CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 8 - Totaaloverzicht zienswijzen Omgevingsvisie Emmen 2040

Commissievergadering 19 november 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Omgevingsvisie Emmen 204044.912 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 6

72 | 337 100-125= | 423= | 368= | 302= | 423= | 282= | 270= | 3 178 | 270 125-150= | 353= | 307= | 251= | 353= | 235= | 225= | 3 15 | 225 150-175= | 303= | 263= | 216= | 303= | 202= | 193= | 2 70 | 193 175-200= | 265= | 230= | 189= | 265= | 176= | 169= | 2 36 | 169 200-225= | 235= | 205= | 191= | 235= | 157= | 150= | 2 10 | 150 225-250= | 212= | 184= | 172= | 212= | 141= | 135= | 1 89 | 135 250-275= | 193= | 168= | 156= | 193= | 129= | 123= | 17 | 2 | 123 275-300 | -= | 177= | 154= | 143= | 177= | 118= | 113= | 1 58 | 113 300-325= | 163= | 142= | 141= | 163= | 117= | 14 | 6 | 104 325-350= | 152= | 132= | 131= | 152= | 108= | 1 35 | 97 350-375= | 142= | 123= | 122= | 142= | 101= | 12 | 6 | 90 375-400= | 133= | 116 | - | 114 | I | 133= | 95 | 18 | 85 400-425= | 101= | 109= | 114= | 89= | 11 | 1 | 80 425-450= | 95= | 103= | 108= | 84= | 1 05 | 76 450-475= | 90= | 97= | 102= | 80= | 10 | 0 | 72 475-500 | -= | 86= | 93= | 97= | 76 | 95 | 68 500-525= | 82= | 88= | 92= | 72 | 90 | 65 525-550= | 78= | 84= | 88= | 69 | 86 550-575= | 75= | 81= | 84= | 66 | 82 575-600 | -= | 72= | 77= | 81= | 63 | 79 600-625= | 69= | 74= | 78= | 65 625-650= | 66= | 71= | 75= | 63 650-675= | 64= | 69= | 72= | 60 Richtlijn= | V004= | pag.

| 26/38 PoR&j1 Beleid | elektromagnetische | beïnvloeding | van | hoogspanningsverbindingen | op | de | hswi Tabel | 3: | Berekende | 50 | Hz | immuniteit | EB | spoorstroomlopen | voor | spoorstaaf | aarde | spanning | [V] | bij 10 | O | aardfout | en | 25 , | Okm | afleidweerstand | (bij | 2 | A | stoorstroom | door | TR | relais) OVS= | Fi0111-2 | 160111-2= | 60111-2 | I | 60111-3 | Liil-3 | I | 601114 | 160111-2 | T | 60111-2 | I | 60111-21 Hz | , door | tractleboen | V) 0-25 | 621= , | 586= | , | 535= | , | 514 | , | 334 | , | 441 | , | 383 | , | 485 | , | 50 | 0 2 5-50 | 587= , | 545= | , | 517= | , | 481 | , | 314 | , | 415 | , | 365 | , | 457 | , | 47 | 2 50-75 | 557= , | 510= | , | 502= | , | 454 | , | 296 | , | 393 | , | 351 | , | 434 | , | 44. | 8 75-100 | 532= , | 480= | , | _4= | 428 | , | 281 | , | 373 | , | 377 | , | 42 | 8 100-125 | 510= , | 478= | , | 409 | , | 268 | , | 357 | , | 315 | , | 361 | , | 41 | 1 12 | 5-150 | 491= , | 468= | , | 391 | , | 257 | , | 342 | , | 306 | , | 346 | , | 39 | 5 150-175 | 475= , | 459= | , | 376 | , | 247 | , | 330 | , | 298 | , | 334 | , | 38 | 2 175-200 | 460 | , | , " = | 451= | , | 362 | , | 318 | , | 279 | , | 289 | , | 36 | 9 200-225 | 446 | , | 1.

= | 444= | , | 351 | , | 230 | , | 308 | , | 273 | , | 280 | , | 35 | 9 225-250 | 434= , | 438= | , | 341 | , | 223 | , | 299 | , | 267 | , | 271 | , | 34 | 9 250-275 | 423= , | 432= | , | 332 | , | 217 | , | 291 | , | 261 | , | 264 | , | 34 | 0 275-300 | 413= , | 427= | , | 336 | , | 217 | , | 289 | , | 257 | , | 241 | , | 33 | 2 300-325 | 404= , | 423= | , | 329 | , | 212 | , | 282 | , | 252 | , | 235 | , | 32 | 5 325-350 | 396= , | 418= | , | 322 | , | 206 | , | 276 | , | 248 | , | 230 | , | 31 | 8 350-375 | 388= , | 414= | , | 316 | , | 202 | , | 271 | , | 244 | , | 225 | , | 312 375-400 | 334= , | 411= | , | 319 | , | 265 | , | 220 | , | 30 | 6 400-425 | 328= , | 407= | , | 314 | , | 260 | , | 238 | , | 215 | , | 29 | 6 425-450 | 322= , | 404= | , | 309 | , | 256 | , | 235 | , | 211 | , | 29 | 6 450-475 | 317= , | 401= | , | 304 | , | 252 | , | 232 | , | 208 | , | 29.

| 1 475-500 | 312= , | 306 | , | 248 | , | 230 | , | 204 | , 500-525 | 307= , | 396= | , | 302 | , | 244 | , | 227 | , | 201 | , 525-550 | 303= , | 394= | , | 298 | , | 241 | , | 225 | , | 198 | , 550-575 | 299= , | 392= | , | 294 | , | 238 | , | 223 | , | 195 | , 575-600 | 295= , | 389= | , | 30 | 0 | 252 | , | 221 | , | 192 | , 600-625 | 291= , | 387= | , | 296 | 249 | , | 219 | , | 189 | , 625-650 | 288= , | 386= | , | 293 | , | 246 | , | 217 | , | 187 | , 650-675 | 284= , | 384= | , | 289 | , | 244 | , | 216 | , | 185 | , 675-700 | 281= , | 382= | , | 286 | , Richtlijn= | V004= | pag. | 27138 POR&j1 Beleid | elektromagnetische | beïnvloeding | van | hoogspanningsverbindingen | op | de | hswi Tabel | 4: | Berekende | 50 | Hz | stoorstroom | immuniteit | EB | spoorstroomlopen | in | faalbednjf | (max. | stoor- stroom | door | relais | 2 | A) VS= | oiii= | 60111. | 2= | 601J111. | 3fï11. | 3 | F601113= | 60111-2= | 60111-2= | 60111-2 OVS | Daraar. | I= | 5. 1= | I= | 5. 2= | 5. 3= | I | 3. 10 | I= | 3. 3= | I= | 3. | 7= | 5. 9= | 5. 5= | . = | 5.

7 max | 50 | Hz | dooi 0-25 | 2113= | 1006 | 1839 | 1405= | 2113 | 1405 | 1346 | 1886 | 1346 25-50 | 1057= | 504 | 920 | 661= | 1057 | 703 | 673 | 943 | 673 50-75 | 705= | 336 | 613 | 469= | 705 | 469 | 449 | 629 | 449 75-100 | 529= | 253 | 460 | 352= | 529 | 352 | 337 | 472 | 337 100-1 | 25 | 423 | 368 | 302= | 423 | 282 | 270 | 378 | 270 125-150 | 353 | 307 | 251= | 353 | 235 | 225 | 315 | 225 150-175 | 303 | 263 | 216= | 303 | 202 | 193 | 270 | 193 175-200 | 265 | 230 | 189= | 265 | 176 | 169 | 236 | 169 200-225 | 235 | 205 | 191= | 235 | 157 | 150 | 210 | 150 225-250 | 212 | 184 | 172= | 212 | 141 | 135 | 189 | 135 250-275 | 193 | 168 | 156= | 193 | 129 | 123 | 172 | 123 275-300 | 177 | 154 | 143= | 177 | 118 | 158 | 113 300-325 | 163 | 142 | 141= | 163 | 117 | 146 | 104 325-350 | 152 | 132 | 131= | 152 | 108 | 135 | 97 350-375 | 142 | 123 | 122= | 142 | 101 | 126 | 90 375-400 | 133 | 116 | _1. 1 | 4= | 133 | 95 | 118 | 85 400-425 | 101 | 109 | 114 | 89 | 111 | 80 425-450 | 95 | 103 | 108 | 84 | 105 | 76 450-475 | 90 | 97 | 102 | ______ | 80 | 100 | 72 475-500 | 86 | 93 | 97 | 76 | 95 | 68 500-525 | 82 | 88 | 92 | 72 | 90 | 65 525-550 | 78 | 84 | 88 | 69 | 86 | 62 550-575 | 75 | 81 | 84 | 66 | 82 575-600 | 72 | 77 | 81 | ------ | 63 600-625 | 69 | 74 | 78 | 65 625-650 | 66 | 71 | 75 | 63 650-675 | 64 | 69 | 72 | 60 675-700 | 66 | 70 | L. | .

