Bijlage bij 20.006060 - Jaarrekening en dividenduitkering Enexis Holding NV (RIS.9985)
Tekst van het document
ENERGIE IN EEN NIEUWE REALITEIT JAARVERSLAG 2019
X
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
2
INHOUDSOPGAVE OPBOUW VAN DIT VERSLAG
3
VOORWOORD RAAD VAN BESTUUR
4
KERNGEGEVENS
7
OVER ENEXIS Profiel Onze plaats in de energieketen Missie, visie en strategie Onze vier prioriteiten Onze omgeving Waardecreatie Sustainable Development Goals Doelstellingen en prestaties Vooruitgang door samenhang
8 8 9 10 11 12 13 15 16 17
VERSLAG OVER 2019 Klanten en netwerken Duurzaam handelen Veiligheid en expertise Financiële positie
18 18 25 32 38
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT Corporate governance Interview voorzitter Raad van Commissarissen Verslag Raad van Commissarissen Risicobeheersing Medezeggenschap bij Enexis Bestuursverklaring Personalia
44 44 47 49 51 54 55 56
JAARREKENING Geconsolideerde jaarrekening 2019 Enkelvoudige jaarrekening 2019
58 59 96
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Assurancerapport van de onafhankelijke accountant
105 105 113
AANVULLENDE INFORMATIE 115 Over dit verslag 115 Statutaire regeling ten aanzien van de winstbestemming 121 Feiten en cijfers 122 Benchmarks 128 GRI-index 129 Bekendmaking niet-financiële informatie 135 Begrippenlijst 137 Colofon 139
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
3
OPBOUW VAN DIT VERSLAG We zijn bij Enexis1 intrinsiek gemotiveerd om een haalbare en betaalbare energietransitie voor iedereen te stimuleren. In dit jaarverslag leggen we u graag uit waarom we dit zien als onze maatschappelijke taak, wat we op lange termijn beogen en welke waarde we in 2019 met onze dagelijkse activiteiten toevoegden. We maken ook inzichtelijk hoe we een bijdrage leveren aan de klimaatdoelen en ons actief inzetten om onze eigen activiteiten duurzamer te maken. Hiermee maken we onze bijdrage aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) expliciet, hetgeen voor ons de eerste stap is naar verdere integratie van deze doelen in onze bedrijfsvoering.
WAARDE TOEVOEGEN ALS UITGANGSPUNT Nu de energietransitie vordert, merken we dat onze activiteiten op het gebied van ‘excellent netbeheer’ en ‘versnellen van de energietransitie’ zich met elkaar vervlechten. Het één kan niet meer zonder het ander. De waarde die wij op lange termijn toevoegen richt zich niet op één van de pijlers, maar op een combinatie die elkaar versterkt. Tegelijk voegen wij waarde toe op materiële onderwerpen en de SDG’s. Hoe wij waarde toevoegden in 2019 en op langere termijn is uitgesplitst naar onderstaande vier terreinen, die tevens de (hoofdstuk)indeling van het jaarverslag bepalen. Onze strategie, materiële onderwerpen, risico’s en onze bijdrage aan de SDG’s zijn hierin verweven. ċċ klanten en netwerken ċċ duurzaam handelen ċċ veiligheid en expertise ċċ financiële positie In aparte themapagina’s gaan we in op de prioriteiten die we onszelf stelden voor 2019: veilig werken, klantgedreven werk, verbeterprojecten voor de klant en het versnellen van de energietransitie.
1 Daar waar in dit verslag ‘Enexis’ wordt genoemd, wordt het geheel aan activiteiten bedoeld binnen de Enexis Groep van ondernemingen, tenzij expliciet anders vermeld.
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
4
ENERGIE IN EEN NIEUWE REALITEIT
Nooit eerder zagen we zoveel aandacht voor klimaat en verduurzaming als in 2019. In woonwijken en op het platteland wordt massaal geïnvesteerd in zonne-energie. Met duurzame energiebronnen bouwen consumenten, bedrijven en overheden samen aan een nieuw energiesysteem, dat in een groot deel van Nederland door Enexis wordt gefaciliteerd. In het 10-jarig bestaan van Enexis Groep is er veel veranderd. De energievoorziening bevindt zich in een nieuwe realiteit. Als netwerkbedrijf zijn we steeds meer een zichtbare schakel in de energietransitie. We zetten in het afgelopen jaar onze handtekening onder het Klimaatakkoord en kregen een stevige positie als gesprekspartner bij de Regionale Energiestrategieën. We denken mee en zoeken actief naar samenwerking. We hebben de samenwerking met marktpartijen en energieleveranciers hard nodig als het gaat om data-uitwisseling en privacyvraagstukken. En we werken samen met opleidingsinstituten om vakkennis te ontwikkelen en jongeren enthousiast te maken voor ons werk.
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
Met lokale bestuurders zitten we om tafel over verduurzamingsplannen en met ministeries en toezichthouders als het gaat om wet- en regelgeving. Door samen te werken zijn we in staat om doelen sneller en in samenhang te realiseren. Dat helpt de energietransitie vooruit.
GEDREVEN OM DUURZAME INITIATIEVEN AAN TE SLUITEN Hoe hard we ook bouwen aan de energievoorziening van de toekomst, voor klanten is het met name belangrijk dat energie er iedere dag is. Betrouwbaarheid van energie is een zekerheid in onze samenleving. Onze lage storingsduur, 14,2 minuten voor elektriciteit en 51 seconden voor gas in 2019, willen we vasthouden. Daarom is het voor Enexis belangrijk om in de hectiek van de energietransitie koers te houden. Het is onze taak om te zorgen voor een energievoorziening die vandaag en de komende decennia veilig, betrouwbaar, betaalbaar en voor iedereen toegankelijk is en blijft. Een lastige opdracht, want terwijl het ontwerp van het nieuwe energiesysteem nog niet klaar is moeten wij langetermijninvesteringen doen voor duurzame aansluitingen. In de afgelopen vijf jaar is het aantal aansluitingen waarop klanten energie aan ons net terugleveren verdrievoudigd. Door slim te investeren kon Enexis Netbeheer de afgelopen jaren nog prima inspelen op deze ontwikkeling. De groeimogelijkheden voor grootschalige duurzame productie op het elektriciteitsnet zijn momenteel echter beperkt. Dat werd in 2019 duidelijk toen we soms ‘nee’ moesten verkopen en niet alle duurzame projecten konden aansluiten op ons net. Een pijnlijk besluit, omdat we klanten moesten teleurstellen.
Toch was het nodig, want voor zakelijke initiatieven is veel transportcapaciteit nodig en met name in Groningen, Drenthe en Overijssel is ons netwerk hierop niet berekend. Samen met TenneT onderzoeken we daarom hoe we voldoende capaciteit kunnen creëren en hoeveel tijd dit kost. Om te voorkomen dat in de tussentijd de wachtrij groeit met duurzame projecten die aangesloten willen worden, is in 2019 de transportindicatie verplicht gesteld bij de subsidie Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+). Zonder een positieve transportindicatie wordt een subsidieaanvraag niet in behandeling genomen. Dit biedt inzicht voor initiatiefnemers en netbeheerders over de transportcapaciteit op hun locatie op dat moment. Hiermee neemt de kans toe dat projecten gerealiseerd worden en de subsidie voor duurzame productie benut wordt.
