Bijlage bij 21.000816 - Beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten (RIS.10295)
Tekst van het document
Beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten voor tuinbouwgebieden Erica en Klazienaveen 2021
Voorwoord
Goed onderdak voor arbeidsmigranten in de tuinbouw De gemeente Emmen is een ondernemende gemeente, waar volop bedrijvigheid is, voldoende banen zijn en goed personeel beschikbaar is. Aldus het collegeprogramma 2018-2022 – ‘Samen Investeren’. De glastuinbouwsector is een belangrijk onderdeel van de economie in onze gemeente. Samen met de ondernemers willen we zorgen voor een vitale tuinbouwsector. De tuinbouw is een sector met een heel specifieke vraag naar arbeidskrachten. Goed personeel is onontbeerlijk; de tuinbouw is bij uitstek een sector waar nog steeds veel handen nodig zijn. Daarnaast is sprake van flexibele inzet van mensen vanwege het seizoenskarakter van veel teelten. Dankzij de inzet van arbeidsmigranten kunnen de tuinders in hun personeelsbehoefte voorzien. Hoewel er sprake is van tijdelijk personeel, bouwen veel tuinders een band op met hun werknemers. Dat komt mede door de manier waarop de arbeidsmigranten in onze gemeente gehuisvest zijn. De meeste ondernemers voorzien zelf in de huisvesting van hun personeel, meestal op of vlakbij hun bedrijf. Dat is niet alleen praktisch maar geeft ook aan dat tuinders oog hebben voor het welzijn van de mensen die van grote waarde zijn voor het succesvol runnen van hun bedrijf. Regelmatig duiken in de media verhalen op over misstanden bij het huisvesten van arbeidsmigranten.
Regelgeving en handhaving zijn nodig om te voorkomen dat werknemers die tijdelijk aan de slag gaan in ons land, onder de maat onder dak komen. Nog afgezien van onveilige woonsituaties is dit humaan gezien absoluut onwenselijk. De ondernemers in de tuinbouwsector in Emmen laten zien dat het huisvesten van hun personeel op een goede manier te realiseren is. Daarmee prijzen wij ons gelukkig. Dat zou eigenlijk vanzelfsprekend moeten zijn, maar de praktijk leert echter dat het niet altijd gemakkelijk is om als overheid voldoende grip te hebben op de handhaving van de huisvesting van arbeidsmigranten. Er zit helaas kaf tussen het koren. Deze nota is het vervolg op het Beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten in de tuinbouwgebieden van Erica en Klazienaveen 2013-2018. We kunnen nu gelukkig stellen dat de huisvesting van arbeidsmigranten in de tuinbouwgebieden in onze gemeente goed op de orde is. Dat is te danken aan het beleid dat destijds gemaakt is, maar vooral ook aan de inzet van de ondernemers. In samenspraak met de sector hebben we dit vervolg op het beleidskader uit 2013 gemaakt. Zo trekken we samen op voor een vitale tuinbouwsector in de gemeente Emmen. Robert Kleine Wethouder Land- en Tuinbouw
3
Inhoudsopgave
1
Inleiding,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 7 1.1 Achtergrond,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 7 1.2 Aanleiding,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 7 1.3 Begrenzing beleidskader,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 7 1.4 Werkingsduur,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 8
2
Evaluatie beleidskader 2013-2018,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 9 2.1 Afstemming en samenspraak met de sector,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 9 2.2 Wensen en ontwikkelingen vanuit de sector,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 9
3
Beleidskader 2021,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 11 3.1 Algemene overwegingen,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 11 3.2 Planologisch kader ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 11 3.3 Huisvestingsvormen,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 12 3.3.1 Huisvesting bij het bedrijf (structureel en tijdelijk),,,,,, 13 3.3.2 Huisvesting op een afzonderlijk perceel (tijdelijk),,,,,,,, 13 3.3.3 Hardheidsclausule ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 16 3.4 Voorwaarden huisvesting,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 16 3.4.1 Bedrijfsplan,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 16 3.4.2 Ruimtelijke inpasbaarheid,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 17 3.4.3 Planologische procedure,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 18 3.5 Indieningsvereisten,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 18 3.6 Handhaving,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 19
4
Overige bijkomende verplichtingen bij huisvesting van arbeidsmigranten,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 21 4.1 Adequaat beheer ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 21 4.2 Normering Flexwonen (SNF Keurmerk),,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 21 4.3 Basisregistratie Personen (BRP),,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 21
Bijlage 1 Begrenzing plangebied Erica,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 24 Bijlage 2 Begrenzing plangebied Klazienaveen,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, 26
5
6
Hoofdstuk 1 Inleiding
1.1
Achtergrond
1.2
Aanleiding
Jaarlijks zijn er naar schatting zo’n 500600 arbeidsmigranten werkzaam in de glastuinbouwgebieden van Erica en Klazienaveen. De aantallen arbeidsmigranten in de tuinbouw zijn afhankelijk van de teelt en het seizoen. De meesten worden uitgenodigd door de plaatselijke werkgevers en uitzendorganisaties met wervingskantoren in de landen van herkomst. Er is vaak sprake van ‘all-inclusive’arrangementen waarbij zowel tijdelijk werk als tijdelijke huisvesting door het uitzendbureau of werkgever wordt geregeld.
Het eindigen van de looptijd van het ‘Beleidskader huisvesting Arbeidsmigranten in de tuinbouwgebieden van Erica en Klazienaveen 2013-2018’ is aanleiding geweest om het beleid te evalueren.
De gemeente Emmen heeft in 2013 apart beleid ingevoerd voor de huisvesting van arbeidsmigranten in de tuinbouwgebieden Erica en Klazienaveen. Zowel de gemeenteraad als tuinbouwondernemers drongen destijds aan op regulering van het huisvestingsvraagstuk. Enerzijds om tegemoet te komen aan de vraag naar ontwikkelingsmogelijkheden ten behoeve van de huisvesting van arbeidsmigranten, anderzijds om kwaliteit en veiligheid te kunnen borgen en illegale huisvesting te voorkomen. Dit is met de vaststelling van ‘het Beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten in de tuinbouwgebieden van Erica en Klazienaveen 20132018’ geborgd.
Het beleidskader dient daarom op onderdelen te worden geactualiseerd. Hoewel het vorige beleidskader tot 2018 liep is wegens gebrek aan voldoende capaciteit geen prioriteit gegeven aan de actualisatie. Deze afweging is gemaakt omdat het vorige kader grotendeels nog aan de behoeften voldeed en nog prima kon worden gehanteerd. Uit de evaluatie met tuinders is bovendien gebleken dat zij prima uit de voeten kunnen met het vigerende beleid. Het was niet urgent om het kader eerder te actualiseren; het later actualiseren van het beleidskader heeft geen negatieve consequenties gehad.