| 58 Richtlijn= | V004= | pag | 28/38 ProRail Beleid | elektromagnetische | beïnvloeding | van | hoogspanningsverbindingen | op | de | hswi Tabel | 5: | Berekende | 50 | Hz | immuniteit | EB | spoorstroomlopen | voor | spoorstaaf | aarde | spanning | [VI | bij 25 , | Okm | afleidweerstand | voor | kortsluiting. VS= | 60111-2 | 60111-2 | 60111-2 | 60111-3 | 60111-3 | 60111-3 | 60111-2 | 60111-2 | 60111-2 bvs | paragr. | = | 5. | 1= | 5. | 2= | 5. 3= | 3. 10= | 3. 3= | 3. | 7= | 5. 9= | 5. 5= | 5. 7 'F-I-= | '= | ! | C | 7SGEI-0 | 75GE2-0= | I | 75GE2-1 Lengte | (m)_ | V_max | , 50 | Hz | , | door | tractiebeen | (V)______________ | ________ | ________ | ________________ 0-25= | 4901 | , | 5554 | , | 4309 | , | 4478 | , | 2855 | , | 3692 | , | 3342 | , | 3913 | , | 3968 | , 25-50= | 2553= | , | 2824= | , | 2312=2301= , | , | 1471= | , | 1907= | , | 1758= | , | 2032= | , | 2065 | , 50-75= | 1770= | , | 1914= | , | 1647=1576= , | , | 1010= | , | 1312= | , | 1230= | , | 1405= | , | 1431 | , 75-100= | 1379 | , | I= | 1459 | , | I= | 1314=1183= , | , | 779= , | 1015= | , | 937= , | 1011= | , | 1115 | , 100-125= | 1144= | , | 1115= | , | 973= , | 641= , | 837= , | 782= , | 835= , | 924 , 125-150= | 988= , | 982= , | 833= , | 549= , | 718= , | 679= , | 717= , | 798 , 150-175= | 876= , | 887= , | 733= , | 483= , | 633= , | 606= , | 634= , | 707 , 175-200= | 792= , | 816= , | 633= , |

433 | , | -= | 569= , | 531= , | 52= | 639 , 200-225= | 727= , | 760= , | 580= , | 395= , | 520= , | 489= , | 475= , | 586 | , 225-250= | 675= , | 716= , | 537= , | 364= , | 480= , | 456= , | 438= , | 544 | , 250-275= | 632= , | 680= , | 502= , | 339= , | 448= , | 429= , | 409= , | 509 | , 275-300= | 596= , | 650= , | 488= , | 330= , | 425= , | 406= , | 364= , | 481 | , 300-325= | 566= , | 625= , | 463= , | 311= , | 402= , | 386= , | 343= , | 456 | , 325-350= | 540= , | 603= , | 442= , | 295= , | 383= , | 370= , | 326= , | 435 | , 350-375= | 518= , | 584= , | 423= , | 281= , | 367= , | 356= , | 311= , | 417 | , 375-400= | 446= , | 567= , | 416 | , | i= | 269 | , | I= | 352= , | 343= , | 298= , | 401 | , 400-425= | 429= , | 553= , | 402= , | 339= , | 332= , | 286= , | 387 | , 425-450= | 415= , | 540= , | 389= , | 328= , | 322= , | 276= , | 375 | , 450-475= | 402= , | 528= , | 378= , | 317= , | 313= , | 267= , | 364 | , 475-500= | 390= , | 518= , | 377= , | 308= | , | 30= | - | 25= | 354 | , 500-525= | 379= , | 509= , | 367= , | 300= | , | 298= , | 251 , 525-550= | 369= , | 500= , | 358= , | 292= , | 292= , | 244 , 550-575= | 361= , | 492= , | 350= , | 286= , | 286= , | 238 , 575-600= | 352= , | 485= , | 356= , | 301= | , | 280= , | 232 , 600-625= | 345= , | 478= , | 349= , | 295= | , | 275= , | 227 , 625-650= | 338= , | 472= , | 342= | , | 289= | , | 27.

| 1= | 222 , 650-675= | 332= , | 467= , | 336= , | 283= | , | 267= , | 218 , 675-700= | 326 , | -= | 461= , | 330= , | 278= | , | 263= , | 213 , Richtlijn= | V004= | pag. | 29/38 RLN00398 ProRaji= Beleid elektromagnetische beïnvloeding van hoogspanningsverbindingen op de hswi Bijlage 3: Template tbv basisrapportage EMC studie conform Indeling voor basisrapportage EMC RLN00398 EMC studie conform RLN00398 Dit basistemplate is geschikt voor situaties waarvoor men in de flowchart in H5. 2 van de RLN00398 voldoet voordat punt 8) bereikt wordt (dus voldoen aan de eisen in (A) en (B)). Dit template is opgesteld om in deze gevallen ten behoeve van ProRail te komen tot een eenduidige rapportage van een RLN00398 EMC studie. Met dit template hebben deze EMC rapporten voor ProRail een herkenbare inhoud , en worden de meest voorkomende valkuilen en tekortkomingen voorkomen. De hoofdstukken bevatten een vastgestelde indeling , en bevatten voorgestelde tekstfrag- menten. Bij voorkeur worden de figuren overeenkomstig de voorbeeldfiguren uitgevoerd. Suggesties , aandachtspunten en toelichting zijn tussen rechte haken []geplaatst. De template is gebaseerd op RLN00398 versie 004. Het is aan de auteur om de documentgegevens aan te passen (titel , versie nr , etc. ) Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Situatieomschrijving 3.

RLN00398 quick-scan op basis van de flowchart in hoofdstuk 5 2 Bijlage A Onderbouwing van punten uit tabel Richtkjn= V004= pag. 30i38 RLN00398 ProRajl= Beleid elektromagnetische beïnvloeding van hoogspanningsverbindingen op de hswi 1. Inleiding De RLN00398 beoogt ontoelaatbare beïnvloeding vanuit hoogspanningslijnen en hoogspanningska- bels op de railinfrastructuur tijdig in beeld te brengen zodat daar indien nodig mitigatie kan plaatsvin- den. bijvoorbeeld door middel van maatregelen De flowchart in RLN00398-V004 voorziet in een stapsgewijze aanpak om vast te stellen of er sprake kan zijn van ontoelaatbare beinvioeding. Deze Template tbv basisrapportage EMC' geeft weer welke informatie aangeleverd en gerapporteerd dient te worden voor de stappen (A) en (B) , en ook het daarvoor te gebruiken format. Dit rapport geeft invulling aan [korte beschnjving van het project]. 2. Situatieomschrijving [Geef hier een korte omschrijving van het project en van de situatie ter plaatse. Beschnjf de aard van de werkzaamheden (nieuwe aanleg / inlussing / verzwaring etc. ). Geef hierbij aan of er ook nieuwe moffen en/of aardpunten gemaakt gaan worden en/of komen te vervallen] [Voorbeeld] Figuur 4 geeft een overzicht van het projectgebied Een meer gedetailleerde kaart is te vinden in Bijlage 1 [Voorbeeld] Figuur 4: Overzicht projectgebied.

