CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 4 - Plan-MER Omgevingsvisie Emmen 2040 - Achtergrondrapport effectbeoordeling

Informatiebijeenkomst 14 september 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Raadsvoorstel - Vaststellen Omgevingsvisie Emmen 204090.205 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 7 van 12

Tabel 11.4 Beoordelingskader huidige situatie geurgevoelige objecten binnen een slecht leefklimaat op basis van geur Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig er liggen geen geurgevoelige objecten binnen het leefklimaat dat wordt beoordeeld als slecht op basis van geurhinder +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk er liggen enkele geurgevoelige objecten binnen het leefklimaat dat wordt beoordeeld als slecht op basis van geurhinder

147 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk er liggen veel geurgevoelige objecten binnen het leefklimaat dat wordt beoordeeld als slecht op basis van geurhinder Huidige situatie Op afbeelding 11.6 is de beoordeling van het huidige leefklimaat ten aanzien van geurhinder weergegeven. Zoals te zien op de kaart, is het leefklimaat ten aanzien van geur in het merendeel van de gemeente Emmen zeer goed (donkergroen op de kaart). Echter bevinden zich verspreid door de gemeente clusters waar het leefklimaat ten aanzien van geur zeer- tot extreem slecht is. Deze cluster liggen door de gehele gemeente met uitzondering van het centrum van Emmen. De locaties waar het leefklimaat ten aanzien van geur zeer- tot extreem slecht is zijn locaties waar veehouderijen aanwezig zijn. Binnen enkele van de locaties waar het leefklimaat ten aanzien van geur zeer- tot extreem slecht is, zijn geur gevoelige objecten aanwezig. De locaties zijn onder andere nabij Munsterscheveld (buurtschap in Emmer- Compascuum), Maten (buurtschap nabij Ter Apel) en richting Emmerschans (wijk in Emmen stad). Niet op alle locaties waar het leefklimaat ten aanzien van geur zeer- tot extreem slecht is zijn geur gevoelige objecten aanwezig.

Daarom wordt de huidige situatie van dit criterium als redelijk beoordeeld. Afbeelding 11.6 Beoordeling leefklimaat ten aanzien van geurhinder - huidige situatie (bron: Geurgebiedsvisie veehouderijen gemeente Emmen, 17 oktober 2017)

148 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Autonome ontwikkelingen Door de woningbouw ontwikkelingen in Emmen (o.a. in Emmerschans waar zich al geurgevoelige objecten bevinden waar het leefklimaat ten aanzien van geur zeer- tot extreem slecht is) neemt mogelijk het aantal geurgevoelige objecten binnen gebieden waar het leefklimaat ten aanzien van geur zeer- tot extreem slecht is toe. Indien van toepassing neemt de geurhinder toe. 11.5 Aspect lichtvervuiling Het aspect lichtvervuiling is beoordeeld aan de hand van het criterium ‘opgaand licht’. Beleidsdoelstellingen In de structuurvisie ‘gemeente eMMen 2020’ zijn geen beleidsdoelstellingen opgenomen in het kader van het aspect lichtvervuiling. 11.5.1 Criterium opgaand licht Het beoordelingskader voor het opgaand licht is in tabel 11.5 geoperationaliseerd.

Tabel 11.5 Beoordelingskader huidige situatie opgaand licht Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig industriële of andere economische activiteiten leiden niet tot lichthinder voor bewoners +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk industriële of andere economische activiteiten leiden lokaal tot lichthinder voor bewoners - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk industriële of andere economische activiteiten leiden verspreid over de hele provincie tot structurele lichthinder voor bewoners Huidige situatie Om inzicht te krijgen in het opgaand licht in de gemeente Emmen is gebruik gemaakt van Atlas Leefomgeving. Op afbeelding 11.7 is een weergave te zien van de lichtemissie in de gemeente Emmen. In het noorden en zuiden van de gemeente is de lichtemissie laag, dit zijn de donkerblauwe gebieden. De hoge concentraties lichtemissie zijn gecentreerd rondom de grootste stedelijke gebieden zoals Emmen, Klazienaveen, Erica en Nieuw-Amsterdam. Hier ligt de lichtemissie tussen de 50 en 200 nanowatt per cm2 per sterradiaal. In het gebied waar glastuinbouw plaatsvindt is de lichtemissie het hoogst, dit is met paars weergegeven op de kaart. De lichtemissie bedraagt hier meer dan 400 nanowatt per cm2 per sterradiaal.

De huidige situatie van lichtvervuiling is als redelijk beoordeeld, omdat industriële of andere economische activiteiten lokaal leiden tot lichthinder. 149 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Afbeelding 11.7 Uitsnede lichtemissie kaart, gemeente Emmen met rode contour aangegeven (bron: Atlas Leefomgeving) Autonome ontwikkelingen De autonome ontwikkelingen hebben geen direct effect op de beoordeling van de huidige situatie van dit criterium. 11.6 Aspect zeer zorgwekkende stoffen Het aspect zeer zorgwekkende stoffen is beoordeeld aan de hand van het criterium ‘zeer zorgwekkende stoffen’. Beleidsdoelstelling In de structuurvisie ‘gemeente eMMen 2020’ zijn geen beleidsdoelstellingen opgenomen in het kader van het aspect zeer zorgwekkende stoffen. 11.6.1 Criterium zeer zorgwekkende stoffen Het beoordelingskader voor zeer zorgwekkende stoffen is in onderstaande tabel geoperationaliseerd.

Tabel 11.6 Beoordelingskader huidige situatie Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig de huidige situatie van zeer zorgwekkende stoffen wordt als goed beoordeeld wanneer alle emissie gelijk of onder het Nederlands gemiddelde liggen per km2 +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk de huidige situatie van zeer zorgwekkende stoffen wordt als redelijk beoordeeld wanneer de meeste emissie rond het Nederlands gemiddelde liggen per km2

Beoordeling | Beoordeling huidige situatie | Maatlat - | de huidige situatie is slecht, verbetering is | de huidige situatie van zeer zorgwekkende stoffen noodzakelijk | wordt als slecht beoordeeld wanneer de meeste emissie boven het Nederlands gemiddelde liggen per km2 Huidige situatie Om inzicht te krijgen in de zeer zorgwekkende stoffen (hierna: ZZS) in de gemeente Emmen is gebruikt gemaakt van Emissieregistratie. Dit is een samenwerkingsverband dat jaarlijks de emissies van alle relevante Nederlandse bronnen vaststelt. Er is hier gekeken naar ZZS-emissies naar de lucht. In tabel 11.7 zijn de gemiddelde emissie 2023 per km2 in Emmen afgezet tegen de gemiddelde emissie 2023 per km2 in Nederland als geheel. Voor de meeste ZZS-stoffen is de gemiddelde emissie per km2 in Emmen vergelijkbaar met die van Nederland. Opvallend is dat de gemiddelde emissie van koolstofmonoxide per km2 in Emmen 6822,3 kg/jaar is, terwijl dat in Nederland gemiddeld 11243,5 is. De emissie is in Emmen dus aanzienlijk lager. Koolstofmonoxide komt het meest vrij door verkeer en vervoer. Omdat er relatief weinig mensen in de gemeente wonen zijn er relatief minder vervoersbewegingen, mogelijk is daardoor de emissie in Emmen lager. Daarentegen is de gemiddelde emissie Mancozeb per km2 in Emmen 10,80361104 kg/jaar, in Nederland betreft de emissie 2,308173456.