De daarin voorgeschreven multidisciplinaire toetsing heeft geleid tot een zichtbare verbetering van de huisvesting in de tuinbouwgebieden. Dat de kwaliteit is verbeterd, is ook ten tijde van de coronacrisis goed merkbaar; er zijn geen meldingen bij de gemeente bekend van situaties waar de huisvesting niet ‘corona-proof’ bleek. De gemeente is trots op hoe de huisvesting van arbeidsmigranten de afgelopen jaren is vormgegeven en de manier waarop de ondernemers dit organiseren geeft vertrouwen.
Daarnaast is de ‘Huisvestingsverordening gemeente Emmen’ op grond van artikel 51 lid 2 Huisvestingswet 2014 komen te vervallen. De wettelijke grondslag voor het verlenen van een vergunning voor de huisvesting van arbeidsmigranten is daardoor gewijzigd naar de Wet Algemene Bepalingen Omgevingswet (WABO).
1.3
Begrenzing beleidskader
Dit beleidskader beperkt zich tot de huisvesting van arbeidsmigranten werkzaam binnen de (glas) tuinbouwgebieden in Erica en Klazienaveen. Voor de exacte begrenzing van de gebieden die onder de werking van dit beleidskader vallen zijn kaartbeelden met begrenzingscontouren opgenomen. Zie hiertoe bijlage 1 en bijlage 2. Dit beleidskader voorziet niet in de huisvesting van arbeidsmigranten (die werkzaam zijn) buiten de tuinbouwgebieden.
7
1.4
Werkingsduur
Het ‘Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten in de tuinbouwgebieden van Erica en Klazienaveen 2021’ wordt door het college vastgesteld. Het beleidskader vormt de grondslag voor de tijdelijke huisvesting van arbeidsmigranten die werkzaam zijn in de tuinbouwgebieden van Erica en Klazienaveen. Hiermee komt het ‘Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten in de tuinbouwgebieden van Erica en Klazienaveen 2013-2018’ te vervallen. Het beleidskader treedt na vaststelling door het college in werking voor onbepaalde tijd en zal worden geactualiseerd wanneer hiervoor aanleiding is.
8
Hoofdstuk 2 Evaluatie beleidskader 2013-2018
2.1
Afstemming en samenspraak met de sector
De gemeente hecht er belang aan om sámen met de tuinders goed toepasbaar beleid te maken. In het najaar 2018 zijn er twee bijeenkomsten geweest met tuinbouwondernemers uit Erica en Klazienaveen, Glastuinbouw Nederland en de uitzendbureaus die bemiddelen voor arbeidsmigranten in de tuinbouw. Tijdens deze bijeenkomsten is het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten 2013-2018 (HAM) geëvalueerd en zijn wensen voor de toekomst geïnventariseerd. Er is aandacht geweest voor de bestaande en gewenste huisvestingsvormen, de nieuw gerealiseerde huisvesting en de mogelijkheden die het beleidskader wel en niet biedt. Daarnaast zijn ook de ervaringen met de gemeentelijke vergunningverlening en handhaving besproken en suggesties geopperd door tuinders voor de actualisatie van het beleid. Dit beleidskader wordt voor vaststelling voorgelegd bij het bestuur Glastuinbouw Nederland afdeling Groningen/Drenthe, zij hebben dan de mogelijkheid om hierop te reageren. Op deze manier wordt de inspraakmogelijkheid georganiseerd.
2.2
Wensen en ontwikkelingen vanuit de sector
In de evaluatiebijeenkomsten in het najaar van 2018 is geconcludeerd dat het beleidskader op hoofdlijnen voldoet. Wel zijn tijdens de evaluatie onderstaande wensen en ontwikkelingen naar voren gekomen. 1. Meer mogelijkheden nieuwbouw structurele huisvestingsvormen Enkele ondernemers hebben aangegeven graag nieuwbouw te willen realiseren in verschillende
vormen van (meer) structurele huisvesting. In het huidige beleid is alleen tijdelijke huisvesting mogelijk, op basis van een vergunning met een looptijd van maximaal 10 jaar. Een hogere kwaliteit (bijvoorbeeld stenen gebouwen) van huisvesting vraagt een grotere investering. Deze investering kent een langere terugverdientijd. De ondernemers willen daarom graag een vergunning voor meer dan 10 jaar, bij voorkeur een vergunning voor structurele huisvesting. 2. Mogelijkheid tot vermenging huisvesting arbeidsmigranten binnen tuinbouwgebieden Om de investering in de huisvesting rendabeler te maken, willen een beperkt aantal tuinbouwondernemers in het laagseizoen ook huisvesting aanbieden aan arbeidsmigranten die in andere sectoren werkzaam zijn. 3. Uitschrijving uit de Gemeentelijk Basis Administratie (GBA) Iedereen die langer dan vier maanden in Nederland verblijft, is wettelijk verplicht zich in te schrijven in de Basis Registratie Personen (BRP). Arbeidsmigranten moeten zelf zorgen voor hun in- en uitschrijving. Arbeidsmigranten schrijven zich na afloop van het contract echter niet altijd uit. Ondernemers geven aan hier last van te hebben. Er ontstaat vervuiling van bestanden en dit kan leiden tot problemen voor tuinbouwondernemers (deurwaarders, inschrijvingen per adres etc.). 4.
Behoefte aan fietspaden Door ondernemers is ook aangedragen dat in het tuinbouwgebied uit oogpunt van verkeersveiligheid behoefte is aan fietspaden. Veel werknemers verplaatsen zich lopend of op de fiets over 60 kmwegen, waarop ook het vrachtverkeer rijdt. De eerste drie punten vanuit de evaluatie worden behandeld in dit beleidskader. Het vierde punt, over de wens om fietspaden in het tuinbouwgebied, valt buiten de scope van dit beleid.