De geplande werkzaamheden vinden plaats nabij Spoorweg < .... > , Geocode < .... > , Spoor km < .... > [Voeg ook een verwijzing toe naar de bijlage(n) met de relevante project- en/of boortekening(en). Geef op de tekening aan: (1) afstand hart buitenste spoor tot het tracé en (2) afstand hart buitenste spoor tot nieuwe aardpunten of moffen. ] v004= pag. 31/38 Riciltilin= RLN00398 ProRaji= Beleid | elektromagnetische | beïnvloeding | van | hoogspanningsverbindingen | op | de | hswi 3. | RLN00398 | quick-scan | op | basis | van | de | flowchart | in | hoofdstuk | 5. 2 In dit hoofdstuk | is het | resultaat | van | de | flowchart | in | hoofdstuk | 5. 2 | van | de | RLN00398-V004 | vastgelegd Voor | een | hoogspanningsverbinding | dienen | de | bijbehorende | vragen | van | de | flowchart | in paragraaf | 5. 2 van | de | RLN00398-V004 | te worden | beantwoord | De | resultaten | zijn | weergegeven | in onderstaande | Ta- bel | 1 Tabel | 1: Onderbouwing | flowchart | aspecten | [indien | uitgebreidere | toelichting | nodig | is , dat | in | bijlage | A doen | met | een | verwijzing | vanuit | de | tabel]= ____________ | ___________________________ Els | ProRail= | Voldaan= | Korte | toelichting | enlof | ver- (J/Nln. | v. t. ) | wijzing | naar | bijlage ______________________________________ | [specificatieltekening] A | 1= | (Lijn-)circuit | in driehoek= bij kabel.

| driehoek | gebundeld | of multicore bij lijn | in driehoek | configuratie | opgehangen= ______________ | ________________________________ 2= | Geen | pad | voor | homopolaire | stroom | (enkel | geaard= | [aantonen | G3 , in ieder | geval | met | sin- sterpunt)= | gle-line | van de | verbinding | , waarop | de —= | netaarding | inzichtelijk | is] __________________________________________________ | ______________ 3= | Kans | op | 1 fase | sluiting | met | aarde | nabij | spoor | vol-= | [tekening | met | moffen | , aardpunten doende | klein= | en/of | mastfundaties | in de | maatvoering t o v hef buitenste | Spoor] Indien | aan | alle | drie | bovenstaande | aspecten | wordt | voldaan | kan | ontoelaatbare | beïnvloeding | van | de | Pro- Rail | infrastructuur | worden | uitgesloten | en | behoeven | de | stappen | hieronder | niet | te worden | doorlopen. B | 4=loopt | midden/hoogspanning | verbinding | [tracéfekening | met | parallelloop | in de > 24 | kV | buiten | 700 | m | zone | maatvoenng | t. o v het | Spoor] ≤ 24 | kV | buiten | 11 | m | zone of is er binnen | deze | zones | geen | parallelloop | en wordt | voldaan | aan | (5) | en | (6) 5= | kruist | de | verbinding | het | spoor | ongeveer | haaks | (80 | [tracétekening | in de maatvoering | (kru- , tot 100 | graden) | sing shoek) | t.

0 v het | Spoor] 6= | bevindt | de | verbinding | zich | op | een | afstand | > 20 m | [tracétekening | in de maatvoenng | t o v vanaf | een | dichtstbijzijnde | technische | ruimte | (ge- | spoorse | gebouwen] bouw. | geen | kast) 7= | Wordt | een | eerste | orde | lijnfout | binnen | 100 | ms | af-= | [onderbouwing | beveiligingsconcept geschakeld= | en/of | risicobeschouwing | en | onderbou- wing | van | faaifrequentie] Indien | op | basis | van | bovenstaande | aspecten | nog | niet | de | conclusie | is | bereikt | dat | de | situatie | voldoet | , dan is deze | template | niet meer | voldoende | en | dient | de | template | voor | een | EMC-detailstudie | gebruikt | te wor- den. [De | gebruiker | dient | de | juiste | tekst | te | kiezen | uit | onderstaande | twee | opties. | ] [of] Uit | punt | 1 tim | 7 van | de | flowchart | in hoofdstuk | 5 | 2 in de | RLN00398-V004 | (hierboven | als | tabel | weerge- geven) | volgt | dat | er geen | sprake | is van | ontoelaatbare | beinvloeding | , en | is de | onderbouwing | daarvoor aanwezig. | Hierdoor | kan | een | ontoelaatbare | beïnvloeding | op | de | ProRail | railinfrastructuur | worden | uitge- sloten | Verdere | beschouwing | volgens | de | flowchart | in | hoofdstuk | 5. 2 | is niet | noodzakelijk [of] it | punt | 1 tIm | 7 van | de | flowchart | in hoofdstuk | 5.

2 van | de | RLN00398-V004 | (hierboven | als | tabel | weerge- geven) | volgt | dat | er sprake | kan | zijn | van | ontoelaatbare | beïnvloeding. | Hierdoor | kan | een | ontoelaatbare beinvloeding | op | de | ProRail | railinfrastructuur | niet | worden | uitgesloten. | De | flowchart | in hoofdstuk | 5 | 2 dient | verder | gevolgd | te | worden | om | in | meer | detail | te bepalen | of | er wel | of geen | ontoelaatbare | beinvloe- ding | van | de | ProRail | infrastructuur | kan | zijn | Daarvoor | dient | een | unity | study | te | worden | uitgevoerd | en. indien | nodig | , een | EMC-detailstudie | te | worden | uitgevoerd. Richtlijn= | V004= | pag | 32/38 ProRaji Beleid elektromagnetische beïnvloeding van hoogspanningsverbindingen op de hswi Bijlage A Onderbouwing van punten uit tabel (A) I . S S (A) 2 . . S (A) 3 S S S (B) 4 S S S (B) 5 .

S S (B) 6 S S S (B) 7 S S pag 33/38 V004 RchtIijn RLN00398 ProRaji= Beleid elektromagnetische beïnvloeding van hoogspanningsverbindingen op de hswi Bijlage 4: Checklist tbv RLN00398 EMC-detailstudies Inleiding In EMC-detailstudies die de elektromagnetische beïnvloeding van hoogspanningsverbindingen op ProRail-spoorwegen beschouwen , wordt de ProRail-richtlijn RLN00398 ter toetsing gehanteerd Een groot deel van deze EMC-detailstudies wordt in opdracht van Netbeheerders of ProRail door in- genieurs- en adviesbureaus (IB's) uitgevoerd. Met deze EMC-detailstudies dient aangetoond te wor- den dat. 1)ofwel de hoogspanningsverbinding of -installatie de correcte en veilige werking van de spoor- weginfrastructuur niet verstoort dit wordt getoetst aan de criteria in de RLN00398 ; 2)ofwel , indien het initiële ontwerp niet aan deze criteria voldoet , een technische oplossing haal- baar is die de verbinding of installatie alsnog aan deze criteria laat voldoen Dit kan nieuwbouw betreffen , maar ook wijzigingen in een bestaande situatie , zoals aangegeven in paragraaf 5. 1. ProRail beoordeelt deze EMC-detailstudies.

Indien ProRail van oordeel is dat een studie aantoont dat geen sprake is van potentiële normoverschrijdende elektromagnetische beinvloeding , wordt voor die situatie een " verklaring van geen bezwaar " (op het onderdeel EMC) afgegeven Indien van toepassing onder bepaalde voorwaarden , zoals het realiseren van mitigerende maatregelen. Deze bijlage geeft als " ingangscontrole/checklist " een overzicht van de elementen die een rapport van een EMC-detailstudie dient te bevatten. Op basis daarvan kan ProRail een review en evaluatie uitvoe- ren. Hierbij richt deze checklist zich specifiek op paralle/loopsiudies , die de elektromagnetische beïn- vloeding bij de parallelloop van een hoogspanningssysteem (of -systemen) met de spoorse infra be- schouwen. Indien TenneT de opdrachtgever van de studie is , dan kan de template 'Rapport indeling voor EMC- detailstudie conform RLN00398 " worden gebruikt als template voor de rapportage. Deze wordt be- schikbaar gesteld door TenneT. Voor de overige rapportages , die geen EMC-detailstudie behoeven , dient Bijlage 3.

