CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 4 - Plan-MER Omgevingsvisie Emmen 2040 - Achtergrondrapport effectbeoordeling

Commissievergadering 19 november 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Omgevingsvisie Emmen 204090.205 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 6 van 12

in het zuidoosten, rondom het Bargerveen, ruimte bieden voor verwevenheid landbouw met natuur en recreatie & toerisme: hier géén ruimte voor nieuwvestiging van veehouderijen kans op toename soortendiversiteit, soortenverspreiding en populatieomvang doordat de concentratie stikstofdioxide afneemt op de locatie waar het agrarisch gebruik transformeert naar natuur of recreatie kans op toename natuurlijke landschapselementen en groenblauwe dooradering doordat voormalige landbouwgrond getransformeerd wordt naar natuur 121 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Bouwsteen Kans/Risico kans op toename kwaliteit beschermde natuurgebieden doordat de concentratie stikstofdioxide afneemt nabij Natura 2000-gebied het Bargerveen kans op toename behalen KRW-doelen doordat er door transformatie van agrarisch gebruik naar natuur of recreatie minder uitspoeling is van nutriënten en pesticiden naar de oppervlaktewateren Vechtstromen Kanalen en Schoonebeekerdiep economische ruimtevraag invullen door verdichting en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen zoals Bargermeer risico op afname behalen KRW-doelen doordat de omvang van bodemverontreinigingen kan toenemen, waardoor via uitspoeling of afstroming meer verontreinigingen het KRW- lichaam Vechtstromen Kanalen bereiken duurzame herontwikkeling van verouderde bedrijventerreinen en glastuinbouwgebieden kans op toename

behalen KRW-doelen doordat er door duurzame ontwikkeling van glastuinbouwgebieden minder uitspoeling is van nutriënten en pesticiden naar oppervlaktewateren in 2050 CO2-neutraal met een focus op het renoveren en circulair hergebruiken van bestaand vastgoed en het herstellen, uitbreiden en beheren van bestaand groen, bos en natuur voor CO2 -opslag kans op toename soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatie omvang doordat het herstellen, uitbreiden en beheren van groen, bos en natuur leidt tot een groter leefgebied, wat leidt tot meer soorten en grotere biodiversiteit kans op toename soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatie omvang door verlaging concentratie stikstofdioxide doordat met het omlaag brengen van CO2-uitstoot ook de stikstofuitstoot verlaagd wordt kans op toename aanwezigheid natuurlijke landschapselementen en groenblauwe dooradering doordat er meer natuurlijke landschapselementen zoals bomen, hagen en heesters bijkomen kans op toename behalen KRW-doelen doordat uitbreiden van groen leidt tot verbetering van infiltratie, afstroming en buffering van het water, wat bevorderlijk is voor de waterkwaliteit open, groene karakter van gemeente Emmen behouden door dit als vertrekpunt te nemen bij ruimtelijke ontwikkeling (o.a.

door onnodige verhardingen te verwijderen en zuinig zijn op bestaande groenstructuren) kans op toename soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatie omvang doordat er meer groen is in het gebied kans op toename aanwezigheid natuurlijke landschapselementen door het behouden van het open groene karakter en verwijderen van onnodige verharding kans op toename behalen KRW-doelen doordat afname van verharde oppervlakken leidt tot meer infiltratie en verminderde directe afvoer van verontreinigingen naar oppervlaktewaterlichamen het bodem- en watersysteem zijn leidend bij ruimtelijke ontwikkelingen kans op toename soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatie omvang doordat de natuurlijke landschappen en soortendiversiteit van Emmen versterkt wordt door vanuit het water en bodemsysteem ruimtelijke keuzes te maken kans op toename groenblauwe dooradering doordat oude landschapselementen en groenblauwe elementen versterkt worden kans op toename areaal kwaliteit beschermde natuurgebieden doordat het natuurlijk systeem hersteld worden en plekken die minder geschikt zijn voor andere 122 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Bouwsteen Kans/Risico functies gebruikt kunnen worden voor het realiseren van natuur kans op toename behalen KRW-doelen doordat waterlichamen leidend zijn voor ruimtelijke ontwikkelingen en het verbeteren van de toestand van de

KRW-waterlichamen onderdeel zal zijn van de ruimtelijke ontwikkeling zoveel mogelijk natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen in ruimtelijke ontwikkelingen kans op toename soortendiversiteit en populatieomvang doordat er natuurinclusief gebouwd wordt, waardoor het habitat stedelijke omgeving geschikter wordt gemaakt voor bepaalde soorten vergroten van het openbaar groen en groen-blauw om hittestress tegen te gaan in stedelijk gebied kans op toename soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatie omvang doordat door de vergroting van het openbaar groen en groen-blauw leidt tot een groter stedelijk leefgebied, wat leidt tot meer soorten en grotere biodiversiteit kans op toename aanwezigheid natuurlijke landschapselementen en groenblauwe dooradering doordat er meer natuurlijke landschapselementen zoals bomen, hagen en heesters bijkomen inzet op behoud, bescherming en versterking van de biodiversiteit in gemeente Emmen kans op toename van soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatieomvang doordat dit zorgt voor herstel van leefgebieden, betere ecologische verbindingen en bescherming van inheemse soorten aanleggen van ecologische verbindingszones tussen de verschillende natuurgebieden kans op toename soorten verspreiding doordat ecologische verbindingszones worden aangelegd tussen de verschillende natuurgebieden kans op toename soortendiversiteit,

soortenverspreiding en populatieomvang doordat door het toevoegen van ecologische verbindingszones de fauna ook beter kan verspreiden en voortplanten kans op toename groenblauwe dooradering en landschapselementen doordat natuurgebieden beter verbonden worden door middel van groenblauwe dooradering kans op toename kwaliteit beschermde natuurgebieden doordat natuurgebieden onderling beter verbonden zijn met elkaar en daardoor de biodiversiteit versterkt wordt voorzien in voldoende waterbergingscapaciteit in stedelijk gebied, beekdalen en het watersysteem in de veengebieden kans op toename biodiversiteit doordat het realiseren van meer waterberging en water goed gecombineerd kan worden met natuurinclusieve maatregelen kans op toename groenblauwe dooradering doordat de beekdalen als groenblauwe elementen versterkt worden kans op toename behalen KRW-doelen doordat voldoende waterbergingscapaciteit piekafvoeren buffert, de afvoer vertraagt en zorgt voor natuurlijke zuivering, waardoor minder verontreinigingen het oppervlaktewater bereiken beschermen van de bodemkwaliteit in de drinkwaterwinning- en beschermingsgebieden Noordbargeres en Valtherbos, en rond het Bargerveen kans op toename van soortendiversiteit, en populatieomvang doordat bescherming van de bodemkwaliteit bijdraagt aan schone, stabiele en gevarieerde leefomstandigheden voor planten en dieren kans op toename behalen

KRW-doelen doordat bescherming van de bodemkwaliteit uitspoeling van verontreinigingen vermindert 123 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Bouwsteen Kans/Risico op plekken met klimaatopgaven Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB) transformatie toestaan met initiatieven die bijdragen aan natuurherstel en klimaatadaptatie kans op toename soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatie omvang doordat er natuurherstel wordt uitgevoerd en doordat de concentratie stikstofdioxide afneemt op de locatie waar de agrarische bebouwing transformeert naar natuur kans op toename groenblauwe dooradering omdat combinatie met klimaatadaptatie en natuurherstel goed te maken is kans op toename kwaliteit beschermde natuurgebieden doordat de hoeveelheid stikstof afneemt op de locatie waar de agrarische bebouwing transformeert naar natuur, indien de locatie in de buurt van een beschermd natuurgebied is kans op toename behalen KRW-doelen doordat er door transformatie van agrarisch bebouwing naar natuur minder uitspoeling is van nutriënten en pesticiden naar oppervlaktewateren Criterium soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatie omvang Ten aanzien van het subthema Natuur biedt alternatief 1 kansen voor soorten in gemeente Emmen.