9
10
Hoofdstuk 3 Beleidskader 2021
3.1
Algemene overwegingen
In dit hoofdstuk wordt het ruimtelijk beleidskader geschetst voor de huisvesting van arbeidsmigranten in de tuinbouwgebieden van Erica en Klazienaveen. Dit kader komt grotendeels overeen met het kader van 2013-2018. Uitgangspunt blijft dat die arbeidsmigranten gehuisvest worden in de tuinbouwgebieden zelf. De voornaamste reden is dat ondernemers dan goed toezicht hebben op het verblijf van de (wisselende) groep arbeidsmigranten. De arbeidsrelatie tussen werkgevers en werknemers is hierin van belang. Het huisvesten van arbeidsmigranten in de tuinbouwgebieden die niet in de tuinbouw werkzaam zijn, is niet wenselijk. Het ontbreken van de arbeidsrelatie bij de huisvesting van arbeidsmigranten uit andere sectoren maakt het veel lastiger om te sturen op gedrag waardoor onwenselijke situaties kunnen ontstaan. Daarnaast wonen de ondernemers zelf in het gebied en willen een prettige leefomgeving en geen overlast. Goed beheer van de huisvesting door de ondernemers komt de leefbaarheid in de tuinbouwgebieden en de beeldvorming over de tuinbouw als sector ten goede. Het is belangrijk om het tuinbouwgebied te behouden voor de agrarische functie, deze dient de hoofdfunctie te blijven. Huisvesting op deze percelen mag dan ook geen dominant verdienmodel worden. Het risico van huisvesting als verdienmodel wordt groter geacht bij het toestaan van structurele bebouwingsvormen.
De investering op voorhand is groter en moet terugverdiend worden. Zeker wanneer er minder behoefte is aan huisvesting van arbeidsmigranten is het risico van breder gebruik van deze woningen (te) groot. Daarnaast zijn er sterk verbeterde kwalitatieve tijdelijke woonvoorzieningen beschikbaar. Daarom wordt er geen structurele huisvesting op een afzonderlijk perceel toegestaan. Hiervan kan enkel op basis van de hardheidsclausule (via maatwerk in bijzondere omstandigheden) worden afgeweken.
Voor huisvesting van overige arbeidsmigranten in de gemeente Emmen wordt verwezen naar de geldende Woonvisie 2018-2023.
3.2
Planologisch kader
De Beheersverordening “Erica, glastuinbouwgebied” en het bestemmingsplan “Klazienaveen, glastuinbouwgebied Klazienaveen” bieden de planologische kaders voor ruimtelijke ontwikkelingen in deze gebieden. Op grond daarvan is de huisvesting van arbeidsmigranten niet toegestaan. Het betreft echter wel een noodzakelijke en wenselijke ontwikkeling. Binnen onderstaande randvoorwaarden willen we de huisvesting van arbeidsmigranten daarom in afwijking van het bestemmingsplan en de beheersverordening toestaan. Uitsluitend huisvesting van werknemers tuinbouwbedrijven Erica en Klazienaveen Het is uitsluitend toegestaan om huisvesting te realiseren voor arbeidsmigranten die aantoonbaar (tijdelijk) werkzaam zijn op het bedrijf waar de huisvesting zal plaatsvinden, of een ander (glas)tuinbouwbedrijf dat zich bevindt binnen het tuinbouwgebied Erica zoals weergegeven in bijlage 1 en/of binnen het tuinbouwgebied Klazienaveen zoals weergegeven in bijlage 2. Dit wordt door de ondernemer(s) aangetoond in het bedrijfsplan, dat ingediend moet worden bij de vergunningaanvraag. Bijlage 1. Begrenzing plangebied Erica Bijlage 2. Begrenzing plangebied Klazienaveen Permanente bewoning Dit beleidskader geeft geen mogelijkheden om te voorzien in permanente bewoning door arbeidsmigranten. Permanente bewoning heeft betrekking op het gebruik van het object.
In het geval van permanente bewoning is sprake van bewoning
11
van het object als hoofdverblijf. Dit wordt omschreven als een vaste verblijfplaats volgens het GBA (inmiddels GBR) of moet blijken uit andere bewijsmiddelen. Dit beleidskader voorziet dus alleen in tijdelijke huisvesting van arbeidsmigranten, hierin is geen wijziging ten opzichte van het vorige beleidskader. Permanente bewoning van bedrijfswoningen door aan de bedrijven verbonden personen is en blijft mogelijk.
3.3
Huisvestingsvormen
De toegestane huisvestingsvormen worden op basis van voorkeur als volgt weergegeven: 1. Structurele huisvesting bij het bedrijf De bedrijfswoning kan in overstemming met het bestemmingsplan/beheersverordening uitgebreid worden naar 250m2 inclusief aan- en/of uitbouwen. Vrijstaande bijgebouwen hebben de voorkeur. Het betreft kamerbewoning al dan niet met eigen voorzieningen. Aanvullende mogelijkheden bij de bedrijfswoningen, in afwijking van bestaande bouwmogelijkheden, zijn een tweede optie na beoordeling van de inpasbaarheid. Dit kan zowel structureel als tijdelijk. Er worden geen nieuwe bedrijfswoningen op de tuinbouwgebieden toegestaan. 2. Tijdelijke huisvesting bij het bedrijf Indien uitbreiding van- of bij de bedrijfswoning geen mogelijkheid is kunnen, na beoordeling van de inpasbaarheid, tijdelijke bouwwerken bij het bedrijf worden gerealiseerd. Het gaat dan om tijdelijke huisvestingsvormen voor maximaal tien jaar die voldoen aan de normen van het Bouwbesluit. De huisvesting is gekoppeld aan het tuinbouwbedrijf. Bij bedrijfsbeëindiging vervalt ook de huisvesting.
12
3. Tijdelijke huisvesting op een afzonderlijk perceel Wanneer de bovengenoemde huisvestingsvormen geen passende oplossing bieden kunnen, na beoordeling van de inpasbaarheid, tijdelijke bouwwerken op een afzonderlijk perceel worden gerealiseerd. De clustering van tijdelijke huisvestingsvormen geldt voor maximaal tien jaar en bedoeld voor huisvesting van arbeidsmigranten uit het tuinbouwcluster. De huisvesting voldoet aan de normen van het Bouwbesluit.
3.3.1 Huisvesting bij het bedrijf (structureel en tijdelijk) Bij veel bedrijven blijkt op de bedrijfspercelen weinig ruimte te zijn voor (het toevoegen van) een structurele verblijfsaccommodatie. In die gevallen is de verbouwing en/of uitbreiding van de bedrijfswoning een optie. Deze woningen zijn vaak verouderd en te klein. Dit beleidskader biedt de mogelijkheid voor het zodanig verbouwen van de bedrijfswoning dat kamergewijze verhuur aan individuele werknemers mogelijk is. Daarbij is in eerste instantie uitbreiding tot 250 m2 toegestaan. Het maximum aantal vierkante meters is inclusief aan-/ uitbouwen, en vrijstaande bijgebouwen. Deze vorm van huisvesting heeft de voorkeur. Vrijstaande bijgebouwen en kassen mogen niet worden bewoond. Huisvesting van arbeidsmigranten in een tot verblijfsgebouw verbouwd (deel van een) bedrijfsgebouw bij bedrijfswoningen- of de bedrijfsbebouwing is onder voorwaarden wel toegestaan. Het gaat daarbij om gebouwen die op
basis van het Bouwbesluit verbouwd kunnen worden tot een verblijfsgebouw. Optie 1, het gebruiken van de bedrijfswoning, moet dan volledig zijn benut. Naar verwachting kan slechts een klein aantal bedrijfsgebouwen de toets van het Bouwbesluit en de ruimtelijke inpasbaarheid doorstaan, en aangemerkt worden voor verbouwing tot huisvesting. Deze huisvestingsvorm vergt daarom kritisch maatwerk om de gewenste kwaliteit te kunnen waarborgen.