'Template tbv ba- sisrapportage EMC' toegepast te worden Checklist rapportage EMC-studie R1N00398 Om tot een afgewogen oordeel te kunnen komen , is het noodzakelijk dat een rapportage van een EMC studie Volledig is in de te toetsen RLN00398-criteria Voldoende inzicht biedt in de uitgangspunten en modelleerwijze Inzicht geeft in positie-afhankelijke variatie van de te toetsen parameters. a) b) c) Richthjn= V004= pag. 34/38 ProRaji Beleid elektromagnetische beïnvloeding van hoogspanningsverbindingen op de hswi A) Uitgangspunten: model , algemeen 1= Afbeelding overzicht parallelloopsi- tuatie , Inclusief indicatie over dwarsafstan- den Overzicht van gemodelleerde hoog- spanningsverbindingen= Steekproefsgewijs: nagaan of alle= verbindingen ook zijn meegenomen= , is het overzicht 2A compleet?= Indicatie model/ProRail-kilometre- 2A= _____ 2B= _______ ____________ _____________________________ Check adhv GIS-systemen van TenneT/RNB's _______ ___________ ___________________________ 3= ring Toegepast model bodemresistiviteit [Om]= _______ ____________ _____________________________ 4= _____ ________ _______________ ____ B) Uitgangspunten: Beschrijving gemodelleerd hoogspanningssysteem: Stations Beschrijving rol van stations in mo- del (aardingslocatie? Bronlocatie?) Toegepaste aardverspreidings- weerstanden 1= In de context van dit memo , betref- fende mode/lering van inductie ve

beïnvloeding , wordt weerstandsbe- invioeding door onderstations (po- tentiaaltrechters) niet beschouwd , maar de weerstanden spelen wel een rol in de stroomverdeling door de geleiders 2= C) Uitgangspunten: Beschrijving gemodelleerd hoogspanningssysteem: Lijnen 1= 2= Mastbeelden Beschrijving verbindingen / cir- cuits Aantallen bliksem-/retourgeleiders Aardverspreidingsweerstanden masten 3= 4= In de context van dit memo , betref- fende mode/lering van inductie ve be in vloeding , wordt weerstandsbe- invioeding door masten (potentiaal- trechters) niet beschouwd , maar de weerstanden spelen een rol in de stroomverde/ing door de geleiders. pag 35/38 V004 RchtIijn PYORaji Beleid elektromagnetische beïnvloeding van hoogspanningsverbindingen op de hswi D) Uitgangspunten: Beschrijving gemodelleerd hoogspanningssysteem: Kabels 1= 2= Kabeltype , doorsnede Ligging van de fases (driehoek of plat vlak: bij plat vlak: afstand tus- sen fases) en , indien van toepas- sing , aardgeleiders.

Diepte Aardingssituatie: eenzijdig ge- aard? Tweezijdig geaard? Aparte aardgeleider? Geaarde moffen? _____ 3= 4= E) Uitgangspunten: Beschrijving belastingsituaties hoogspanningssysteem • i:r7i Beschrijving van belasting langdurig: ' • Normaal bedrijf , rekenstro- men , toegepast %-homopo- laire onbalans (0/5/10%) Indien van toepassing: on- derhoudsscenario's Beschrijving van kortsluitstromen • 2= • Stroom enkelfasige kort- sluiting Stroom driefasige kort- sluiting Afschakeltijd= • • ________ F) Uitgangspunten: Beschrijving gemodelleerd spoorinfra I:!Ji= Spoor algemeen: hoogte , indien significant (bijvoorbeeld fly-overs)= Beschrijving geëlektrificeerd / niet- geëlektrificeerd= Bovenleiding overzicht (mcl. loca- ties) onder- en schakelstations Bovenleiding: geen specificatie no-= dig= Retour: beschrijving retoursituatie , enkel-/dubbelbenig , waar relevant dwarskoppelingen= IF 1= [i1 , J.1iiI1dlII.[i LItJ.

LE11Ii _______ _____________ _____________________________ 2= _______ ____________ ____________________________ 3= NB: Niet onderscheidend , altijd Bi hanteren cfm RLN00398 4= 5= _______ ____________ ____________________________ Richtlijn= V004= pag 36138 ProRaji Beleid elektromagnetische beïnvloeding van hoogspanningsverbindingen op de hswi G) Uitgangspunten: Beschrijving situaties spoorsysteem I I Trein (kleinsignaalimpedantie)= Toepassing sperren onderstations Toepassing aardfouten Toepassing overige faalwijzen (bij- voorbeeld van aanwezige conden- satorbanken)= Overbrugging ES-lassen (indien re- levant ; bijvoorbeeld' bij overgang geëlektrificeerd I niet-geëlektrifi- ceerd spoor , of wanneer hiermee detectielussen in het spoor ver- lengd kunnen worden)= I= '1= 2= 3= 4= _____________________________ _______ ________= 5= _________________ _______ __________ _____= _____ H) Rapportage Conform OVS00085-V009 paragraaf 315 en hoofdstuk 13 (blllage VI) " Specificatie condensatorbank voor aar- ding DC-spoor " Richtlijn= pag 37/38 V004= ProRaji Beleid elektromagnetische beïnvloeding van hoogspanningsverbindingen op de hswi Tabellen met simulatieresultaten voor de getoetste parameters= Grafieken van baanprofielen van getoetste parameters= Worst-case waarden van alle pa- rameters , inclusief locaties.

Toetsing: tegen beoordelingscrite- ria RLN00398-V004 Hoofdstuk 7 Toetsing: specifiek waar van toe-= passing: extra aandacht voor im-= muniteitscriteria enkelbenige spoorstroomlopen= Conclusie en aanbevelingen= Voorstel mitigerende maatregelen= Doelmatigheid mitigerende maat-= regelen= Bronvermelding= 2= ______ ___________ ___________________________ 3= _______ ___________ ____________________________ 4= 5= betreft de lengte en type afhanke- 1jkheid 6= _______ ___________ ____________________________ 7= 8= 9= _______ ___________ ____________________________ Wanneer van toepassing Wanneer van toepassing _______ ____________ ______________________________ 10= ______ __________ __________________________ V004= pag 38/38 Richtlijn= di Port Betaald postnl ProRail Postbus 2038 , 3500 GA Utrecht ProRail B V Moreelsepark 3 3511EP UTRECHT the Netherlands Prankering betaald RQ POS TN L DE GEMEENTERAAD VAN EM MEN Postbus 30001 Alleen Huisadres Handtekening voor ontvangst 7800RA EMMEN UU U= U= 3SYKMR953454798 UU ZL--B_HVLiQ -= Postbus 30001 7800RA Naam. Gemeente Emmen Adies: Vreding 5. 7811A2 EMMEN Gemeente Emmen t.a.v. mevrouw G. Streuding Postbus 30.001 7800 RA Emmen Beste mevrouw Streuding, U heeft GGD Drenthe gevraagd om een reactie op de Omgevingsvisie van Emmen. Wij baseren onze reactie op de Ontwerpvisie die we van u hebben ontvangen via e-mail op 2 oktober 2025.

Allereerst gefeliciteerd met het opleveren van de ontwerp-omgevingsvisie. Wat een mooi document is het geworden met ambitieuze plannen en veel aandacht voor de gezonde leefomgeving. Gezondheidskundige aandachtspunten We willen enkele aandachtspunten meegeven voor de samenhang met het omgevingsplan. Wij hebben kortgeleden (d.d. 22 oktober 2025) gereageerd op de wijziging van het omgevingsplan voor de wijk Emmerschans. Hierin wordt gesteld dat dit een beleidsneutrale wijziging is. Hiervoor hebben wij alle begrip, zoals ook toegelicht in onze reactie, maar dit is niet in lijn met de ambities zoals verwoord in de ontwerp-omgevingsvisie. Wij pleiten daarom voor een duidelijke koppeling tussen visie en plan, zodat gezondheid daadwerkelijk sturend kan zijn in de fysieke leefomgeving. Zoals ook aangegeven in onze reactie op het omgevingsplan ondersteunen we hierin graag. In hoofdstuk 4.5 lezen we dat: ‘We zetten in op een veilige en gezonde leefomgeving volgens de geldende normen voor luchtkwaliteit, geuren geluid en externe veiligheid.’ Wij willen hier graag een aanvullende suggestie doen: ga voor gezondheidswinst onder de norm. De geldende milieunormen zijn geen gezondheidsnormen. Vrijwel alle bekende ziektelast door milieufactoren is het gevolg van blootstelling aan concentraties onder de norm.

Milieunormen zijn vaak niet uitsluitend gebaseerd op gezondheidskundige overwegingen, maar ook op maatschappelijke, economische en ecologische belangen (zie ook: Rapport Gezondheidsraad, paragraaf 3.2). Door beleid te baseren op gezondheidskundige advieswaarden kan daadwerkelijk gezondheidswinst worden geboekt. We zijn gevraagd om nog specifiek naar het thema rookvrij te kijken. Hier viel op dat rookvrij slechts één keer wordt benoemd in de omgevingsvisie. Ons advies is om de ambitie voor een rookvrije omgeving te concretiseren en versterken. Daarbij gaat het om: • De locatie: denk bijv. aan locaties waar kinderen en jongeren komen, zoals dagattracties, sportclubs en speelplekken. Daarnaast is er in de visie de ambitie uitgesproken dat elke wijk Datum: 5 november 2025 Ons kenmerk: BB/MP/AS/M&G/ih/U250282 Uw kenmerk: -- Onderwerp: Omgevingsvisie Emmen in 2040 minimaal één ontmoetingsplek heeft. Wij adviseren om deze ontmoetingsplekken expliciet rookvrij te maken. Ook adviseren wij bij plekken waar jongeren komen een gezonde leefstijl (breder dan niet roken) te stimuleren. • De manier: Maak duidelijk of het gaat om een volledig rookverbod op bepaalde locaties, of om rookvrije zones binnen een terrein. Dit helpt bij de praktische uitvoering. • Verantwoordelijkheden: benoem wie verantwoordelijk is voor het rookvrij maken en houden van een plek.