SCHAARSTE VRAAGT OM FOCUS Naast transportschaarste kampten we in het afgelopen jaar met een tekort aan personeel en materialen. Beide raken het hart van ons operationele werk en daarmee ook onze dienstverlening aan klanten. De vraag die ons dagelijks bezighoudt is: hoe krijgen we het werk op een veilige manier gedaan met een beperkt aantal mensen? Enerzijds konden we in deze extra drukke tijden rekenen op de loyaliteit van onze medewerkers. We zijn er trots op dat onze teams dag en nacht klaarstaan om de klus te klaren. Anderzijds maakten we keuzes in het werk: wat doen we nu en wat doen we later? Voor 2019 stelden we vier prioriteiten vast: veilig werken, klantgedreven werk, verbeterprojecten voor de klant en de energietransitie versnellen. Veiligheid heeft voor ons altijd de hoogste prioriteit. Het is de basis van ons werk en van de energievoorziening. Voor onze medewerkers, hun families en klanten is het een zekerheid: wij werken veilig of we werken niet. We willen dat iedereen elke
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
5
dag veilig en gezond weer thuiskomt. Al enkele jaren laat de veiligheidsscore van Enexis een dalende trend zien. We merken dat het veiligheidsbewustzijn in de organisatie toeneemt. In 2019 stuurden we op leiderschap en het aanspreken van collega’s op mogelijk onveilige situaties. Het veranderen van gedragspatronen is niet altijd gemakkelijk, maar we doen er alles aan om belemmeringen weg te nemen, bijvoorbeeld via werkplekdialogen. We zijn ervan overtuigd dat door het versterken van de operationele sturing we beter in staat zijn een groeiend werkpakket te realiseren. Tegelijk zijn er meer technici en IT’ers nodig voor de verduurzaming van woonwijken en technologische vernieuwing in de netten. Daarom leiden we ook in 2020 volop monteurs op in onze eigen vakschool. We gaan een jaar tegemoet van groei en aandacht voor vakmanschap.
VOORRANG AAN KLANTEN Met de gestelde prioriteiten gaven we in 2019 voorrang aan verzoeken van onze klanten. Onderhoudswerk en vervangingen werden uitgesteld, mits het netwerk en het werk veilig bleven. Toch was het niet in alle gevallen mogelijk om aansluitingen voor consumenten en bedrijven op tijd te realiseren. Dat is vervelend, omdat vertraging voor klanten hinderlijke gevolgen kan hebben. Om de verwachtingen te bespreken, namen we vaker persoonlijk contact op met klanten. Dat werd gewaardeerd; vooral consumenten waren in toenemende mate tevreden over onze dienstverlening. Bij grootzakelijke klanten verslechterde de tevredenheid als gevolg van lange wachttijden. We realiseren ons dat het structureel verbeteren van de klanttevredenheid onder de huidige omstandigheden moeilijk is en zijn niet tevreden met waar we nu staan. Door onze uitvoeringscapaciteit te vergroten, ons werk beter te plannen en persoonlijk met klanten en leveranciers te overleggen, blijven we werken aan verbetering. Het heeft ons in 2019 geholpen om focus aan te brengen in onze activiteiten. Daarom houden we in 2020 dezelfde prioriteiten aan; een consistente koers.
NIEUWE VRAAGSTUKKEN IN DE ENERGIETRANSITIE Hoe de energievoorziening er in de toekomst uit gaat zien, is onzeker. Er is een integrale visie nodig op het energiesysteem van de toekomst om de juiste investeringsbeslissingen te nemen. Het Klimaatakkoord was een eerste stap en de uitwerking hiervan wordt in de komende maanden duidelijker in de Regionale Energiestrategieën. In al onze gebieden pleiten wij voor een energiesysteem met een combinatie van duurzame elektriciteit, (groen) gas én duurzame warmte. Zo wordt de bestaande infrastructuur benut en houdt de transitie vaart. Een cruciaal vraagstuk is hoe we de toekomstige energievoorziening voor iedereen betaalbaar houden. Enerzijds willen we de energievoorziening draaiende houden tegen zo laag mogelijke maatschappelijke kosten; anderzijds zijn er nu grote investeringen nodig in de energie-infrastructuur. Samen met andere netbeheerders werken we aan een tarievenstructuur die efficiënt gebruik van het netwerk stimuleert en waarin de kosten eerlijk verdeeld worden. Enexis gaat proactief investeren om de energie-infrastructuur toekomstbestendig te maken. In het reguleringskader zou de periode tussen kosten en vergoedingen verkort moeten worden. Dat geldt niet alleen voor onze eigen investeringen, maar ook voor de stijgende inkoopkosten van TenneT.
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
6
Er zijn ook aanpassingen nodig in wet- en regelgeving om ruimte te bieden aan de toenemende hoeveelheden geleverde duurzame energie uit zon en wind op ons net. Netbeheerders zijn nu verplicht om reservemarges aan te houden in de transportcapaciteit. Als we de capaciteit van deze ‘vluchtstrook’ voor invoeders mogen benutten, dan geeft dat circa dertig procent meer capaciteit. Daarnaast wordt de transportcapaciteit afgestemd op de piekproductie van klanten. Het zou in de transportcapaciteit schelen als energieproducenten een deel van hun piekproductie aftoppen. Dit kan op verschillende manieren; ook het tijdelijk opslaan van deze piek zou daarbij helpen.
SAMEN HET HOOFD BIEDEN AAN ACTUELE UITDAGINGEN Dat Nederland in hoog tempo verduurzaamt brengt de energievoorziening in een nieuwe realiteit. Naast een integrale visie op het energiesysteem moeten er keuzes worden gemaakt in politieke en maatschappelijke vraagstukken, zoals solidariteit en energie als basisbehoefte. Als netbeheerder geven we iedereen toegang tot energie, maar blijft dit in de toekomst betaalbaar? Samenwerking is cruciaal om grotere doelen te bereiken. Wij voelen ons gesteund door duizenden bedrijven die – net als wij – willen werken aan een betere wereld en zich committeren aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties. In het afgelopen jaar hebben wij opnieuw de doelen geselecteerd om onze maatschappelijke bijdrage te optimaliseren. En in de komende periode zullen we onze activiteiten voor maatschappelijk verantwoord ondernemen, conform de OESOrichtlijnen, verder vormgeven. Ongeacht alle onzekerheden kan de samenleving bouwen op een energie-infrastructuur die solide is én flexibel ingezet kan worden in een nieuw tijdperk met duurzame energiebronnen. De toenemende bevlogenheid en onderlinge samenwerking van onze medewerkers, die onder meer blijkt uit het medewerkersonderzoek, is hierbij een compliment waard. We staan klaar om mee te denken en de energievoorziening van de toekomst verder vorm te geven.
Raad van Bestuur Enexis Holding N.V., Peter Vermaat, CEO Maarten Blacquière, CFO
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
7
KERNGEGEVENS In de energietransitie groeit Enexis qua omzet én investeringen. De betrouwbaarheid van energie bleef onverminderd hoog.
Elektriciteitsnet
141.000 km 2.849.000 aansluitingen 33.759 GwH
Verduurzaming van de energievoorziening is een opdracht van formaat. We passen onze netten aan en realiseren bij klanten aansluitingen voor het terugleveren van duurzame energie. Er is ook aandacht voor de verduurzaming van onze eigen bedrijfsvoering. Voor klanten is de betrouwbaarheid van energie essentieel om prettig te wonen, werken en leven. Onze netten zijn stabiel en de uitvalduur bleef in 2019 beperkt. Onze investeringen in de netten stegen fors om de energietransitie mogelijk te maken. Veilig werken heeft te allen tijde prioriteit.
NETTO-OMZET
RESULTAAT NA BELASTINGEN
LTIF ENEXIS
In miljoenen euro’s
In miljoenen euro’s
Veiligheidsindex
1.491 210 2018: 1.445
2018: 319
Gasnet
46.400 km 2.328.000 aansluitingen 5.935 Mm3
1,16
>
LEES MEER ċċ Hoofdstuk Klanten en netwerken
2018: 1,48
16
BALANSTOTAAL
INVESTERINGEN IN DE NETTEN
MEDEWERKERS ENEXIS
In miljoenen euro’s
In miljoenen euro’s
In aantallen
8.258 657 2018: 7.715
2018: 560
>
LEES MEER ċċ Hoofdstuk Financiële positie
4.488 2018: 4.324
>
LEES MEER ċċ Hoofdstuk Veiligheid en expertise
90
738.352
14,2
629.619 51
Uitvalduur elektriciteit in minuten
Uitvalduur gas in seconden
Totaal emissies Enexis in ton CO2
2018 2019
2018 2019
2018 2019
>
LEES MEER ċċ Hoofdstuk Klanten en netwerken
>
LEES MEER ċċ Hoofdstuk Duurzaam handelen Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
8
PROFIEL Enexis Groep is een regionaal netwerkbedrijf. Miljoenen klanten zijn aangesloten op ons dynamische energienetwerk om dagelijks elektriciteit of gas te ontvangen en steeds vaker duurzaam terug te leveren. Wij zetten ons in voor verduurzaming van het energiesysteem in Nederland en ondersteunen consumenten, bedrijven en gemeenten in hun duurzame energiekeuzes. ONZE ORGANISATIE
ORGANOGRAM ENEXIS HOLDING N.V. (per 31 december 2019)
Enexis Holding N.V. heeft diverse dochterbedrijven met elk hun eigen specifieke aandachtsgebied. Het geheel van onze activiteiten is georganiseerd in Enexis Groep. Onze aandeelhouders zijn voornamelijk provincies en gemeenten binnen ons verzorgingsgebied. Enexis Netbeheer B.V. verzorgt gereguleerde activiteiten, zoals de aanleg, het onderhoud, de ontwikkeling en het beheer van het elektriciteits- en gasnetwerk. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) ziet toe op de kwaliteit van de dienstverlening en bepaalt de tariefruimte voor netbeheerders.
