CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 9 - Structuurvisie gemeente eMMen 2020 - Veelzijdigheid Troef

Commissievergadering 19 november 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Omgevingsvisie Emmen 204035.254 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

VVEEEELLZZIIJJDDIIGGHHEEIIDD TTRROOEEFF SSttrruuccttuuuurrvviissiiee ggeemmeeeennttee eeMMMMeenn 22002200 vvaassttggeesstteelldd ddoooorr ggeemmeeeenntteerraaaadd oopp 2244 sseepptteemmbbeerr 22000099 structuurvisie gemeente eMMen 2020 2 2 Samenvatting Emmen is één van de grootste gemeentes van Nederland en kent een veelheid aan landschappen. De fraaie landschappen worden afgewisseld door dorpen, stedelijk gebied, landbouw, bedrijventerreinen en glastuinbouw. In de 20ste eeuw heeft Emmen zich ontwikkeld tot een open en groene stad met een omvangrijke industrieconcentratie. De gemeente telt inmiddels meer dan 109.000 inwoners en 46.500 arbeidsplaatsen. Emmen heeft een belangrijke centrumfunctie voor een internationale regio van een kleine 300.000 mensen. Met de Strategienota Emmen 2020 heeft de gemeente zich uitgesproken in te zetten op een moderne industriestad, een veelzijdige productiestructuur, een moderne woningvoorraad en een aantrekkelijk woon- en leefklimaat. Op basis van de Strategienota is een ruimtelijke vertaling van de ambities en doelen nodig. Dit ruimtelijk raamwerk waarin de afstemming tussen functies, gebieden en plannen plaatsvindt, wordt gevormd door de Structuurvisie. De structuurvisie geeft de hoofdlijnen van de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente Emmen weer.

Tevens dient de structuurvisie om bedrijven, instellingen en andere overheden uit te nodigen tot en te stimuleren om passende, gewenste activiteiten en investeringen te doen die aansluiten op de weergegeven ambities en ruimtelijke mogelijkheden. Deze structuurvisie bevat de belangrijkste ruimtelijke elementen van de diverse gemeentelijke nota’s en werkt principes/opgaven uit vanuit andere bestuurslagen. Ambities De ambities waar Emmen aan wil werken luiden als volgt: - Méér en andere werkgelegenheid: Naast aandacht voor de huidige werkgelegenheid kiest Emmen voor het ontwikkelen van nieuwe werkgelegenheid, met name in kansrijke economische sectoren. Kansrijk sectoren zijn vooral de dienstverlening, moderne industrie, glastuinbouw, transport & distributie (incl. VAL), zorg en leisure. De inzet op een ander type werkgelegenheid vereist aandacht voor de arbeidsmarktkwalificaties en stelt eisen aan vestigingslocaties. - Inzet op een bevolkingsgroei richting 120.000 inwoners: Emmen kiest voor gedifferentieerde woonmilieus gericht op de vraag van huidige én nieuwe bewoners, afgestemd op de (herstructurering van de) bestaande voorraad. Het aantrekken van nieuwe bewoners is noodzakelijk om deze ambitie te bereiken; de woonfunctie vormt hierbij een eigen productiefactor.

- Emmen, stedelijk centrum van en voor de regio: Emmen kiest voor een sterke stedelijke kern gelegen binnen diverse (inter)nationale samenwerkingsverbanden. - Een optimale bereikbaarheid van Emmen via de A37, de N34 en het spoor. Ruimtelijke kaders als basis voor ontwikkeling De belangrijkste uitgangspunten en ontwikkelingsprincipes voor de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente Emmen bestaan uit: Kwaliteit voor kwantiteit: centraal element is een verschuiving van kwantiteit naar kwaliteit. Keuze voor een duurzame inrichting van de ruimte: dit komt onder meer tot uiting door: - nieuwe ontwikkelingen te laten aansluiten op bestaande waterhuishoudkundige structuren en bodemopbouw. De waardevolle elementen in het landschap die gekoesterd worden zijn belangrijke onderleggers waarop nieuwe ontwikkelingen moeten aansluiten. Deze elementen zijn de Hondsrug, de steilrand (overgang van de Hondsrug naar het Veenkoloniale gebied), de beekdalen, de essen, het hoogveengebied en de openheid. - Behoud en versterking van de balans tussen de stad en het buitengebied. De insteek van ‘Emmen open, groene stad’ krijgt vervolg in deze structuurvisie met ‘Emmen open, groene gemeente’. De opbouw in een lobbenstructuur is het leidend principe voor uitbouw van de kern Emmen.

- Cultuurhistorie als een medebepalend element: In Emmen is veel cultuurhistorie aanwezig, evenals een karakteristiek cultuurhistorisch landschappelijk patroon. - Met de realisatie van de A37 draait de verkeersstructuur van west (N34) naar zuid (A37): in de oriëntatie van de ruimtelijke structuur wordt hierop ingespeeld. - De voorzieningenstructuur blijft in principe gehandhaafd, tenzij zich nieuwe ontwikkelingen voordoen waarbij bundeling en functiecombinaties leiden tot meer efficiëntie. structuurvisie gemeente eMMen 2020 3 3 - Rekening houden met de klimaatverandering: De mate waarin de klimaatverandering uitwerkt in Emmen is moeilijk te voorspellen. Dat we te maken gaan krijgen met meer extremen lijkt echter zeker. Daarom is water als leidend principe gehanteerd. Zowel in tijden van extreme droogte als neerslag is het beschikken over een ‘waterbuffer’ van eminent belang. Een ander onderwerp waar in dit kader aandacht aan wordt besteed is duurzame energie. Ruimtelijke uitwerking In het onderstaande is de ruimtelijke structuur van 2020 geschetst aan de hand van een aantal hoofdthema’s, te weten landschap, duurzaamheid, verkeer, werken, wonen, voorzieningen en veiligheid. Versterken landschapstructuur Vanuit de schijnbare tegenstelling tussen stad en land kiest Emmen voor het accentueren en uitbouwen van de bestaande en aanwezige karakteristieke waarden.

Deze zijn kenmerkend voor de gemeente en bepalen gezamenlijk de ruimtelijke identiteit van de gemeente. Als onderste laag vormt het landschap immers de basis voor de ruimtelijke inrichting van de gemeente. Het is de opgave deze ruimtelijke kwaliteit verder te versterken. Ingezet wordt op de volgende elementen: Bebossen van de Hondsrug: Gebruikmakend van de landschapskarakteristieken lenen de zandgronden zich uitstekend voor verdere bebossing. Steilrand: Vrijwaren van de karakteristieke overgang tussen hoge zandgronden en de relatief lager gelegen Veenkoloniën. Versterken herkenbaarheid kanalenstructuur: Het Veenkoloniale gedeelte van de gemeente bestaat uit grote open ruimtes afgewisseld door linten. Het is de opgave deze (hoofd)linten verder te versterken en de openheid te waarborgen. Waarborgen openheid: Voor Emmen zijn de open ruimtes in een drietal categorieën ingedeeld (essentiële open ruimten, open ruimte als bufferzone en grootschalige, open ruimte). Versterken Bargerveen: Ingezet wordt op een overgangszone tussen de natuur van het Bargerveen en de omliggende agrarische functie. In deze overgangszone is naast landbouw ook ruimte voor recreatie c.q. recreatief medegebruik. Gebruik en versterking essen: De inzet richt zich op verbetering van de verbinding tussen stad en essen. Zichtbaarheid, toegankelijkheid en gebruiksmogelijkheden worden vergroot.