3.3.2 Huisvesting op een afzonderlijk perceel (tijdelijk) Het op een afzonderlijk perceel realiseren van een tijdelijk verblijfsgebouw voor de huisvesting van arbeidsmigranten is toegestaan wanneer aantoonbaar is dat huisvesting op het eigen terrein (zie 3.3.1) niet haalbaar is. Hierbij wordt een maximale termijn gehanteerd van 10 jaar. Ten aanzien van de concrete inpassing van verblijfs-gebouwen voor de huisvesting gelden ruimtelijke kaders.
13
14
15
3.3.3 Hardheidsclausule
3.4.1 Bedrijfsplan
Het bestuursorgaan handelt overeenkomstig de beleidsregel, tenzij dat voor een of meer belanghebbenden gevolgen zou hebben die wegens bijzondere omstandigheden onevenredig zijn in verhouding tot de met de beleidsregel te dienen doelen (4:84 Awb). De hardheidsclausule komt slechts in zeer uitzonderlijke bedrijfseconomische omstandigheden aan de orde.
Voor wat betreft het maximum aantal wooneenheden geldt dat dit moet zijn afgestemd op de intensiteit en het type teelt van het tuinbouwbedrijf waarvoor de arbeidsmigranten werkzaam zijn. Eventuele seizoenspieken in werkzaamheden mogen hierin worden betrokken.
3.4
Voorwaarden huisvesting
Alle huisvesting moet voldoen aan de normen van het bouwbesluit. Daarnaast moet voor zowel structurele als tijdelijke huisvesting aan de volgende voorwaarden worden voldaan: - Bedrijfsplan; - Ruimtelijke inpasbaarheid; - Planologische procedure;
16
De initiatiefnemer moet in het bedrijfsplan aangeven hoeveel arbeidsplaatsen/slaapplaatsen nodig zijn voor de bedrijfsvoering gedurende een jaar, waarbij ook wordt gekeken naar de voorziene toekomstige ontwikkeling van het bedrijf. Ook zal aangegeven moeten worden hoe deze gegevens zich verhouden tot de gemiddelde landelijke cijfers voor tuinbouwbedrijven gespecificeerd naar teelt. Hierbij kijkend naar de totale arbeid in arbeidsjaareenheden (aje), het aantal m² per aje en de gemiddelde aje per bedrijf. Het aantal aje per bedrijf zegt iets over de omvang van het bedrijf.
Het is toegestaan om huisvesting te bieden aan arbeidsmigranten van andere ondernemers in het tuinbouwgebied. Dit moet gespecificeerd in het bedrijfsplan worden opgenomen. Ook hiervoor geldt het bedrijfsplan van het betreffende bedrijf als uitgangspunt.
3.4.2 Ruimtelijke inpasbaarheid De gemeente toetst ieder afzonderlijk verzoek voor huisvesting op ruimtelijke- en landschappelijke inpasbaarheid. Planologisch kader Zoals eerder aangegeven is het planologisch kader voor Klazienaveen het bestemmingsplan “Klazienaveen, glastuinbouwgebied Klazienaveen”. Voor Erica geldt de beheersverordening “Erica, glastuinbouwgebied” in combinatie met structuurvisie “Erica, glastuinbouwgebied”. In deze planologische kaders staan onder andere de maatvoeringen van bedrijfswoningen, bedrijfsgebouwen en andere bouwwerken en de situeringseisen van gebouwen op percelen. Deze planologische kaders en het Bouwbesluit zijn de kaders voor het bepalen van ruimtelijke kwaliteit, inpasbaarheid en bouw- en leefkwaliteit. Bij situaties die niet passen binnen deze kaders wordt gekeken naar relevante beleidsdocumenten, zoals dit beleidskader met de daarin opgenomen specifieke ruimtelijke kaders. Specifieke ruimtelijke kaders vanuit beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten Ten aanzien van de specifieke aspecten locatie, omvang en inpassing van huisvesting voor arbeidsmigranten zijn in dit beleidskader aanvullende kaders opgenomen. Deze zijn vooral relevant voor de opties om (tijdelijk) op afstand van het bedrijf huisvesting te realiseren (opties 2 en 3).
Locatie Uitsluitend binnen de bepaalde plangebieden (zie bijlagen 1 en 2) bestaan mogelijkheden voor huisvesting van arbeidsmigranten. Uitgesloten zijn locaties zonder een directe relatie met de wegenstructuur. Bij de invulling van grotere vrije percelen geldt dat invulling niet mag leiden tot een beperking in vestiging- of (aanzienlijke) uitbreiding van een glastuinbouwbedrijf. Op deze percelen dient zoveel mogelijk aansluiting te worden gezocht bij bestaande bebouwing (incl. kassen). Waarneembare locaties aan buitenranden van tuinbouwgebieden hebben niet de voorkeur. Mogelijk kan het aanbrengen van landschappelijke inpassing leiden tot een ruimtelijk inpasbare situatie. Dit betreft een maatwerk beoordeling van concrete verzoeken. Omvang De fysieke ruimte van de gebouwen in combinatie met de noodzakelijke inpassing is bepalend voor de maximale afmetingen van te realiseren huisvesting op een perceel. Als hoofdregel geldt dat de maximale omvang van de huisvesting (aantal wooneenheden) is afgestemd op de werkzaamheden van het betrokken tuinbouwbedrijf/ de betrokken tuinbouwbedrijven waarvoor de arbeidsmigranten werkzaam zijn. Eventuele seizoenspieken in de werkzaamheden mogen hierin worden betrokken. De huisvesting mag in één groot verblijfsgebouw worden gerealiseerd of door middel van clustering van meerdere kleine gebouwen (tijdelijke huisvesting).