Enexis Holding N.V.
Enexis Netbeheer B.V.
Enpuls B.V.
Fudura B.V.
Enexis Personeel B.V.
Enexis Vastgoed B.V.
Enpuls B.V. ontwikkelt visie over duurzame gebiedsontwikkeling, het efficiënte energiesysteem en mobiliteit om de energietransitie te versnellen. Dit is de basis voor schaalbare concepten die overgedragen worden aan marktpartijen en overheden. Fudura B.V. biedt diensten aan waarmee bedrijven hun energievoorziening kunnen optimaliseren en verduurzamen. Fudura geeft bijvoorbeeld advies, meet energiestromen, ontwerpt en realiseert infrastructuren. Ook verhuurt en onderhoudt Fudura laadpalen, transformatoren en schakelinstallaties. Enexis Personeel B.V. en Enexis Vastgoed B.V. ondersteunen de verschillende bedrijven van Enexis Groep op het gebied van personeel en vastgoed. Endinet Groep B.V. is in 2019 juridisch ontbonden na integratie in de Enexis ondernemingen.
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
9
ONZE PLAATS IN DE ENERGIEKETEN Energie stroomt van alle kanten ons netwerk binnen. Enerzijds via grootschalige energieproducenten, anderzijds via klanten die energie duurzaam opwekken en aan ons (terug)leveren. Enexis heeft een prominente rol in de keten van energie en in het stimuleren van verduurzaming.
LOKALE DUURZAME OPWEKKING EN TERUGLEVERING Steeds meer klanten produceren zelf energie uit wind, zon of organisch afval en leverden dit in 2019 via circa 400.000 aansluitingen terug aan het regionale net van Enexis. Het aantal klanten dat duurzaam opgewekte energie aan ons teruglevert groeit elk jaar.
LANDELIJKE TRANSPORTKETEN ENERGIE- EN MEETDIENSTEN
Via de landelijke transportnetten van TenneT en Gasunie wordt energie gedistribueerd naar het regionale net: elektriciteit in hoogspanning en gas in hogedruk.
Enpuls en Fudura ontwikkelen concepten, schaalbare oplossingen en diensten. Ook geven zij advies over het optimaliseren en verduurzamen van de energievoorziening.
GROOTSCHALIGE PRODUCTIE EN BUITENLAND Het overgrote deel van de energie komt van energiecentrales, windparken op zee en uit het buitenland naar ons toe.
REGIONALE DISTRIBUTIENETTEN In de elektriciteits- en gasnetten van Enexis Netbeheer wordt gas getransformeerd naar lage druk en elektriciteit naar laag- en midden spanning. Daarnaast leveren klanten duurzaam opgewekte energie aan ons terug. Wij brengen energie vervolgens bij klanten in de provincies Groningen, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant en Limburg.
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
10
ONZE STRATEGIE Onze netwerken, kennis en activiteiten zetten we in om al onze stakeholders te kunnen helpen bij een haalbare en betaalbare energietransitie. Dit onderstrepen we met onze missie, visie en strategie.
We realiseren een duurzame energievoorziening door state of the art dienstverlening en netwerken en door regie te nemen in innovatieve oplossingen.
VISIE ċċ Iedereen wil altijd en overal energie kunnen gebruiken. ċċ De noodzakelijke verandering van de energievoorziening gaat steeds sneller. Groeiende opwek van duurzame energie en energiebesparing vragen om nieuwe oplossingen.
STRATEGIE
Onze strategie richt zich op excellent netbeheer en het versnellen van de energietransitie. Deze pijlers zijn mede door de externe maatschappelijke ontwikkelingen steeds meer met elkaar vervlochten geraakt. Het excellent beheren van het energienet zien we als ons bestaansrecht. We zetten ons in om de kwaliteit van het netwerk hoog te houden en bereiden ons voor op een toename van (decentrale) duurzame opwek, energieopslag, diversificatie van warmtebronnen en elektrisch vervoer. Om fluctuaties in vraag en aanbod van energie beter aan te kunnen, voegen we ICT toe aan onze netten. Met ‘smart grids’ en zogenoemde DALI-boxen in onze stations kunnen we storingen sneller oplossen of zelfs voorkomen. Zo houden we onze netten betrouwbaar, toekomstbestendig én veilig. Dat is de basis.
ER EN EN GIETRA L L N NE
EX CE
TIE SI
Als medeondertekenaar van het Klimaatakkoord hebben we ons in het afgelopen jaar verbonden aan de doelstelling van 49% minder CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 1990. Een ambitieuze doelstelling waar we met tientallen bedrijven, maatschappelijke organisaties en overheden onze schouders onder zetten. Enexis zet zich in voor het verhogen van de Nederlandse energieopwekking met duurzame bronnen en een jaarlijkse energiebesparing. We zijn ervan overtuigd de kennis en kunde in huis te hebben om samen met lokale partners de Nederlandse klimaatdoelen te realiseren. Bovendien sluiten onze inspanningen voor het Klimaat- en Energieakkoord aan bij onze kerntaak om te zorgen voor een betrouwbare en betaalbare energievoorziening.
Tegelijkertijd zetten we ons in om de energietransitie en de ontwikkeling van innovatieve, schaalbare oplossingen aan te jagen. We dragen bij aan duurzame gebiedsontwikkeling, het efficiënte energiesysteem en mobiliteit; thema’s die relevant zijn in het licht van de Nederlandse klimaatdoelen en een relatie hebben met onze energie-infrastructuur. We zoeken actief naar samenwerking met andere bedrijven, overheden, consumenten, coöperaties en kennisinstellingen. Want alleen door de krachten te bundelen en kennis maximaal te delen, komen er oplossingen die voor alle partijen werken.
VE RS
MISSIE
LLE N
T NET
E BEH
ER
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
11
ONZE VIER PRIORITEITEN Samen met stakeholders gingen wij in 2019 de dialoog aan en werkten wij aan oplossingen om de energievoorziening te verduurzamen. Focus en prioriteiten waren essentieel om onze strategische koers kracht bij te zetten: excellent netbeheer én de energietransitie versnellen. Daarom houden we in 2020 dezelfde prioriteiten aan; een consistente koers. VEILIG WERKEN
VERBETERPROJECTEN VOOR DE KLANT
Veilig werken is meer dan een prioriteit. Het komt van binnenuit en is onze belangrijkste waarde. We willen dat iedereen elke dag weer veilig en gezond thuiskomt. Daarom is elk ongeval er voor ons één te veel. We tonen leiderschap en stimuleren elkaar om veilige keuzes te maken. Veiligheid staat altijd voorop. Dus ook als het werk uitloopt en/of duurder wordt. We doen hieraan geen concessies.
De toename in ons werkpakket en de schaarste aan beschikbare medewerkers en materialen vragen om meer focus in ons verbeterportfolio. We moeten het werk voor onze klanten efficiënter doen of slimmer, zodat zij zich goed geholpen voelen. We geven prioriteit aan verbeterprojecten die zichtbaar resultaat opleveren voor onze klanten. Dit vergroot onze maatschappelijke toegevoegde waarde.
KLANTGEDREVEN WERK De economie groeit en er wordt volop geïnvesteerd in verduurzaming van woningen, gebouwen en kantoren en de verduurzaming van de elektriciteitsproductie. We merken dat hierdoor de verzoeken van klanten toenemen. Het realiseren van het klantgedreven werk geven we voorrang op onderhoud en vervanging, mits onze netwerken en ons werk veilig blijven. Zo werken we aan de energievoorziening van vandaag en morgen.