Herbestemming van Vrijgekomen Agrarische Bebouwing (VAB) naar wonen, recreatie of kleinschalige bedrijvigheid vermindert lokale stikstofdioxide concentraties en kan soortendiversiteit en populaties vergroten. Andere kansen voor toename van soortendiversiteit, -verspreiding en populatie omvang bestaan uit maatregelen zoals rondom het Bargerveen geen nieuwvestiging van veehouderijen en verwevenheid van landbouw met natuur/recreatie en CO2-neutraliteit in 2050. Herstel en uitbreiding van groen en bos, behoud van het open, groene karakter en aanleg van ecologische verbindingszones zorgen voor een groter habitat en bieden daardoor kansen. Daarnaast zijn er meekoppelkansen bij natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen, meer groen-blauw en waterberging, en ruimtelijke keuzes vanuit bodem- en watersysteem. De bescherming van bodemkwaliteit in Noordbargeres, Valtherbos en rond het Bargerveen, hebben een positief effect op versterking van bestaand habitat. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als positief (+). Criterium aanwezigheid natuurlijke landschapselementen, inclusief groenblauwe dooradering Ten aanzien van het subthema natuur biedt alternatief 1 kansen voor natuurlijke landschapselementen in de gemeente Emmen.

Rond het Bargerveen zorgt verweving van landbouw met natuur en transformatie van VAB met initiatieven voor natuurherstel en klimaatadaptatie voor meer natuurlijke landschapselementen. Daarnaast zijn er meekoppelkansen voor natuurlijke landschapselementen door openbaar groen te vergroten en bij meer groen-blauw en waterberging in stedelijk gebied. Het behoud van het open, groene karakter van Emmen, waterberging in beekdalen en veengebieden, herstel/uitbreiding/beheer van bestaand groen, bos en natuur en het aanleggen, van ecologische verbindingszones dragen bij aan meer groenblauwe dooradering, bodem- en watersysteem leidend maken bij ruimtelijke keuzes versterkt dit nog meer. Er zijn geen risico’s voor dit criterium. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als positief (+). Criterium areaal en kwaliteit beschermde natuurgebieden (provinciaal beschermde natuurgebieden en Natura2000) Ten aanzien van natuur biedt alternatief 1 zowel kansen als een risico voor beschermde natuurgebieden in de gemeente Emmen.

Positieve effecten komen voort uit meerdere bouwstenen: het toestaan van herbestemming van vrijgekomen agrarische bebouwing (VAB) naar recreatie, kleinschalige bedrijvigheid en wonen, VAB-transformaties op plekken met klimaatopgaven voor initiatieven die natuurherstel en klimaatadaptatie bevorderen en in het zuidoosten verweving van landbouw en natuur rond het Bargerveen. 124 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Deze maatregelen verlagen lokale stikstofdioxideconcentraties en kunnen de kwaliteit van beschermde gebieden inclusief Natura2000 Bargerveen verbeteren. Ook ruimtelijke keuzes vanuit het bodem- en watersysteem en de aanleg van ecologische verbindingszones ondersteunen herstel en verbetering van natuurkwaliteit. Tegelijkertijd is er ook een risico verbonden door infrastructurele ontwikkelingen. Medewerking aan de Nedersaksenlijn met een verdiepte ligging kan negatief uitpakken wanneer de lijn door het Natuurnetwerk Nederland loopt en daarmee areaal en kwaliteit vermindert. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als positief (+). Criterium KRW-doelen Ten aanzien van het subthema Natuur biedt alternatief 1 zowel kansen als een risico voor het behalen van de KRW-doelen in de gemeente Emmen.

Positieve effecten ontstaan door verminderen de uitspoeling van nutriënten en pesticiden naar oppervlaktewateren en vergroten zo de kans op het behalen van KRW-doelen. Dit effect treedt op bij herbestemming van VAB, het voorkomen van nieuwvestiging van veehouderijen rondom het Bargerveen en duurzame herontwikkeling van glastuinbouwgebieden. Herstel/uitbreiding van groen en bos, het behouden van het open groene karakter, het bodem- en watersysteem leidend laten zijn bij ruimtelijke keuzes, en voldoende waterbergingscapaciteit verbeteren infiltratie, buffering en natuurlijke zuivering, wat eveneens gunstig is voor het behalen van de KRW-doelen. Tegelijkertijd is er ook een negatief effect: economische invulling door verdichting en herstructurering van bedrijventerreinen (zoals Bargermeer) kan bodemverontreinigingen vergroten en via uitspoeling de waterkwaliteit van de Vechtstromen Kanalen aantasten. De effecten van alternatief 1 zijn daarmee beoordeeld als positief (+). 9.6.2 Alternatief 2: Benutten Ten aanzien van het subthema Natuur biedt alternatief 2 verschillende kansen, zie tabel 9.10.

Tabel 9.10 Bouwstenen met bijhorende kansen en risico’s in Alternatief 2: Benutten Bouwsteen Kans/Risico nieuwe woningbouw door uitbreiding voor het creëren van gemengde wijken en dorpen, met verschillende woningtypen risico op afname behalen KRW-doelen doordat toevoeging van woningen leidt tot een toename van verharde oppervlakken wat leidt tot verminderde infiltratie en verhoogde directe afvoer van verontreinigingen naar oppervlaktewater woningen toevoegen met veel basisvoorzieningen nabij en goede bereikbaarheid: Emmen-stad en Klazienaveen, Schoonebeek, Emmer-Compascuum en Nieuw Amsterdam/Veenoord (kerndorpen) risico op afname behalen KRW-doelen doordat door woningen toe te voegen toename plaatsvindt van verharde oppervlakken wat leidt tot verminderde infiltratie en verhoogde directe afvoer van verontreinigingen naar Vechtstromen Kanalen, Kanalen Hunze, Westerwoldse Aa Zuid of Bumawijk groei woningvoorraad door bouw woningen in nog niet bebouwde gebieden waarbij het gebied rondom Emmen-Zuid geldt als locatie voor stedelijke uitbreiding (Delftlanden) risico op afname behalen KRW-doelen doordat toevoeging van woningen leidt tot een toename van verharde oppervlakken wat leidt tot verminderde infiltratie en verhoogde directe afvoer van verontreinigingen naar het KRW-lichaam Bumawijk op de flanken van de Hondsrug unieke woonconcepten creëren door natuur met woningbouw te

combineren risico op afname behalen KRW-doelen doordat door woningen toe te voegen toename plaatsvindt van verharde oppervlakken, wat leidt tot verminderde infiltratie en verhoogde directe afvoer van verontreinigingen naar oppervlaktewaterlichamen 125 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Bouwsteen Kans/Risico medewerking verlenen aan ontwikkeling van de Nedersaksenlijn met een onverdiepte ligging ter hoogte van het centrum van Emmen risico op afname van soorten verspreiding en populatie omvang doordat een onverdiepte Nedersaksenlijn door het Natuurnetwerk Nederland zou lopen waardoor het voor sommige soorten lastiger wordt om zich te verplaatsen risico op afname van areaal en kwaliteit beschermde natuurgebieden doordat de onverdiepte Nedersaksenlijn door het Natuurnetwerk Nederland loopt en daardoor het areaal NNN kleiner wordt verdubbeling van de verbinding Emmen - Klazienaveen (N862) risico op afname populatie omvang en soorten verspreiding door een verkleining van de habitat risico op afname behalen KRW-doelen doordat toename van verharde oppervlakken leidt tot minder infiltratie en meer directe afvoer van verontreinigingen naar KRW-lichaam Vechtstromen Kanalen aanleggen van een noordelijke rondweg om de stad Emmen risico op afname soortenverspreiding doordat de rondweg een harde grens creëert tussen groene gebieden waardoor het voor sommige soorten lastiger