Mancozeb is een breedwerkend contactfungicide dat vroeger veel gebruikt werd in de landbouw, professioneel gazononderhoud en tuinbouw. In de Europese Unie is het gebruik van Mancozeb sinds 2021 verboden. Ondanks het verbod is het gebruik in Emmen van dit contactfungicide aanzienlijk hoger dan in de rest van Nederland. Tabel 11.7 ZZS-emissies afkomstig van emissieregistratie 2023 Stof | Emissie 2023 | Emissie 2023 | Gemiddelde emissie | Gemiddelde emissie [kg/jaar] | [kg/jaar] | 2023 [kg/jaar] per km2 | 2023 [kg/jaar] per km2 Emmen | Nederland | Emmen | Nederland Benzo(k)Fluorantheen | 10,34459315 | 801,8691539 | 0,029875218 | 0,021445512 Benzo(b)Fluorantheen | 17,77333861 | 1508,673533 | 0,051329459 | 0,040348574 Dimethomorf | 34,45518969 | 1594,621856 | 0,099506699 | 0,042647211 Koolstofmonoxide | 2362316,248 | 420405861,9 | 6822,376964 | 11243,5041 Dioxinen (PCDD/PCDF, I- | 0,000263555 | 0,032384405 | 7,61148E-07 | 8,66102E-07 TEQ) PAK (4 van PRTR) | 52,06050819 | 5157,166226 | 0,150350916 | 0,137925336 Pentachloorfenol | 19,23825192 | 1949,857331 | 0,055560134 | 0,052147772 Loodverb.

(als Pb) | 12,06253243 | 4011,051814 | 0,034836633 | 0,107273189 Hexachloorbenzeen | 0,004955359 | 3,165840162 | 1,43111E-05 | 8,46685E-05 Formaldehyde | 8087,603161 | 1747824,147 | 23,35702409 | 46,74451463 Indeno (1,2,3-c,d)Pyreen | 7,411312731 | 756,3421561 | 0,021403895 | 0,02022792 Cyproconazool | 33,56036133 | 929,6093817 | 0,096922432 | 0,024861849 Kwikverb. (als Hg) | 0,994063038 | 464,5948477 | 0,002870857 | 0,012425312 Benzo(a)Pyreen | 16,5312637 | 1565,239349 | 0,047742343 | 0,041861393 Benzeen | 11429,18401 | 1747722,391 | 33,0075204 | 46,74179323 Mancozeb | 3740,858357 | 86304,91371 | 10,80361104 | 2,308173456 150 | 186 | Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief 151 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Gegeven bovenstaande wordt de huidige situatie van zeer zorgwekkende stoffen als redelijk beoordeeld. De meeste emissies in Emmen liggen rond het Nederlands gemiddelde per km2. Er zijn enkele uitschieters, maar deze zijn zowel positief als negatief. Autonome ontwikkelingen De autonome ontwikkelingen hebben geen direct effect op de beoordeling van de huidige situatie van dit criterium. 11.7 Samenvatting huidige situatie en autonome ontwikkeling Bovenstaande beoordeling van aspecten en criteria behorend bij het subthema ‘Milieu en gezondheidsbescherming’ is samengevat in onderstaande tabel.

Tabel 11.8 Samenvatting huidige situatie en autonome ontwikkeling subthema Milieu en gezondheidsbescherming Aspect Criteria Beoordeling huidige situatie Duiding autonome ontwikkelingen luchtkwaliteit jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide +/- de huidige situatie is redelijk negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie geluid geluid alle bronnen (lcum) (gemiddeld dB/jaar) + de huidige situatie is redelijk negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie geurhinder geurgevoelige object binnen een slecht leefklimaat op basis van geur +/- de huidige situatie is redelijk negatief/verslechtering ten opzichte van huidige situatie lichtvervuiling opgaan licht (nanowatt per cm2 per sterradiaal) +/- de huidige situatie is redelijk neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie zeer zorgwekkende stoffen (zzs) zeer zorgwekkende stoffen (zzs) +/- de huidige situatie is redelijk neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie 11.8 Effectbeoordeling alternatieven In onderstaande paragrafen is per alternatief weergegeven wat de effecten zijn op het criterium die hoort bij het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming. 11.8.1 Alternatief 1: Behouden In alternatief 1 leiden de volgende bouwstenen tot kansen en risico’s ten aanzien van het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming, zie tabel 11.9.

152 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Tabel 11.9 Bouwstenen met bijhorende kansen en risico’s in Alternatief 1: Behouden Bouwsteen Kans/Risico herbestemming van Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB) mogelijk maken naar recreatieve doeleinden, kleinschalige bedrijvigheid en wonen met mogelijk een combinatie met geclusterde zorg kans op afname van de concentratie stikstofdioxide doordat agrarische bebouwing in transitie gaat en minder stikstof gaan uitstoten kans op afname (lokale) concentratie ammoniak wanneer er een afname van agrarisch gebruik afneemt risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat het aantal vervoersbewegingen per auto toeneemt door grotere afstanden kans op afname geurgevoelige objecten doordat vrijkomende agrarische bedrijven omschakelen naar niet geur-emitterende activiteiten inzetten op compleet aanbod van maatschappelijke en dagelijkse voorzieningen in wijkcentra van Emmen en in de kerndorpen kans op afname jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat het aantal vervoersbewegingen auto afneemt in de kerndorpen en wijkcentra van Emmen risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide in de kleine dorpen, doordat het aantal vervoersbewegingen auto vanuit de kleine dorpen toeneemt kans op afname van geluid doordat het aantal

vervoersbewegingen per auto afneemt in de kerndorpen en in de wijkcentra van Emmen risico op toename van geluid doordat het aantal vervoersbewegingen toeneemt in en rondom de kleine dorpen medewerking verlenen aan de ontwikkeling van de Nedersaksenlijn met een verdiepte ligging ter hoogte van het centrum van Emmen kans op afname jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat er minder vervoersbewegingen met de auto zijn kans op afname van geluidbelasting door het spoor, doordat met een verdiepte ligging minder geluidsoverlast en trillingen bij de aangrenzende woningen wordt veroorzaakt risico op toename van het geluid buiten de stad Emmen, doordat daar de Nedersaksenlijn niet meer verdiept ligt en het toenemend aantal treinen leidt tot een hogere geluidsbelasting in het zuidoosten, rondom het Bargerveen, ruimte bieden voor verwevenheid landbouw met natuur en recreatie & toerisme: hier géén ruimte voor nieuwvestiging van veehouderijen kans op afname van de jaargemiddelde concentraties stikstofdioxide en ammoniak doordat veehouderijen in transitie gaan en minder stikstof gaan uitstoten risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat het aantal vervoersbewegingen auto toeneemt door grotere afstanden kans op afname jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat het aantal

vervoersbewegingen van landbouwverkeer afneemt kans op afname geurgevoelige objecten doordat een aantal veehouderijen verplaatsen en daarmee bronnen van geur verdwijnen (mest uitrijden, etc.) 153 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Bouwsteen Kans/Risico economische ruimtevraag invullen door verdichting en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen zoals Bargermeer risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide doordat er met verdichting meer industriële en bedrijfsactiviteiten gaan plaatsvinden risico op toename aantal bronnen geluid doordat er met verdichting meer industriële en bedrijfsactiviteiten gaan plaatsvinden duurzame herontwikkeling van verouderde bedrijventerreinen en glastuinbouwgebieden kans op afname jaargemiddelde concentraties ammoniak doordat verduurzaming van de glastuinbouw kan leiden tot verminder ammoniakemissies in 2050 CO2 neutraal met een focus op het renoveren en circulair hergebruiken van bestaand vastgoed en het herstellen, uitbreiden en beheren van bestaand groen, bos en natuur voor CO2-opslag kans op afname jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide doordat met het omlaag brengen van de CO2- uitstoot ook de stikstofuitstoot verlaagd wordt op bestaande werk- en woningbouwlocaties stimuleren en toepassen van hernieuwbare en herbruikbare grondstoffen en materialen binnen de bouw,