De Noordbargeres maakt deel uit van het centrum, voor de Emmer- en Schimmeres is de openheid leidend. Herstel beekdalen: Een karakteristiek en ruimtelijk structurerend element zijn de beekdalen van het Schoonebeekerdiep, de Sleenerstroom/Buma Marchienawijk, de Runde en de Valtherbeek. Behoud en herstel van landschappelijke en natuurlijke waarden, in combinatie met de vergroting van de waterbergende functie en waterkwaliteit staan hier voorop. Recreatief medegebruik krijgt hierbij een plek. Koers: Versterken van het landschap door in te zetten op bebossing van de Hondsrug, het vrijwaren van de steilrand, het koesteren van de openheid, de herkenbaarheid van de kanalenstructuur te vergroten, de beekdalen te herstellen en het gebruik van de essen te vergroten. Duurzaamheid in tijd en ruimte De keuze voor een duurzame structuur betekent dat locaties en functies veelal multifunctioneel benaderd worden. Daarnaast zijn er onderwerpen waaraan mede vanuit duurzaamheid in de structuurvisie expliciet aandacht wordt besteed. Dit zijn: water, archeologie, cultuurhistorie, natuurwaarde en de instandhouding van het landschap en groen. Water heeft ruimte nodig en biedt tegelijkertijd mogelijkheden voor andere functies. Om in de toekomst droge voeten te houden en water langer vast te houden, ligt er een opgave meer water te bergen.

In de gemeente liggen er vooral mogelijkheden de waterbergende functie te vergroten door herstel van de beekdalen en vergroting van de capaciteit van het uitgebreide wijken- en kanalenstelsel. Specifiek zijn hiervoor het Schoonebeekerdiep en de Sleenerstroom/ Buma Marchienawijk benoemd. Ter hoogte van de nieuwe woonwijk Delftlanden liggen er kansen voor de combinatie van wonen met water(berging). structuurvisie gemeente eMMen 2020 4 4 Tevens is een tweetal gebieden als ‘zoekgebied’ aangewezen. Indien er op termijn extra behoefte is voor waterberging kennen deze gebieden een geschiktheid. Het betreft het Oranjedal en het gebied ten westen van Zandpol, die relatief laag gelegen zijn en relatief onbebouwd. Voor deze gebieden verandert er niets ten aanzien van het gebruik; er wordt alleen geen verstedelijking voorgestaan. Een ander onderwerp op het vlak van water is het herstel van de vaarroute Erica- ter Apel. De zoektocht naar (ver)nieuw(bare) vormen van energie en het benutten van deze vormen sluiten nauw aan op het streven naar duurzaamheid. Zo liggen er kansen voor de industrie en land- en tuinbouwsector. Ook zijn koppelingen denkbaar tussen de industriële verwerking en teelt van biomassa. Naarmate een installatie grootschaliger van aard wordt ligt vestiging op de bedrijventerreinen of glastuinbouwgebieden voor de hand.

Met betrekking tot een aantal andere vormen van duurzame energie, is Emmen bezig de mogelijkheden te onderzoeken. Concreet voorbeeld betreft het kwadrant De Monden, waarvoor de (on)mogelijkheden van windenergie in beeld gebracht zullen worden. Koers: Het benoemen van het uitgebreide kanalenstelsel en de beekdalen voor de berging van water. Specifiek betreft het hier de Buma Marchienawijk/ Sleenerstroom en het Schoonebeekerdiep. Het herstel van de beekdalen combineert de verbetering van de waterkwaliteit met noodberging, alsmede versterking van het landschap. Een tweetal gebieden is benoemd als mogelijk zoekgebied. De term ‘mogelijk zoekgebied’ betekent dat deze relatief onbebouwde gebieden een mogelijke toekomstige geschiktheid kennen voor de berging van water. Deze geschiktheid dient behouden te blijven, maar is alleen nodig indien scenario’s met een verdergaande klimaatverandering hiertoe aanleiding geven. Verkeer en vervoer Weg: Met de voltooing van de A37 is Emmen aangesloten op de snelweg naar Zwolle en het Duitse achterland. Voor de externe bereikbaarheid is de aansluiting van de stad Emmen op de A37 via de N34 en de twee toegangsassen van belang. Voor onze gemeente geldt dat ingezet wordt op een verdubbeling van de N34 tussen Emmen-Zuid/Erm en Emmen-centrum/ N381. Voor wat betreft de N862 (Emmen-Klazienaveen) wordt ingezet op een verdubbeling.

Qua interne bereikbaarheid zijn er twee aandachtspunten. Ter verbetering van de doorstroming wordt ingezet op optimalisering van de Rondweg door middel van ongelijkvloerse knooppunten. Een Noordelijke Rondweg is tot 2020 niet aan de orde. Ter hoogte van het centrum vormt de doorstroming van de Hondsrugweg een knelpunt. Voor de Ermerweg en Odoornerweg geldt dat studie zal worden gedaan naar de (on)mogelijkheden tot afsluiten van deze wegen voor het doorgaand verkeer. Tevens zal studie worden gedaan naar een betere verbinding van Nieuw- Weerdinge en Emmer-Compascuum met de Pottendijk en de N391. Spoor: Ingezet wordt op optimalisatie en uitbouw van de verbindingen met Zwolle en Twente. Een nieuw station Emmen-Zuid genereert meer passagiers dan het huidige station Bargeres. Via Coevorden is het goederenvervoer aangesloten op het Duitse net. Nieuwe verbindingen naar Groningen (via Veendam) en Duitsland hebben de aandacht. Langzaam verkeer: Ter vergroting van de veiligheid en leefbaarheid wordt in verblijfsgebieden daar waar mogelijk het ‘Shared Space’- concept nagestreefd. Emmen kiest voor bevordering van het langzaam verkeer en zet in op een snelle en veilige fietsroutestructuur. Tevens wordt het recreatieve netwerk versterkt.

Koers: qua externe bereikbaarheid wordt ingezet op verdubbeling van de N34 (Emmen-Zuid tot Emmen-centrum) en de N862 en optimalisering van het spoor naar Zwolle en Twente. Interne bereikbaarheid: opwaarderen van de Rondweg door de stroomfunctie te verbeteren en onderzoek doen naar de verbeteropties van de Hondsrugweg. Werken Om de economische diversificatie te bereiken is een aantal impulsen in de ruimtelijke economie noodzakelijk. Ruimtelijk gezien betekent dit in hoofdlijnen dat: - De bestaande bedrijventerreinen (deels) geherstructureerd worden en uitbreidingen gerealiseerd worden (Tweeling, tussengebied Bargermeer/A37, Pollux IV en Emmer-Compascuum). Bij de dorpen is ruimte voor lokale bedrijvigheid (met wonen/ werken) die qua aard en schaal past. Tot 2015 is er op die manier voldoende bedrijventerrein beschikbaar. In de nota werklocaties wordt nader ingegaan op de te verwachten vraag/aanbod situatie. structuurvisie gemeente eMMen 2020 5 5 - Emmen stimuleert de realisatie van woonwerkcombinaties. Op korte termijn is voor dit segment op het Businesspark Meerdijk ruimte beschikbaar. Voor de wat langere termijn (na 2011) is een aantal gebieden in beeld, te weten: de zone langs de Nieuw Amsterdamse straat, Pollux IV en Emmer Compascuum (mits passend binnen de milieucontouren).

- Voor wat betreft kantoorruimte wordt aangesloten op de bestaande plannen en locaties (Centrum, Meerdijk en A37). - Detailhandel: De uitstraling en aantrekkingskracht van het centrum van Emmen is en wordt door upgrading versterkt. De inzet is voorts gericht op instandhouding en opwaardering van het bestaande winkelapparaat. Ten aanzien van grootschalige detailhandel wordt ingezet op versterking van het aanwezige cluster op de Nijbracht. Om in te kunnen spelen op actuele trends en de herstructueringsbehoefte c.q. kwaliteitsimpuls nader in beeld te brengen is nieuw beleid nodig. - Zorg: Ruimtelijk kent de gemeente een evenredige verdeling van zorgvoorzieningen over centrum, wijken en dorpen. Verwacht wordt dat de druk op ouderenvoorzieningen in het centrum afneemt en de druk in de dorpen toeneemt. De groei van de ’care’ (wonen + zorg) vindt verspreid over de gemeente plaats. ‘Cure’ (gezond maken) is daarentegen geconcentreerd in en rond het Scheperziekenhuis. Op het Businesspark Meerdijk is ruimte voor activiteiten in het sports & health- segment. - Leisure: In aansluiting op aanwezige trekpleisters, voorzieningen, plannen en routes wordt ingezet op een verknoping van de recreatie. Een tweetal parelsnoeren (dierenpark, centrum, Parc Sandur, Griendtsveen en het gebied rondom de vaarverbinding) zijn op het vlak van leisure bijzonder kansrijk.