is om zich te verplaatsen risico op afname areaal en kwaliteit beschermde natuurgebieden doordat de noordelijk rondweg door het Natuurnetwerk Nederland zou lopen en daardoor het areaal kleiner wordt, daarnaast verslechtert de kwaliteit ook doordat er een lokale stikstofbron bijkomt risico op afname behalen KRW-doelen doordat toename van verharde oppervlakken leidt tot verminderde infiltratie en verhoogde directe afvoer van verontreinigingen naar Vechtstromen Kanalen verkennen mogelijkheden voor ontwikkeling van een regionaal bedrijventerrein langs de A37 risico op afname van de soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatie omvang doordat ontwikkeling van bedrijventerreinen langs de A37 zorgt voor een mindere biodiversiteitswaarde dan landbouw of natuur risico afname van kwaliteit van beschermde natuurgebieden door toename stikstofdepositie vanwege de ontwikkeling van bedrijventerreinen langs de A37 risico op afname behalen KRW-doelen door toename omvang bodemverontreinigingen door nieuwe industriële en bedrijfsactiviteiten en daardoor verslechtering waterkwaliteit door lozing, uitspoeling of afstroming van verontreinigingen naar Vechtstromen Kanalen, Bumawijk, Holslootdiep, Kanalen Hunze en Westerwoldse Aa Zuid in het noordoosten van de gemeente ruimte blijven bieden voor duurzame productie en voor grootschaliger bedrijven op het gebied van landbouw risico op afname

soortendiversiteit en populatieomvang doordat de concentratie stikstofdioxide toeneemt in het noordoosten van de gemeente risico op afname behalen KRW-doelen doordat er meer uitspoeling is van nutriënten en pesticiden naar KRW- lichamen Kanalen Hunze en Westerwoldse Aa Zuid Rundedal als uitbreidingslocatie voor het huisvesten van grootschalige bedrijvigheid risico op afname van de soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatie omvang in en nabij Rundedal doordat grootschalige bedrijvigheid minder biodiversiteitswaarde heeft dan landbouw of natuur risico afname van kwaliteit van beschermde natuurgebieden door toename stikstofdepositie vanwege de grootschalige bedrijvigheid 126 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Bouwsteen Kans/Risico risico op afname van kwaliteit van beschermde natuurgebieden door toename geluidhinder vanwege grootschalige bedrijvigheid risico op afname behalen KRW-doelen door toename omvang bodemverontreinigingen door nieuwe industriële en bedrijfsactiviteiten en daardoor verslechtering waterkwaliteit door lozing, uitspoeling of afstroming van verontreinigingen naar Kanalen Hunze en Westerwoldse Aa Zuid tot en met 2040 een extra ruimtevraag voor bedrijventerreinen van circa 65 ha voor transitie naar circulaire economie risico op afname van soortendiversiteit, soortenverspreiding en populatieomvang door verlies en verstoring van

bestaande habitat bij het omvormen van grond (natuur) naar bedrijventerreinen risico op afname natuurlijke landschapselementen door de aanleg van nieuwe infrastructuur en voorzieningen waardoor huidige natuurlijke landschapselementen worden verwijderd risico op afname behalen KRW-doelen door meer verontreinigingen door nieuwe industriële- bedrijfs-, en landbouwactiviteiten daardoor verslechtering waterkwaliteit door lozing, uitspoeling of afstroming van verontreinigingen naar oppervlaktewateren kans op toename behalen KRW-doelen door vermindering van landbouwactiviteiten omdat landbouwgrond wordt omgezet voor circulaire toepassingen wat leidt tot minder uitspoeling van nutriënten en pesticiden naar oppervlaktewateren de gemeente biedt ruimte voor agrariërs om werk te maken van bijvoorbeeld meervoudige verdienmodellen (recreatie, energieopwek, etc.), innovatie en experimenten om hun bedrijfsmodel te verduurzamen kans op toename soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatieomvang door duurzame, natuurinclusieve landbouwpraktijken kans op toename behalen KRW-doelen door afname gebruik milieubelastende stoffen wanneer ingezet wordt op duurzame landbouwpraktijken, innovatieve teeltmethoden en natuur- inclusieve initiatieven, wat leidt tot minder uitspoeling van nutriënten en pesticiden naar oppervlaktewateren inzet op toekomstbestendig maken van glastuinbouw door ruimte te

bieden aan intensivering en clustering risico op afname/ verdere verstoring soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatie omvang doordat lichtvervuiling soorten schaadt en doordat de concentratie stikstofdioxide toeneemt door meer en intensieve glastuinbouw risico op afname soortendiversiteit en populatieomvang doordat de concentratie stikstofdioxide toeneemt door meer en intensieve glastuinbouw risico op afname kwaliteit beschermde natuurgebieden doordat de concentratie stikstofdioxide toeneemt in het door meer en intensieve glastuinbouw en neerslaat in beschermde natuurgebieden risico op afname behalen KRW-doelen door toename in uitspoeling van nutriënten en pesticiden naar oppervlaktewateren faciliteren 110kV-netversterking (onder andere nieuwe hoogspanningsstations in de buurt van het bestaande hoogspanningsstation Emmen Weerdinge en Emmen Bargermeer en nieuwe ondergrondse kabelverbindingen en het reserveren van ruimte voor middenstations en kleine trafostations in en rondom de bebouwde omgeving) risico op afname van soortendiversiteit in en nabij stations doordat hoogspanningsstations weinig biodiversiteitswaarde hebben vergeleken met natuur of landbouwgrond 127 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Bouwsteen Kans/Risico bouw van windmolens langs de N34 risico op afname soortendiversiteit door botsingen van vogels en vleermuizen met de rotorbladen

van windmolens faciliteren duurzame doorontwikkeling van de (circulaire) maakindustrie en groene chemie door ruimte te bieden aan clustervorming en ketensamenwerking risico op afname behalen KRW-doelen doordat de omvang van bodemverontreinigingen kan toenemen, waardoor via uitspoeling of afstroming meer verontreinigingen het oppervlaktewater bereiken risico op afname behalen KRW-doelen door een toename in directe lozingen van de industrie, indien de locatie in de buurt van een KRW-lichaam ligt Criterium soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatie omvang Ten aanzien van het subthema Natuur biedt alternatief 2 voornamelijk risico’s maar ook kansen voor soorten in de gemeente Emmen. Risico’s bestaan op afname van soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatieomvang door intensieve of grootschalige landbouw, glastuinbouw en de aanleg van bedrijventerreinen (zoals bij bedrijventerrein Rundedal en langs de A37, de extra vraag van circa 65 ha bedrijventerrein). Deze activiteiten veroorzaken een toename van stikstofdioxide en lichtvervuiling, versnipperende habitat en verlies aan biodiversiteitswaarde. Andere negatieve effecten treden op door infrastructuur: de verdubbeling van de verbinding Emmen–Klazienaveen en de aanleg van een noordelijke rondweg creëren harde grenzen en verkleinen habitat.