onderhoud en gebiedsontwikkelingen kans op afname gemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat het aantal vervoersbewegingen afneemt door gebruik van lokaal materiaal op plekken met klimaatopgaven Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB) transformatie toestaan met initiatieven die bijdragen aan natuurherstel en klimaatadaptatie kans op afname van de concentratie stikstofdioxide doordat agrarische bedrijven in transitie gaan en minder stikstofdioxide gaan uitstoten kans op afname (lokale) concentratie ammoniak wanneer agrarische activiteiten stoppen bij transformatie van agrarische bebouwing kans op afname geurgevoelige objecten doordat agrarische bedrijven stoppen en geurende (mest)stoffen zijn Criterium jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide Ten aanzien van het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming bevat alternatief 1 risico’s en kansen die effect hebben op de jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide. Verschillende kansen leiden tot afnames doordat agrarische emissies verminderen, vervoersbewegingen met de auto afnemen door kortere afstanden of verschuivingen van vervoerswijze, verduurzaming van glastuinbouw en CO2-reductie samenhangende voordelen opleveren en lokaal materiaalgebruik de transportbehoefte verkleint.

Tegelijkertijd brengen sommige transformaties en ruimtelijke keuzes het risico met zich mee dat autoverplaatsingen en industriële activiteiten toenemen, wat kan leiden tot hogere concentraties op bepaalde locaties. Omdat de bouwstenen overwegend positieve effecten bevatten, is het uiteindelijke beeld positief. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn beoordeeld als positief (+). Criterium geluid alle bronnen Ten aanzien van het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming zorgt alternatief 1 voor een afname van het geluid doordat het aantal autovervoersbewegingen verminderen wegens clustering van voorzieningen en realisatie van de Nedersaksenlijn. Daarnaast heeft de Nedersaksenlijn een positief geluideffect binnen Emmen door de verdiepte ligging. Tegelijkertijd kan de Nedersaksenlijn voor geluidsoverlast zorgen op plekken waar het spoor bovengronds is. Ook kan de verdichting en herstructurering van bedrijventerreinen leiden tot meer industriële en bedrijfsactiviteiten, waardoor het aantal geluidsbronnen toeneemt. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als zowel positief (+) als negatief (-).

154 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Criterium geurgevoelig object binnen een slecht leefklimaat op basis van geur Ten aanzien van subthema Milieu en Gezondheidsbescherming bevat alternatief 1 kansen die tot een afname van het aantal geurgevoelige objecten in een slecht geurklimaat kunnen leiden. Afname is te verwachten wanneer agrarische bedrijven stoppen of verplaatsen zodat bronnen van geur verdwijnen, en bij transformaties die natuurherstel en klimaatadaptatie bevorderen. De effecten van alternatief op dit criterium zijn beoordeeld als positief (+). Overige criteria De effecten van de bouwstenen binnen het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming die onderdeel zijn van alternatief 1 leiden tot zeer beperkte kansen en risico’s ten aanzien van het overige criterium binnen dit subthema. De effecten van alternatief 1 op deze criterium zijn daarmee beoordeeld als neutraal (0). 11.8.2 Alternatief 2: Benutten In alternatief 2 leiden de volgende bouwstenen tot kansen en risico’s ten aanzien van het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming, zie tabel 11.10.

Tabel 11.10 Bouwstenen met bijhorende kansen en risico’s in Alternatief 2: Benutten Bouwsteen Kans/Risico nieuwe woningbouw door uitbreiding voor het creëren van gemengde wijken en dorpen, met verschillende woningtypen risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat het aantal vervoersbewegingen auto toeneemt woningen toevoegen op plekken met veel voorzieningen nabij en goede bereikbaarheid: Emmen-stad en Klazienaveen, Schoonebeek, Emmer-Compascuum en Nieuw Amsterdam (kerndorpen) risico op toename opgaand licht door realisatie van nieuwe lichtbronnen (woningen) nabij bestaande lichtbronnen groei woningvoorraad door bouw woningen in nog niet bebouwde gebieden waarbij het gebied rondom Emmen-Zuid geldt als locatie voor stedelijke uitbreiding (Delftlanden) risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat het aantal vervoersbewegingen auto toeneemt investeren in een breed hoger onderwijsaanbod en kennisinstellingen om studenten aan te trekken en vast te houden o.a.

in de vorm van een nieuwe Greenwisecampus risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide door het toenemen van het aantal verkeersbewegingen risico op toename geluid van verkeer voor omwonenden van de Greenwisecampus door het toenemen van het aantal verkeersbewegingen medewerking verlenen aan ontwikkeling van de Nedersaksenlijn met een onverdiepte ligging ter hoogte van het centrum van Emmen kans op afname jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat er minder vervoersbewegingen met de auto zijn risico op toename geluid door een toename van treinverkeer, wat leidt tot geluidsbelasting op omliggende woningen verdubbelen van de verbinding Emmen - Klazienaveen (N862) risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat het aantal vervoersbewegingen auto toeneemt risico op toename geluid door bronnen doordat de rondweg een grote geluidsbron is en het aantal vervoersbewegingen toeneemt aanleggen van een noordelijke rondweg om de stad Emmen risico op toename geluid door bronnen aan de rand van Emmen-stad doordat met een nieuwe noordelijke rondweg een grote geluidsbron bijkomt 155 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Bouwsteen Kans/Risico kans op afname geluid door bronnen in het centrum van Emmen doordat doorgaand verkeer door realisatie van de noordelijke

rondweg niet meer via Emmen-stad gaat risico op toename opgaand licht doordat er lantaarnpalen langs de rondweg komen te staan wat zorgt voor meer opgaand licht goede bereikbaarheid vanuit de dorpen (o.a. Barger- Compascuum, Erica, Nieuw-Dordrecht, Nieuw-Schoonebeek, Nieuw-Weerdinge, Roswinkel, Nieuw-Amsterdam/Veenoord, Weiteveen Barger-Oosterveld en Zwartemeer) tot de voorzieningen elders in de gemeente door extra aandacht voor OV en (door)fietsroutes kans op afname jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat het aantal vervoersbewegingen auto afneemt verkennen mogelijkheden voor ontwikkeling van een regionaal bedrijventerrein langs de A37 risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide door meer uitstoot vanwege het ontwikkelen regionaal bedrijventerrein risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat het aantal vervoersbewegingen auto toeneemt risico op toename geluid van industrie en door toename verkeersintensiteiten van zwaar verkeer door grootschalige bedrijvigheid in het noordoosten van de gemeente ruimte blijven bieden voor duurzame productie en voor grootschaliger bedrijven op het gebied van landbouw risico op toename jaargemiddelde concentraties stikstofdioxide doordat grootschaliger bedrijven op het gebied van landbouw in het noordoosten van de gemeente