Nieuwe grootschalige ontwikkelingen vinden bij voorkeur nabij deze parelsnoeren plaats. Aansluiting op de omgeving is bij uitbreiding en nieuwe ontwikkelingen erg belangrijk. - Trekpleisters: Binnen Emmen is een flink aantal grootschalige leisurevoorzieningen aanwezig. Het uitbouwen van deze voorzieningen en verhoging van de kwaliteit staat voorop. Nieuwe initiatieven dienen zoveel mogelijk gekoppeld te worden aan bestaande clusters. - Verblijfsrecreatie: Emmen heeft de doelstelling meer overnachtingen te realiseren. Nieuwe en grootschalige voorzieningen vinden bij voorkeur plaats in en nabij de parelsnoeren. - Routegebonden recreatie: Door routestructuren te verbeteren en te koppelen aan de trekpleisters en verblijfsrecreatie worden deze onderling verbonden. - Glastuinbouw: Tot 2020 wordt ingezet op herstructurering om de kwaliteit van het huidige areaal te versterken. Hierdoor kan op delen een functieverbreding naar andere vormen van bedrijvigheid aan de orde komen. Omdat het ‘Rundedal’ de komende jaren kan voorzien in de verwachte ruimtevraag is het de bedoeling dat omstreeks 2012 de ruimtevraag opnieuw in beeld wordt gebracht. Daarbij past een bezinning op mogelijk andere functies. In de tussenliggende periode worden verkenningen naar verbreding van het gebruik of een andere invulling uitgevoerd.

- Landbouw: Het aantal bedrijven en arbeidsplaatsen in de landbouw neemt af richting 2020. Schaalvergroting biedt in de gebieden waar landbouw het primaat heeft (POP-zone 1 en 2) tot 2020 voldoende perspectief. Veruit het grootste deel van het agrarisch oppervlak blijft zo behouden en onderhouden. Schaalvergroting (en bouwblokvergroting) dient plaats te vinden binnen de structuur van het huidige landschap. Tevens is ten behoeve van de uitoefening van het agrarisch bedrijf een koppeling met andere functies (energie, verwerking, natuurbeheer, recreatie) denkbaar. Vrijkomende gebouwen, en soms ook gronden, vragen extra inzet om andere functies mogelijk te maken. Koers: naast de geplande uitbreidingen tot 2015 geen nieuwe uitbreiding van bedrijventerreinen. Voor woonwerkcombinaties is behalve op de Meerdijk op termijn ruimte langs de as naar Nieuw Amsterdam, op Pollux IV en in Emmer-Compascuum (mits passend binnen de milieucontouren). Voor kantoren en zorg (‘cure’) wordt aangesloten op bestaande plannen en locaties. Ingezet wordt op een verknoping van nieuwe en aanwezige leisure- voorzieningen. Voor wat betreft glastuinbouw vindt inzet plaats op herstructurering van oudere delen. Omstreeks 2012 wordt de ruimtevraag naar glastuinbouw opnieuw in beeld gebracht. Daarbij past ook bezinning op mogelijk andere functies in het Rundedal.

Tenslotte de koers voor de landbouw: schaalvergroting in landbouwgebieden (zone 1 en 2 uit het POP) mogelijk maken in aansluiting op het landschap. Daar waar de landbouw in de knel komt wordt ingezet op altenatieven. Wonen Prognoses laten zien dat de autonome bevolkingsgroei beperkt is. Het vereist een extra inspanning om te groeien naar 120.000 inwoners. Door aantrekkelijke woonmilieus te realiseren, worden mensen van elders verleid te wonen in Emmen. Voor de periode na 2010 is uitbreiding van het structuurvisie gemeente eMMen 2020 6 6 woningaanbod minder nodig voor de autonome bevolkingsontwikkeling. De autonome vraag wordt vooral in de bestaande kernen gerealiseerd. De ontwikkeling van nieuwe woonmilieus vindt gespreid over de gemeente plaats, waarbij de meeste nieuwe woonmilieus nabij één of enkele kernen gelegen zijn. Binnen de kern Emmen wordt een aanzienlijk deel van de nieuwbouw gerealiseerd in de Delftlanden. Buiten de kern Emmen concentreert de uitbreiding zich met name rond de hoofdkernen. Van kwantiteit naar kwaliteit, differentiatie van woonmilieus: De opgave ligt er om de woningvoorraad in lijn te brengen en te houden met de woonwensen van huidige én toekomstige inwoners. Dit betekent meer levensloopbestendige woningen en meer ruimte voor bouwkavels.

Om ervoor te zorgen dat de woningmarkt op orde blijft, is een continue aanpassing aan de veranderende vraag geboden. Dit geldt niet alleen voor de kern van Emmen, maar ook voor de dorpen. Zo ontstaat op termijn een cyclische vernieuwing van de bestaande woongebieden. Nieuwe woonmilieus als economische impuls: Om nieuwe inwoners aan te trekken zijn wervende woonmilieus ontworpen die variatie aanbrengen in het aanbod en tegelijkertijd de economie en landschappelijke kwaliteiten versterken. Er zijn vier wervende woonmilieus geformuleerd, te weten: Water/lintwonen: langs de doorgaande vaarweg tussen Emmer- en Barger Compascuum; Erfwonen in het gebied tussen Dommerskanaal en het beekdal van het Schoonebeekerdiep; Boswonen op de Hondsrug (een combinatie van bosaanleg en woningbouw) Bijzonder wonen in fase II en III van de Delftlanden (landelijke/ dorpse woonmilieus), waar ruimte is voor maximaal 1.900 woningen (totaal Delftlanden max. 3400 woningen). Een initiatief van een waterlandgoed ten zuidoosten van Emmer-Compascuum kan ook als wervend woonmilieu opgevat worden en past als zodanig in deze ontwerp structuurvisie. Koers: vanuit de structuurvisie vindt aansluiting plaats op het bestaande bouwprogramma (zie ook woonplan). Voor fase 2 en 3 van de Delftlanden vindt een verbijzondering plaats en wordt gericht op meer landelijke en dorpse woonmilies.

Naast een kwaliteitsimpuls van de bestaande woningen wordt ingezet op op wervende woonmilieus, te weten: water/lintwonen tussen Barger- en Emmer Compascuum, boswonen op de Hondsrug en erfwonen in het zuidelijk deel van de gemeente. Voorzieningen Versterking van het centrum van Emmen: De kern Emmen biedt regionale voorzieningen zoals een stedelijk winkel- en uitgaanscentrum, theater, hoger onderwijs, ziekenhuis, dierenpark en is een toeristische trekker met (inter)nationale aantrekkingskracht. Een verdere versterking van het centrum is van groot belang voor zowel de stad als het omliggende land. Conform het Masterplan Emmen Centrum 2020 wordt het hart van Emmen verder uitgebouwd met stedelijke woonmilieus, winkels met nationale uitstraling, kantoren en leisurevoorzieningen. Eén van de belangrijkste opgaven in het centrum vormt de verplaatsing van de dierentuin en het theater naar de locatie op de es. Versterken bestaande structuur niet-commerciële voorzieningen: Eén van de Emmense kwaliteiten is de relatieve nabijheid en ruime aanwezigheid van voorzieningen. De ruimtelijke opbouw van de gemeente speelt een grote rol in deze ‘luxe’ positie. In de centra vormen de winkels en andere voorzieningen het hart van de wijk of dorp. Vanwege de belangrijke rol is de inzet van de gemeente gericht op het behoud van deze ruimtelijke voorzieningenstructuur.