Een onverdiepte Nedersaksenlijn die door het Natuurnetwerk Nederland loopt belemmert soortenverspreiding, faciliteren van 110 kV-netversterking en nieuwe hoogspanningsstations vermindert lokale biodiversiteitswaarde en de bouw van windmolens langs de N34 verhoogt botsingsrisico’s voor vogels en vleermuizen. Kansen op toename van soortendiversiteit, soorten verspreiding en populatie omvang worden toegeschreven aan ruimte bieden voor agrariërs om werk te maken van bijvoorbeeld meervoudige verdienmodellen in het geval dat aandacht wordt besteed aan duurzame natuurinclusieve landbouwpraktijken. De effecten van alternatief 2 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als negatief (-). Criterium aanwezigheid natuurlijke landschapselementen, inclusief groenblauwe dooradering Ten aanzien van het subthema Natuur biedt alternatief 2 een risico voor natuurlijke landschapselementen in de gemeente Emmen. Alleen de extra ruimtevraag voor bedrijventerreinen voor transitie naar circulaire economie biedt een risico, doordat bij de aanleg van nieuwe infrastructuur huidige landschapselementen worden verwijderd. De effecten van alternatief 2 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als negatief (-).

Criterium areaal en kwaliteit beschermde natuurgebieden (provinciaal beschermde natuurgebieden en Natura 2000) Ten aanzien van het subthema Natuur biedt alternatief 2 risico’s voor beschermde natuurgebieden in de gemeente Emmen. De kwaliteit en het areaal van beschermde natuurgebieden staan onder druk door meerdere ontwikkelingen. Medewerking aan een onverdiepte Nedersaksenlijn en de aanleg van een noordelijke rondweg verkleinen het areaal binnen het Natuurnetwerk Nederland en verslechteren de kwaliteit. Verkenning van een regionaal bedrijventerrein langs de A37, ruimte voor grootschaligere landbouw in het noordoosten en Rundedal als locatie voor grootschalige bedrijvigheid, evenals intensivering en clustering van glastuinbouw, verhogen stikstofdioxide concentraties stikstofdepositie en lokale stikstofdioxideconcentraties en veroorzaken mogelijk geluidhinder, waardoor de kwaliteit van beschermde natuurgebieden afneemt. De effecten van alternatief 2 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als negatief (-). 128 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Criterium KRW-doelen Ten aanzien van het subthema Natuur biedt alternatief 2 risico’s en kansen voor het behalen van KRW-doelen in de gemeente Emmen.

Nieuwe woningbouw (uitbreiding voor gemengde wijken; Emmen-stad, Klazienaveen, Schoonebeek, Emmer-Compascuum, Nieuw Amsterdam; Emmen-Zuid/Delftlanden; flanken van de Hondsrug) vergroot het verhard oppervlak, vermindert infiltratie en verhoogt directe afvoer van verontreinigingen naar oppervlaktewateren. Verdubbeling van de verbinding Emmen–Klazienaveen) en aanleg van een noordelijke rondweg verhogen verharding en afvoer naar onder meer de Vechtstromen Kanalen. Verkenning van een regionaal bedrijventerrein langs de A37, uitbreiding in Rundedal en de extra vraag van circa 65 ha bedrijventerrein vergroten risico op bodemverontreiniging en lozingen, met verslechtering van waterkwaliteit tot gevolg. Ruimte voor grootschaligere landbouw in het noordoosten verhoogt uitspoeling van nutriënten en pesticiden naar Kanalen Hunze en Westerwoldse Aa Zuid. Intensivering en clustering van glastuinbouw en het faciliteren van de duurzame doorontwikkeling van de maakindustrie en groene chemie versterken uitspoelingsrisico’s. Kansen op toename van het behalen van de KRW-doelen worden toegeschreven aan het bieden van ruimte aan agrariërs voor meervoudige verdienmodellen, innovatie en natuurinclusieve landbouw dit kan het gebruik van milieubelastende stoffen verminderen en zo uitspoeling naar waterlichamen beperken.

Omzetting van landbouwgrond binnen nieuwe bedrijventerreinen voor circulaire toepassingen kan bovendien leiden tot minder nutriënten- en pesticidenuitspoeling. De effecten van alternatief 2 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als overwegend negatief (-). 9.6.3 Samenvatting effectbeoordeling alternatieven Tabel 9.11 Effectbeoordeling alternatieven subthema Natuur Aspect Criteria Alternatief 1: Behouden Alternatief 2: Benutten biodiversiteit soortendiversiteit, soortenverspreiding en populatieomvang + - biodiversiteit aanwezigheid groene landschapselementen, inclusief groenblauwe dooradering + - beschermde natuurgebieden (provinciaal en nationaal beleid en Natura 2000) areaal en kwaliteit beschermde natuurgebieden + - waterkwaliteit KRW-doelen + - De effecten van alternatief 1 op de criteria soortendiversiteit, soortenverspreiding en populatieomvang, aanwezigheid groene landschapselementen, inclusief groenblauwe dooradering, areaal en kwaliteit beschermde natuurgebieden en KRW-doelen zijn beoordeeld als positief (+). De effecten van alternatief 2 op de criteria soortendiversiteit, soortenverspreiding en populatieomvang, aanwezigheid groene landschapselementen, inclusief groenblauwe dooradering, areaal en kwaliteit beschermde natuurgebieden en KRW-doelen zijn beoordeeld als negatief (-).

129 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief 10 SUBTHEMA BODEM 10.1 Introductie subthema bodem Het subthema bodem bestaat uit twee aspecten: bodemdaling en bodemkwaliteit. In de onderstaande tabel is het beoordelingskader weergegeven van het subthema bodem. Tabel 10.1 Beoordelingskader subthema bodem Aspect Criteria bodemdaling bodemdaling (mm/jaar) bodemkwaliteit aantal en omvang bodemverontreinigingen bodemkwaliteit biologische bodemkwaliteit 10.2 Aspect bodemdaling Het aspect bodemdaling is beoordeeld aan de hand van het criterium ‘bodemdaling (mm/jaar)’. Beleidsdoelstellingen In de structuurvisie eMMen 2020 staat beschreven dat Emmen streeft naar een duurzaam bodemgebruik. Dit betekent dat: - het bodemgebruik is afgestemd op de bodemkwaliteit en vice versa; - het bodemgebruik niet leidt tot een verandering van de bodemkwaliteit; - er sprake is van een optimaal bodemgebruik; - de bodemkwaliteit waar mogelijk verbeterd c.q. versterkt wordt. 10.2.1 Criterium bodemdaling (mm/jaar) Het beoordelingskader voor het criterium woningcapaciteit ten opzichte van woningbehoefte is in onderstaande tabel geoperationaliseerd.

130 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Tabel 10.2 Beoordelingskader huidige situatie bodemdaling (mm/jaar) Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig er is geen sprake van bodemdaling +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk er is enigszins sprake van bodemdaling - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk er is sprake van sterke bodemdaling Huidige situatie Afbeelding 10.1 laat de bodemdaling in Nederland zien. De groene kleur op de kaart geeft aan dat de bodem niet beweegt. De rode kleur geeft aan dat de bodem met meer dan 5 mm per jaar daalt. Zoals te zien op de kaart, is het merendeel van de gemeente Emmen groen/geel gekleurd, dit houdt in dat enigszins sprake is van bodemdaling. Enkel ter hoogte van Klazienaveen-Noord is de bodemdaling groter. Deze bodemdaling vindt plaats in de ondiepe ondergrond. Het zakken van de bovenste bodemlaag gebeurt vooral in bodem die bestaat uit veen of klei. Het roder gekleurde gebied ter hoogte van Klazienaveen-Noord is een voormalig hoogveengebied, daarmee is de grotere bodemdaling verklaarbaar vergeleken de rest van de gemeente. De huidige situatie van dit criterium wordt gegeven bovenstaande als redelijk beoordeeld.