concentreren en stikstofdioxide uitstoten kans op afname geurgevoelige objecten doordat grootschaliger bedrijven op het gebied van landbouw in het noordoosten van de gemeente concentreren, waardoor er in de rest van de gemeente minder agrarische bedrijven die geurhinder veroorzaken zijn Rundedal als uitbreidingslocatie voor het huisvesten van grootschalige bedrijvigheid risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide door meer uitstoot vanwege grootschalige bedrijvigheid risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat het aantal vervoersbewegingen auto toeneemt risico op toename geluid van industrie en door toename verkeersintensiteiten van zwaar verkeer door grootschalige bedrijvigheid tot en met 2040 een extra ruimtevraag voor bedrijventerreinen van circa 65 ha voor transitie naar circulaire economie kans op afname gemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide doordat het aantal vervoersbewegingen afneemt door gebruik van lokaal materiaal en de productie van nieuwe materialen minder stikstof uitstoot de gemeente biedt ruimte voor agrariërs om werk te maken van bijvoorbeeld meervoudige verdienmodellen (recreatie, energieopwekking, etc.), innovatie en experimenten om hun bedrijfsmodel te verduurzamen kans op afname van de concentratie stikstofdioxide doordat agrarische bedrijven in

transitie gaan en minder stikstof gaan uitstoten kans op afname (lokale) concentratie ammoniak wanneer agrarische bedrijven in transitie gaan en verduurzamen en minder ammoniakemissies zijn risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide doordat het aantal vervoersbewegingen auto toeneemt door grotere afstanden 156 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Bouwsteen Kans/Risico inzet op toekomstbestendig maken van glastuinbouw door ruimte te bieden aan intensivering en clustering risico op toename opgaand licht doordat glastuinbouw een vorm van landbouw is die zorgt voor lichtvervuiling kans op afname opgaand licht doordat glastuinbouw geclusterd wordt en er dus ook bedrijven verdwijnen op andere plekken waar minder lichtvervuiling zal zijn risico op toename jaargemiddelde concentratie stikstof doordat meer en intensieve glastuinbouw stikstofdioxide uitstoot, waardoor het stikstofgehalte in de lucht ook toeneemt in 2050 CO2 neutraal door het stimuleren van duurzame en energiezuinige woon- en werkgebieden en het ontwikkelen van locaties voor lokale groene energieopwekking (zoals zon en wind) kans op afname jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide doordat met het omlaag brengen van de CO2-uitstoot ook de stikstofuitstoot verlaagd wordt faciliteren duurzame doorontwikkeling van de (circulaire) maakindustrie en groene chemie

door ruimte te bieden aan clustervorming en ketensamenwerking risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide door het toenemen van het aantal verkeersbewegingen en extra industriële activiteiten kans op afname van de concentratie stikstofdioxide en ammoniak doordat verduurzaming en groene industrie kan leiden tot schonere producties en minder emissies risico op toename geluid van verkeer door het toenemen van het aantal verkeersbewegingen en toename industrie door realisatie nieuwe werklocaties faciliteren en versterken van de aanwezigheid van recreatieve en toeristische trekkers risico op toename jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide door meer uitstoot vanwege grootschalige bedrijvigheid Criterium jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide Ten aanzien van het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming bevat alternatief 2 risico’s die overwegend leiden tot hogere jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak. Verhogende effecten worden vooral toegeschreven aan uitbreiding van woningbouw, stedelijke uitbreidingen (Delftlanden), nieuwe onderwijs- en bedrijvigheidslocaties, verdubbeling en aanleg van wegen en concentratie van grootschalige agrarische en industriële activiteiten die leiden tot meer vervoersbewegingen met de auto en uitstoot.

Kansen tot verlaging worden verwacht bij infrastructurele maatregelen die autobewegingen verminderen (zoals realisatie Nedersaksenlijn), bij transitie en verduurzaming van agrarische en glastuinbouwactiviteiten, bij CO2-neutrale beleidsmaatregelen en bij het gebruik van lokaal materiaal en circulaire bedrijfsvoering. Sommige ingrepen hebben dubbelzijdige effecten: bijvoorbeeld ondersteuning van agrariërs en het faciliteren van duurzame industrie kunnen zowel emissiereducties als extra verkeer veroorzaken. Daarmee hangt het uiteindelijke effect sterk af van locatie, concentratie en de concrete uitvoering van maatregelen. De effecten van alternatief 2 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als negatief (-). Criterium geluid alle bronnen Ten aanzien van het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming bevat alternatief 2 meerdere risico’s die naar verwachting leiden tot meer geluid van alle bronnen vanwege toegenomen verkeer, extra infrastructuur en meer bedrijvigheid. Nieuwe onderwijs- en kennisfuncties, uitbreiding van wegen en de aanleg van een rondweg vergroten verkeersbewegingen en introduceren nieuwe geluidsbronnen. Ook ontwikkeling van bedrijventerreinen en het stimuleren van industriële clustervorming verhogen de kans op meer industrie- en vrachtverkeergeluid.

Gecombineerd zorgen deze ontwikkelingen op diverse locaties voor een netto toename van het gemiddeld jaargemiddelde geluidsniveau. 157 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Tegelijkertijd kan het geluid in de binnenstad van Emmen afnemen door een afname van verkeer door het realiseren een noordelijke rondweg. De effecten van alternatief 2 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als negatief (-). Criterium geurgevoelig object binnen een slecht leefklimaat op basis van geur Ten aanzien van het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming biedt alternatief 2 met het concentreren van landbouw in het noordoosten van de gemeente, waardoor de rest van de gemeente minder geurhinder ervaart. Het effect van alternatief 2 op dit criterium zijn daarmee beoordeelt als positief (+). Criterium opgaand licht Ten aanzien van het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming bevat alternatief 2 overwegend risico’s voor het opgaand licht in de gemeente Emmen. Het toevoegen van woningen nabij voorzieningen en de aanleg van een noordelijke rondweg verhogen het risico op meer opgaand licht door nieuwe lichtbronnen en straatverlichting. Ook het intensiveren en clusteren van glastuinbouw kan lokaal voor extra lichtvervuiling zorgen.

Anderzijds kan clustering van glastuinbouw op andere plekken tot verdwijnen van bedrijven elders leiden, waardoor op sommige locaties juist minder opgaand licht ontstaat. De effecten van alternatief 2 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als negatief (-). Criterium zeer zorgwekkende stoffen De effecten van de bouwstenen binnen het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming die onderdeel zijn van alternatief 2 leiden tot zeer beperkte kansen en risico’s ten aanzien van het criterium zeer zorgwekkende stoffen. De effecten van alternatief 2 op deze criterium zijn daarmee beoordeeld als neutraal (0). 11.8.3 Samenvatting effectbeoordeling alternatieven Tabel 11.11 Effectbeoordeling alternatieven subthema Milieu en Gezondheidsbescherming Aspect Criteria Alternatief 1: Behouden Alternatief 2: Benutten luchtkwaliteit jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide + - geluid geluid alle bronnen (lcum) (gemiddeld dB/jaar) + en - - geurhinder geurgevoelige object binnen een slecht leefklimaat op basis van geur + + lichtvervuiling opgaand licht (nanowatt per cm2 per sterradiaal) 0 - zeer zorgwekkende stoffen (zzs) zeer zorgwekkende stoffen (zzs) 0 0 De effecten van alternatief 1 op de criteria jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide en geurgevoelige object binnen een slecht leefklimaat op basis van geur zijn beoordeeld als positief (+).