Om de kwaliteit te versterken wordt het principe aangehouden van spreiding van lokale voorzieningen in combinatie met efficiënte bundeling. Vooral de scholen groeien uit tot nieuwe dragers in wijken en dorpen (Brede School). Natuurlijke momenten worden aangegrepen om wijzigingen in de structuur te realiseren. Met natuurlijke wijzigingsmomenten wordt gedoeld op: - de noodzakelijke vervanging van één of enkele accomodaties in een gebied; - een voorziening komt onder druk te staan vanwege een afname in het gebruik; - ingrepen in een gebied zoals een herstructurering; - de ontwikkeling van een nieuwe voorziening waaraan zaken gekoppeld kunnen worden. Van belang is voorts dat er maatwerk per wijk en dorp wordt nagestreefd, waarbij niet zozeer het gebouw, maar de functie van een voorziening een rol speelt. Koers: inzet op versterking van de centrumfunctie van Emmen en behoud bestaande ruimtelijke structuur niet-commerciële voorzieningen. Bij natuurlijke wijzigingsmomenten inzetten op versterking van de kwaliteit en efficiënte bundeling. structuurvisie gemeente eMMen 2020 7 7 Veiligheid Een voortzetting van het concept van open groene gemeente is van belang voor een duurzame en (sociaal) veilige gemeente. De fysieke structuur van de gemeente dient bij te dragen aan de sociale veiligheid en leefbaarheid van de gemeente Emmen.

Voor wat betreft fysieke veiligheid worden nieuwe ontwikkelingen getoest op de bereikbaarheid voor hulpdiensten. Specifiek aspect is de externe veiligheid. Het Besluit Externe Veiligheid Inrichtingen (BEVI) verplicht gemeenten afstand te houden tussen (beperkt) kwetsbare objecten en risicovolle activiteiten. Ten behoeve van een duurzame structuur van de gemeente Emmen wordt scheiding van activiteiten (kwetsbare en risicovol) aangebracht; nieuwe risicovolle activiteiten zijn in principe alleen mogelijk in daarvoor aangewezen zoek gebieden. Zoekgebieden voor de vestiging van nieuwe BEVI-inrichtingen (m.u.v. LPG-stations) liggen op de bedrijventerreinen Bargermeer, A37 en De Vierslagen. Koers: scheiding van risicovolle en kwetsbare activiteiten. Voor risicovolle activiteiten is ruimte op bedrijventerreinen Bargermeer, de Vierslagen en A37. Uitvoeringsprogramma Deze structuurvisie staat in het teken van het realiseren van een kwaliteitsimpuls. Dit betekent ook dat er een aantal zaken tot 2020 nieuw wordt gerealiseerd. Op de visiekaart is de ruimtelijke vertaling van de beleidskeuzen weergegeven. Het geeft een totaalbeeld van de ontwikkelingsrichtingen. Te zien is dat een breed palet aan functies zijn plek heeft en krijgt binnen het grondgebied van de gemeente Emmen.

Doelen en keuzes uit de Strategienota (aantrekkelijk woon- en leefklimaat en een diverse economische structuur) worden met de structuurvisie ruimtelijk mogelijk gemaakt. De titel ‘veelzijdigheid troef’ laat zien dat Emmen veel te bieden heeft. Industrie, leisure, landbouw, een aantrekkelijk winkelcentrum, wonen, natuur, recreatie, bos, glastuinbouw en openheid maken Emmen tot een complete gemeente. Emmen heeft dan ook veel te bieden voor de regio. Andersom biedt de regio en het achterland voor Emmen ook kansen. Met deze structuurvisie streeft de gemeente Emmen dan ook een verdere ‘verknoping’ na met de omliggende regio. In het bijbehorende uitvoeringsprogramma wordt de uitvoering van de structuurvisie geborgd. 1.1 De Lanen 1.2 Vaarwaterwereld 1.3 De Monden 1.4 Realisatie bijzondere woonmilieus Strategische projecten Dit is een selectief aantal projecten die een katalysatorfunctie hebben voor de ruimtelijk-economische structuur in 2020 en aspecten van meer lagen bevatten.

1.5 Dierenpark/theater 2.1 Ruimtelijke waardenkaart 2.2 Landschapsvisie 2.3 Snelwegpanorama A37 2.4 Bestemmingsplan Buitengebied 2.5 Ruimte voor water 2.6 Herstel Beekdalen 2.7 Bargerveen 2.8 Realisatie Ecologische Verbindingszones Eerste laag 2.9 Windenergie 2.10 Onderzoek bereikbaarheid Emmen 2.11 Verdubbeling N34 2.12 Station Emmen Zuid 2.13 Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan Tweede laag 2.14 Actualisatie Fietstotaalplan 2.15 Nota werklocaties 2.16 Bahco: herstructurering Bargermeer 2.17 Actualisatie TROP 2.18 Wild Life ParkResort Griendtsveen 2.19 Herstructurering glastuinbouw 2.20 Uitvoering Masterplan Emmen Centrum 2.21 Onderwijs, kennis en innovatie 2.22 Ontwikkeling Businesspark Meerdijk 2.23 Zorg 2.24 Opwaarderen woonkwaliteit; Emmen Revisited en meer 2.25 Revitalisering dorpskernen 2.26 Marketingcampagne Emmen 2.27 Herziening Masterplan Delftlanden II en III 2.28 Brede School & multifunctionele centra Overige projecten Derde laag 2.29 Fysieke Veiligheid structuurvisie gemeente eMMen 2020 8 8 Inhoudsopgave SAMENVATTING...........................................................................................................................2 HOOFDSTUK 1.

INTRODUCTIE..................................................................................................10 1.1 KORTE KENSCHETS VAN EMMEN .............................................................................................10 1.2 UITGANGSPUNT VOOR DE STRUCTUURVISIE ..............................................................................11 1.3 DOEL VAN DE STRUCTUURVISIE ..............................................................................................11 1.4 FUNCTIE, STATUS EN PROCEDURE VAN DE STRUCTUURVISIE ......................................................13 1.5 AFSTEMMING MET ANDER BELEID ............................................................................................13 1.6 PLANMER............................................................................................................................17 HOOFDSTUK 2.

AMBITIES 2020.................................................................................................21 2.1 MÉÉR EN ANDERE WERKGELEGENHEID ....................................................................................21 2.2 INZET OP EEN BEVOLKINGSGROEI NAAR 120.000 INWONERS ......................................................22 2.3 EMMEN, STEDELIJK CENTRUM VAN EN VOOR DE REGIO ..............................................................24 2.4 OPTIMALE BEREIKBAARHEID ...................................................................................................24 HOOFDSTUK 3: KADERS VOOR RUIMTELIJKE ONTWIKKELING............................................25 3.1 VAN KWANTITEIT NAAR KWALITEIT ...........................................................................................25 3.2 DE LAGENBENADERING ..........................................................................................................26 Klimaatverandering.........................................................................................................................29 HOOFDSTUK 4.