Afbeelding 10.1 Bodemdaling in Nederland (bron: Nederlands Centrum voor Geodesie en Geo-Informatica (NCG) via Atlas Leefomgeving)

131 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Autonome ontwikkeling De autonome ontwikkelingen hebben geen direct effect op de beoordeling van de huidige situatie van dit criterium. 10.3 Aspect bodemkwaliteit Het aspect bodemkwaliteit is beoordeeld aan de hand van het criteria ‘aantal en omvang bodemverontreinigingen’ en ‘biologische bodemkwaliteit’. Beleidsdoelstellingen In de structuurvisie eMMen 2020 staat beschreven dat Emmen streeft naar een duurzaam bodemgebruik. Dit betekent dat: - het bodemgebruik is afgestemd op de bodemkwaliteit en vice versa; - het bodemgebruik niet leidt tot een verandering van de bodemkwaliteit; - er sprake is van een optimaal bodemgebruik; - de bodemkwaliteit waar mogelijk verbeterd c.q. versterkt wordt. 10.3.1 Criterium aantal en omvang bodemverontreinigingen Het beoordelingskader voor het criterium aantal en omvang bodemverontreinigingen is in onderstaande tabel geoperationaliseerd.

Tabel 10.3 Beoordelingskader huidige situatie aantal en omvang bodemverontreinigingen Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig er is geen sprake van bodemverontreiniging +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk er is enigszins sprake van bodemverontreiniging - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk er is veel sprake van bodemverontreiniging Huidige situatie Op afbeelding 10.2 is de bodemkwaliteit kaart weergegeven. Hier zijn de plekken weergegeven waar de bodemkwaliteit bekend is en deze voldoen/niet voldoet, waar sanering plaatsvindt of waar de status van de bodemkwaliteit nog onbekend is. Het merendeel van de kaart is paars gekleurd, hier is de bodem voldoende onderzocht/gesaneerd. Ook veel van de kaart is nog niet gekleurd, hier is dus geen openbare data beschikbaar over de bodemkwaliteit. 132 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Afbeelding 10.2 Bodemverontreiniging en sanering (bron: Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, via Atlas Leefomgeving) Verder zijn er in zuidoost Drenthe veel ‘gedempte wijken’ aanwezig. ‘Wijken’ zijn hier voormalige waterlopen/sloten tussen kavels waar vroeger veen werd gestoken. Naarmate het veensteken steeds meer verdween, waren de watergangen ook niet meer nodig.

De watergangen zijn tot de jaren ’80 van de vorige eeuw gedempt. Echter zijn de meeste dempingen niet met gebiedseigen grond gedaan maar met vervuilde grond. Zo is bijvoorbeeld boorsel afkomstig van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) gebruikt om de wijken te dempen. Ook bedrijfsafval van andere bedrijven is gebruikt om de wijken te dempen. Op afbeelding 10.3 is een overzicht van dempingen en stortlocaties in de gemeente Emmen weergegeven (dit zijn de meest recente gegevens, afkomstig uit 2011). Zoals te zien op de afbeelding zijn/waren de gedempte wijken en stortlocaties voornamelijk in het zuiden van Emmen rond Schoonebeek aanwezig.

133 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Afbeelding 10.3 Overzicht dempingen en stortlocaties verspreid over Drenthe (bron: Aanpak bodemverontreinigingen gedempte wijken in Zuidoost-Drenthe, Achtergronden Stichting Bodembeheer Schoonebeek) Een deel van de dempingen is gesaneerd maar in de gemeente Emmen zijn nog vervuilde gedempte wijken aanwezig. Op basis van bovenstaande wordt de huidige situatie van dit criterium als slecht beoordeeld. Autonome ontwikkelingen Bij de ontwikkeling van de fysieke autonome ontwikkelingen is het mogelijk dat de bodemkwaliteit nog niet in beeld is gebracht. Zo is de locatie van het toekomstige trafostation Tennet Boerdijk - Veenoord conform de bodemkwaliteit kaart nog niet onderzocht. Indien uit onderzoek voorafgaand aan de realisatie blijkt dat de bodemkwaliteit onvoldoende is, dient gesaneerd te worden. Mogelijk wordt hierdoor de bodemkwaliteit in de gemeente verbeterd. In ieder geval kan gesteld worden dat door de ontwikkeling van de fysieke autonome ontwikkeling de bodemkwaliteit niet slechter wordt.

134 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief 10.3.2 Criterium biologische bodemkwaliteit Het beoordelingskader voor het criterium ‘biologische bodemkwaliteit’ is in onderstaande tabel geoperationaliseerd. Tabel 10.4 Beoordelingskader huidige situatie biologische bodemkwaliteit Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig er is sprake van een goede biologische bodemkwaliteit +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk er is sprake van een matige biologische bodemkwaliteit - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk er is sprake van een slechte biologische bodemkwaliteit Huidige situatie De biologische bodemkwaliteit beschrijft hoe goed het bodemleven functioneert en hoe gezond het bodemecosysteem is. Een gezonde bodem bevindt zich in een goede fysische, chemische en biologische staat en kan voortdurend zo veel mogelijk essentiële functies (ecosysteemdiensten) vervullen. Welke ecosysteemdiensten als het meest belangrijk worden geacht is afhankelijk van de beoogde functie van de bodem. Het vermogen van de bodem om deze functies te vervullen, wordt bepaald door het samenspel van fysieke, chemische en biologische bodemeigenschappen. Een uitgebreide analyse hiervan valt buiten de scope van dit rapport.

Daarom richt de beoordeling zich op de mate waarin gezonde bodemfuncties kunnen worden gefaciliteerd. De mate van bodemafdekking speelt hierbij een cruciale rol: het afdekken van de bodem heeft een negatieve invloed op de bodemgezondheid, omdat hierdoor essentiële functies niet langer naar behoren kunnen worden uitgevoerd. Afbeelding 10.4 toont de kaart van het ecologisch kapitaal van de onafgedekte intacte bodem. 135 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Afbeelding 10.4 Ecologisch kapitaal van de onafgedekte intacte bodem Op de kaart is te zien dat er rondom de dorpskernen een hoge mate van verstoring in de toplaag van de bodem is. Dit betekent dat de bodem hier slecht ecologisch functioneert. Tussen de kernen is een matige tot geen verstoring van de toplaag van de bodem. Hier kan de bodem goed ecologisch functioneren. Met name buiten de kernen is er matige tot geen verstoring van de toplaag van de bodem. Het ontgonnen veengebied is hier duidelijk zichtbaar. Hier is de biologische bodemkwaliteit gemiddeld tot goed. In de dorpskernen is er sprake van een mindere biologische bodemkwaliteit. Op basis hiervan wordt de huidige situatie van dit criterium als matig beoordeeld. Autonome ontwikkelingen Bij de ontwikkeling van de fysieke autonome ontwikkelingen is het mogelijk dat de biologische bodemkwaliteit verbeterd en beter in beeld wordt gebracht.

Bij ontwatering bij veengronden gaat de biologische bodemkwaliteit sterk achteruit. Met mogelijke versterking van de bodems wordt mogelijk hierdoor de biologische bodemkwaliteit in de gemeente verbeterd. In ieder geval kan gesteld worden dat door de ontwikkeling van de fysieke autonome ontwikkeling de biologische bodemkwaliteit niet slechter wordt. 10.4 Samenvatting huidige situatie en autonome ontwikkeling Bovenstaande beoordeling van aspecten en criteria behorend bij het subthema ‘bodem’ is samengevat in onderstaande tabel.