ENERGIETRANSITIE VERSNELLEN We willen stappen zetten in het faciliteren én versnellen van de energietransitie. Daarbij is draagvlak essentieel. Onze initiatieven zijn gericht op het uitvoeren en ontwikkelen van haalbare en betaalbare oplossingen. Een voorbeeld: we helpen gemeenten door in kaart te brengen waar oplossingen snel resultaat opleveren tegen zo laag mogelijke kosten.
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
12
ONZE OMGEVING De omgeving waarin wij werken verandert. Wereldwijde uitdagingen leiden tot (inter)nationale afspraken en raken ons werk aan de energievoorziening direct. INTERNATIONALE ONTWIKKELINGEN Door de toename van broeikasgassen in de atmosfeer warmt de aarde op. Klimaatspecialisten van de Verenigde Naties adviseren regeringen extra maatregelen te nemen. Wereldwijd zien we dat de aandacht voor klimaat en verduurzaming in het afgelopen jaar toenam. Naast de internationale klimaattop gingen in Europa duizenden klimaatstakers de straat op om hun zorgen te uiten over de toekomst. Thema’s als verspilling, klimaatverandering en mobiliteit brengen jong en oud op de been.
LANDELIJKE ONTWIKKELINGEN De Nederlandse regering committeert zich aan de klimaatafspraken die in december 2015 in Parijs zijn gemaakt en stelde in 2019 het Klimaatakkoord vast. Naast het doel om de CO2-uitstoot in 2030 met 49% gereduceerd te hebben, is afgesproken dat er in dat jaar ook 35 TWh aan duurzaam opgewekte elektriciteit gerealiseerd moet zijn door wind- en zonneparken op land. Ook duurzame mobiliteit speelt een prominente rol in het Klimaatakkoord: vanaf 2030 worden alleen nog emissievrije auto’s verkocht. De opgave is ambitieus, maar met aangepaste regelgeving, sturing en focus is het haalbaar. De opmars van duurzame energie is zichtbaar in Nederland. Er lopen talloze initiatieven voor (grootschalige) opwekking van duurzame elektriciteit, elektrificatie van de industrie, het aanleggen van een laadinfrastructuur voor elektrische auto’s en het verwarmen van woningen zonder aardgas.
ZO RAAKT DIT ENEXIS Voor Enexis is het belangrijk om ontwikkelingen vroeg te signaleren en onze dienstverlening hierop tijdig voor te bereiden. Onze netten moeten aangepast en versterkt worden voor onder meer het terugleveren van duurzaam opgewekte energie en het opladen van elektrische auto’s. Daar werken we hard aan, maar het aanpassen van de energie-infrastructuur kost tijd. Omdat we in de toekomst niet alles met elektriciteit kunnen oplossen, is Enexis pleitbezorger voor een energiemix met meer duurzame moleculen, zoals groen gas. Voor veel wijken geldt dat het gasnet blijft liggen en mogelijk benut kan worden voor groen gas of waterstof. Om nieuwe technieken voor iedereen toegankelijk te maken en betaalbaar te houden, moet de ruimte voor netbeheerders om te experimenteren ruimer worden in Europese en Nederlandse wet- en regelgeving. Klanten helpen we om duurzaam denken daadwerkelijk om te zetten in duurzaam handelen. Zo realiseren we dagelijks aansluitingen om duurzame energie terug te leveren aan ons net. Daarnaast werken we aan voorstellen voor een netwerktarievenstructuur die klanten stimuleert om hun energieverbruik meer te spreiden over de dag en daarmee het net efficiënter te gebruiken. Ook digitalisering van onze energievoorziening draagt direct bij aan energie-efficiëntie. Maar digitalisering heeft ook mogelijke ongewenste effecten.
Het risico op inbreuk op de privacy en ongelijke marktverhoudingen groeit.
Omdat energiedata steeds belangrijker zijn om plannen te maken voor verduurzaming, pleiten wij voor heldere wettelijke kaders over het delen van data en bewaartermijnen. Een belangrijk aspect in onze steeds digitalere dienstverlening blijft persoonlijk contact. Enexis wil een voorbeeld zijn in duurzaam handelen. Om inzicht te geven in onze bijdrage aan wereldwijde en landelijke uitdagingen werken we eraan om onze positieve en negatieve impacts op onderdelen kwantitatief te maken. We zijn medeondertekenaar van het Klimaatakkoord én werken mee aan de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties. We voelen ons verantwoordelijk om een duurzame energievoorziening te faciliteren en te helpen de CO2-uitstoot in Nederland te verlagen.
HOE RAAKT DIT ONZE STAKEHOLDERS?
De omschakeling naar een nieuw energiesysteem raakt ook onze stakeholders. In 2019 gingen wij met hen in gesprek over de vraag: ‘Hoe wordt de energietransitie van iedereen?’ Als belangrijkste waarden in de energietransitie worden eerlijkheid, waardigheid en kwetsbaarheid genoemd. Mensen willen meedoen, begrijpen het als we de antwoorden soms (nog) niet weten en verwachten dat wij als netwerkbedrijf openstaan voor andere perspectieven. Bij deze dialoogsessies werd Enexis ondersteund door Number 5 Foundation, opgericht door Laurentien van Oranje en Constantijn van Oranje. LEES MEER
> Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
13
FOCUS OP TOEGEVOEGDE WAARDE Als publiek-private onderneming werken wij in het belang van de samenleving. We zetten ons netwerk, medewerkers en financiële middelen zo in dat we voor stakeholders nieuwe mogelijkheden ontsluiten. Denk aan elektrisch vervoer, duurzame opwek van elektriciteit en een duurzaam huis. We realiseren ons dat we als netwerkbedrijf niet voor alles een oplossing hebben, maar door te focussen op wat we wél kunnen helpen we stakeholders vooruit. Niet enkel door te zorgen dat energie er altijd is, maar ook door ontwikkelingen te faciliteren. Hoe wij waarde toevoegen, geven we op de volgende pagina schematisch weer. We starten met de omgeving en de ontwikkelingen waaraan we een directe bijdrage willen leveren. Vervolgens laten we zien wat we nodig hebben om ons werk te doen (input), wat ons feitelijke resultaat was in 2019 (output) en welke kwalitatieve waarde we op lange termijn toevoegen voor stakeholders (outcome) en voor een betere wereld (SDG’s). Het is duidelijk dat onze strategische doelen in dit geheel een belangrijke plek innemen. Hiermee geven we richting aan ons handelen en dat heeft een direct effect op onze toegevoegde waarde op het gebied van: ċċ klanten en netwerken ċċ duurzaam handelen ċċ veiligheid en expertise ċċ financiële positie Onze resultaten van 2019 dragen bij aan hoe wij op lange termijn van waarde willen zijn.
Zo werken wij met distributieautomatisering aan een betrouwbare energievoorziening op lange termijn. Een ander voorbeeld is onze betrokkenheid bij het opstellen van Regionale Energie Strategieën in 2019. Hiermee dragen we op langere termijn bij aan de verduurzaming van gemeenten en het terugdringen van de CO2-uitstoot in Nederland. En door vandaag te investeren in de expertise en veiligheid van onze medewerkers vergroten we hun duurzame inzetbaarheid in de toekomst.
IMPACT METEN Door meer inzicht te geven in onze positieve en negatieve impacts en maatregelen te nemen, willen we laten zien dat we als netwerkbedrijf onze maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. In 2019 hebben we met acht infrabeheerders (coalitie Groene Netten) een kwalitatieve beschrijving gemaakt van de waarde van infrastructuren in Nederland. In de komende jaren willen we een gedeelde methode ontwikkelen voor het kwantificeren hiervan. Zo wordt de impact meetbaar én vergelijkbaar en kunnen we samen sturen op het vergroten van onze maatschappelijke waarde. Hoe onze toegevoegde waarde tot stand komt en hoe we deze op lange termijn kunnen verbeteren, willen we beter begrijpen. Wij werken er daarom aan om onze impact op onderdelen meetbaar te maken. Dit stelt ons in de toekomst in staat om als het ware een maatschappelijke jaarrekening te maken. Op welke positieve en negatieve manier dragen wij bij aan de welvaart en het welzijn van onze stakeholders én hoe kunnen we dit verbeteren? Uit een eerste verkenning blijkt dat de distributie van elektriciteit en gas een hoge welzijnswaarde heeft voor de samenleving. Tegelijk levert uitval van energie een negatieve waarde; dit kost de samenleving geld en levert ongemak op. Wat ook opvalt, is onze negatieve impact op de natuur door CO2-uitstoot en fossiele uitputting.