Denk aan handhaving, het plaatsen van rookvrij-borden en het beschikbaar stellen of aanschaffen van materialen. Daarnaast willen we benadrukken dat roken niet alleen schadelijk is voor de gezondheid van mensen, maar het ook negatieve gevolgen heeft voor de natuur. Denk bijvoorbeeld aan zwerfafval, sigarettenfilters die afbreken tot microplastics en brandgevaar. Het thema rookvrij kan daarom ook worden gekoppeld aan de bredere duurzaamheidsdoelen binnen de omgevingsvisie. Vervolg We zijn benieuwd hoe de ambities op het gebied van gezondheid concreet vorm gaan krijgen in de praktijk. Volgt er bijvoorbeeld een afwegingskader voor toekomstige ruimtelijke en beleidsmatige keuzes? Als dat het geval is kunnen wij vanuit onze expertise een inhoudelijke bijdrage leveren. Tot slot lezen wij dat er gestart wordt met het opstellen van een programma voor de duurzame fysieke leefomgeving en voor de mobiliteitsvisie. Gezondheid is hier onlosmakelijk mee verbonden. Wij zijn benieuwd naar het vervolgproces en als we op inhoud kunnen bijdragen horen we dat graag. Mocht deze reactie om toelichting vragen, dan maken we graag een afspraak voor een gesprek. Met vriendelijke groet, Adviseurs Gezonde Leefomgeving GGD Drenthe ®, | ‚! ONDERNEMEND EMMEN Ondernemend | Emmen | B.V. | Aan: Kapt.

Nemostraat | 20 | Gemeenteraad | Gemeente | Emmen 7821 | AC Emmen T 0591 | 65 34 54 Per mail gemeente@emmen.nl office@ondernemendemmen.nl www.ondernemendemmen.nl KvK 04079360 BTW | NL8150,25.737.B01 IBAN | NL75 | INGB | 0678 | 1946 | 37 Betreft | : Ondernemend | Emmen | over | de | Omgevingsvisie | 2040 Zaaknummer | :189461-2023 Emmen, | Tl november | 2025 Een | beschouwing | over | richting, | verantwoordelijkheid | en | samenhang Geachte | leden | van | de | gemeenteraad, De | gemeente | Emmen | bevindt | zich | op | een | kruispunt | in de | tijd. De | wereld | om | ons heen | verandert | met | een | snelheid | die | haar | gelijke | nauwelijks | kent. | Globalisering, digitalisering, | energietransitie, | demografische | verschuivingen | en | veranderende mobiliteitspatronen | stellen | ons | voor | keuzes | die | diep | ingrijpen | in de | manier waarop | we | wonen, | werken | en | leven. | De | beslissingen | die | wij | nú | nemen, | bepalen niet | slechts | de | contouren | van | onze | fysieke | leefomgeving | in 2040, | maar | ook | het niveau | van | brede | welvaart | dat | onze | inwoners | zullen | ervaren. — Als | vertegenwoordigers | van | het | bedrijfsleven | zien | wij | dagelijks | hoe | beleid | van — Brussel | tot | het | Emmer | raadhuis | doorwerkt | in de | lokale | werkelijkheid.

Economische | vitaliteit, | werkgelegenheid, | leefbaarheid | en | de | aantrekkingskracht van | onze | gemeente | zijn | geen | toevalligheden, | maar | het | resultaat | van | beleid | dat richting | geeft, | ruimte | schept | en | vertrouwen | wekt. De | Omgevingsvisie | 2040 | van | de | gemeente | Emmen | is bedoeld | als | dat | kompas: een | strategisch | document | dat | richting | biedt | voor | de | komende | vijftien | jaar. | Het bepaalt | hoe | wij | omgaan | met | ruimte, | duurzaamheid, | infrastructuur, | woningbouw en | bedrijvigheid. | Wij | onderschrijven | de | ambitie | om | een | toekomstbestendig — Emmen | te ontwikkelen | een | gemeente | waar | leef | kwaliteit | hand | in hand | gaat met | een | robuuste | economie. | Toch | willen | wij, als | Ondernemend | Emmen, | enkele wezenlijke | accenten | leggen. (geanonimiseerd) e= ONDERNEMEND EMMEN Een visie kan pas duurzaam zijn wanneer zij rust op een stevig economisch fundament. Zonder ondernemerschap is er geen werk, zonder werk geen inkomen, en zonder inkomen geen middelen om maatschappelijke doelen te realiseren. De economische dimensie is daarom geen bijlage, maar het dragend principe van iedere toekomstvisie. Wij pleiten voor een Omgevingsvisie als betrouwbaar fundament — een kader waarop ondernemers, investeerders en maatschappelijke partners kunnen bouwen.

Beleidszekerheid is geen luxe, maar een voorwaarde voor innovatie en groei. Bedrijven investeren op basis van vertrouwen in de bestuurlijke koers; dat vertrouwen moet de gemeente actief voeden door helderheid te scheppen over wat wél en wat níet kan in de fysieke leefomgeving. Emmen heeft in de regio een unieke positie. Onze industrie, logistiek, kennisclusters en maakbedrijven vormen het economische hart van Zuidoost- Drenthe. De ruim 300 leden van Ondernemend Emmen — van mkb tot multinational — vertegenwoordigen samen circa tachtig procent van de werkgelegenheid op de bedrijventerreinen. Zij zijn de motor waarop de regio draait. Dat schept niet alleen verantwoordelijkheid, maar ook recht van spreken. Onze reactie op de Omgevingsvisie is dan ook constructief-kritisch. Wij erkennen wat goed gaat: de aandacht voor duurzaamheid, de wil om te verbinden, en het streven naar een samenhangende ruimtelijke strategie. Tegelijk signaleren wij verbeterpunten. Zo vragen wij om meer nadruk op economische veerkracht, innovatie in de maakindustrie, en een realistisch mobiliteitsbeleid dat groei niet belemmert maar mogelijk maakt. De aansluiting op regionale en grensoverschrijdende netwerken verdient daarbij nadrukkelijk aandacht. Wat wij bepleiten, is geen economische eenzijdigheid, maar balans.

Een leefbare stad ontstaat waar mensen werk vinden, waar jonge gezinnen perspectief zien, en waar bedrijven floreren in een omgeving die aantrekkelijk en duurzaam is. Dat vraagt om beleid dat niet in afzonderlijke sectoren denkt, maar in samenhang. Wonen, werken, mobiliteit en duurzaamheid zijn geen gescheiden domeinen, maar verweven lagen van één gezamenlijk toekomstbeeld. (geanonimiseerd) e= ONDERNEMEND EMMEN Wij nodigen de gemeenteraad uit onze visie niet te lezen als tegenstem, maar als bijdrage aan een gedeelde verantwoordelijkheid. Want alleen in samenwerking — overheid, onderwijs, ondernemers en inwoners — kan Emmen zijn positie als krachtige regio bestendigen. Ondernemend Emmen staat graag klaar om de raad in gesprek nader toe te lichten hoe wij deze koers gezamenlijk kunnen versterken. (geanonimiseerd)(geanonimiseerd) Voorzitter Ondernemend Emmen Bijlagen .

e © … Samenvatting van suggesties en aandachtspunten voor de Omgevingsvisie 2040 van de gemeente Emmen Zienswijze Omgevingsvisie nov 2025 Aedificium - Ondernemend Emmen - Nedersaksenlijn woningbouw 13 aug 25 Leeswijzer maakindustrie gemeente Emmen Lijst bedrijven maakindustrie Emmen Zienswijze Mobiliteitsvisie 2040 def 27 okt 2025 Betreft: Samenvatting van suggesties en aandachtspunten voor de Omgevingsvisie 2040 van de gemeente Emmen Ondernemend Emmen voelt zich nauw betrokken bij de ontwikkeling van Emmen en de regio er omheen. Haar ongeveer 300 leden, bedrijven die zo’n 80% van de industriële en dienstverlenende werkgelegenheid op de bedrijventerreinen vertegenwoordigen, willen een goed woon- en leefklimaat voor hun medewerkers en een goed ondernemersklimaat om optimaal te kunnen functioneren. Daarom heeft Ondernemend Emmen zich uitvoerig verdiept in de Omgevingsvisie Emmen 2040 en een reactie geschreven. Met waar nodig beschouwingen vanuit historisch perspectief en een blik vanuit nationaal economische betekenis en onderbouwing. Hieronder vindt u de belangrijkste uitkomsten, ideeën en suggesties. Ze zijn uiteraard ook terug te vinden in onze uitvoerige reactie met veel achtergrondinformatie. Wonen als voorwaarde voor economie Een vitale economie vraagt om passende volkshuisvesting. Zonder voldoende woningen voor mbo’ers, starters en vakmensen stokt de groei.