136 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Tabel 10.4 Samenvatting huidige situatie en autonome ontwikkeling subthema bodem Aspect Criteria Beoordeling huidige situatie Duiding autonome ontwikkelingen bodemdaling bodemdaling (mm/jaar) +/- de huidige situatie is redelijk neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie bodemkwaliteit aantal en omvang bodemverontreinigingen - de huidige situatie is slecht neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie bodemkwaliteit biologische bodemkwaliteit +/- de huidige situatie is redelijk neutraal/geen verandering ten opzichte van huidige situatie 10.5 Effectbeoordeling alternatieven In onderstaande paragrafen is per alternatief weergegeven wat de effecten zijn op het criterium die hoort bij het subthema Bodem. 10.5.1 Alternatief 1: Behouden In alternatief 1 leiden de volgende bouwstenen tot kansen en risico’s ten aanzien van het subthema Bodem, zie tabel 10.5.

Tabel 10.5 Bouwstenen met bijhorende kansen en risico’s in Alternatief 1: Behouden Bouwsteen Kans/Risico in het zuidoosten, rondom het Bargerveen, ruimte bieden voor verwevenheid landbouw met natuur en recreatie & toerisme: hier géén ruimte voor nieuwvestiging van veehouderijen kans op afname bodemdaling doordat er minder ontwaterd wordt en daardoor minder veenoxidatie is, wat leidt tot minder bodemdaling economische ruimtevraag invullen door verdichting en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen zoals Bargermeer kans op afname aantal bodemverontreinigingen door concentratie van industriële en bedrijfsactiviteiten in de Bargermeer risico op toename omvang bodemverontreinigingen in de Bargermeer door toename industriële en bedrijfsactiviteiten kans op toename biologische bodemkwaliteit door concentratie in het Bargermeer is er op andere plekken een betere bodemkwaliteit en meer ontwikkeling van de biodiversiteit risico op afname biologische bodemkwaliteit in de Bargeremeer door toename industriële en bedrijfsactiviteiten duurzame herontwikkeling van verouderde bedrijventerreinen en glastuinbouwgebieden kans op afname aantal bodemverontreinigingen door sanering oude bedrijventerreinen onder impuls van duurzame herontwikkeling kans op toename biologische bodemkwaliteit door sanering neemt de biodiversiteit en bodemkwaliteit toe door een minder afgedekte bodem open,

groene karakter van gemeente Emmen behouden door dit als vertrekpunt te nemen bij ruimtelijke ontwikkeling (o.a. door onnodige verhardingen te verwijderen en zuinig zijn op bestaande groenstructuren) kans op toename biologische bodemkwaliteit doordat afname verharde oppervlakken leidt tot een minder afgedekte bodem wat de biologische bodemkwaliteit verhoogt 137 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Bouwsteen Kans/Risico het bodem- en watersysteem zijn leidend bij ruimtelijke ontwikkelingen kans op afname bodemdaling doordat er minder ontwaterd wordt op plekken die gevoelig zijn voor bodemdaling zoveel mogelijk natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen in ruimtelijke ontwikkelingen kans op afname bodemdaling doordat er rekening gehouden wordt bij ruimtelijke ontwikkelingen met natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen en daarop passende maatregelen worden genomen, zoals voorbelasting of lichtgewicht bouwen inzet op behoud, bescherming en versterking van de biodiversiteit in gemeente Emmen kans op toename biologische bodemkwaliteit doordat door de versterking en bescherming van de biodiversiteit ook de biologische bodemkwaliteit moet toenemen doordat een goede bodemkwaliteit leidt tot een hogere biodiversiteit voorzien in voldoende waterbergingscapaciteit in stedelijk gebied, beekdalen en het watersysteem in de veengebieden kans op afname bodemdaling doordat er

minder ontwaterd wordt in beekdalen en veengebieden, beide plekken die gevoelig zijn voor bodemdaling beschermen van de bodemkwaliteit in de drinkwaterwinning- en beschermingsgebieden Noordbargeres en Valtherbos, en rond het Bargerveen kans op afname aantal en omvang bodemverontreiniging doordat het beschermen van de bodemkwaliteit zorgt dat er geen activiteiten meer worden toegestaan die voor bodemverontreinigingen kunnen zorgen kans op toename van biologische bodemkwaliteit doordat er door een betere bodemkwaliteit het bodemleven zich beter kan herstellen en ontwikkelen waardoor ook de biodiversiteit in de bodem groeit Criterium bodemdaling Ten aanzien van het subthema Bodem zijn in alternatief 1 zijn er alleen kansen op het verminderen van bodemdaling in de gemeente Emmen. Er is een kans doordat in het zuidoosten, rondom het Bargerveen, geen ruimte wordt geboden voor nieuwvesting van veehouderijen en wordt ingezet op verwevenheid van landbouw met natuur en recreatie, waardoor ontwatering afneemt en veenoxidatie en bodemdaling verminderen. Daarnaast is er een kans doordat het bodem- en watersysteem leidend wordt bij ruimtelijke ontwikkelingen, waardoor functies niet op bodemdaling gevoelige plekken worden gerealiseerd.

Ook zoveel mogelijk natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen biedt een kans op afname van bodemdaling door bouwmethoden en maatregelen die rekening houden met zakkende bodems. Tot slot vergroot het voorzien in voldoende waterbergingscapaciteit in stedelijk gebied, beekdalen en veengebieden de kans op afname van bodemdaling doordat minder wordt ontwaterd. Er zijn geen risico’s in alternatief 1 voor dit criterium voor de gemeente Emmen. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als positief (+). Criterium aantal en omvang bodemverontreinigingen Ten aanzien van het subthema Bodem biedt alternatief 1 zowel positieve als negatieve effecten op bodemverontreinigingen in gemeente Emmen. Enerzijds draagt duurzame herontwikkeling van verouderde bedrijventerreinen en glastuingebieden bij aan vermindering van bodemverontreiniging door sanering van oude bedrijventerreinen bij realisatie van woningbouw. Ook het beschermen van bodemkwaliteit in de drinkwaterwinning- en beschermingsgebieden Noordbargeres, Valtherbos en rond het Bargerveen vermindert de kans op nieuwe verontreinigingen doordat activiteiten die vervuiling veroorzaken niet (meer) worden toegestaan.

Tegelijkertijd is de uitwerking van de economische ruimtevraag door verdichting en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen zoals Bargerveen een risico, de omvang van verontreinigingen binnen geconcentreerde terreinen neemt toe door extra industriële en bedrijfsactiviteiten. De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als zowel positief (+) als negatief (-). 138 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Criterium biologische bodemkwaliteit Ten aanzien van het subthema bodem zijn er voor alternatief 1 vooral kansen op verbetering van biologische bodemkwaliteit. Het behoud van het open, groene karakter vermindert verharding en bevordert een minder afgedekte bodem. Inzet op behoud, bescherming en versterking van biodiversiteit draagt direct bij aan een betere biologische bodemkwaliteit en het beschermen van bodemkwaliteit in drinkwaterwingebieden en beschermingsgebieden (Noordbargeres, Valtherbos, rond het Bargerveen) biedt extra ruimte voor het herstel van bodemleven. Tegelijkertijd is er een risico op afname van de biologische bodemkwaliteit wanneer economische ruimtevraag door verdichting en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen zoals Bargermeer leidt tot een toename van industriële en bedrijfsactiviteiten en daarmee tot lokale bodemdruk.