De effecten van alternatief 1 op het criterium geluid alle bronnen (lcum) (gemiddeld dB/jaar) is 158 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief beoordeeld als zowel positief (+) als negatief (-). De effecten van alternatief 1 op de criteria opgaand licht (nanowatt per cm2 per sterradiaal) en zeer zorgwekkende stoffen (zzs) zijn beoordeeld als neutraal (0). De effecten van alternatief 2 op het criterium geurgevoelige object binnen een slecht leefklimaat op basis van geur is beoordeeld als positief (+). De effecten van alternatief 2 op de criteria jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide, geluid alle bronnen (lcum) (gemiddeld dB/jaar) en opgaand licht (nanowatt per cm2 per sterradiaal) zijn beoordeeld als negatief (-). De effecten van alternatief 2 op het criterium zeer zorgwekkende stoffen (zzs) is beoordeeld als neutraal (0). 159 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief 12 SUBTHEMA ENERGIE 12.1 Introductie subthema energie Het subthema energie bestaat uit twee aspecten: energieverbruik en aandeel hernieuwbare energie. In de onderstaande tabel is het beoordelingskader weergegeven van het subthema energie.

Tabel 12.1 Beoordelingskader subthema energie Aspect Criteria energieverbruik energieverbruik [TJ/jaar] aandeel hernieuwbare energie aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening [%] 12.2 Aspect energieverbruik Het aspect energieverbruik is beoordeeld aan de hand van het criterium ‘energieverbruik [TJ/jaar]’. Beleidsdoelstellingen De gemeente Emmen heeft geen concrete doelstellingen/wettelijke taak met betrekking tot het aspect energieverbruik. 12.2.1 Criterium energieverbruik [TJ/jaar] Het beoordelingskader van het criterium energieverbruik [TJ/jaar] is in onderstaande tabel verder geoperationaliseerd. Tabel 12.2 Beoordelingskader huidige situatie energieverbruik [TJ/jaar] Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig het energieverbruik is aanzienlijk lager dan het provinciaal gemiddelde +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk het energieverbruik ligt rond het provinciaal gemiddelde - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk het energieverbruik ligt rond het provinciaal gemiddelde 160 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Huidige situatie Op afbeelding 12.1 is het totaal bekend energieverbruik van de gemeente Emmen weergegeven vergeleken met het provinciaal gemiddelde.

Zoals te zien is het totaal energieverbruik in de gemeente Emmen aanzienlijk hoger. In 2010 was het gemeentelijk verbruik bijna 3 maal zo hoog als het provinciaal gemiddelde. Naarmate de tijd vorderde is het energie verbruik in de gemeente Emmen afgenomen waardoor het gemeentelijk verbruik dichter bij het provinciaal gemiddelde is komen te liggen. Echter, in 2020 was het gemeentelijk verbruik nog steeds ruim twee keer zo hoog als het provinciaal gemiddelde. Een deel van de oorzaak voor dit hoge energieverbruik is de grote mate van bedrijvigheid en industrie in Emmen. De huidige situatie van dit criterium is daarom als slecht beoordeeld. Afbeelding 12.1 Totaal bekend energieverbruik gemeente Emmen vergeleken met het provinciaal gemiddelde Autonome ontwikkelingen - door alle nieuwe woningbouw ontwikkelingen neemt het energieverbruik van deze nieuwe huishoudens toe. Hierdoor neemt naar verwacht het totale energieverbruik van de gemeente Emmen toe; - door de realisatie van het trafostation Tennet Boerdijk - Veenoord kan de gemeente Emmen meer elektriciteit gebruiken. Hierdoor neemt naar verwacht het totale energieverbruik van de gemeente Emmen toe; - door de ontwikkeling van de Zonneroute A37 zal naar verwachting een groter aandeel van het energieverbruik duurzaam worden. Hierdoor neemt naar verwacht het totale energieverbruik van de gemeente Emmen af.

12.3 Aspect aandeel hernieuwbare energie Het aspect aandeel hernieuwbare energie is beoordeeld aan de hand van het criterium ‘aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening [%]’.

161 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Beleidsdoelstellingen De structuurvisie gemeente eMMen 2020 noemt dat Emmen zich sterk inzet op de productie en het verbruik van duurzame energie. In de Energie nota 2023-2026 staat het huidig beleid energie omschreven. De Energienota is opgenomen in de tabel in bijlage I van dit rapport, daar wordt het beleid verder toegelicht. 12.3.1 Criterium aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening [%] Het beoordelingskader van het criterium aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening [%] is in onderstaande tabel 12.3 verder geoperationaliseerd. Tabel 12.3 Beoordelingskader huidige situatie aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening [%] Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig het aandeel hernieuwbare energie in de totale energievoorziening is in lijn met de RES Drenthe +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk het aandeel hernieuwbare energie in de totale energievoorziening is bijna in lijn met de RES Drenthe - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk het aandeel hernieuwbare energie in de totale energievoorziening is helemaal niet in lijn met de RES Drenthe Huidige situatie Emmen kent een relatief hoog energiegebruik.

Ongeveer 70 % van het totale energiegebruik in de gemeente is voor rekening van industrie, andere bedrijvigheid en glastuinbouw (Energienota 2023-2026, gemeente Emmen). Het aandeel aardgas in het totale energiegebruik binnen de gemeente bedraagt meer dan 70 %. Het huidige energieprofiel van Emmen is weergegeven op onderstaande afbeelding: aan de linkerkant van de figuur zijn de energiebronnen weergegeven: aardgas, elektriciteit en transportbrandstoffen. Het overgrote deel van die energiebronnen is fossiel. Als wordt ingezoomd op het elektriciteitsgebruik is te zien dat inmiddels 84 % van het elektriciteitsgebruik duurzaam wordt opgewekt door wind- en zonneparken binnen de gemeente Emmen. Dat is overigens exclusief het elektriciteitsgebruik in de glastuinbouw en bij de industrie op het GETEC PARK. EMMEN. In deze twee sectoren wordt aardgas omgezet in warmte en elektriciteit via eigen warmtekrachtcentrales. GETEC PARK.EMMEN en de tuinders produceren daarmee (grotendeels) hun eigen elektriciteit. 162 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Afbeelding 12.2 Energieprofiel Emmen (bron: Energie nota 2023-2026) Binnen de gemeente wordt 1,88 PJ aan hernieuwbare elektriciteit opgewekt (Energienota 2023-2026, gemeente Emmen). Emmen heeft in de RES Drenthe toegezegd om binnen de gemeentegrenzen 2,4 PJ (0,669 TWh) aan hernieuwbare elektriciteit mogelijk te maken.