Als gevolg van elektrificatie neemt het elektriciteitstransport in onze netten toe, waardoor de netverliezen stijgen en daarmee uiteindelijk ook de CO2-uitstoot. Enerzijds levert het realiseren van de klimaatdoelstellingen dus een hogere uitstoot op; anderzijds proberen wij netverliezen te beperken door zuinigere componenten in te kopen.
Onze bijdrage is niet in alle gevallen positief. Zo brengt ons werk veiligheidsrisico’s met zich mee voor medewerkers, gebruiken we schaarse grondstoffen en leidt energiedistributie tot netverliezen en daarmee tot bruto CO2-uitstoot (die wij vergroenen door inkoop van Garanties van Oorsprong van Nederlandse en Europese oorsprong). Dit is een direct gevolg van onze kernactiviteiten: zorgen voor een betrouwbare en betaalbare energievoorziening. We streven onze negatieve impact op alle fronten te verkleinen en onze positieve impact te vergroten.
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
14
HOE WIJ WAARDE TOEVOEGEN TRENDS
DIALOOG
SDG’S 17 Sustainable Development Goals om van de wereld een betere plek te maken in 2030.
KLANTEN EN NETWERKEN Via onze energienetwerken brengen we elektriciteit en gas bij klanten en leveren zij energie aan ons terug. Systemen en data maken het mogelijk dat klanten eigen energiekeuzes maken.
WAARDETOEVOEGING
OUTPUT
• We realiseren innovatieve, schaalbare oplossingen die de transitie naar een duurzame energievoorziening versnellen. • Samen met lokale partners realiseren we de Nederlandse doelen ten aanzien van duurzame opwek en energiebesparing.
KLANTEN EN NETWERKEN
DUURZAAM HANDELEN We ondersteunen provincies en gemeenten bij Regionale Energie Strategieën. Daarnaast verduurzamen wij onze eigen bedrijfsvoering.
N ENERGIET LLE RA E SN
E ITI NS
We zijn doorlopend in dialoog met onze stakeholders: klanten, medewerkers, aandeelhouders, markt- en ketenpartners, investeerders, beleidsbepalers, belangenverenigingen en lokale energiepartners.
INPUT
VE R
• Klimaatactie • Elektrificatie • Opmars duurzame opwek • Toename duurzame mobiliteit • Digitalisering • Veranderende wet- en regelgeving
OUTCOME
• Gemiddelde uitvalduur elektriciteit: 14,2 minuten • Gemiddelde uitvalduur gas: 51 seconden • Aantal stations voorzien van distributieautomatisering: 250 • Plaatsen slimme meters: 84.6% • Customer Effort Scores
• Aanwezigheid bij 9 stuurgroepen RES • CO2-uitstoot Enexis: netto 0 • CO2-reductie medewerkers via mobiliteit: 22,5% • Afvalbeleid: 93% gerecycled afval
VEILIGHEID EN EXPERTISE
Bij Enexis werken 4.488 medewerkers. Zij werken aan hun vakkennis en duurzame inzetbaarheid.
• Lost Time Injury Frequency Enexis: - Enexis: 1,16 - Contractors: 2,58 • Medewerkerstevredenheid: - samenwerking: 6,6 - bevlogenheid: 7,8
E
FINANCIËLE POSITIE Met ontvangen netwerktarieven onderhouden we de energieinfrastructuur. We investeerden € 657 miljoen in de netten.
LLE
NT NE
E TBEH
ER
• Onze netten en dienstverlening zijn tijdig gereed voor de veranderingen in de energiewereld. • Onze energievoorziening is betrouwbaar. • Wij streven naar excellente dienstverlening met een hoge klanttevredenheid en verlaging van de kosten.
Klanten kunnen rekenen op energie die veilig, betrouwbaar en betaalbaar is. Zij zijn vrij om eigen (duurzame) energiekeuzes te maken.
DUURZAAM HANDELEN
VEILIGHEID EN EXPERTISE
XC E
SDG’s
Gemeenten werken aan verduurzaming van de energievoorziening en krijgen inzicht in lokale mogelijkheden. Wij hebben continu focus op reductie van onze bruto CO2-uitstoot.
Het welzijn van medewerkers en hun familieleden wordt vergroot door een veilige werkomgeving en duurzame inzetbaarheid. We bieden werkgelegenheid in gemeenten.
FINANCIËLE POSITIE • Omzet: 1.491 miljoen euro • Beïnvloedbare kosten en opbrengsten Enexis Netbeheer: 420 miljoen euro • Nettowinst: 210 miljoen euro • Solvabiliteit: 49,8
Aandeelhouders ontvangen een jaarlijks dividend. Onze credit rating geeft vertrouwen.
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
15
SUSTAINABLE DEVELOPMENT GOALS Met ons werk dragen we bij aan de wereldwijde duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties: de Sustainable Development Goals (SDG’s). Om onze impact te verstevigen, brachten we in 2019 focus aan in onze maatschappelijke activiteiten. Zo kunnen we vanuit onze maatschappelijke positie en bedrijfsactiviteiten daadwerkelijk impact realiseren. BELANGRIJKSTE FOCUS OP KERNACTIVITEITEN
Drie SDG’s sluiten naadloos aan op onze kernactiviteiten: zorgen voor betaalbare en duurzame energie (7), een veilige infrastructuur (9) en steden en gemeenschappen helpen bij verduurzaming (11). Deze doelen zijn verweven in onze missie, visie en strategie. Daarom ligt daar onze focus en is onze impact het grootst. Via onze betrouwbare energie-infrastructuur geven we huishoudens en bedrijven in ons verzorgingsgebied toegang tot energie. We nemen regie in de ontwikkeling van innovatieve oplossingen met als doel onze energievoorziening betaalbaar te houden en te verduurzamen. Ook ondersteunen wij provincies en gemeenten bij de totstandkoming van Regionale Energie Strategieën. Door rekening te houden met de lokale situatie ondersteunen we economische, sociale en ecologische verbanden. Hoe wij aan deze drie doelen invulling geven, leest u door ons hele jaarverslag heen. Het is ons werk. Deze SDG’s worden daarom niet expliciet uitgewerkt.
DIRECTE BIJDRAGE OP VIER SDG’S
Niet op alle terreinen kunnen wij als netwerkbedrijf het verschil maken. Naast onze bijdrage uit kernactiviteiten kozen we daarom vier SDG’s waar we een directe bijdrage aan kunnen leveren. In het jaarverslag rapporteren we expliciet wat we deden om een bijdrage te leveren aan deze doelen.
KWALITEITSONDERWIJS
Technisch onderwijs is van cruciaal belang voor het realiseren van de energietransitie: de vraag naar technische professionals met de benodigde kennis en vakmanschap blijft toenemen en daarom is het vergroten van technische kennis en ontwikkeling van vaardigheden een belangrijk thema voor Enexis Groep. Wij dragen bij aan subdoel 4.3, 4.4 en 4.7.
EERLIJK WERK EN ECONOMISCHE GROEI
Bij ons werk aan de energietransitie willen we ieder talent in de maatschappij benutten. Daarom streven we naar bevordering van aanhoudende, inclusieve en duurzame groei, volledige en productieve tewerkstelling en waardig, veilig werk voor iedereen. We leveren een bijdrage aan subdoel 8.8. Conform de Participatiewet werken we bijvoorbeeld samen met het UWV om vijftigplussers zonder werk op te leiden voor onder meer het installeren van slimme meters. In ons werk staat veiligheid van onze mensen voorop, naast goede arbeidsomstandigheden, vitaliteit en duurzame inzetbaarheid. Dit zijn belangrijke uitgangspunten in ons personeelsbeleid.
VERANTWOORDE PRODUCTIE EN CONSUMPTIE
Bij Enexis nemen we verantwoordelijkheid voor onze eigen consumptiepatronen en de daarbij horende productieketen. Daarom richten we ons op SDG 12 vanuit een systematische aanpak: we zetten in op maatschappelijk verantwoorde inkoop van onze producten, gebruiken producten zo lang als mogelijk en zorgen aan het einde van de keten voor een goede (en waar mogelijk hoogwaardige) verwerking (subdoel 12.5).
