukken vanuit het college/presidium 50PLUS wil graag onder voorbehoud stuk 11E agenderen voor de septembercommissie, de motivering volgt na overleg met de ambtelijke organisatie of wethouder Van der Weide. Voorzitter Wittendorp wijst erop dat die motivering tijdig bij de griffie binnen moet zijn. Daar het de septembercommissie betreft, zal de voorzitter 50PLUS de precieze deadline hiervoor in latere instantie laten weten. 12.

Overige ingekomen stukken: n.v.t.

13. Schorsing Voorzitter Wittendorp schorst de vergadering tot aan het besloten gedeelte (agendapunt 7C), dat na dit openbare deel van de vergadering plaatsvindt.

21