GEWENSTE RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGEN IN DE EERSTE LAAG.........31 4.1 VERSTERKEN LANDSCHAPSTRUCTUUR .....................................................................................31 Bebossen van de Hondsrug...........................................................................................................31 Behoud steilrand.............................................................................................................................31 Versterken herkenbaarheid kanalenstructuur...............................................................................32 Waarborgen openheid....................................................................................................................32 Versterken Bargerveen..................................................................................................................33 Gebruik en versterking essen........................................................................................................34 Herstel beekdalen...........................................................................................................................34 4.2 DUURZAAMHEID IN TIJD EN RUIMTE ..........................................................................................34 Water is

leidend..............................................................................................................................35 Cultuurhistorie.................................................................................................................................40 Open, groene gemeente................................................................................................................40 Energie............................................................................................................................................44 Luchtkwaliteit...................................................................................................................................44 Bodemkwaliteit................................................................................................................................45 HOOFDSTUK 5: GEWENSTE RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGEN IN DE TWEEDE LAAG........46 5.1 VERKEER EN VERVOER ..........................................................................................................46 Wegverkeer.....................................................................................................................................46 Spoorvervoer en overig openbaar vervoer...................................................................................50 Langzaam

verkeer..........................................................................................................................51 HOOFDSTUK 6. GEWENSTE RUIMTELIJKE ONTWIKKELINGEN IN DE DERDE LAAG...........52 6.1 WERKEN..............................................................................................................................52 Bedrijventerreinen...........................................................................................................................52 Woonwerkcombinaties...................................................................................................................54 Kantoren..........................................................................................................................................54 Detailhandel....................................................................................................................................55 Zorg.................................................................................................................................................56 Leisure.............................................................................................................................................57 Glastuinbouw..................................................................................................................................59

Landbouw........................................................................................................................................59 6.2 WONEN................................................................................................................................64 De ambitie vertaald.........................................................................................................................64 Van kwantiteit naar kwaliteit: differentiatie van woonmilieus.......................................................65 Wervende woonmilieus als economische impuls.........................................................................66 structuurvisie gemeente eMMen 2020 9 9 6.3 VOORZIENINGEN ...................................................................................................................67 Emmen, centrum van en voor de regio.........................................................................................67 Versterking bestaande ruimtelijke structuur niet commerciële voorzieningen...........................68 6.4 VEILIGHEID...........................................................................................................................69 HOOFDSTUK 7: VISIE OP DE RUIMTELIJKE STRUCTUUR 2020..............................................71 structuurvisie gemeente eMMen 2020 10 10 Hoofdstuk 1.

Introductie 1.1 Korte kenschets van Emmen Met bijna 35.000 ha is Emmen één van de grootste gemeentes van Nederland. Binnen de gemeente is een veelheid aan landschappen aanwezig. Zandgronden met bos, essen en esdorpen, veenkoloniaal landschap met linten, beekdalen en natuurgebieden zijn allemaal binnen de gemeente aan te treffen. Niet voor niets is Emmen uitgeroepen tot beste vrijetijdsgemeente1 van ons land. Deze fraaie landschappen worden afgewisseld door dorpen, stedelijk gebied, bedrijventerreinen en glastuinbouw. Bijna de helft van de gemeentegrens is direct ook de landsgrens met Duitsland. Van oorsprong bestond de grens uit een ondoordringbaar veengebied, het Bourtanger moor. Deels is dit veen nog steeds ongecultiveerd (het Bargerveen). Anderzijds ontstaan er steeds meer verbindingen, die ook nieuwe kansen met zich meebrengen en vervagen de grenzen. De groei van Emmen tot de huidige omvang hangt sterk samen met de naoorlogse industrialisatie. Nog altijd huisvest Emmen een omvangrijke industrieconcentratie; op economisch vlak heeft Emmen natuurlijk veel meer te bieden dan alleen maar industrie. Niet voor niets kwam de gemeente Emmen in een vergelijking van het ondernemingsklimaat2 als (gedeeld) tweede uit de bus. De gemeente telt meer dan 109.000 inwoners en is hiermee de grootste gemeente van Drenthe. De bevolkingsontwikkeling laat al jaren een stijgend beeld zien.

Sinds 2002 stagneert deze stijging echter enigszins. Dit hangt samen met het vertrek van asielzoekers. Tegelijkertijd is de bevolkingsopbouw van de gemeente sterk aan het veranderen. Emmen ontgroent en vergrijst. Bij de ontwikkeling van Emmen is sinds de jaren ’50 van de vorige eeuw gekozen voor het concept van de open en groene stad. Dit concept sloot goed aan op de doelgroep: voormalige veenarbeiders die in de industrie werkzaam raakten. De kern van Emmen heeft zich vanaf die tijd snel ontwikkeld. In hoog tempo werden grootschalige woonwijken als Emmermeer, Angelslo en Emmerhout uit de grond gestampt. Het uitgangspunt van een met groen dooraderde structuur was en is de rode draad voor de verdere ontwikkeling van Emmen. Met de bouw van Bargeres, de Rietlanden, Parc Sandur en de Delftlanden is en wordt hierop voortgeborduurd. Op deze wijze heeft de kern zich in een lobbenstructuur en open groene gemeente ontwikkeld. Niet voor niets is de tevredenheid over het groen in de buurt en om de stad van alle G31-gemeenten in Emmen het grootst3. Met alle voorzieningen in de gemeente vormt Emmen het centrum van een regio met een kleine 300.000 inwoners. Deze mensen komen in Emmen om te wonen, te werken, te winkelen of te studeren.

Emmen is het centrum dat in een ruimtelijk- hiërarchische structuur wordt aangevuld door een aantal hoofdkernen en kleine 1 Vrijetijdsvoorzieningen in de woonomgeving, SGBO, stichting recreatie – KIC in opdracht van de ANWB, 2004 2 Benchmark gemeentelijk ondernemingsklimaat (G30-gemeenten). Ecorys 2005 3 Belevingswaardenmonitor Nota Ruimte 2006, nulmeting landschap en groen in en om de stad, Milieu- en Natuurplanbureau, 2007. De ruimtelijke schaal van Emmen Deze structuurvisie geeft aan hoe de ruimte in de gemeente Emmen benut kan worden; waar er ruimte is voor welke functies en waar niet. Om deze ruimtelijke toedeling goed te interpreteren, moet de grote schaal van de gemeente goed in ogenschouw gehouden worden. De gemeente is even groot als de regio Arnhem- Nijmegen. Dat kan gunstig zijn, want het betekent dat er veel ruimte is voor diverse activiteiten, zonder dat die elkaar onderling direct in de weg zitten. Het betekent ook dat Emmen zich écht met ruimte kan profileren (voor nieuwe bewoners en rustzoekers). Maar het risico bestaat dat er nonchalant met ruimte wordt omgegaan als er toch voldoende is, terwijl dat ten koste van de omgeving gaat. Arnhem Nijmegen structuurvisie gemeente eMMen 2020 11 11 kernen. In het veengebied ten oosten en zuiden van de kern Emmen ligt een aantal relatief jonge ‘satellietdorpen’ en ten noorden en westen een aantal historische zanddorpen.

Het tussenliggende buitengebied kent een overwegend agrarische functie. 1.2 Uitgangspunt voor de structuurvisie Op het vlak van ruimte en ruimtelijke kwaliteit heeft Emmen veel te bieden. Tegelijkertijd zijn er ook knelpunten en bedreigingen. De Atlas voor gemeenten 2005 (50 grootste gemeenten) deelt Emmen in op de 49ste plaats voor wat betreft woon-aantrekkelijkheid en op de 50ste en laatste plaats voor wat betreft de sociaal-economische index. Vergeleken met andere gebieden is de economische structuur van Emmen relatief eenzijdig en onvoldoende toekomstgericht, kent Emmen relatief veel (jeugd)werkloosheid en een laag opgeleide bevolking, wordt er onvoldoende geprofiteerd van kansen in de recreatie en de groei van de bevolking hapert. Om het tij te keren en kansen te benutten heeft de gemeente Emmen in 2001 de Strategienota Emmen 2020: “Emmen, een vernieuwde formule” opgesteld. Hiermee slaat Emmen een nieuwe weg in, die vormgeeft aan de noodzakelijke wijziging van het ‘product Emmen’ (zie onderstaande figuur). Vernieuwing ‘product Emmen’ Aanpassing ‘product Emmen’ Continueren huidig ‘product Emmen’ 1.3 Doel van de Structuurvisie De structuurvisie is een ruimtelijke vertaling van de ambities en doelen uit de Strategienota. Voorheen ontbrak een ruimtelijk raamwerk waarin de afstemming tussen functies, gebieden en plannen plaatsvond.