Inpassing Bij de concrete inpassing van huisvesting wordt gekeken naar: • De aanvaardbaarheid van het ontwerp van het bouwplan in relatie tot de omgeving. Het betreft dan de afstemming op:
17
- De kenmerken van al aanwezige gebouwen (exclusief kassen) op het perceel en/of in de omgeving (o.a. aansluiting op bebouwingsrooilijnen van de omgeving); - De openbare ruimte; - Massa, structuur, rooilijn, goot- en bouwhoogte, maat en schaal, nokrichting van bestaande bebouwing op het perceel of in de omgeving, detaillering, samenhang met overige bebouwing; - Eventuele aanwezige cultuurhistorische waardevolle elementen of structuren. • De kwalitatieve uitvoering van het bouwplan; • De indeling van de buitenruimte rondom het chalet/ gebouw/units; • De (sociale) veiligheid, brandveiligheid/externe veiligheid en eisen vanuit rampenbestrijding (o.a. bereikbaarheid hulpdiensten van twee zijden); • Een inrichtingsplan met daarop weergegeven: - De milieusituatie, de gebruiksmogelijkheden op het perceel en van aangrenzende gronden/bedrijven; - Riolering - Beplanting - De mogelijkheden tot parkeren op eigen erf (0,6 parkeerplaats per kamer); - De verkeersveiligheid. • De mogelijkheden om de wooneenheden aan te kunnen sluiten op de riolering ter plaatse. Dit moet per situatie beoordeeld worden gezien de beperkte capaciteit van het rioleringsstelsel.
3.4.3 Planologische procedure Voorafgaand aan het indienen van een formele aanvraag is het indienen van een conceptaanvraag (vooroverleg) wenselijk. Op deze manier kan in het voortraject de wenselijkheid van de ontwikkeling worden bezien en kunnen randvoorwaarden worden gesteld ten aanzien van onder andere situering en vormgeving van de gebouwen en inrichting van het terrein. Afhankelijk van de aangevraagde bouw- en/of gebruiksactiviteit en de locatie daarvan dient een reguliere – of uitgebreide vergunningsprocedure doorlopen te worden. Aan de omgevingsvergunning kan een exploitatieovereenkomst worden verbonden, bijvoorbeeld als er sprake is van kosten voor de aanleg van riolering. Voor tijdelijke huisvesting in een bestaand gebouw kan een vergunning worden verleend op basis van de kruimellijst, namelijk op basis van artikel 4 lid 11 Bijlage II Besluit omgevingsrecht (Bor). Deze vergunning kan worden verleend met de reguliere procedure van 8 weken. De gemeente kan ook deze procedure eenmalig verlengen met 6 weken. Indien van toepassing dient tegelijkertijd, of op een later moment, een melding of aanvraag omgevingsvergunning voor brandveilig gebruik te worden gedaan.
3.5
Indieningsvereisten
Ministeriële regeling omgevingsrecht (Mor) Om nieuw- of verbouw ten behoeve van de huisvesting van arbeidsmigranten in het tuinbouwgebied te mogen realiseren, is een omgevingsvergunning voor de afwijking van het bestemmingsplan nodig. Deze wordt verstrekt op basis van de Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht (WABO). Een aanvraag wordt in behandeling genomen als deze voldoet aan de indieningvereisten van de Mor.
18
Inrichtingsplan Het is van belang om bij de aanvraag een inrichtingsplan aan te leveren van het gehele terrein waarop de omgevingsvergunning betrekking heeft (besluitvlak), ten einde de inrichting zorgvuldig te kunnen beoordelen. Daarop moet in elk geval worden aangegeven hoe de buitenruimte rondom de bouwwerken wordt ingericht. Daarbij is het belangrijk om in beeld te brengen waar beplanting wordt gerealiseerd en welk type beplanting. Ook dienen de mogelijkheden tot parkeren op eigen erf worden ingetekend.
3.6
Handhaving
Tegen huisvesting van arbeidsmigranten waarbij niet wordt voldaan aan de wettelijk gestelde eisen en die niet binnen het beleidskader passen, kan handhavend worden opgetreden. Toezicht speelt een belangrijke rol bij het voorkomen en bestrijden van onrechtmatige huisvesting. Daarom vindt periodiek toezicht plaats ten aanzien van de huisvesting van arbeidsmigranten.
Bedrijfsplan De initiatiefnemer dient bij de aanvraag met een bedrijfsplan aan te tonen hoeveel arbeidsplaatsen/ slaapplaatsen nodig zijn voor de bedrijfsvoering gedurende een jaar. Zie hiervoor paragraaf 3.4.
19
20
Hoofdstuk 4 Overige bijkomende verplichtingen bij huisvesting van arbeidsmigranten 4.1
Adequaat beheer
De verantwoordelijkheid voor een goed beheer in brede zin, huisvesing en perceel, ook naar de omgeving, ligt primair bij de ondernemer. Te denken valt aan een klachtenreglement, huisregels in de taal van het land van herkomst, een 24-uurs aanspreekpunt etc. Eigenaren van logiesverblijven, dus ook eigenaren van verblijfsaccommodaties voor de huisvesting van arbeidsmigranten, dienen een registratie bij te houden (op basis van Wetboek van Strafrecht) waarin het verblijf van personen op het betreffende adres wordt bijgehouden (naam, woonplaats, paspoortnummer). Hierbij wordt niet feitelijk bijgehouden wie waar slaapt per nacht, maar worden personen met een tijdelijke verblijfsduur op een adres geregistreerd. Het ontbreken ervan kan leiden tot sancties. Handhaving op het bijhouden van die registratie is een taak van de politie. De algemene handhaving is een taak van de gemeente.
4.2
Normering Flexwonen (SNF Keurmerk)
De gemeente wil de kwaliteit en veiligheid van de huisvesting borgen. Organisaties en bedrijven die huisvesting aan arbeidsmigranten bieden, moeten daarom aan de criteria van de Stichting Normering Flexwonen (SNF) voldoen. Het is wenselijk dat gemeenten dit keurmerk als randvoorwaarde stellen om een vergunning te verlenen die het mogelijk maakt om huisvesting aan arbeidsmigranten te verhuren. Organisaties met het SNF-keurmerk voldoen aan de norm voor huisvesting van arbeidsmigranten. Het SNF-keurmerk garandeert een minimum aan woonkwaliteit. De norm kent de onderdelen ruimte en privacy, sanitair, veiligheid en hygiëne, voorzieningen, informatievoorziening, brandveiligheid en goed werkgeverschap. Ieder onderdeel bestaat uit een aantal specifieke eisen waaraan de huisvesting moet
voldoen. Het keurmerk is tot stand gekomen op basis van de Nationale verklaring (tijdelijke) huisvesting EUarbeidsmigranten uit 2012 en houdt rekening met de bepalingen van het Bouwbesluit. Het keurmerk is verplicht voor uitzendorganisaties die hun medewerkers huisvesten of voor werkgevers die dat voor hen doen. Deze verplichting is geregeld in de CAO van de uitzendbranche.