KLIMAATACTIE
Enexis levert een actieve bijdrage aan een duurzame en low-carbon toekomst; niet enkel door middel van onze kernactiviteiten, maar ook via Enpuls. Dit organisatieonderdeel ontwikkelt visie op het gebied van duurzame gebiedsontwikkeling, het energiesysteem en mobiliteit om de energietransitie te versnellen en daarmee de Nederlandse uitstoot te verminderen. We nemen daarnaast verantwoordelijkheid voor de impact van onze eigen bedrijfsactiviteiten door onze uitstoot terug te dringen. We willen hiermee onszelf én anderen inspireren om een voorbeeld in duurzaamheid te zijn. Wij dragen bij aan subdoel 13.2 en 13.3.
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
16
DOELSTELLINGEN EN PRESTATIES KPI
DOELSTELLING 2019
REALISATIE 2019
TOELICHTING
Bevlogenheid medewerkers en samenwerking
•Q 4 score bevlogenheid ≥ 8,0 •Q 4 score samenwerking ≥ 6,5
• Q4 score bevlogenheid: 7,8 • Q4 score samenwerking: 6,6
Pagina 32
Lost Time Injury Frequency Enexis
Ieder o ngeval is er één te veel.
1,16
Pagina 32
Lost Time Injury Frequency Contractors
Ieder o ngeval is er één te veel.
2,58
Pagina 32
Jaarlijkse uitvalduur elektriciteit
≤ 18,5 minuten
14,2 minuten
Pagina 18
Beïnvloedbare kosten en opbrengsten1
≤ € 408 mln
€ 420 mln
Pagina 38
Customer Effort Scores (CES)2
• Q4 score Standaard aansluitingen ≤ 24% • Q4 score Aanleg Primaire Infrastructuur ≤ 26% • Q4 score Storingen ≤ 16%
• Q4 score Standaard aansluitingen 26% • Q4 score Aanleg Primaire Infrastructuur 36% • Q4 score Storingen 17%
Pagina 18
CO2-reductie leasewagens en gedeclareerde kilometers3
≥ 29% reductie t.o.v. score 2014
22,5%
Pagina 25
Het aantal stations dat wordt voorzien van Distributie Automatisering en Distributie Automatisering Light4
DA ≥ 250 stations DALI ≥ 2.000 stations
DA 250 stations DALI 2.447 stations
Pagina 38
Aanwezigheid bij stuurgroepen RES5
10 van de 10 aangewezen regio’s
9
Pagina 25
EXCELLENT NETBEHEER
VERSNELLEN ENERGIETRANSITIE
1 Enexis Netbeheer (incl. staven); als gevolg van de implementatie van IFRS 16 “Leases” per 1-1-2019 zijn de beïnvloedbare kosten en opbrengsten voor de doelstelling 2019 verlaagd met € 27 miljoen. 2 Een CES-jaar loopt van december t/m november, waarbij iedere kwartaalscore wordt berekend over de periode: Q1: dec, jan, feb; Q2: mrt, apr, mei; Q3: jun, jul, aug; Q4: sept, okt, nov. Voor de score geldt ‘hoe lager hoe beter’. 3 Deze KPI-cijfers betreffen periode december t/m november - wordt berekend inclusief stagiaires en werkervaringsplaatsen, voertuigen met een grijs kenteken zijn uitgesloten van deze meting. 4 Doelstelling 2019 en realisatie betreffen t/m november cijfers. 5 Hieronder wordt verstaan de aanwezigheid van een medewerker van Enexis Groep (uit hoofde van zijn functie) bij minimaal één bijeenkomst van de betreffende stuurgroep. Vertegenwoordiging blijkt uit de notulen of startnotitie van de RES-en.
ONZE DOELEN VOOR 2020 De indeling van onze KPI’s voor 2020 is gebaseerd op onze belangrijkste doelen. We maken geen onderverdeling meer naar de strategische pijlers, omdat doelen zowel bijdragen aan excellent netbeheer als aan het versnellen van de energietransitie. Veiligheid meten we volgens de LTIF voor medewerkers van Enexis en voor derden die voor ons aan het werk zijn. Daarnaast hebben wij ons ten doel gesteld dat de voortgang van het werkpakket groter of gelijk is aan € 878 miljoen (+9% ten opzichte van 2019). We streven naar een continue verbetering van de klanttevredenheid ten aanzien van aanleg in de primaire infrastructuur, standaard aansluitingen en storingen. Ten aanzien van de betaalbaarheid willen we dat de beïnvloedbare kosten en opbrengsten van Enexis Netbeheer en de staven uitkomen onder of gelijk zijn aan € 455 miljoen. De inkoopkosten bij TenneT zullen in 2020 aanzienlijk hoger zijn; circa € 50 miljoen meer dan in 2019. Tot slot stellen wij ons ten doel dat onze netten tijdig geschikt zijn voor veranderingen in de energiewereld. We streven naar uitbreiding van de aansluitcapaciteit voor duurzame invoeding van meer dan 1.280 MVA, dit is vergelijkbaar met het energieverbruik van 450.000 woningen. ONTWIKKELINGEN MONITOREN Naast bovenstaande KPI’s monitoren we per kwartaal de ontwikkelingen en de trend op materiële onderwerpen.
Dit zijn onderwerpen die voor stakeholders relevant zijn en impact hebben op Enexis, te weten financiële waarde (nettowinst), betrouwbaarheid energievoorziening (jaarlijkse uitvalduur), innovatie en digitalisering (het aantal stations voorzien van distributie-automatisering), toegankelijke energievoorziening (aangesloten decentraal productievermogen), duurzaamheid eigen bedrijfsvoering (CO2-reductie leasewagens en gedeclareerde kilometers t.o.v. score 2014) en aanpassingsvermogen organisatie (samenwerking en bevlogenheid medewerkers, ziekteverzuim).
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
17
VOORUITGANG DOOR SAMENHANG STRATEGISCHE CONTEXT
STRATEGIE
WAARDETOEVOEGING O.G.V.
MATERIËLE THEMA’S
PRIORITEITEN 2019
STRATEGISCHE RISICO’S
KPI’S 2019
RESULTAAT 2019
Trends
Excellent netbeheer
Klanten en netwerken
• Betrouwbaarheid energievoorziening • Klant centraal • Innovatie en digitalisering • Compliance
Klantgedreven werk
• Realiseren klantvraag blijft achter bij verwachting door schaarste van personeel, materiaal en/of netwerkcapaciteit • Ongeautoriseerd gebruik van data en/of systemen • Niet tijdig anticiperen op nieuwe ontwikkelingen door onvoldoende flexibele organisatie, processen en/of systemen • Omvangrijke en langdurige onderbrekingen van de energievoorziening ten gevolge van natuurrampen, externe oorzaken of falende bedrijfsmiddelen/assets
• Jaarlijkse uitvalduur elektriciteit: ≤ 18,5 min. • Het aantal stations dat wordt voorzien van Distributie Automatisering en Distributie Automatisering Light: DA ≥ 250 stations / DALI ≥ 2.000 stations • Customer Effort Scores: Q4 score Standaard aansluitingen ≤ 24% / Q4 score Aanleg Primaire Infrastructuur ≤ 26% / Q4 score Storingen ≤ 16%
• 14,2 minuten • DA 250 stations • DALI 2.447 stations • CES Standaard aansluitingen 26% • CES Aanleg Primaire Infrastructuur 36% • CES Storingen 17%
Duurzaam handelen
• Verduurzaming energievoorziening • Duurzaamheid eigen bedrijfsvoering • Compliance
Versnellen van de energietransitie
• Actieve rol van Enexis in de energietransitie wordt belemmerd door wet- en regelgeving
• CO2-reductie leasewagens en gedeclareerde kilometers: ≥ 29% reductie t.o.v. score 2014 • Aanwezigheid Enexis bij provinciale stuurgroepen: 10 van de 10 aangewezen regio’s
• 22,5% •9
Veiligheid en expertise
• Veiligheid • Aanpassingsvermogen organisatie • Compliance
Veilig werken
• Realiseren klantvraag blijft achter bij verwachting door schaarste van personeel, materiaal en/of netwerkcapaciteit • Ongevallen van medewerkers en/of omstanders als gevolg van onveilige situaties en/of falende assets • Niet tijdig anticiperen op nieuwe ontwikkelingen door onvoldoende flexibele organisatie, processen en/of systemen
• Veilig werken • Bevlogenheid medewerkers en samenwerking: −−Q4 score bevlogenheid: ≥ 8,0 −−Q4 score samenwerking: ≥ 6,5
• LTIF Enexis: 1,16 • LTIF Contractors: 2,58 • Bevlogenheid: 7,8 • Samenwerking: 6,6
Financiële positie
• Toegankelijke energievoorziening • Financiële waarde voor aandeelhouders • Compliance
• Financiële positie wordt beïnvloed door effecten van energietransitie en reguleringsmethodiek
• Beïnvloedbare kosten en opbrengsten: ≤ € 408 mln
• € 420 mln
• Klimaatactie • Elektrificatie • Opmars duurzame opwek • Toename duurzame mobiliteit • Digitalisering • Veranderende wet- en regelgeving
Dialoog
We zijn doorlopend in dialoog met onze stake holders: klanten, mede werkers, aandeelhouders, markt- en ketenpartners, investeerders, beleids bepalers, belangen verenigingen en lokale energiepartners.