Het doel van de structuurvisie is dan ook: - de hoofdlijnen van de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente Emmen weergeven; - een helder kader bieden voor een consistent ruimtelijk beleid op lokale schaal; - het gemeentelijk ruimtelijk beleid afstemmen op de opgaven van de provincie Drenthe en het regionaal stedelijk netwerk; - uitnodigen tot en stimuleren van passende, gewenste activiteiten en investeringen van bedrijven, instellingen en andere overheden die aansluiten op de weergegeven ambities en ruimtelijke mogelijkheden; - Het kunnen verhalen van kosten die gepaard gaan bij de ontwikkeling van gewenste doelen en projecten. De structuurvisie Emmen 2020 vormt het kader waarbinnen de ruimtelijke ambities en het ruimtelijk programma van Emmen een plek krijgen. Het plan zet, door middel van een samenhangend beeld van de meest gewenste ontwikkeling op langere termijn, de lijnen uit voor de toekomstige ruimtelijke ontwikkeling.

Emmen zet in de Strategienota 2020 in op: - Een moderne industriestad door de inzet op kennisintensieve bedrijvigheid, kenniswerkers en opleiding & scholing - Een veelzijdige productiestructuur, door inzet op en aandacht voor een specifiek aantal groeisectoren (Value added logistics, glastuinbouw, leisure, zakelijke dienstverlening, zorg) - Een moderne woningvoorraad door vernieuwing van woonwijken en bouwen voor huidige en nieuwe bewoners - Een aantrekkelijke woon- en leefklimaat (voorzieningen, rust en ruimte) structuurvisie gemeente eMMen 2020 12 12 Kaart 1.1: Overzichtskaart gemeente Emmen

structuurvisie gemeente eMMen 2020 13 13 1.4 Functie, status en procedure van de Structuurvisie Het instrument structuurplan is vastgelegd in de WRO (oud), art. 7 lid 1: de gemeenteraad kan voor het grondgebied van de gemeente een structuurplan vaststellen, waarin de toekomstige ontwikkeling van de gemeente wordt aangegeven. In de nieuwe Wro, die op 1 juli 2008 in werking is getreden, is een structuurvisie verplicht. Functie De structuurvisie geeft aan of en waar (on)gewenste of (on)voorziene ontwikkelingen een plek (kunnen) krijgen op de langere termijn. Emmen ligt in een ‘onderdrukgebied’: de ruimtelijke claims van diverse functies in relatie tot de beschikbare ruimte zijn minder zwaar dan elders in het land. Dit vraagt soms ook om actieve stimulans en niet om beperking van de mogelijke functies. De structuurvisie zet de lijnen uit voor de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente Emmen en biedt hiermee het kader om in te spelen op te verwachten en onvoorziene omstandigheden. Met de nieuwe Wet ruimtelijke ordening wordt een belangrijke stap gezet naar de ‘ontwikkelingsplanologie’. Een structuurvisie geeft veel minder aan waar functies wel of niet toegestaan zijn; een structuurvisie dient aan te geven waar en onder welke condities ontwikkelingen mogelijk zijn. De structuurvisie biedt aldus het kader voor bestemmingsplannen, projectbesluiten en voorbereidingsbesluiten.

De structuurvisie streeft naar een optimale gunstige ruimtelijke ontwikkeling van de stad en het platteland, waarbij realiteit en ambitie in evenwicht zijn. Om het ‘product Emmen’ te vernieuwen, volgens de Strategienota, zijn ambitieuze elementen nodig waarvan realisatie wellicht ook pas na 2020 aan de orde kan zijn. De structuurvisie gaat nadrukkelijk ook in op de kansen en mogelijkheden die er liggen in de bestaande (en bebouwde) omgeving. In de nieuwe Wro kan een provincie ook een structuurvisie opstellen. Derhalve heeft de structuurvisie Emmen 2020 een belangrijke functie richting andere overheden. Status Een structuurvisie is niet direct bindend voor burgers (zoals een bestemmingsplan). Wel vormt de structuurvisie het kader voor op te stellen bestemmingsplannen. Het opstellen van een structuurvisie doorloopt de fasen van voorontwerp (met inspraak-mogelijkheden), naar ontwerp (mogelijkheid voor indienen zienswijzen), naar definitief plan. De structuurvisie wordt uiteindelijk door de gemeenteraad vastgesteld. Na vaststelling vervangt de Structuurvisie het vigerende structuurplan Emmen 1980 (1970). Het voorliggend document is het Ontwerp Structuurvisie en bouwt voort op de Voorontwerp Structuurvisie van april 2007.

1.5 Afstemming met ander beleid De structuurvisie staat niet los van alle andere plannen die door Rijk, Provincie en Gemeente vastgesteld zijn danwel opgesteld worden. De structuurvisie gemeente Emmen 2020 bevat de belangrijkste ruimtelijke elementen van de diverse sectorale nota’s en werkt principes/opgaven uit vanuit andere bestuurslagen. Artikel 2.1 Wro (nieuw) 1. De gemeenteraad stelt ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening voor het grondgebied van de gemeente of een gedeelte hiervan een structuurvisie vast. De structuurvisie bevat de hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling van dat gebied, alsmede de hoofdzaken van het door de gemeente te voeren ruimtelijk beleid. De structuurvisie gaat tevens in op de wijze waarop de raad zich voorstelt die voorgenomen ontwikkeling te doen verwezenlijken. 2. De gemeenteraad kan voor aspecten van het gemeentelijk ruimtelijk beleid een structuurvisie vaststellen. De structuurvisie bevat de hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling van die aspecten. De structuurvisie gaat tevens in op de wijze waarop de raad zich voorstelt die voorgenomen ontwikkeling te doen verwezenlijken. 3. De gemeenteraad kan in samenwerking met de raden van aangrenzende gemeenten voor een gebied behorende tot het grondgebied van de betrokken gemeenten een structuurvisie vaststellen.

structuurvisie gemeente eMMen 2020 14 14 Internationaal Emmen grenst voor bijna 50% aan Duitsland. Vooral de laatste jaren zijn veel activiteiten en inspanningen gericht op een grensoverschrijdende samenwerking. Binnen de Eems Dollard Regio (EDR) werkt de gemeente Emmen samen met meer dan 100 andere leden uit de provincies Groningen en Drenthe en uit het Duitse Ostfriesland, Emsland en Landkreis Cloppenburg. Samen met partners in de ‘Stedenkring Zwolle Emsland ‘ stimuleert Emmen economische ontwikkelingen langs de A37. Ook speelt Emmen in op een betere infrastructurele aansluiting op het (inter)nationale net (Noordelijke Ontwikkelingsas) en op een duurzame verbetering van de bereikbaarheid in het gebied. Tenslotte werkt Emmen samen met Lingen (Kreis Emsland) en breidt dit samenwerkingsverband mogelijk uit met een ruimtelijke visie, economische ontwikkeling, kennisontwikkeling en culturele schakels. Inhoudelijk richt de grensoverschrijdende samenwerking zich op de volgende thema’s: 1. Infrastructuur & economie (A37 met kenmerkend snelweglandschap, uitbouw A37, verbetering personenvervoer naar Zwolle als schakel tussen de Randstad en Bremen/ Berlijn) en goederenvervoer met overslagpunten langs de A31 via Emden naar Rheine (ICE); 2. Water (uitvoering van WB21 inclusief beheerste afstroom en retentie, met name in grensbeek Schoonebeekerdiep, waterbeheersing in Bargerveen); 3.

Natuur & recreatie (koppeling Bargerveen & Naturpark Moor); 4. Landschap (ondergronden stoppen niet bij de grens, de structuurvisie houdt hier rekening mee in de lagenbenadering – zie hiervoor hoofdstuk 3); 5. Energie (olie uit Schoonebeek wordt straks verwerkt in Ölkraftwerk te Lingen, windmolens langs de grens); 6. Toerisme (compleet en groot aanbod door koppeling van het aanbod in Hondsrug – Bourtanger Moor - Hümmling, de vaarverbinding Erica Ter Apel is een ontbrekende schakel in vaarnetwerken Noord-Nederland en Duitsland; Naturpark Moor; fietspadenstructuur); 7. Cultuur en educatie (Samenwerking van Hogeschool Drenthe met Fachhochschule Lingen, onder de titel ‘Innovatieve netwerken’ wordt verder gewerkt aan de kenniscampus, platform handelsbetrekkingen, uitwisseling van cultuur en taal tussen Duitsland en Drenthe). Regionaal & provinciaal Emmen ligt binnen één van de vijf economische kernzones (Kompas voor het Noorden); hierbinnen is het één van de vier kernsteden. In het Provinciaal Omgevingsplan (POP) worden als belangrijke opgaven voor deze steden genoemd de economische ontwikkeling, in samenhang met groei van de werkgelegenheid, opvang van bevolkingsgroei en het bieden van een goed woonmilieu. Specifiek ten aanzien van Emmen wordt de modernisering van de industrie en diversificatie van de productiestructuur als opgave benoemd.