4.3
Basisregistratie Personen (BRP)
Een (tijdelijke) buitenlandse werknemer die 4 maanden of langer in de gemeente Emmen verblijft, is verplicht om zich op grond van artikel 65 uit de Wet Gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens binnen 5 dagen in te laten schrijven in de gemeentelijke Basisregistratie Personen (BRP). Hierbij moeten naast het woonadres in het buitenland, ook het verblijfsadres en contactgegevens worden opgegeven. Na inschrijving ontvangt de werknemer een BSN. Werknemers die korter dan 4 maanden in Nederland verblijven dienen zich in het Register Niet-Ingezetenen (RNI) in te schrijven en ontvangen dan een BSN. De inschrijving bij het RNI kan bij 19 verschillende gemeenten. Hierbij moeten naast het woonadres in het buitenland, ook het verblijfsadres en contactgegevens worden opgegeven. Wanneer de werknemer vertrekt, dient hij zich bij de gemeente uit te schrijven. Uit de evaluatie is gebleken dat dit regelmatig niet gebeurt. Het meest efficiënt is als de werkgever de werknemer bij vertrek aandringt om zich uit te laten schrijven. Wanneer dit niet lukt kan de werkgever bij vertrek van werknemers dit doorgeven aan de afdeling burgerzaken via adresonderzoek@emmen.nl.
21
Enkel het bericht van de werkgever is echter niet voldoende om iemand uit te schrijven. Dit is wettelijk niet toegestaan. Er moet een gedegen onderzoek worden gedaan om er zeker van te zijn dat iemand is vertrokken. Bij de werkgever bekende informatie zoals contactgegevens en eventueel nieuwe verblijfsplaats dient te worden doorgegeven zodat een adresonderzoek kan worden gestart. Als het niet duidelijk is waar iemand naartoe is gegaan of de persoon is vertrokken naar het buitenland of land van herkomst, dan kan de procedure voor uitschrijving worden gestart. Deze duurt minimaal 4 weken (wettelijke termijn).
22
23
Bijlage 1 Begrenzing plangebied Erica 499 497 1123
1085
432
433 1053
1134
528
1054 1055
1752
1056
1057
1810 1809
435
1811
436
1058
1062
434
1063
1059
1064 1141
1044
1065 1039 1068
1069 1070 1071 1162
1151 1040
1060
1266
1267
1137
1270
1152
1158
1136
1038 1066
1745 1271
1067 1264
1073
1072
1074
1153
1075
1043 1735 1734 1132
1114
1061
1076
1746
1149
1159
1150 1077
1078
1160
1154
1079
1161
1269
1265
1138 1226 1142
1139
1225
1254 1109
1115
1087
1135 1165
1092
1140
1086
1155
1110 1239
1156
1163
1111
1095
1051
1096
1736 1119
1122 1147 1157
1090
1255
1233
1080 1194 1104
1256
1148
1112
1081
1103
1195
1196
1098
1197
1097
1116
1253 1099
1120 1252
1118 1102 1105
1263
1106
1113
1205
1117
1236
1091
1202
1131
1100
1262 1204
1082
1203 1201 1052
1206 1133
1207
1881 1208
1101
1209
1083 1259
1234
1260
1685
1084
1261
1679
1667 1649
1665 1601 1664
1597 1594 1595 1655
1663
1612
1670
1486
1475
1623
1656
1613 1668
1676
1687
1476
1662
1622
1680
1477
1673
1686 1661 1671
1654 1688
1478 1657 1485
1483 1660
1840
1572
1838
1479 1606 1584
1834
990
1585
1839
1837
1835
2624 989
514
1832
1669
1607
1616
1833
2764 2762
2625
1836
2760 2765 2729 2759
1659
1658 2763
2761
2756
1625
1635
1257
1480
2766 2754
1691
2752
1624
2251
2749
2757
2751
2009 1258
784
1637
1676
1379
1380
1563
1482 1564
1239
1449
1675
2010
946
2755
2753 2750
1677
1674
1481 1618
947 809
2758
1678 1269
2252 2748
1270
1621
1619
1586
1116
1617 812
1620
1028
1826
1492 1029 1030
1571
1982
1117
2720
1896
1467 1118
2721
1628
163
1096
1892
1638
1889
1097
1596
1590
1582 1574 1890 1677
1466 1465
1468
1827
1891 1829 1591 2101 2722
1508
1511 1828
1509 2285
2774
1678
1539
2284 2775
2723
2283
1674
1831
1510
2776
4164
1511
4162
1679
4167 4161 4166
5040
4165 1513
4163
1512 1010 1673
2489
1830
1705
1012
1672 1666 2282
1589
5039 1588
1667
1668
4160
1662
4158
1663
2291
1651
2056
1665
4740 1664
2561 2562
2118
2777
519 4168
3457
4157 2117 2012
2013
4190 2014 4159
522
3470 4685 5713
4709
4686
2017
4192
4888
4889
2015
2087
2011 2158
5712 5710
2052
852 3320
4890
5149 4714
24
4891
3319 5067
2018 2016
5068
5069 551
7813
7129
7128 440
7130
7820
7131
9286 8056
7819
8492
7133
9105 7811
7136 11820
307
437
321
11840
9889
1879
1861
12237
7143
309
463
310
1759
8368
7145
1180811888 12091120921209311810
314
316
12415
6366
11723
12416
9355 8708
12616
9886
7552
1242 1171 1176
1177
1174
12948
6660 8659
12014 12015 12010 12011
12089 12086
12087
12800
12801
12002
12090
6636
7895
10621 7894
9594
8407 7899
8592
6290
7906
5987
7992
11047
5541
8660
10272
5542
4335
5789
4611
11050
5791 9456
11119
13064
6661
9693
9890
7908 8406
11118
7909
7907 7903
9891
8591
8449
7900
8445
6289
12330 12006
7898
11221
6287 6288
12329
8446
6286
12328 12327
12613
9455 7896
12008
12007
12004
12612
9593 11222
12013 12012
12009
12000 9694 6343
6342
6341
6793
7893
12351
8658
5760
9196
6792
11361
7892
12977 12396
8448
6293
5759 13096
12083
12997
10713
13065
12356
5758
13095 12996
12036
8712
12397
7891
7991
1181
12943
12819
12949
1753
1178
5757 12082 12081
12934 12950
12979
12978
7889
11046
11767
1803 1175
1875
196
12079
11934
12951
9197
12957
7262
7890 7888
7887
9885
13166
11766
1167
10978 12935
12947
12125
12798
12126
12956
8514 12614
12027 13167
12080
8515
5480
7886