Grote bedrijven geven het zelf aan: zij kunnen alleen blijven investeren als hun werknemers in de buurt kunnen wonen. Daarom pleiten wij voor: • Voldoende woningen voor de doelgroepen die onze economie dragen: mbo’ers, hbo’ers, gezinnen en dan pas senioren. • Woningbouw in de binnenstad, de dorpen en in de wijken, zodat ook jonge werkenden na hun opleiding in Emmen kunnen blijven. • Gedifferentieerde wijkopbouw, waarin mensen binnen hun eigen buurt kunnen doorgroeien in hun wooncarrière. • Volkshuisvesting als economische strategie: woningen zijn geen einddoel, maar een instrument om talent te behouden. Elke nieuwe woningbouwontwikkeling moet passen binnen het DNA van Emmen: groen, rustig en ruim. Ondernemend Emmen B.V. Kapt. Nemostraat 20 7821 AC Emmen T 0591 65 34 54 office@ondernemendemmen.nl www.ondernemendemmen.nl KvK 04079360 BTW NL8150,25.737.B01 IBAN NL75 INGB 0678 1946 37 Aan: Gemeente Emmen Ruimtelijke ordening en kwaliteit Wij verwachten een faciliterende overheid die duidelijke kaders stelt. Ruimtelijke kwaliteit is geen bijzaak, maar bepalend voor de aantrekkelijkheid van de stad. • Garageboxen en grootschalige parkeerterreinen horen niet thuis in deze visie. Ze dragen niet bij aan de economie, genereren geen werkgelegenheid en verminderen de ruimtelijke kwaliteit.

• Voorbereidingsbesluit: Ondernemend Emmen pleit ervoor dat de gemeente snel een voorbereidingsbesluit neemt om ongewenste ontwikkelingen zoals meer garage- en opslagboxen te voorkomen. Deze druisen rechtstreeks in tegen de gemeentelijke Kadernota Economie en vormen een toekomstig risico voor ongewenste activiteiten. • Bestemmingsplan stroomvoorziening: zodra het voorbereidingsbesluit voor een bedrijventerrein is genomen, moet direct gewerkt worden aan een bestemmingsplan dat ruimte maakt voor de energie- infrastructuur die onze bedrijvigheid mogelijk maakt. • Energie bepaalt de ruimtelijke logica: Waar energie beschikbaar is, daar kan bedrijvigheid groeien. Ontwikkel daarom bedrijventerreinen in de directe nabijheid van (nieuwe) energieknooppunten. Bedrijventerreinen en herstructurering Emmen heeft een heel groot bedrijventerreinencluster, het grootste niet zeehaven gebonden industriegebied van Noord- en Oost-Nederland, maar niet elk terrein is toekomstbestendig. Wij vragen om duidelijke keuzes. • Vitale bedrijventerreinen moeten veilig, groen, goed bereikbaar en aantrekkelijk zijn. • Geen garageboxen of verdere groei van opslagfaciliteiten die geen relatie hebben met regionale maakbedrijven: ze dragen niet bij aan werkgelegenheid, innovatie of multipliereffect.

• De ambitie 120.000 inwoners voor de gemeente Emmen betekent dat herstructurering ook wonen mogelijk moet maken waar bedrijvigheid zijn functie verliest. • Aan het eind van hun levenscyclus kunnen verouderde terreinen bij woongebieden waar mogelijk beter worden omgevormd tot woningbouwlocaties ,zoals bedrijventerrein Lichttoren in Eindhoven en Nieuw Oudorp in Alkmaar . • Hetzelfde geldt voor tuinbouwlocaties Klazienaveen en Erica waar schaalvergroting of veroudering verdere groei onmogelijk maakt. Concentratie bij noodzakelijke vernieuwing in één gebied biedt tal van voordelen en synergie effecten op het gebied van energie, logistiek en technologie. De gemeente kan hier een ondersteunende en stimulerende rol in spelen. • Ondernemend Emmen blijft daarnaast pleiten voor het aanwijzen van specifieke delen van industrieterreinen voor bedrijven met een hoge milieucategorie. Bedrijven met een hoge milieucategorie zijn innovatieve en zorgvuldig gereguleerde industriële ondernemingen die werken met geavanceerde technologieën en hoge veiligheidsstandaarden. Ze dragen bij aan duurzame productie, kennisontwikkeling en hoogwaardige banen, en zijn onmisbaar voor een toekomstbestendige regionale economie. • Transformatie: Ondernemend Emmen is voorstander van het bevorderen van transformatie van leegkomende en daarvoor geschikte bedrijfsruimtes naar woningen.

Dit levert een bijdrage aan het tegemoetkomen aan de vraag naar (betaalbare) woningen Mobiliteit en infrastructuur Emmen is een stad van dorpen met een niet dekkend, dun netwerk van Openbaar Vervoer. Dat betekent dat autobezit reëel blijft, zeker waar openbaar vervoer nog niet passend is of kan worden gemaakt. Wij kunnen ons vinden in de hoofdlijnen van de gemeentelijke mobiliteitsvisie 2040, maar benadrukken: mobiliteit moet aansluiten op de economische structuur van Emmen. Zie hiervoor de bijlage: Zienswijze Mobiliteitsvisie 2040 van Ondernemend Emmen De menselijke factor – een leven lang leren Kennis is de grondstof van de toekomst. Wij zetten in op een regio waarin onderwijs en bedrijfsleven naadloos samenwerken. • Doorlopende leerlijnen mbo-hbo-Universiteit moeten de norm worden. • Greenwise Campus en de Universiteit van het Noorden zijn hierbij de schakels tussen kennis en praktijk. • Bedrijven moeten meer hybride docenten, stageplaatsen en leerwerkbanen aanbieden. • Een sterke technische basisopleiding met daaropvolgende specialisatie binnen bedrijven is de sleutel tot behoud van vakmensen. • Bedrijven, gemeenten en anderen moeten waar dat kan technische opleidingen promoten.

Technici zorgen dat de regio blijft draaien en de brede welvaart een stevig economisch fundament heeft Participatie en samenwerking Bij het tot stand komen van de Omgevingsvisie 2040 heeft slechts ongeveer – en dat is ruim gerekend- één procent van de inwoners actief meegedacht. Dat is te weinig, maar een niet meer te veranderen feit. Wij vinden het belangrijk dat de uitvoering van deze visie wél breed gedragen wordt en een grote betrokkenheid kent. Emmen maken we samen. Ondernemend Emmen wil daarom vanuit haar ongeveer 300 leden die samen de basis van de economische activiteit in de regio vormen, actief bijdragen aan die uitvoering, maar vraagt ook om een gemeente die luistert, faciliteert en onderbouwde keuzes durft te maken. Ook voor de lange termijn. Conclusie en oproep Om de redenen hiervoor genoemd en onderbouwd in bijgevoegd document doet Ondernemend Emmen de volgende oproep: • Leg elke nieuwe ruimtelijke ontwikkeling langs de lat van de door de gemeenteraad vastgestelde Kadernota Economie. Alleen initiatieven die bijdragen aan economische vitaliteit, werkgelegenheid en ruimtelijke kwaliteit horen in dit beleid thuis. En maak keuzes. Durf te besluiten. • Neem snel een voorbereidingsbesluit om ongewenste ontwikkelingen (meer garageboxen, laagwaardige bebouwing, ruimtevreters die geen nuttige economische bijdrage leveren) tegen te houden.