Emmen heeft in het POP een prioritaire status gekregen Nota Ruimte De Nota Ruimte bevat de visie van het Rijk op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland en de belangrijkste bijbehorende doelstellingen. De nota bevat de ruimtelijke bijdrage aan een sterke economie, een veilige en leefbare samenleving en een aantrekkelijk land. De nota ondersteunt gebiedsgerichte, integrale ontwikkeling waarin alle betrokkenen participeren. Het accent verschuift van ‘toelatingsplanologie’ naar ‘ontwikkelingsplanologie’. De inzet is gericht op versterking van de internationale concurrentiepositie van Nederland, krachtige steden en een vitaal platteland, borging van veiligheid en borging en ontwikkeling van belangrijke (inter)nationale ruimtelijke waarden. In de Nota wordt een aantal ontwerp- en sturingsprincipes neergezet, zoals onder meer: - Voor heel Nederland wordt een aantal algemene regels geformuleerd die onder de noemer ‘basiskwaliteit’ de ondergrens aangeven ten aanzien van onder meer veiligheid, milieu, groen, water en verstedelijking; - Realisatie van een ruimtelijke hoofdstructuur van gebieden en netwerken die het RIjk van nationaal belang acht; - Bundeling van verstedelijking, economische activiteiten en infrastructuur; - Balans tussen rood en groen/blauw; - Rekening houden met water.

structuurvisie gemeente eMMen 2020 | 15 voor wat betreft de verstedelijkingsopgave. Tevens wordt een POPuitwerking ‘noodbergingsgebieden’ opgesteld waarop met deze structuurvisie wordt aangesloten. Verder is Emmen onderdeel van het Stedelijk Netwerk Zuid- Drenthe. Dit netwerk bestaat uit de Drentse gemeenten Emmen, Coevorden, Hoogeveen en Meppel en de Overijsselse gemeenten Hardenberg en Steenwijkerland. In de | Koers voor het Stedelijk Netwerk Zuid-Drenthe | geven de steden hun gezamenlijke ambities weer om het gebied evenwichtig te ontwikkelen op basis van de eigen kwaliteiten en de (inter)nationale schakelfunctie van het netwerk. De inzet ligt op de diversificatie van de structuur van de economische bedrijvigheid, het versterken van de kwaliteiten van landschap, natuur en water | 4 en het benutten van deze kwaliteiten voor wonen, recreatie en toerisme. Specifiek ten aanzien van de wateropgave heeft afstemming plaatsgevonden met de beide waterschappen. De benodigde maatregelen vanuit de Kaderrichtlijn Water (KRW) en de Nota Waterbeheer 21 | e eeuw (WB21) passen binnen deze visie.

Gemeente Behalve dat de Structuurvisie een ruimtelijke vertaling van de Strategienota Emmen 2020 is, is het plan nauw verweven met: - | Kadernota Economie - | Kadernota GSB - | GSB Ontwikkelingsprogramma 2005 – 2009 - | Waterplan - | Milieubeleidsplan - | Gemeentelijk Verkeer- en VervoersPlan - | Woonplan 2020 - | Zorgeloos wonen, wonen met zorg en welzijn in Emmen 2007-2015 - | Groenkompas - | Toeristisch recreatief ontwikkelingsplan Emmen - | Masterplan Emmen Centrum - | Agenda voor de Veenkoloniën - | Collegebrief 2006-2010 Daarnaast is ten behoeve van de Structuurvisie een serie onderzoeken uitgevoerd om ambities te toetsen, nieuwe kansen op te sporen of bedreigingen weg te nemen: • | Voorzieningen in de gemeente Emmen, onderzoek naar de voorzieningenstructuur en aanzet tot verdeelsleutel (PAU, 2003) • | Emmen, studie naar de ruimtelijke kwaliteit (West8, 2003) • | Accomodatieonderzoek gemeente Emmen (ABC Management groep, 2004) • | Toekomstverkenning landbouw gemeente Emmen (Alterra, 2004) • | Emmen op weg naar 120 in 2020 (RIGO, 2004) • | Structuurplan Emmen 2020, fase 1 + 1a (gemeente Emmen, 2004) • | Sociale atlas Emmen (PAU, 2004) • | Leef je uit in Emmen, analyse en advies over ontwikkeling van leisure in Emmen (PAU, 2005) • | Ruimtelijke ontwikkeling gebouwde omgeving Emmen 2020, (Louter, 2005) • | Landelijk dorps wonen in Emmen, woonvoorkeur van bovenregionale

doelgroepen (RIGO, 2005) 4 Intentieverklaring Lokaal Bestuursakkoord Noodretentie 15 structuurvisie gemeente eMMen 2020 16 16 • Emmen in het perspectief van de es, van esdorp naar esstad (Alterra, 2005) • Koersen voor het agrarisch buitengebied, casus Emmen, gebiedsdeel “De Monden” (Alterra, 2006) • Emmen op termijn, kansen voor zorg (RIGO, 2006) • Retail, trends en ontwikkelingen in Emmen. Kans of bedreiging? (Ecorys, 2006) • Externe veiligheid in het structuurplan (DHV, 2007) Tenslotte zijn er in het voortraject van de Structuurvisie ruimtelijke verkenningen uitgevoerd. Een viertal scenario’s hebben input opgeleverd voor het document ‘Emmen 2020, Kernkeuzen Structuurplan’ (2005). De koers van de nieuwe structuurvisie betekent niet dat lopende plannen en initiatieven (zie kaart) stil komen te liggen, deze worden in het geheel betrokken. Kaart 1.2: lopende plannen structuurvisie gemeente eMMen 2020 17 17 1.6 PlanMER Aanleiding voor milieutoets Een planMER staat voor een Milieu Effect Rapportage op strategisch niveau (plan- i.p.v. projectniveau) en werd voorheen ook wel Strategische Milieu Beoordeling (SMB) genoemd. De Structuurvisie maakt een aantal ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk, die volgens de Wet Milieubeheer (Wm, 2006) op milieueffecten moeten worden onderzocht in een planMER.

Dit geldt met name in de nabijheid van hoogveenreservaat Bargerveen, dat de status heeft van Natura2000gebied. De voorgenomen activiteiten van de structuurvisie zijn getoetst op effecten voor milieu, water, natuur, mobiliteit, landschap, cultuurhistorie en archeologie. Getoetste planonderdelen De raad heeft op 5 december 2006 de notitie ‘Reikwijdte en detailniveau’ vastgesteld, waarin staat welke planonderdelen van de structuurvisie precies onderzocht zullen worden. De Commissie voor de m.e.r. heeft een advies (d.d. 22 maart 2007) geschreven op deze voornemens, en de gemeente heeft besloten de meeste adviezen op te volgen (conform Collegebesluit 19 juni 2007). Hieronder staat toegelicht welke onderdelen in het planMER zijn meegenomen en waarom. Niet alles uit de structuurvisie hoeft wettelijk getoetst te worden. Alleen een mogelijke uitbreiding van glastuinbouw en een permanente waterplas zijn verplichte onderdelen omdat ze zoveel ruimte beslaan. Daarnaast heeft Emmen ervoor gekozen nog een aantal planonderdelen uit de structuurvisie mee te nemen in het planMER, mede als input op het gebied van het groene en grijze milieu, zoals bij het beoordelen van de mogelijkheden voor realisatie van biomassacentrales en het plaatsen van windturbines in De Monden als dat scenario eventueel wordt uitgewerkt.