Er is dus een restopgave hernieuwbare elektriciteit van 0,52 PJ (0,144 TWh) tot 2030. In onderstaande tabel is de bijdrage van Emmen aan de RES- Drenthe weergegeven. Afbeelding 12.3 Emmense bijdrage aan RES-Drenthe (bron: Energie nota 2023-2026) Omdat het aandeel hernieuwbare energie in de totale energievoorziening bijna in lijn met de RES Drenthe wordt de huidige situatie beoordeeld als redelijk. Autonome ontwikkelingen - door de ontwikkeling van de Zonneroute A37 zal naar verwachting een groter aandeel van het energievoorziening hernieuwbaar worden; - door de ontwikkeling van GZI Next worden ontstaat een energiehub met een mix aan energie uit zon, waterstof en groen gas. Hierdoor neemt naar verwachting het aandeel van hernieuwbare energievoorzieningen toe; - het invullen van de restopgave voor hernieuwbare elektriciteit is in belangrijke mate afhankelijk van de beschikbaarheid van capaciteit op het elektriciteitsnet. De realisatie van het trafostation Tennet Boerdijk -

163 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Veenoord moet het mogelijk maken dat nieuwe hernieuwbare energieprojecten kunnen aansluiten op het elektriciteitsnet. De capaciteit van het nieuwe hoogspanningsstation is voldoende om de restopgave voor windparken, zonneakkers en zonnedaken in Emmen te kunnen aansluiten (bron: Energie nota 2023- 2026). 12.4 Samenvatting huidige situatie en autonome ontwikkeling Bovenstaande beoordeling van aspecten en criteria behorend bij het subthema ‘veiligheid’ is samengevat in onderstaande tabel. Tabel 12.4 Samenvatting huidige situatie en autonome ontwikkeling subthema energie Aspect Criteria Beoordeling huidige situatie Duiding autonome ontwikkelingen energieverbruik energieverbruik [TJ/jaar] - de huidige situatie is slecht neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie aandeel hernieuwbare energie aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening [%] de huidige situatie is redelijk +/- positief/verbetering ten opzichte van huidige situatie 12.5 Effectbeoordeling alternatieven In onderstaande paragrafen is per alternatief weergegeven wat de effecten zijn op het criterium die hoort bij het subthema energie. 12.5.1 Alternatief 1: Behouden In alternatief 1 leiden de volgende bouwstenen tot kansen en risico’s ten aanzien van het subthema Energie, zie tabel 12.5.

Tabel 12.5 Bouwstenen met bijhorende kansen en risico’s in Alternatief 1: Behouden Bouwsteen Kans/Risico in bestaand stedelijk gebied gebiedsgericht vastgoedeigenaren (particulieren, verhuurders) ruimte geven om te investeren in hun vastgoed en woningen ( bijvoorbeeld verduurzaming, optoppen, woningsplitsing, transformatie, bijgebouwen of mantelzorgwoningen en meervoudig ruimtegebruik) kans op afname energieverbruik doordat verbeterde woningen beter geïsoleerd zijn en dus minder energie verbruiken risico op toename energiegebruik doordat optoppen en woningsplitsing zorgen voor een toename van het aantal energieverbruikers kans op toename aandeel hernieuwbare energie doordat er tijdens verduurzaming meer zonnepanelen worden toegepast en huizen van het gas afgaan inzetten op compleet aanbod van maatschappelijke en dagelijkse voorzieningen in wijkcentra van Emmen en in de kerndorpen kans op afname van energiegebruik doordat de concentratie van voorzieningen in de kerndorpen en in de wijkcentra van Emmen leidt tot een efficiënter energiegebruik economische ruimtevraag invullen door verdichting en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen zoals Bargermeer risico op toename energieverbruik doordat er met verdichting meer industriële en bedrijfsactiviteiten gaan plaatsvinden 164 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Bouwsteen Kans/Risico in 2050 CO2 neutraal

met een focus op het renoveren en circulair hergebruiken van bestaand vastgoed en het herstellen, uitbreiden en beheren van bestaand groen, bos en natuur voor CO2-opslag kans op toename aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening doordat de transitie naar CO2-neutraal wordt ingezet en fossiele bronnen worden uitgefaseerd waardoor het aandeel hernieuwbare energie in de totale energievoorziening toeneemt Criterium energieverbruik Ten aanzien van het subthema Energie bevat alternatief 1 maatregelen die het totale energieverbruik kunnen verlagen. Ruimtelijk gerichte investeringen in bestaand stedelijk gebied en het stimuleren van verduurzaming van woningen vermindert het energieverbruik doordat woningen beter geïsoleerd worden. Het inzetten op een compleet aanbod van voorzieningen in wijkcentra en het versterken van basisvoorzieningen in dorpen reduceert bovendien vervoersbewegingen en daarmee ook het energiegebruik. Tegelijkertijd kan verdichting en herstructurering van bedrijventerreinen leiden tot meer industriële en bedrijfsactiviteiten en daardoor tot hogere energievraag, net als het optoppen woningen door een toename van verbruikers. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als zowel positief (+) als negatief (-).

Criterium aandeel hernieuwbare energie Ten aanzien van het subthema Energie worden in alternatief 1 verschillende maatregelen genomen die het aandeel hernieuwbare energie in de totale energievoorziening kunnen vergroten. Ruimtelijke maatregelen en investeringen in bestaand vastgoed leiden tot verduurzaming van woningen, waarbij meer zonnepanelen worden toegepast en huizen van het gas gaan, wat het aandeel hernieuwbare energie vergroot. Het streven naar CO2-neutraliteit in 2050, met renovatie, circulair hergebruik en investering in groen en lokale energieopwekking, ondersteunt eveneens de uitfasering van fossiele bronnen. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als positief (+). 12.5.2 Alternatief 2: Benutten In alternatief 2 leiden de volgende bouwstenen tot kansen en risico’s ten aanzien van het subthema Energie, zie tabel 12.6.

Tabel 12.6 Bouwstenen met bijhorende kansen en risico’s in Alternatief 2: Benutten Bouwsteen Kans/Risico nieuwe woningbouw door uitbreiding voor het creëren van gemengde wijken en dorpen, met verschillende woningtypen risico op toename energieverbruik door toename van het aantal woningen woningen toevoegen op plekken met veel voorzieningen nabij en goede bereikbaarheid: Emmen-stad en Klazienaveen, Schoonebeek, Emmer-Compascuum en Nieuw Amsterdam (kerndorpen) risico op toename van energiegebruik doordat met de realisatie van nieuwe woningen het energieverbruik toeneemt groei woningvoorraad door bouw woningen in nog niet bebouwde gebieden waarbij het gebied rondom Emmen-Zuid geldt als locatie voor stedelijke uitbreiding (Delftlanden) risico op toename van energiegebruik doordat met de realisatie van nieuwe woningen het energieverbruik toeneemt verkennen mogelijkheden voor ontwikkeling van een regionaal bedrijventerrein langs de A37 risico op toename van energieverbruik door vestigen van (meer) bedrijven vanwege het ontwikkelen regionaal bedrijventerrein 165 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Bouwsteen Kans/Risico Rundedal als uitbreidingslocatie voor het huisvesten van grootschalige bedrijvigheid risico op toename van energieverbruik door vestigen van (meer) grootschalige bedrijvigheid tot en met 2040 een extra ruimtevraag voor bedrijventerreinen van circa 65

ha voor transitie naar circulaire economie kans op toename aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening doordat de circulaire economie uitgaat van hernieuwbare energiebronnen kans op afname energieverbruik doordat de circulaire economie minder primaire grondstoffen gebruik die energie kosten om te maken en er meer focus ligt op hergebruik risico op toename energieverbruik doordat circulaire processen veel energie vragen de gemeente biedt ruimte voor agrariërs om werk te maken van bijvoorbeeld meervoudige verdienmodellen (recreatie, energieopwekking, etc.), innovatie en experimenten om hun bedrijfsmodel te verduurzamen kans op afname energieverbruik doordat bedrijven verduurzamen en daardoor minder energie gaan gebruiken kans op toename aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening door duurzame energieprojecten en realisatie van eigen energieopwekking inzet op toekomstbestendig maken van glastuinbouw door ruimte te bieden aan intensivering en clustering risico op toename energieverbruik door de intensivering van glastuinbouw doordat deze vorm van landbouw vraagt om veel energieverbruik in 2050 CO2 neutraal door het stimuleren van duurzame en energiezuinige woon- en werkgebieden en het ontwikkelen van locaties voor lokale groene energieopwekking (zoals zon en wind) kans op toename aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening doordat de