De effecten van alternatief 1 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als positief (+). 10.5.2 Alternatief 2: Benutten In alternatief 2 leiden de volgende bouwstenen tot kansen en risico’s ten aanzien van het subthema Bodem, zie tabel 10.6. Tabel 10.6 Bouwstenen met bijhorende kansen en risico’s in Alternatief 2: Benutten Bouwsteen Kans/Risico nieuwe woningbouw door uitbreiding voor het creëren van gemengde wijken en dorpen, met verschillende woningtypen risico op afname biologische bodemkwaliteit doordat er meer bebouwing komt wat de toplaag van de bodem verstoord medewerking verlenen aan ontwikkeling van de Nedersaksenlijn met een onverdiepte ligging ter hoogte van het centrum van Emmen risico op afname biologische bodemkwaliteit doordat door de onverdiepte ligging van de Nedersaksenlijn de toplaag van de bodem verstoord wordt en dit negatieve gevolgen heeft voor de biodiversiteit en bodemleven verkennen mogelijkheden voor ontwikkeling van een regionaal bedrijventerrein langs de A37 risico op toename omvang bodemverontreinigingen door nieuwe industriële en bedrijfsactiviteiten langs de A37 risico op afname biologische bodemkwaliteit door toevoeging van nieuwe industrie gaat de bodemkwaliteit achteruit door verstoring in de toplaag van de bodem Rundedal als uitbreidingslocatie voor het huisvesten van grootschalige bedrijvigheid risico op toename bodemdaling, de venige

ondergrond maakt Rundedal bij de bouw van een bedrijventerrein gevoelig voor bodemdaling risico op toename omvang bodemverontreinigingen door nieuwe industriële en bedrijfsactiviteiten in het Rundedal risico op afname biologische bodemkwaliteit door toevoeging van nieuwe industrie gaat de bodemkwaliteit achteruit door meer verstoring in de bodem de gemeente biedt ruimte voor agrariërs om werk te maken van bijvoorbeeld meervoudige verdienmodellen (recreatie, energieopwek, etc.), innovatie en experimenten om hun bedrijfsmodel te verduurzamen kans op afname aantal en omvang bodemverontreinigingen wanneer ingezet wordt op duurzame landbouwpraktijken, innovatieve teeltmethoden en natuur-inclusieve initiatieven en door afname gebruik milieubelastende stoffen kans op afname bodemdaling doordat er minder ontwaterd wordt en daardoor minder veenoxidatie is, wat leidt tot minder bodemdaling faciliteren duurzame doorontwikkeling van de (circulaire) maakindustrie en groene chemie door ruimte te bieden aan clustervorming en ketensamenwerking kans op afname aantal bodemverontreinigingen door het gebruik van circulaire processen waardoor de vervuiling afneemt 139 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Bouwsteen Kans/Risico risico op toename omvang bodemverontreinigingen door toename industriële en bedrijfsactiviteiten kans op toename biologische kwaliteit door het gebruik van

circulaire processen waardoor de vervuiling afneemt en de biodiversiteit in de bodem vergroot risico op afname biologische bodemkwaliteit door toename industriële en bedrijfsactiviteiten Criterium bodemdaling Ten aanzien van het subthema Bodem zijn in alternatief 2 één kans en één risico op het verminderen van bodemdaling in de gemeente Emmen. Er is een kans door ruimte te bieden aan agrariërs voor meervoudige verdienmodellen, innovatie en experimenten waardoor ontwatering kan afnemen en veenoxidatie en bodemdaling verminderen. Tegelijkertijd bestaat het risico op toename van bodemdaling wanneer Rundedal wordt ontwikkeld tot locatie voor grootschalige bedrijvigheid, omdat het Rundedal een ontgonnen hoogveengebied is met veenresten die bij ontwatering en gebruik bodemdaling kunnen veroorzaken. De effecten van alternatief 2 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als zowel negatief (-) als positief (+). Criterium aantal en omvang bodemverontreinigingen Ten aanzien van het subthema Bodem biedt alternatief 2 zowel risico’s als kansen op het aantal en de omvang van bodemverontreinigingen in gemeente Emmen.

Het stimuleren van duurzame landbouwpraktijken en meervoudige verdienmodellen voor agrariërs, en de facilitering van circulaire processen in de maakindustrie en groene chemie kunnen bijdragen aan de vermindering van bodemverontreinigingen door saneringsmaatregelen, afname van milieubelastende middelen en inzet op circulaire processen. Tegelijkertijd brengen verkenningen voor nieuwe bedrijventerreinen langs de A37 en de ontwikkeling van Rundedal als locatie voor grootschalige bedrijvigheid het risico met zich op een toename van de aantal en omvang van bodemverontreinigingen. Bovendien bestaat bij clustervorming van (circulaire) maakindustrie en groene chemie ook het risico dat toenemende industriële activiteit lokale bodemdruk verhoogt. De effecten van alternatief 2 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als zowel positief (+) als negatief (-). Criterium biologische bodemkwaliteit Ten aanzien van het subthema bodem zijn er voor alternatief 2 vooral risico’s op vermindering van biologische bodemkwaliteit. Nieuwe woningbouw door uitbreiding voor het creëren van gemengde wijken en dorpen kan de biologische bodemkwaliteit aantasten doordat extra bebouwing de toplaag verstoort.

Medewerking aan de Nedersaksenlijn met een onverdiepte ligging ter hoogte van het centrum van Emmen brengt risico’s met zich mee door verstoring van de toplaag en daardoor negatieve gevolgen voor bodemleven en bodemdiversiteit. Verkenning van een regionaal bedrijventerrein langs de A37 en ontwikkeling van Rundedal als locatie voor grootschalige bedrijvigheid vergroten het risico op afname van de biologische bodemkwaliteit door extra verstoring van de bodem. Tegelijkertijd biedt het faciliteren van duurzame doorontwikkeling van de (circulaire) maakindustrie en groene chemie kansen voor verbetering van de biologische bodemkwaliteit, circulaire processen kunnen de vervuiling verminderen en de biodiversiteit in de bodem vergroten. De effecten van alternatief 2 op dit criterium zijn daarmee beoordeeld als negatief (-). 140 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief 10.5.3 Samenvatting effectbeoordeling alternatieven Tabel 10.7 Effectbeoordeling alternatieven subthema Bodem Aspect Criteria Alternatief 1: Behouden Alternatief 2: Benutten bodemdaling bodemdaling (mm/jaar) + + en - bodemkwaliteit aantal en omvang bodemverontreinigingen + en - + en - bodemkwaliteit biologische bodemkwaliteit + - De effecten van alternatief 1 op de criteria bodemdaling (mm/jaar) en biologische bodemkwaliteit zijn beoordeeld als positief (+).

De effecten van alternatief 1 op het criterium aantal en omvang bodemverontreinigingen is beoordeeld als zowel positief (+) als negatief (-). De effecten van alternatief 2 op de criteria bodemdaling (mm/jaar) en aantal en omvang bodemverontreinigingen zijn beoordeeld als zowel positief (+) als negatief (-). De effecten van alternatief 1 op het criterium biologische bodemkwaliteit is beoordeeld als negatief (-). 141 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief 11 SUBTHEMA MILIEU EN GEZONDHEIDSBESCHERMING 11.1 Introductie subthema Milieu en Gezondheidsbescherming Het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming bestaat uit de aspecten luchtkwaliteit, geluidbelasting, geurhinder, lichtvervuiling en zeer zorgwekkende stoffen. In onderstaande tabel is het beoordelingskader weergegeven van het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming.