Toetsing van nieuwe (woon)werkcombinaties langs de ‘Dordse Allee’ is bedoeld om inzicht te verkrijgen in de (on)mogelijkheden voor ruimtelijke ontwikkelingen rondom die Allee. Verder worden de milieueffecten onderzocht van toeristische plannen voor onder meer het Wildlife Resort Griendtsveen, golfbaan Sandur en landgoed Scholtenszathe. Tevens zijn de milieueffecten van woningbouw in de stad (Delftlanden 2 en 3) afgewogen tegen een (hypothetische) situatie op de es en zijn de nieuwe woonmilieus erfwonen, boswonen en lintwonen in beeld gebracht, teneinde een goede afweging te kunnen maken of en hoe deze ontwikkelingen op de verschillende locaties tot stand kunnen komen. Tenslotte heeft Emmen ook drie varianten van waterberging in het Oranjedal onderzocht. Dit onderdeel staat in nauw verband met het planMER dat de provincie Drenthe uitvoert naar mogelijke zoekgebieden voor (nood)retentie in de gehele provincie. De provincie wijst in de POPuitwerking (nood)waterretentie zoekgebieden aan waar water het beste opgevangen kan worden vanuit regionale optiek. Het provinciale planMER toetst de milieu effecten van de verschillende locaties voor zoekgebieden. In aanvulling hierop is dus in het planMER van de structuurvisie onderzocht wat de (on)mogelijkheden zijn voor functiecombinaties in het Oranjedal. Advies van de Commissie voor de m.e.r.

Op 30 september 2008 heeft het College van B en W het ontwerp van de structuurvisie vastgesteld en vrijgegeven voor tervisielegging. Van 15 oktober tot en met 25 november 2008 heeft het ontwerp ter visie gelegen. De zogeheten artikel 10-overleg partner hebben in deze periode de gelegenheid gehad hun zienswijze te geven. Toen is het planMER met deel 1 en 2 van de ontwerp-structuurvisie en de inspraakreacties naar de nationale Commissie voor de m.e.r. gestuurd ter beoordeling. De Commissie voor de m.e.r. beoordeelt of het planMER correct is uitgevoerd. Bij de beoordeling kijkt de Commissie naar de actuele hantering van de wet en vergelijken ze de daadwerkelijke uitvoering met de voornemens zoals verwoord in de notitie ‘Reikwijdte en detailniveau’. In een concept advies d.d.12 december 2008 oordeelde de Commissie voor de m.e.r. dat: 1. het planMER bij de structuurvisie een essentiële tekortkoming kent, namelijk een Passende Beoordeling. In een Passende Beoordeelt wordt nagegaan of de structuurvisie significante effecten op natuurgebieden of -soorten zou kunnen hebben; 2. de structuurvisie niet duidelijk aangeeft welke bevindingen van het MER hun weerslag hebben gehad op de structuurvisie en hoe; structuurvisie gemeente eMMen 2020 18 18 3. De Commissie gaf tenslotte nog een aantal adviezen dat betrekking heeft op de uitwerking van de structuurvisie en op verdere besluitvorming.

Het gaat adviezen voor de volgende beleidsvelden: 3.1 Thema water - Bovengrondse en ondergrondse ruimteclaims in samenhang bezien bij de uitwerking van de structuurvisie. - Betrekken van het oppervlaktewater- en grondwatersysteem bij verdere besluitvorming over de waterbergingslocatie Oranjedal. - Het voornemen voor herstel van de vaarverbinding Erica - Ter Apel nader uitwerken, zodat de hydrologische samenhang met andere planonderdelen uit de structuurvisie en daarmee de (cumulatieve) milieueffecten in beeld kunnen worden gebracht. 3.2 Thema werken - Bij de uitwerking van de structuurvisie de mogelijkheden voor koppeling van glastuinbouw en productie en gebruik van duurzame energie betrekken, zowel bij herstructurering en revitalisering van bestaande glastuinbouwgebieden als bij eventuele toekomstige uitbreidingen. - Bij vaststelling van de structuurvisie inzicht geven in de randvoorwaarden voor de ontwikkeling van het Wildlife Resort. Acties van gemeente n.a.v. advies van de Commissie voor de m.e.r. 1. N.a.v. eerste advies: De gemeente heeft direct een Passende Beoordeling laten opstellen. Daaruit bleek dat significante effecten door ontwikkelingen warvoor de structuurvisie kaderstellend is, niet vóórkomen ofwel te voorkómen zijn. Het college heeft de Passende Beoordeling verzonden (Collegebesluit 17 februari 2009, brief op 24 februari 2009) aan de Commissie.

Dit heeft geresulteerd in een positief eindoordeel van de Commissie voor de m.e.r. en is daarmee afgehandeld. 2. N.a.v. tweede advies: In dezelfde brief heeft het College aan de Commissie beloofd om in de structuurvisie een expliciete toelichting te geven op de doorwerking van het planMER in de structuurvisie. Dit gebeurt aan het eind van deze paragraaf. 3. N.a.v. derde advies: Tenslotte heeft het college aan de Commissie beloofd om de adviezen betreffende de beleidsvelden met het thema ‘water’ en het thema ‘werken’ te betrekken bij de uitwerking van de structuurvisie en op de verdere besluitvorming. Uitkomsten van de milieutoets en effecten op de structuurvisie Het planMER is opgesteld ten tijde van het voorontwerp van de structuurvisie. Sommige bevindingen van het planMER hebben geleid tot nieuwe inzichten, die zijn verwerkt in de ontwerp- structuurvisie. Daarnaast zijn er ook andere wijzigingen van het voorontwerp naar het ontwerp van de structuurvisie, die buiten de invloedssfeer van het planMER liggen. Al deze wijzigingen worden expliciet beschreven in het overzicht op de volgende pagina. De gevolgen voor de planonderdelen van het ontwerp van de structuurvisie (meest rechtse kolom) zijn gelijk gebleven in de definitieve structuurvisie. structuurvisie gemeente eMMen 2020 19 19 Overzicht van de wijzigingen van voorontwerp naar ontwerp structuurvisie.

Onderdeel voorontwerp sv Wijzigingen: Strategische afweging in planMER: Beoordeling in planMER Beleidswijziging buiten planMER om Gevolg voor ontwerp sv Functiecombinaties waterberging in het Oranjedal: a. tijdelijke waterretentie Noord b. permanente waterretentie plas met recreatie c. permanent meer noord + zuid met recreatie. Loopt parallel aan provinciale plan MER voor POP-uitwerking waterretentie. Geen onaanvaardbare milieueffecten verwacht. - beleidsprioriteit Oranjedal i.c.m. recreatieve of woonfuncties lager dan voorheen, door nieuwe ideeën voor Delftlanden. - Behoefte aan waterberging in Oranjedal niet zeer groot vanuit provinciale POP- uitwerking noodbergingsgebied (incl. planMER). Oranjedal als zoekgebied voor waterretentie open houden (vrijwaren van stedelijke, verdichtende functies en nieuwe investeringen 'waterproof' maken). Glastuinbouw uitbreiding: a. 500 ha bij 'Rundedal' (Klazienaveen) b. 500 ha. bij Erica c. 250 op elke locatie Geen onaanvaardbare milieueffecten verwacht. Politieke ambitie naar beneden bijgesteld ('Rundedal' voldoet voorlopig in vraag, in 2012 ruimtevraag en type invulling herijken en nu nadruk op herstructurering). Uitbreiding glastuinbouw pas na 2012 evt. aan de orde. Nadruk op herstructurering glastuinbouw en bezinning op andere functies. Ontwikkelingsmogelijkheden langs de entree-assen: a. ‘Dordse Allee’ b. ‘Laan van Nieuw-Amsterdam’ a.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ebfa698c-f689-4323-bfda-2bd0c5ab7a33?agendaItemId=6c336053-3d2a-45fc-b060-b627ae9a6254