transitie naar CO2-neutraal wordt ingezet en fossiele bronnen worden uitgefaseerd faciliteren 110kV-netversterking (onder andere nieuwe hoogspanningsstations in de buurt van het bestaande hoogspanningsstation Emmen Weerdinge en Emmen Bargermeer en nieuwe ondergrondse kabelverbindingen en het reserveren van ruimte voor middenstations en kleine trafostations in en rondom de bebouwde omgeving) kans op toename aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening door toename netcapaciteit bouw van windmolens langs de N34 kans op toename aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening door aanzienlijke bijdrage aan de lokale en regionale duurzame energieproductie door windenergie wat leidt tot lagere energiekosten voor inwoners en bedrijven faciliteren duurzame doorontwikkeling van de (circulaire) maakindustrie en groene chemie door ruimte te bieden aan clustervorming en ketensamenwerking kans op vermindering van energieverbruik door de implementatie van duurzame technologieën en processen in de maakindustrie risico op stijgen van het energieverbruik wanneer er geen aandacht is voor efficiëntie en duurzame energiebronnen kans op toename van het aandeel hernieuwbare energie door samenwerking met groene energieproducenten Criterium energieverbruik Ten aanzien van het subthema Energie bevat alternatief 2 maatregelen die het totale energieverbruik grotendeels verhogen.

Ruimte bieden aan agrariërs, nieuwe bedrijventerreinen en duurzame ontwikkeling van de maakindustrie vergroten de vraag naar energie doordat meer woningen, bedrijven en intensieve kassen worden gerealiseerd. Tegelijkertijd kan de transitie naar een circulaire economie en het stimuleren van verduurzaming bij agrariërs leiden tot een afname van het energieverbruik. Het faciliteren van duurzame doorontwikkeling van de maakindustrie en groene chemie kan energiegebruik verminderen wanneer duurzame technologieën en processen worden toegepast, maar brengt ook het risico op stijgend verbruik mee wanneer efficiëntie en 166 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief hernieuwbare bronnen onvoldoende worden geborgd. Het uiteindelijke effect hangt daarmee sterk af van locatie, schaal en de concrete uitvoering van de maatregelen. De effecten van alternatief 2 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als negatief (-). Criterium aandeel hernieuwbare energie Ten aanzien van het subthema Energie bevat alternatief 2 meerdere maatregelen die het aandeel hernieuwbare energie in de totale energievoorziening vergroten. De inzet op een circulaire economie en extra ruimte voor bedrijventerreinen voor transitie faciliteert het gebruik van hernieuwbare bronnen.

Ook het stimuleren van lokale energieopwekking (zoals windmolens langs de N34), het versterken van het net en het bevorderen van CO2-neutraliteit ondersteunen de groei van hernieuwbare energie. Daarnaast kan het mogelijk maken van lokale energieprojecten door agrariërs en samenwerking tussen industrie en groene energieproducenten bijdragen aan een hoger aandeel hernieuwbare energie. De effecten van alternatief 2 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als positief (+). 12.5.3 Samenvatting effectbeoordeling alternatieven Tabel 12.7 Effectbeoordeling alternatieven subthema Energie Aspect Criteria Alternatief 1: Behouden Alternatief 2: Benutten energieverbruik energieverbruik [TJ/jaar] + en - - aandeel hernieuwbare energie aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening [%] + + De effecten van alternatief 1 op het criterium aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening [%] is beoordeeld als positief (+). De effecten van alternatief 1 op het criterium energieverbruik [TJ/jaar]r) is beoordeeld als zowel positief (+) als negatief (-). De effecten van alternatief 2 op het criterium aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening [%] is beoordeeld als negatief (-). De effecten van alternatief 2 op het criterium energieverbruik [TJ/jaar]r) is beoordeeld als positief (+).

167 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief 13 SUBTHEMA ARBEID EN INKOMEN 13.1 Introductie subthema Arbeid en Inkomen Het subthema Arbeid en Inkomen bestaat uit de aspecten inkomen, werkgelegenheid en werkloosheid, vestigingsklimaat, en woon-werk afstand. In onderstaande tabel is het beoordelingskader weergegeven van het subthema Arbeid en Inkomen. Tabel 13.1 Beoordelingskader subthema Arbeid en inkomen Aspect Criteria inkomen besteedbaar inkomen per inwoner (EUR/inwoner/jaar) inclusief aandeel inkomens onder de armoedegrens werkgelegenheid en werkloosheid werkloosheidpercentage vestigingsklimaat percentage inwoners die hoger onderwijs hebben gevolgd (hbo en wo) vestigingsklimaat aandeel innovatieve hightechbedrijven woon-werk afstand reistijd van en naar werk of studie 13.2 Aspect inkomen Het aspect inkomen is beoordeeld aan de hand van het criterium besteedbaar inkomen per inwoner (in EUR/inwoner/jaar) waarin het aandeel inkomens onder de armoedegrens is meegenomen. Beleidsdoelstellingen In het Beleidskader sociaal domein: erbij horen en meedoen in Emmen! (2023) staat het huidig beleid omtrent onder andere welzijn, zorg en ondersteuning, gezondheid, inclusie, armoedebestrijding, huisvesting, veiligheid en inburgering omschreven. Het beleidskader is opgenomen in de tabel in bijlage I van dit rapport, daar wordt het beleid verder toegelicht.

13.2.1 Criterium besteedbaar inkomen per inwoner Het beoordelingskader voor het besteedbaar inkomen per inwoner is in onderstaande tabel geoperationaliseerd. 168 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Tabel 13.2 Beoordelingskader huidige situatie besteedbaar inkomen per inwoner Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig het besteedbaar inkomen is in lijn met het landelijk gemiddelde +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk het besteedbaar inkomen ligt enigszins onder het landelijk gemiddelde - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk het besteedbaar inkomen ligt aanzienlijk onder het landelijk gemiddelde Huidige situatie Het gemiddeld inkomen per inwoner per jaar is in Nederland EUR 27.900,00 (bron: CBS). In de gemeente bedraagt het gemiddeld inkomen per inwoner per jaar EUR 23.900,00, dit ligt daarmee aanzienlijk onder het landelijk gemiddelde. Maar het gemiddeld inkomen per inwoner per jaar verschilt tussen wijken en dorpen binnen de gemeente, dit weergegeven op afbeelding 13.1. Zo heeft de wijk Kern Emmen Zuid (bestaande uit de twee buurten Noord- en Zuidbarge) een gemiddeld inkomen per inwoner van EUR 40.600,00, dit ligt zelf boven het landelijk gemiddelde.

Daarentegen heeft de wijk Angelslo een gemiddeld inkomen per inwoner van EUR 19.500,00, dit ligt ver onder het gemiddelde van de gemeente. Afbeelding 13.1 Gemiddeld inkomen per inwoner per jaar per buurt (bron: CBS) Omdat het gemiddeld inkomen per inwoner per jaar in de gemeente Emmen aanzienlijk onder het landelijk gemiddelde ligt, wordt de huidige situatie van de criterium als slecht beoordeeld.