SDG’s
Versnellen energietransitie
Excellent netbeheer
Excellent netbeheer/ versnellen energietransitie
Verbeterprojecten voor de klant
Pagina 18
Pagina 38
Pagina 25
Pagina 32
Pagina 38
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
18
KLANTEN EN NETWERKEN
Een duurzaam huis, clubgebouw of kantoor is waar veel klanten over nadenken en wat ze realiseren. Wij maken het netwerk zo goed mogelijk geschikt voor alle duurzame energiekeuzes. Terwijl we hard werken aan het duurzame energiesysteem van de toekomst blijft de dagelijkse betrouwbaarheid van energie van onmiskenbaar groot belang voor individuele klanten en voor het functioneren van de maatschappij en de economie. In onze maatschappelijke ambitie om duurzame initiatieven aan te sluiten, is een onverstoorde energielevering van groot belang. Klanten konden ook in 2019 weer rekenen op een hoge betrouwbaarheid; de uitvalduur van elektriciteit beperkte zich tot 14,2 minuten en van gas tot 51 seconden. Dit is onder meer het gevolg van ons degelijke instandhoudingsbeleid en een goede storingsdienst. We doen ons uiterste best om deze lage uitvalduur te behouden in de toekomst door te investeren in onderhoud en beheer.
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
UITVALDUUR ENEXIS PER REGIO Gas (in seconden)
Groningen/Drenthe
19,3
93
Overijssel
11,1
48
Noord-Brabant Oost
14,5
47
Noord-Brabant West
12,4
28
Limburg
11,7
44
Uitvalduur
Hoogspanning1)
0,5
-
Gemiddeld
14,2
51
120.000 107.817 96.000
32,9
24.000 0
11 5
17,7
2014 Enexis
29.106
26.796
2013
2014
18.576
38.369
41.421
2015
2016
3.505 2011
2012
21,0
2015
2018
24,4
15,2
27,3 19,8
2016
13,8 2017
2019
2.476 1.893
2.000 1.500
14,2
2017
2.500
29
17
54.192
48.000
JAARLIJKS DUURZAAM OPGEWEKT VERMOGEN (CUMULATIEF IN MEGAWATT)1
UITVALDUUR ELEKTRICITEIT * TEN OPZICHTE VAN HET LANDELIJKE GEMIDDELDE
20,0
78.346
72.000
1 Niet geografisch toe te wijzen.
23
19
JAARLIJKSE TOENAME IN AANSLUITINGEN WAAROP WORDT TERUGGELEVERD Elektriciteit (in minuten)
35
AANVULLENDE INFORMATIE
16,0 2018
14,2 2019
Nederland
* Registratiesystematiek Nestor elektriciteit.
GROOTSTE TOENAME DUURZAME INITIATIEVEN Het Nederlandse aanbod van elektriciteit werd in 2019 sterker afhankelijk van natuurlijke bronnen, zoals de wind en de zon. Het aantal aansluitingen waarop wordt teruggeleverd nam het afgelopen jaar toe met circa 35% bij consumenten en 55% bij grootzakelijke klanten.
1.000 500 0
530
2011
623
2012
745
803
2013
2014
938
2015
1.123
2016
1.335
2017
2018
2019
De energie van zonnepanelen op daken van consumenten is voor een netbeheerder makkelijk in te passen. Maar tegen het grote animo voor zonneparken, dat bij projectontwikkelaars ontstond als gevolg van de beschikbare SDE+-subsidie, is het netwerk niet in alle gebieden opgewassen. We moesten klanten die energie wilden terugleveren soms teleurstellen; zij kwamen in de ‘wachtrij’ in afwachting van transportcapaciteit die beschikbaar komt. Dit was nodig omdat te veel stroom schade kan opleveren aan het elektriciteitsnet en dit daarmee de betrouwbaarheid in gevaar brengt. Met name in Noordoost-Nederland is het elektriciteitsaanbod groot. Hier wonen relatief weinig mensen en liggen van oudsher dunnere en minder kabels,
1 Betreft klanten in het grootverbruiksegment
Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
simpelweg omdat er minder energie werd gevraagd. Tegelijkertijd is dit gebied door de lage grondprijs en de beschikbare ruimte gewild om wind- of zonneparken te bouwen. De combinatie van de beperkte netcapaciteit en de ontwikkeling van grote zonneparken in korte tijd, leidt ertoe dat niet alle duurzame initiatieven in Noordoost-Nederland op korte termijn te realiseren zijn.
Transportcapaciteit beschikbaar Beperkt transportcapaciteit beschikbaar Geen transportcapaciteit
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
20
Om meer netcapaciteit te creëren moet het in de toekomst mogelijk worden om reservecapaciteit te benutten, piekproductie af te mogen toppen en planologische procedures te versnellen. Hiervoor zijn onder meer aanpassingen in wet- en regelgeving noodzakelijk. Met marktpartijen, de overheid en toezichthouder ACM bespreken we de mogelijkheden en de maatregelen die nodig zijn.
DIENSTVERLENING AAN KLANTEN Omdat ons werkpakket in 2019 sterk toenam, maakten we keuzes in het werk: wat doen we nu en wat doen we later? We gaven prioriteit aan klantgedreven werk en verbeterprojecten voor de klant. Dat vergrootte onze maatschappelijke toegevoegde waarde. Over het algemeen voelden consumenten zich in 2019 goed geholpen bij storingen en nieuwe standaardaansluitingen. De mate waarin grootzakelijke klanten zich door ons geholpen voelen, verslechtert echter. Dit komt voornamelijk doordat levertijden oplopen. Enerzijds ligt de oorzaak hiervan in de toename van ons werk en de beperkte transportcapaciteit, anderzijds komt dit door schaars personeel en langere levertijden van materialen. We investeren in teams die grootzakelijke klanten op maat kunnen helpen. In hoeverre klanten zich door ons goed geholpen voelen, meten we voor drie primaire werkprocessen via de Customer Effort Score. Voor de score geldt ‘hoe lager hoe beter’. Aanleg Primaire Infrastructuur
Standaard Aansluitingen
Storingen
36% 28%
≤ 26%
28% ≤ 23%
≤ 24%
26%
≤ 19%
18%
≤ 16% 17%
Q4 2018
Q4 2019
≤ 15%
Zodra er voldoende netcapaciteit is, kunnen duurzame initiatieven alsnog aangesloten worden. Echter, een snelle verzwaring van onze netten is vaak onmogelijk als gevolg van vergunningstrajecten met inspraakprocedures. Bovendien moet het hoogspanningsnet ook vaak worden verzwaard. Samen met TenneT onderzoeken we hoe we voldoende capaciteit kunnen creëren en hoeveel tijd dit kost. Daarbij moeten we in de sector ook rekening houden met een tekort aan technisch personeel. Om in de tussentijd een verdere groei van de wachtrij te voorkomen en ervoor te zorgen dat subsidie gaat naar projecten die daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden, is in 2019 een ‘transportindicatie’ geïntroduceerd. Bijna 4.500 klanten vroegen een transportindicatie aan voor hun subsidieaanvraag; deze werd in 87% van de gevallen afgegeven met een positief resultaat. Door de toets voor netcapaciteit vooraan in het subsidieproces te doen, komen initiatiefnemers en netbeheerders later niet voor verrassingen te staan en neemt de kans toe dat projecten ook echt gerealiseerd worden. In speciale bouwteams werken medewerkers van Enexis en aannemersbedrijven schouder aan schouder om projecten gezamenlijk voor te bereiden.