• Beschouw energie(voorziening) als de drager van het ruimtelijke ordeningsproces. Realiseer nieuwe bedrijventerreinen bij de energieknooppunten • Ga direct aan de slag met een bestemmingsplan stroomvoorziening voor in ieder geval de bedrijventerreinen, zodat de energietransitie niet vastloopt op ruimtelijke beperkingen of blokkerende bezwaren. • Zorg voor voldoende woningen voor mbo’ers, starters, hbo’ers, gezinnen en senioren, zowel in de dorpen, de wijken als in de binnenstad. • Blijf investeren in infrastructuur die groei ondersteunt: E233, verdubbeling N34, Nedersaksenlijn, OV en (snel)fietspaden. • Werk aan differentiatie van woningbouw in wijken, zodat iedereen een wooncarrière kan doorlopen binnen de eigen buurt. Tot slot: De uitgebreide visie op de Omgevingsvisie 2040 is ontwikkeld om richting te geven, niet om vast te leggen. Wij bieden geen kant-en-klare oplossingen, maar wel een duidelijke koers: • Rust, ruimte en groen als basis. • Energie als leidend principe. • Clusteren in plaats van versnipperen. • Goede bereikbaarheid als voorwaarde. • Een aantrekkelijke stad waar mensen willen wonen en werken. En afsluitend: De gemeente Emmen kijkt vooruit naar 2040. Over diverse raadsperiodes heen. Dat is waar onze leden, de bedrijven behoefte aan hebben: visie, duidelijkheid en stabiliteit.

Wat dat betreft juichen wij deze visie van harte toe en hebben veel tijd gestoken in een onderbouwde reactie om een aantal voor ons belangrijke punten te benadrukken en zo bij te dragen aan een nog steviger fundament voor het toekomstig beleid. Wij constateren echter ook dat er een risico bestaat dat beslissingen over woningbouw, werkgelegenheid, mobiliteit en ruimtelijke ordening te veel vanuit bestuurlijke of sectorale invalshoeken worden benaderd, zonder dat het ondernemersperspectief voldoende wordt meegenomen. Hierdoor dreigt beleid te ontstaan dat onvoldoende aansluit bij de economische realiteit, de behoeften van bedrijven en de dynamiek van de arbeidsmarkt. Betrokkenheid van het bedrijfsleven moet op een heldere manier geborgd worden. Ondernemend Emmen November 2025 Zienswijze Omgevingsvisie Emmen 2040 Herman G. Idema en Lisa Hoge, Ondernemend Emmen

1 Voorwoord Beste lezer, De gemeente Emmen staat aan de vooravond van grote veranderingen. Economische, maatschappelijke en technologische ontwikkelingen volgen elkaar in hoog tempo op. Als Ondernemend Emmen volgen wij de ontwikkelingen in onze gemeente van dichtbij. Vanuit onze rol als ondernemersvereniging staan wij midden in het bedrijfsleven en spreken wij dagelijks met ondernemers, onderwijsinstellingen en andere partijen in de regio. Daardoor zien wij als geen ander waar de kansen liggen, welke knelpunten er spelen en wat er nodig is om onze economie en leefomgeving toekomstbestendig te maken. Met dit document presenteren wij onze visie op de toekomst van de gemeente Emmen. Het is geen politiek stuk, maar een richtinggevend verhaal vanuit het perspectief van ondernemers. Gebaseerd op onze expertise, onze ervaring en onze waarnemingen in de praktijk. Wij geloven dat Emmen de komende jaren kan uitgroeien tot een nog sterkere, duurzamere en aantrekkelijkere regio om te ondernemen, te wonen en te leven. Daarvoor zijn scherpe keuzes nodig, maar ook samenwerking, lef en een langetermijnvisie. In de volgende hoofdstukken schetsen wij waar wij als Ondernemend Emmen voor staan en hoe wij denken dat onze gemeente zich richting 2040 moet ontwikkelen. Wij wensen u veel leesplezier toe. Herman G. Idema en Lisa Hoge, Ondernemend Emmen.

2 Inhoudsopgave Inleiding en aanleiding ................................ ................................ ................................ ........................... 4 Probleemstelling ................................ ................................ ................................ ................................ .... 5 Economie ................................ ................................ ................................ ................................ ......................... 5 Macro ................................ ................................ ................................ ................................ ............................. 6 Meso ................................ ................................ ................................ ................................ ............................... 7 Micro................................ ................................ ................................ ................................ ............................... 9 Waar komt Emmen vandaan: wat is ons DNA ................................ ................................ ...... 10 Van veengebied tot industrieel centrum ................................ ................................ ............. 10 Bluetooth en draadloze innovatie in Emmen ................................ ................................

.....11 Grote industriële trekkers na 1950................................ ................................ ............................... 11 AKU / Enka (synthetische vezels)................................ ................................ ............................. 11 Bendien (textiel/confectie) ................................ ................................ ................................ ......... 12 Danlon (kousen/textiel) ................................ ................................ ................................ ................ 12 Honeywell en Draka ................................ ................................ ................................ ........................ 12 Rademakers gieterij (metaal) ................................ ................................ ................................ ... 13 Andere pioniers ................................ ................................ ................................ ................................ . 13 Bloei én neergang ................................ ................................ ................................ ........................... 13 Bedrijven die het verschil maakten ................................ ................................ ..................... 14 De hedendaagse industriële kern ................................ ................................ ........................

14 Bedrijventerreinen ................................ ................................ ................................ ................................ .... 15 De HTSM van Emmen ................................ ................................ ................................ ....................... 16 Diversiteit in sectoren ................................ ................................ ................................ ................... 16 Kansen voor de HTSM in Emmen binnen de defensiesector .............................. 18 Ruimtelijke ordening ................................ ................................ ................................ ........................ 20 Verkaveling en inrichting ................................ ................................ ................................ .......... 20 Waarom HTSM en geen garageboxen? ................................ ................................ ............. 21 Vitale stad ................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 23 Bereikbaarheid ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 23 3 E233 verdubbeling ................................ ................................ ................................

.......................... 23 N34 verdubbeling ................................ ................................ ................................ .......................... 24 De Nedersaksenlijn ................................ ................................ ................................ ........................ 25 Wonen ................................ ................................ ................................ ................................ ....................... 28 Volkshuisvesting ................................ ................................ ................................ ............................. 28 Wonen versus parkeren ................................ ................................ ................................ ............. 29 Emmen als tuinbouwregio ................................ ................................ ................................ ............. 31 Onze visie (OE) ................................ ................................ ................................ ................................ ............ 32 De basis van ons denken ................................ ................................ ................................ ................ 33 Wonen als voorwaarde voor economie ................................ ................................ .................

33 Ruimtelijke ordening en kwaliteit ................................ ................................ ............................ 34 Bedrijventerreinen en herstructurering ................................ ................................ ............... 34 Mobiliteit en infrastructuur ................................ ................................ ................................ ........... 35 De menselijke factor – leven lang leren ................................ ................................ ................. 35 Participatie en samenwerking ................................ ................................ ................................ .... 35 Conclusie en oproep ................................ ................................ ................................ ......................... 36 Tot slot ................................ ................................ ................................ ................................ ........................ 36 4 Inleiding en aanleiding Emmen staat voor grote keuzes. De manier waarop we nu omgaan met wonen, werken, mobiliteit en ruimtelijke ordening bepaalt hoe onze gemeente er in 2040 uitziet. Als ondernemersvereniging zien wij dagelijks de effecten van beleidskeuzes op de lokale economie, de werkgelegenheid en de leefbaarheid.

De gemeente Emmen werkt aan de Omgevingsvisie 2040: een document dat de koers bepaalt voor de fysieke leefomgeving van onze gemeente in de komende decennia. Hierin worden keuzes gemaakt over wonen, werken, mobiliteit, duurzaamheid en ruimtelijke ordening. Als Ondernemend Emmen vinden wij dat het perspectief van ondernemers hierbij niet mag ontbreken. Wij willen daarom onze eigen visie op tafel leggen, vanuit het belang van de ondernemers . Het is een eerlijke en kritische blik, gebaseerd op onze ervaring in het bedrijfsleven en ons directe contact met ondernemers, werknemers en inwoners. We benoemen wat goed gaat, maar ook waar het beter kan, en moet. We kijken daarbij verder dan de korte termijn. Hoe zorgen we dat er voldoende ruimte is voor bedrijvigheid én voor nieuwe woningen? Hoe maken we onze infrastructuur toekomstbestendig? En hoe benutten we onze sterke punten zonder onze kwetsbaarheden te negeren? In dit document beschrijven we economische trends, de geschiedenis en het DNA van Emmen, de staat van onze bedrijventerreinen en de stad die wij voor ogen hebben. We sluiten af met onze concrete visie: een routekaart waarmee Emmen sterker, aantrekkelijker en duurzamer de toekomst in kan. Samen moeten we zorgen dat de beslissingen die nu worden genomen, leiden tot een sterk, aantrekkelijk en toekomstbestendig Emmen.