169 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Autonome ontwikkelingen De autonome ontwikkelingen hebben geen direct effect op de beoordeling van de huidige situatie van dit criterium. 13.3 Aspect werkgelegenheid en werkloosheid Het aspect werkgelegenheid en werkloosheid is beoordeeld aan de hand van het criterium ‘werkloosheidspercentage’. Beleidsdoelstellingen In Kadernota economie staat het huidig beleid omtrent werkgelegenheid omschreven. De Kadernota is opgenomen in de tabel in bijlage I van dit rapport, daar wordt het beleid verder toegelicht. 13.3.1 Criterium werkloosheidspercentage Het beoordelingskader voor het werkloosheidspercentage is in onderstaande tabel geoperationaliseerd.

Tabel 13.3 Beoordelingskader huidige situatie besteedbaar inkomen per inwoner Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig minder dan 2 % van de beroepsbevolking (personen van 15 tot 75 jaar die ofwel betaald werk hebben, ofwel recent naar betaald werk hebben gezocht en daarvoor direct beschikbaar zijn) is werkloos +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk 2 % tot 5 % van de beroepsbevolking heeft geen baan - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk meer dan 5 % van de beroepsbevolking is werkloos Huidige situatie In 2024 was 3,7 % van de beroepsbevolking in de gemeente Emmen werkloos. Voor de provincie Drenthe bedroeg het werkloosheidspercentage in 2024 3,4 %. In Nederland als geheel bedroeg het percentage eveneens 3,7 %. Aangezien de werkloosheid in Emmen gelijk is aan het landelijke gemiddelde van 3,7 % en daarmee tussen 2 % en 5 % ligt, is de huidige situatie ten aanzien van dit criterium als redelijk beoordeeld: er zijn kansen voor verbetering. Autonome ontwikkelingen De autonome ontwikkelingen hebben geen direct effect op de beoordeling van de huidige situatie van dit criterium. 13.4 Aspect vestigingsklimaat Het aspect vestigingsklimaat is beoordeeld aan de hand van de criteria ‘percentage inwoners die hoger onderwijs hebben gevolgd’ en ‘aantal vestigingen van bedrijven’.

170 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Beleidsdoelstellingen In Kadernota economie staat het huidig beleid en rond het vestigingsklimaat beschreven. De Kadernota is opgenomen in de tabel in bijlage I van dit rapport, daar wordt het beleid verder toegelicht. 13.4.1 Criterium percentage inwoners die hoger onderwijs hebben gevolgd Het beoordelingskader voor het percentage inwoners die hoger onderwijs hebben gevolgd is in onderstaande tabel geoperationaliseerd. Tabel 13.4 Beoordelingskader huidige situatie aantal deelnemers hoger beroepsonderwijs Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig het percentage hoogstbehaald onderwijsniveau ligt in de gemeente Emmen aanzienlijk hoger (>5 %) dan het percentage van de provincie Drenthe +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk het percentage hoogstbehaald onderwijsniveau ligt in de gemeente Emmen gelijk aan of verschilt minder dan 5% met het percentage van de provincie Drenthe - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk het percentage hoogstbehaald onderwijsniveau ligt in de gemeente Emmen aanzienlijk lager (>5 %) dan het percentage van de provincie Drenthe Huidige situatie In de gemeente Emmen zijn geen universitaire onderwijsinstellingen aanwezig.

In de gemeente is één hoger beroepsonderwijsinstelling aanwezig, dit is de NHL Stenden Hogeschool gelegen in Emmen stad. Ook is de Universiteit van het Noorden partner van Greenwise Campus en werkt met mbo en hbo in Emmen aan doorlopende leerlijnen. Op afbeelding 13.2 is het percentage inwoners tussen 15 en 75 jaar weergegeven die een HBO- of WO- diploma hebben behaald. De grafiek laat een gestage toename zien sinds 2013. Echter tonen de voorlopige cijfers van 2024 een afname ten opzichte van het voorgaande jaar. Daarnaast ligt het percentage van de gemeente Emmen (19 %) aanzienlijk lager dan het provinciale percentage (26,9 %). Aangezien het percentage van hoogstbehaald onderwijsniveau in de gemeente Emmen aanzienlijk lager is dan het percentage van de provincie Drenthe, is de huidige situatie ten aanzien van dit criterium als slecht beoordeeld. 171 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Afbeelding 13.2 Percentage inwoners van gemeente Emmen (15 tot 75 jaar) die HBO- of WO-diploma hebben behaald (bron: CBS Statline) Autonome ontwikkelingen De autonome ontwikkelingen hebben geen direct effect op de beoordeling van de huidige situatie van dit criterium. 13.4.2 Criterium aandeel innovatieve hightechbedrijven Het beoordelingskader voor het aandeel innovatieve hightechbedrijven is in onderstaande tabel geoperationaliseerd.

Tabel 13.5 Beoordelingskader huidige situatie aandeel innovatieve hightechbedrijven Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig Emmen staat in de top 10 Hightech gemeenten +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk Emmen valt net buiten de top 10 Hightech gemeenten - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk Emmen valt ver buiten de top 10 Hightech gemeenten Huidige situatie Om inzicht te krijgen in het aandeel innovatieve hightechbedrijven in de gemeente Emmen is gebruik gemaakt van de innovatiescore van Innovatiespotter. Innovatiespotter analyseert alle Nederlandse bedrijven op innovatie en duurzaamheid, waaronder hightech (Hightech omvat vooruitstrevende technologieën, zoals micro-elektronica, robotica, quantumtechnologie en fotonica). Op basis daarvan is per gemeente het aandeel hightechbedrijven berekend.

172 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Door dit percentage te vergelijken met het landelijke gemiddelde, is de innovatiescore van elke gemeente vastgesteld. Gemeenten die boven het gemiddelde presteren krijgen een positieve score. De methode vergelijkt niet alleen het aantal hightechbedrijven per gemeente, maar ook hoe groot hun aandeel is in het totaal aantal bedrijven. Amsterdam bijvoorbeeld heeft meer hightechbedrijven in absolute aantallen, maar omdat in Amsterdam ook veel andere bedrijven zijn, is het aandeel hightechbedrijven daar kleiner. Op afbeelding 13.3 is de top 10 Hightech gemeenten in Nederland op basis van de hightech innovatiescore weergegeven. De gemeente Emmen staat op de 8e plek. Dit houdt in dat het aandeel hightechbedrijven in Emmen relatief hoog is. Daarom wordt de huidige situatie van dit criterium als goed beoordeeld. Afbeelding 13.3 Top 10 Hightech gemeenten (bron: innovatiespotter) Autonome ontwikkelingen De nog beschikbare ruimte op bedrijventerrein biedt ruimte aan vestigingen van nieuwe bedrijven. Waaronder hightechbedrijven. Naar verwachting neemt hierdoor het aandeel hightechbedrijven in de gemeente Emmen toe. 13.5 Aspect woon-werk afstand Het aspect vestigingsklimaat is beoordeeld aan de hand van het criterium ‘reistijd van en naar werk of studie’.

Beleidsdoelstellingen Het rapport ‘Oog voor mobiliteit: Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan 2012-2020’ noemt dat Emmen de reistijden van en naar economische knooppunten en maatschappelijke voorzieningen acceptabel wil houden door de bevordering van het openbaar vervoer en stimuleren van fietsverkeer. De gemeente wil met actief mobiliteitsmanagement het autogebruik in woon-werkverkeer verminderen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/7addd04c-9b79-4da9-a904-ba1a4bf65d0b?agendaItemId=958d0ed0-a468-4b9f-96ef-7f0de5aa962f