Q4 2018 Target
Q4 2019
Q4 2018
Q4 2019
Realisatie
Het lukte in 2019 niet in alle gevallen om aansluitingen voor klanten op tijd te realiseren. Dat is heel vervelend, omdat vertraging voor klanten hinderlijke gevolgen kan hebben. We merken ook dat het aantal klachten van grootzakelijke klanten over een tijdige aansluiting toeneemt. Het blijkt lastig om de dienstverlening structureel te verbeteren. We willen voorkomen dat de wachttijden voor klanten verder oplopen en zien tegelijkertijd dat ons werkpakket toeneemt en de arbeidsmarkt krap is. Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
Door ons werk beter te plannen en persoonlijk met klanten te overleggen, blijven we werken aan verbetering. Om te laten zien dat we er echt voor klanten willen zijn, blijven onze prioriteiten ook gelden in 2020. Werkzaamheden voor de klant krijgen voorrang op onderhoud en vervanging, mits de veiligheid dit toelaat.
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
Dat de energietransitie veel werk oplevert en geld kost blijkt uit de ontwikkeling van ons werkpakket. In de periode 2015 tot en met 2020 groeide het werkpakket met maar liefst 50%. Ons werkpakket bestaat uit investeringen in de elektriciteits- en gasnetten, exploitatiewerkzaamheden met betrekking tot het net, zoals het verrichten van onderhoud en het oplossen van storingen alsmede het ophangen van slimme meters. Aan deze langetermijnuitgaven gaat een zorgvuldige afweging vooraf. Factoren als veiligheid, betrouwbaarheid, wettelijke bepalingen, kosten, klanttevredenheid en duurzaamheid wegen we tegen elkaar af. We gebruiken hiervoor onze ISO-55001 en NTA 8120 gecertificeerde Risk & Opportunity Based Asset Management (ROBAM) methodiek. Het werkpakket wordt getoond op basis van normkosten en is hiermee een indicator van de hoeveelheid werk die wij verrichten. Het realiseren van het werkpakket van € 878 miljoen is een van onze belangrijkste doelen in 2020.
De investeringen in de elektriciteitsnetten nemen voornamelijk toe door de groei van Duurzaam-op-Land-projecten, zoals het aansluiten van zon- en windparken. De toename van de investeringen in de gasnetten wordt verklaard door hogere kosten voor de vervanging van brosse leidingen; veelal in dichtbevolkt stedelijk gebied.
2019
2018
2017
20161)
2015
Standaardaansluitingen
30
26
23
21
21
Maatwerkaansluitingen
73
34
25
19
20
Netuitbreidingen
194
153
120
93
93
Reconstructies
21
24
22
27
25
Vervangingen
38
34
38
46
40
Overig
22
20
18
15
16
378
291
246
221
215
Standaardaansluitingen
9
9
9
7
7
Maatwerkaansluitingen
2
2
2
2
2
Netuitbreidingen
16
17
19
17
15
Reconstructies
18
19
18
19
19
Vervangingen
139
127
127
116
117
2
2
2
2
2
186
176
177
163
162
Kleinverbruik elektriciteit
57
53
59
63
22
Kleinverbruik gas
36
40
42
44
13
Totaal Slimme meters
93
93
101
107
35
Totaal
657
560
524
491
412
€ miljoen
Elektriciteit
Totaal Elektriciteit 133
Gas 900
878 804
162
800 730 700
330
600 171
21
Bruto-investering
GROEI WERKPAKKET EN ONTWIKKELING INVESTERINGEN IN DE NETTEN
82
AANVULLENDE INFORMATIE
500
Overig
732
Totaal Gas
666
Slimme meters
586
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1 Cijfers 2016 zijn exclusief Endinet.
Werkpakket 2015-2020 op basis van normkosten.
Groei is ook zichtbaar in de tabel hiernaast met bruto investeringen (conform IFRS). Dit zijn de daadwerkelijke investeringskosten in onze elektriciteits- en gasnetten en de slimme meters voor kleinverbruikklanten. Hierin zijn de operationele kosten niet meegenomen, die wel in de werkpakketten zitten. Enexis Jaarverslag 2019
OVER ENEXIS
VERSLAG OVER 2019
GOVERNANCE EN RISICOMANAGEMENT
JAARREKENING
INVESTEREN IN EEN DIGITALE ENERGIE-INFRASTRUCTUUR Naast onderhoud en het realiseren van meer (duurzame) aansluitingen investeren we in innovatieve oplossingen en digitalisering van de netten. Zo zetten we op steeds ruimere schaal E-houses in. Dit zijn kant en klare mobiele middenspanningsstations. Ze zijn goedkoper dan de klassieke middenspanningsstations en kunnen sneller worden geplaatst. Hiermee kunnen we de grootste knelpunten versneld wegnemen. Dit is niet overal mogelijk, omdat E-houses alleen geplaatst kunnen worden op plekken waar ruimte is, aansluitmogelijkheden zijn en ook transportcapaciteit in het landelijk hoogspanningsnet beschikbaar is. Ook creëren we ‘smart grids’ die bijvoorbeeld een signaal geven bij massale teruglevering via zonnepanelen. Zo kunnen we storingen voorkomen en houden we de energievoorziening betrouwbaar voor klanten. Hoewel digitalisering van het net in 2019 niet één van de vier prioriteiten was, sloten we toch circa 2.500 zogenoemde ‘DALI-boxen’ aan in onze stations. Deze slimme automatisering in onze netstations zorgt ervoor dat we drukte in het laagspanningsnet of storingen sneller kunnen lokaliseren en oplossen.
DRIE MILJOEN SLIMME METERS
De slimme meter is een belangrijk onderdeel van onze smart grids. De meter zorgt ervoor dat we beter voorbereid zijn op de toekomst, waarin vraag en aanbod van energie razendsnel veranderen. In 2020 is het aanbieden van de slimme meter bij al onze klanten afgerond. In 2019 werd de 3,5 miljoenste slimme meter geïnstalleerd; per kwartaal komen er circa 150.000 slimme meters bij. Als gevolg van een productiefout vervingen wij in 2019 bijna 50.000 gasmeters uit voorzorg. DATAKWALITEIT EN GEGEVENSBESCHERMING Over een slimme uitwisseling van data, waarmee we de markt uniform kunnen faciliteren, maakten we in 2019 afspraken met collega-netbeheerders. Als eerste netbeheerder gingen wij in 2019 werken met het centrale registratiesysteem C-ARM. In dit centrale systeem houden netbeheerders bij hoeveel kilowattuur elektriciteit en kubieke meter gas ze voor welke leverancier transporteren over het netwerk. Die meetdata zijn nodig om de kosten te kunnen toewijzen en te verrekenen met eindgebruikers.
VERKLARINGEN VAN DE ACCOUNTANT
AANVULLENDE INFORMATIE
22
We werken ook aan afspraken over bewaartermijnen van data. Hoe korter wij gegevens hoeven te bewaren, hoe kleiner de kans op datalekken en des te beter wij in staat zijn om de privacy van klanten te beschermen zoals de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) voorschrijft. In 2019 ontving Enexis Netbeheer een ISO27001-certificaat voor de beveiliging van de twee bedrijfsvoeringscentra, de 130 belangrijkste hoog- en middenspanningsstations en de afdelingen die hiervoor verantwoordelijk zijn. Met dit ISO27001-certificaat is aangetoond dat Enexis Netbeheer een goed werkend managementsysteem heeft voor informatiebeveiliging. We nemen een breed scala aan structurele securitymaatregelen om onze operationele technologie en persoonsgegevens te beschermen, zoals autorisatiemanagement en het uitvoeren van Privacy Impact Assessments. Ook werken we aan de ontwikkeling van een toestemmingenplatform, waarbij de klant zelf aangeeft aan wie welke data mag worden verstrekt.