6592
8116
195 5756
12419
8513
8709
9358 8710
6591 10210
12024
12609 12418
9356
9357
9058
12944
9662
12913
8512
12942
227 10632
12914
12912
12797
9207
12976
10211
8115
1874
9206
13150
11851
8114
9819
11131
10004
1876
194 13026
12078
8706
6587
11722
1821 1877
13123
6586
6588
5754
12608 12122
10456
11850
10005
7916
11738
11881 12644
11685
1169 1168
9354
212
6051
8511
12941
10212 12025 10238
10455 7917
11802
12736
12737 11390
8724
10537
11132
11803
12738
1873
1241
10452
12975
12554
7810
10239 11006
12238
8370
1181412622 1199812331 1262311816 12332 12333
11806 11805 11804
320
317
8369
11813
12095 11684
414
1872
12555 1255712556 11892 11891
12094
10841 11683 312
1249
12558
315 311
12236
11737
11811
7144
313
1878 308
8825
13106 13105 13149 8252
11441
1758
439
1232
1240
9887
12234
192
6050
9192 13002
12796
11420
12735
5841 12085
12107
13000
12262
8705
9353
11419
12235
7141
11821
306 457
1251
9888
11849 7044
7139
322 1868
1903
7043
9291 7138
1944
1862
461
7140
8372 1945
464
225
12106
13217
13186
11524
8700 10846
191
8953
12084
12075
13216 13215 13214
11526
11848
10147
12893 12894 12895
12875 11528
12335 12334 11525
11426
11425
7825
7818
7137
12873
11893 11894
11897
10987
10984
12874
11530
11895 11896
11509
10982
10983
8695
11602
11512 6698
7156 7157
7135
11531
11601
11511
6696
7826
7132 7134
11394 8031
319
11600
8689
7827
9290
1869
438
6910 6911
9692
9725
9723
5985
8443
8444
11051 8622
1184
9504
3712
8471
4849
13066
11428
1469
1182
9512 9505
1220
8119
1374 12136
11226
11121
12324
12992 9132
8120
13024
9647 9510
8121
12342
9511
9646
2345
12325
11672
12993
12133
11671
12981
11670 8905
12135
11120 9648
7480 12960 12961
8904
13025
6808
11669 12323
7481
7566
12132 9514
11429
10275 4850
1804
12350
9350
9507
13067 10274
1250
9351
9506
10273
12358
1243
6796
10473
9726
1164 1183
11048
8472
8621
11049
9135
9134
3127
12134
11227
12326
7485 1375
7477
12734
7476
7486
7475 1272 1172
7474 9010
1166
12632
12733
7487
8571
7473 9009
1173
5948 7472
1227
9642
7488 1273
9649
10290
9643
7490
11161
7489
9650
8657
1244 8656
1257
9347
7928
1224
1247
11160
1221
7470
1274 5494
7469
1218
8906 9652
1245
1275
8381
1258
9651
1219 7467
1217
7972
1237
1246
1186
1216
1185 1276
1189
1187 1228
1188
1200
1198
1192 1352 1199 1353
1354 1230
1190 1791
1215
1792 1880
1793 1191
1355 1356
1229 1214
1364
1332
1357 1235
1210 1238
1359 1193
1358
1231
1277
1602
1608
1338
1337
1609
1278
1487
1575
1605
1279
1280
1284 1296
1488
1610
1281 1285
1295 1286
1282 1489
1490 1491
1293 1283
1614 1632
1631
1412 1294
1287
1292
1336 1497
1413
1414
1499
1639
1453 1498
1288
1291
1416
1604
1417 1506 1415
1418
1289
1444
1507 1500
1419 1290 1503 1471 1504
1760
1637
1420
1496
1635
1421 1446
1493
638
1495
1636
1424
1460
1422
1761
1502 1425 1501 1423 1895
1505
1540
1546 1427 1587
1556
1426
1447
1428
1563
1541
1430 1562 1555
1429
1564
1557 1484
1853 1854
1570 1559
1432
1560
1599 1567
1431
1703
1566 1445 1702
1542 1543
1704
1454
1569
1565
1573
1593
1514
1433
1544
1568 1435 1577
1434
1436 1545 1437
1547
1548
1516
1549
1576
1438
1592
1517
1603 1551 1439 1552 1472
1553
1600 1518
1440
1459
1550 1521
1441
1580 1519
1578 1581
1554
1473
1866
1522
1442
1463
1626
1520
1378 1538 1464 1448
1579
1583
1461
1867
1523 1633
1443 1629
1611
1630
1627
1462
1536
2097
1615
1535
1537
1819
1941
1818
1474
1765
1524
1527
1940
1808
1465
1857
1526 1807
2095
1533
1528 1855
1856
1348
1530
1531 1532 1826
1349 1649 1827 1731
960
1903
1875 1598
1449
1466
1241
1904
1766
1245 2008
2005 1706
1876
1899
2006 2007
1408
1709
1573
1708
2496
1712
1710
1713
2497 2121
1714
1716
1902 1705
1467 1715
4641
1717
2116
1903
2942
1904
1907
5726
2943
2176
2779
1718 5725
1719
2780
1836
1721
1730 1837
1722 1909
1838
1103
1468
2426
1908
1839
3133 2079
1840 1451 1841
2113
2427
2117
1755
1469
25
Bijlage 2 Begrenzing plangebied Klazienaveen 791
756
2117
750
2207
2297
2038
792
2115
2295 2296
2204 749
2298
2293
2206
783 2294
748
744
746
745
747
758
2205
2391
759
766
772
2402
2403 771 891 800
793
757 773
775
892 2104 906
765
799
2010
798
907 2102
887 2109
2101
2110
797
752
753
890
889
2009
810
904
801
893
818
819 881 802
905
888 2369 2368
803
894
896 897
811
872 915
895
898 875
863
804
812 820 874 876 866
867 913 779 868
805
914
813 821 855
806
865
859 854
780
814
823 807
781
860
822
808 2212
815
816 825
841
763
2129 809 2131
817
883 909
2021
882 884
1047
908
917
1041
1038
2200
1037
2397 916
1019 2082
1060
1040
1007
2288
2398 1039
918
1069
1067
2287
850
2396 2395 1017
2394
2081
924 922 2226
1052
1070
927 930
2292
2203
1023
755
2128
2202
928
925
2020 2097
997
2225 1053
2291
2201
2208
2210
920
2209
10 1008 2290
1010
923 926
2211
954
929 1009
2289 2125
2098
1033
931 998
939 934 983 2100
984 940
932
933
1006
936
935
937
985
938 986
987 941
2034
1022
1044
1016
1029
2127
1045
1020
1292
1043
1290 942
1071
1293
1132
1291
2035
1213
1236
943
1253
1057
946 948
949
1131
953
1014
1046
1013
1232
944
945
1002
956
950
1001
1134
1055
947
952
1054
1015
1133
951
1056
1259 1034 1254
1000
2071
967
971
961
960
969
1003
2072
1135
962
1076
1145
963
988
965
968
1233
970
964
972
966
2306
1136
989