5 Probleemstelling De toekomst van Emmen wordt de komende jaren in belangrijke mate bepaald door keuzes over woningbouw, werkgelegenheid, mobiliteit en ruimtelijke ordening. Deze keuzes worden nu, in de aanloop naar de Omgevingsvisie 2040, gemaakt. De o verheid is vaak niet in staat om trends en ontwikkelingen vanuit bedrijfsleven te volgen. Hierdoor ontstaat er een risico dat beslissingen te veel vanuit bestuurlijke of sectorale invalshoeken worden benaderd, waardoor ondernemersperspectief onvoldoende wordt meegenomen. O ndernemend Emmen is in staat om de geluiden en behoeften vanuit de ondernemers te vertalen. Dat doen wij in dit document. Daarnaast zien we dat er spanningen ontstaan tussen verschillende belangen: de vraag naar woningen versus de behoefte aan bedrijventerrein, de noodzaak van duurzame mobiliteit versus de bereikbaarheid voor logistiek en industrie, en de wens tot vergroening versus de economische ontwikkelruimte. Zonder een heldere, integrale aanpak kan dit leiden tot keuzes die op korte termijn wenselijk lijken, maar op lange termijn de economische kracht en leefbaarheid van Emmen ondermijnen. Economie De economische kracht van Emmen wordt niet in isolatie bepaald. Wat er in onze regio gebeurt, staat in direct verband met ontwikkelingen op wereldschaal, binnen Nederland en in onze eigen provincie Drenthe.

Internationale trends in handel, energie en technologie werken door tot in de bedrijventerreinen, fabrieken en kantoren van Emmen. In dit hoofdstuk kijken we daarom op drie niveaus naar de economie van Emmen. Op macroniveau plaatsen we de gemeente in het bredere perspectief van mondiale en nationale economische ontwikkelingen. Op mesoniveau onderzoeken we de sectorale en regionale tre nds in Drenthe en specifiek Zuidoost-Drenthe. Tot slot zoomen we op microniveau in op de realiteit van individuele bedrijven en ondernemers in onze gemeente. Door deze gelaagde aanpak maken we zichtbaar hoe de grote lijnen en lokale omstandigheden elkaar b eïnvloeden, waar de kansen liggen en welke risico’s we moeten onderkennen. Dit vormt de basis voor onze visie op de toekomst van Emmen als economisch sterke, innovatieve en veerkrachtige gemeente. 6 Macro De wereldeconomie bevindt zich in een periode van gematigde groei. Volgens het Internationaal Monetair Fonds groeit de mondiale economie in 2024 met ongeveer 3,2 procent 1. Het zwaartepunt van die groei ligt in Azië en andere opkomende markten, terwijl de Europese economie, waaronder Nederland, achterblijft door hogere rentetarieven, afnemende consumptie en aanhoudende onzekerheden op de energiemarkt.

De wereldhandel is in beweging: geopolitieke spanningen tussen grootmachten, de oorlog in Oekraïne en verstoringen in internationale aanvoerketens zetten druk op het huidige globaliseringsmodel. Bedrijven zoeken daardoor vaker naar kortere en robuustere ketens. Deze trend van r eshoring en nearshoring kan regio’s met een sterke industriële basis, zoals Emmen, nieuwe kansen bieden om productie dichter bij huis te halen. Tegelijkertijd versnelt de klimaat- en energietransitie. Wereldwijd worden er in 2024 voor het eerst meer dan twee biljoen dollar geïnvesteerd in hernieuwbare energie2. Voor energie-intensieve sectoren, zoals de chemische industrie die in Emmen een belangrijke rol speelt, betekent dit dat innovatie en verduurzaming geen keuze maar een noodzaak zijn. De overgang naar duurzame energiebronnen biedt ook kansen voor technisc he en bouwbedrijven die oplossingen kunnen leveren voor deze transitie. In de Europese en nationale context groeit de Nederlandse economie in 2024 naar verwachting met 0,6 procent en in 2025 met 1,3 procent3. Export blijft een drijvende kracht, maar is kwetsbaar voor geopolitieke en economische schokken. De arbeidsmarkt is krap: de werkloosheid schommelt rond de 3,5 procent 4 , maar veel sectoren kampen met structurele tekorten aan vakmensen.

Deze krapte wordt versterkt door vergrijzing en een mismatch tussen de vaardigheden die werkgevers zoeken en wat er beschikbaar is. 1 International Monetary Fund, World Economic Outlook: Steady but Slow – Resilience amid Uncertainty, april 2024, https://www.imf.org/en/Publications/WEO 2 International Energy Agency, World Energy Investment 2024, mei 2024, https://www.iea.org/reports/world-energy-investment-2024 3 Centraal Planbureau, Macro-economische verkenning 2025, september 2024, https://www.cpb.nl/publicatie/macro-economische-verkenning-2025 4 Centraal Bureau voor de Statistiek, Werkloosheid structureel laag, januari 2024, https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/02/werkloosheid-structureel-laag 7 Voor Emmen zijn de gevolgen van deze macrotrends duidelijk voelbaar. De krappe arbeidsmarkt en hogere financieringskosten kunnen de groei van bedrijven afremmen, terwijl strengere Europese regels voor CO₂ -uitstoot druk zetten op energie -intensieve productieprocessen5. Tegelijkertijd kan Emmen profiteren van de verschuiving naar kortere productieketens, de vraag naar duurzame energieoplossingen en de behoefte aan regionale productielocaties. Het benutten van die kansen vraagt om gerichte investeringen in innovatie, verduurzaming en een nauwe samenwerking tussen onderwijs en bedrijfsleven, zodat de regio klaar is om in te spelen op de veranderende wereld om haar heen.

Meso Wanneer we inzoomen op de economie van Emmen en de regio Zuidoost - Drenthe, zien we een gebied dat stevig leunt op een aantal sectorale pijlers maar tegelijk midden in een transitie staat. In de afgelopen jaren is de werkgelegenheid in Emmen stabiel gegroei d. Alleen al in 2023 kwamen er bijna negenhonderd banen bij, een toename van 1,8 procent ten opzichte van het jaar ervoor 6. Over een periode van anderhalf jaar gaat het zelfs om ruim duizend nieuwe banen7. Daarmee presteert de regio bovengemiddeld binnen Drenthe en laat zij zien dat er veerkracht aanwezig is, ondanks een landelijk beeld van afvlakking. Die groei wordt gedragen door een aantal sectoren die van oudsher sterk aanwezig zijn. De HTSM en chemische sector vormen al decennialang de ruggengraat van de Emmense economie. Daarnaast is er een belangrijke positie voor de tuinbouw en voedingsmiddelenindustrie, en speelt de energiesector een steeds grotere rol. Transport en logistiek zijn onmisbaar voor de verbinding met nationale en internationale markten.

5 Europese Commissie, Spring 2024 Economic Forecast, mei 2024, https://economy- finance.ec.europa.eu/publications/spring-2024-economic-forecast_en 6 Provincie Drenthe, Werkgelegenheid in Drenthe gegroeid, juli 2024, https://www.provincie.drenthe.nl/onderwerpen/economie- ondernemen/diversen/werkgelegenheid-drenthe-gegroeid/ 7 Gemeente Emmen, Jaarverslag 2023 – Economie en werkgelegenheid, 2024, https://emmen.jaarverslag-2023.nl/p1782/economie-en-werkgelegenheid 8 Het is deze mix van industrie, landbouw en logistiek die Emmen onderscheidt van andere Drentse gemeenten8. Toch is de economische dynamiek niet zonder uitdagingen. De banengroei concentreert zich de laatste tijd steeds meer in de zorg en zakelijke dienstverlening. Zo groeide het aantal banen in de zorg in Drenthe in 2023 met meer dan duizend, en in de zakelijke diensten met ruim zevenhonderd 8. Voor Emmen betekent dit dat de werkgelegenheid verschuift van klassieke industrie naar meer dienstverlenende sectoren. Dat maakt de economie breder, maar legt tegelijk druk op het opleidingsniveau van de beroepsbevolking. Daar ligt ook een kwetsbaarheid. Zuidoost -Drenthe scoort op brede welvaartindicatoren, zoals inkomen, gezondheid en opleidingsniveau , structureel lager dan het landelijk gemiddelde. De arbeidsmarkt is bovendien krap, met tekorten aan goed opgeleid technisch en industrieel personeel.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d224dd49-6900-4ea9-88d0-92bd176db1ba?agendaItemId=6c336053-3d2a-45fc-b060-b627ae9a6254