1258
1051 1050
1028
990
1144 1143
1042
1021
1246
1234
991
1005
1058
1142
1059
995
974
1212
993
2198
1063
976 999
977
1048
994
1004
2199
1012
1026
1024 1049 975
1243
978
1061 1027
1062
979
1064
1025
1035
9176 9177
1285
1240
9179
11297
9178
9181
9182
9334
9184
9183
9180
9188 9185
9187
9191
9190
9192
9195 9193
9189
9196
16102
10780
1036
10781
9200
9174
1137
1139
9197
9194
11296
1229
16101
9407 12589
1284
1287
11298
1237
12588 51
11301
16031 15431 16030
16378
15811
1245
1281
15283
15710
15711
13403
13405
11886
63
1152
16762
13399
8116
16856
16775
16581
8115
16747
16580
16792
14430
13400
13868
16798
13869
15709
14691 15288
16855
16600
16513
16699 16529
16884
16514
14692
16436
16719
16530
16707
16760
16804
16802
16765
16810
16772
16764
16769
16515
14690 15287
15286
13860
16778 16776
16735
14689
13867
16632
16712
16631
16713
16517
16531
16603
16604
16752
16781
16771
16740
16774
16516
16700
16731
16730
16737
12919
16883
16783 16738
16782
16777
12060
13879
13880
16741
16779
13881
16796
13228
13889
13892
13891
13895
13232
13890
16518
16587 16533
16532
16806
16567
16710
16618
6441
16570
16569
16520
16586
6440
16614
16836
16878
16880
13236
1167
16589
16685
16534
16585
16842
16687
16865
16684
16679
6439
16720
13234
16744 16745
16683
16678
16611
13896
1165
16680 16689
16519
16681
16767
13233
16429
16686
16682 16588
16582
13229
13231
15281
16591 16848
16717 10962
11426
13230
13887
13893
16742
16733
7725
16599
13227
13886
16153
16154
13226
13884
13885
13888
13894
12752
12749 13225
13882 13883
13877 13878
16743
16780 16784
13874 13875 13876
50
15853
6471
6470
16435
15708
13866
13873
16753
15525
6472
15285 15713
14431
13870
66
16244
11885 15712
13404
13909
13865
13871
15472 15852
15284 6474
1283
1140
13872
15473
16751
11889 1282
8683 8682
16377
16690
16832
16688
13240 13241 13242
12753
12754
12755
12962
12964
1168
10153
1166
13237 13243
13855
12756
13244
16522
16583
13856
13245 16721
13239
13904
12759
13247
13251
13905
12760
12761
13249
13250
16673
16820
16650
16800
16725
13742
11884
16636 16726
16825
16827
16823
16826
16822
16824
16655 16652 16657
6367
1665916645
14743 14744
12770
12590
12875
6368 12866
14747
6329
14754 12879
14755
12186
12874 12187
14753
12864
15277
10898 10895
10896
10897
10899
6339 6230
11877 12872
14756 14757
15510
12867 12878
14752
7430
15509
15508
14749 14750 14818 14819
7429
10152
11883
14748 6791
12769
12771 13254
16723
14746 14751
6790 10965
7428 13124
16724
16727
14745
7427
16646 16649
16523
16642 16698 16728
14742
7150
12765
12767
12772
12768
16676
14741 14651
13257
12766 13252 13253
15413
16658
16669 16668
16889
12762
13256 13248
16667 16670
16615 12763
26
16536
16594
16521
16890
16537
13246
16705
16749
16834
13857
14693
16584
16535
16605
13238 13903
11899 11904 11900 11905
6340
11898 11902
11903 11901
2 6328
59
2030
2300
15521
6104
6102
6103
12
6101
15522
10958
10663
13344
203
9237
10664
13345
430
347
13348
13346
13347
6099
9236
426 425 424423
420
421
431 14
12669
427
428
13
2254 2253
416
419 418 417
273 435
434
10538
10534
274 13343
2251
58
10537
10535
340
11576
2252
12903
13342
339 450
10531 4589 7875
451
10539
6776 15239
13352 10727
5358
13744
7283
2392
12904 6389
5684
10367
5685
5686
5687
12648
12650
12651
7390
4594
6631
6632
6118
6119
5348
5117
5349
12905
10366
5689
5356
8457
15850
9105
15374
14736 14737
16460
15493 7777
7771
16368 16461
7772
15382
15494 7774
7775
7776
14739
15373
14740 15381
15376
14521
15495
15851
13439
13745
16068
775
727
12658
12659
14735 9455
7281 7770
16867
15377 15378 15379 15380
15375
385 8970
14734
9454
16251 8968
16866
14520 15849
774
7769
16250 16252
16249
8967
8475
15384 15848 10365
2012
13349
1600216003
16005
4696
5357
16001
8966
4591
6839
12655
12906
690
15290
8965
6838
12653
12652
12649
9104
9168
15289
8476
12654
7391
387
386 383
2013
10099
9167 308
837
384
9118
15238
8034
379 198
5688
444
403
19 10955 10956
6124
194
24
23
22
10540
192
193 195
21
20
61
60
12902
80
449
8044 16067
6843
378
6842
15748
864
15386
15387
15388 15389 15390
15897
15898 15899 15392
8043
12662
16069
6108
6841 7523
15749
404
8972
7524
691
7949 388
7948 7947
753 828
10490
7946
829 696
830
4047
389
754
390
7815
348
838
16396 870 16397 755
13203
877
11509 401
695
6526
9203
9202 402 391 5677 840 831
373
856
309
832
833 752
879 749
310
857
858
395
728
911
688
689
824
312
842
313
392
834
912
843
878 694
418
844
393
399
869
902
420
845 900
899
903
400
422
901
423
2043
424
425
471
852
885 467 406 835
82
846
468 836
853 861
427
862
851
428 765 2413
487
849 685
687
2089 429 847 430 2412
431
681
682
432
683 684
409 433 417
434
880 483
482
065
480
435
478 479
436
437 2042 438 439 476
488 766
693
767
692
955
512
680 630
706
1011
2400
2401 567
959
1031
624
1018
525
674
509
675
526
510 508 511
1030
515
569
623
652
654
570
678
653 677
498
571 981
656
655 499 552
676
673
500 493
518
527
96
519 124 4 497 528
522
521
520 625
501
120
595
502 5
121
503
95
114
504
27
505 107
507
506
94 589
111
Colofon Een uitgave van de gemeente Emmen
Bezoekadres Raadhuisplein 1, 7800 RA Emmen Telefoon: 14 0591
gemeente.emmen.nl gemeente@emmen.nl 48512