Tabel 11.1 Beoordelingskader subthema Milieu en Gezondheidsbescherming Aspect Criteria luchtkwaliteit jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide boven de toekomstige EU-normen geluid geluid alle bronnen (lcum) (gemiddeld dB/jaar) geurhinder geurgevoelige object binnen een slecht leefklimaat op basis van geur lichtvervuiling opgaan licht (nanowatt per cm2 per sterradiaal) zeer zorgwekkende stoffen (zzs) zeer zorgwekkende stoffen (zzs) 11.2 Aspect luchtkwaliteit Het aspect luchtkwaliteit is beoordeeld aan de hand van het criterium ‘jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide boven de toekomstige EU-normen’. Beleidsdoelstellingen In de structuurvisie ‘gemeente eMMen 2020’ zijn geen beleidsdoelstellingen opgenomen in het kader van het aspect luchtkwaliteit. 11.2.1 Criterium jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide boven de toekomstige EU-normen Het beoordelingskader voor het jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide boven de toekomstige EU-normen is in onderstaande tabel geoperationaliseerd.

142 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Tabel 11.2 Beoordelingskader huidige situatie jaargemiddelde concentraties fijnstof en stikstofdioxide Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig de huidige situatie van het jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide wordt als goed beoordeeld wanneer deze voldoen aan de advieswaarden van de WHO als rijksomgevingswaarden +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk de huidige situatie van het jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide wordt als redelijk beoordeeld wanneer deze deels boven de advieswaarden van de WHO liggen maar voldoen aan de rijksomgevingswaarden - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk de huidige situatie van het jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide wordt als slecht beoordeeld wanneer deze boven de advieswaarden van de WHO en rijksomgevingswaarden Huidige situatie De stoffen in de lucht die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid zijn onder andere stikstofdioxide en fijnstof. Deze en andere stoffen worden in Nederland gemeten. Om inzicht te krijgen in jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide is gebruik gemaakt van Atlas Leefomgeving en Compendium voor de Leefomgeving.

Op afbeelding 11.1, afbeelding 11.2, afbeelding 11.3 en afbeelding 11.4 zijn weergaves te zien van de achtergrondconcentraties fijnstof (PM2,5 en PM10), ammoniak (NH3) en stikstofdioxide (NO2) in de gemeente Emmen. Het gehalte fijnstof PM2,5 is vrijwel over de hele gemeente Emmen gelijk, met wat hogere waarden ter plaatse van Veenoord, waar zich bedrijventerrein de Tweeling bevindt, en Emmen, waar het industrie- en bedrijventerrein Bargermeer ligt. Ditzelfde geldt voor het gehalte fijnstof PM10, waarbij ook aan de oostkant van Klazienaveen een verhoogd gehalte is. Het gehalte ammoniak is vrijwel over de hele gemeente laag. Hogere waarden (tussen 10 - 15 microgram/m3) in het noorden van de gemeente en nabij de varkenshouderij aan de Nieuwe Schuttingkanaal. Het gehalte stikstofdioxide is laag in de gemeente Emmen. De hoogste concentraties bevinden zich rondom de snelweg A37. Om te beoordelen of bovengenoemde achtergrondconcentraties van deze stoffen goed of slecht zijn kan deels worden gekeken naar de wettelijke grenswaarden, ofwel de rijksomgevingswaarden. Voor deze stoffen wordt tegenwoordig bijna overal voldaan aan de wettelijke grenswaarden. Omdat dus vrijwel overal aan de rijksomgevingswaarden wordt voldaan is dit losstaand geen zinvolle en onderscheidende maatlat.

Daarnaast is uit wetenschappelijk onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gebleken dat ook gezondheidseffecten kunnen optreden bij lagere waarden dan de rijksomgevingswaarden. De WHO- advieswaarden zijn daarom lager en ‘strenger’ dan de huidige grenswaarden. Omdat de WHO- advieswaarden wel onderscheidende resultaten opleveren én voor een gezondere leefomgeving pleiten worden deze advieswaarden ook beschouwd. De rijksomgevingswaarden liggen voor zowel stikstofdioxide als PM10 op een jaargemiddelde van 40 microgram/m3. De rijksomgevingswaarde ligt voor PM2,5 op een jaargemiddelde van 25 microgram/m3. Aan alle rijksomgevingswaarden wordt in de hele gemeente voldaan. 143 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief De concentraties PM2,5 liggen in de hele gemeente boven de WHO-advieswaarde. Voor PM10 geldt dat de concentraties voor het grootste deel van de gemeente onder de WHO-advieswaarde liggen. De concentraties stikstofdioxide liggen eveneens voor vrijwel de hele gemeente onder de WHO-advieswaarde. De huidige situatie voor dit criterium wordt op basis van bovenstaande als redelijk beoordeeld. Afbeelding 11.1 Achtergrondconcentraties PM2,5 (bron: Atlas Leefomgeving) Afbeelding 11.2 Achtergrondconcentraties PM10 (bron: Atlas Leefomgeving)

144 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Afbeelding 11.3 Achtergrondconcentraties ammoniak (bron: Compendium voor de Leefomgeving) Afbeelding 11.4 Achtergrondconcentraties stikstofdioxide (bron: Atlas Leefomgeving)

145 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Autonome ontwikkelingen Door de uitbreiding van de bedrijventerreinen nemen naar verwachting de achtergrondconcentraties fijnstof rondom deze bedrijventerreinen toe. Hierdoor neemt naar verwachting de luchtkwaliteit plaatselijk af. 11.3 Aspect geluid Het aspect geluidbelasting is beoordeeld aan de hand van het criterium ‘geluidbelasting alle bronnen’. Beleidsdoelstellingen In de structuurvisie ‘gemeente eMMen 2020’ zijn geen beleidsdoelstellingen opgenomen in het kader van het aspect geluidbelasting. 11.3.1 Criterium geluid alle bronnen (Lcum) Het beoordelingskader voor de geluidbelasting alle bronnen is in onderstaande tabel geoperationaliseerd.

Tabel 11.3 Beoordelingskader huidige situatie geluidbelasting alle bronnen Beoordeling Beoordeling huidige situatie Maatlat + de huidige situatie is goed, er is geen verbetering nodig de huidige situatie van de geluidbelasting alle bronnen wordt als goed beoordeeld wanneer deze in grote delen van de gemeente wordt beoordeeld van goed tot redelijk goed +/- de huidige situatie is redelijk verbetering is wenselijk de huidige situatie van de geluidbelasting alle bronnen wordt als redelijk beoordeeld wanneer deze in grote delen van de gemeente beoordeeld van matig tot redelijk - de huidige situatie is slecht, verbetering is noodzakelijk de huidige situatie van de geluidbelasting alle bronnen wordt als slecht beoordeeld wanneer deze in meerdere delen van de gemeente als tamelijk slecht tot zeer slecht wordt beoordeeld Huidige situatie Om inzicht te krijgen in de geluidsbelasting door alle bronnen is gebruik gemaakt van Atlas Leefomgeving. In afbeelding 11.5 is een weergave te zien van geluid alle bronnen in de gemeente Emmen. Rondom de A37 (Rijksweg) en de provinciale N-wegen binnen de gemeente (met name de N862, N381 en N391) is het geluid niveau het hoogst. Verder bevindt het hoogste geluidniveau zich bij industrie- en bedrijventerrein Bargermeer met een geluidbelasting op het direct omliggende gebied dat tussen de 66 en 70 dB of hoger bedraagt.

De geluidbelasting is in grote delen van de gemeente beoordeeld van goed tot redelijk goed, waarbij de geluidbelasting zich nabij de grote bedrijventerreinen en direct langs de A37 en de N34 fors hoger is. . De huidige situatie van dit aspect wordt daarom beoordeeld als goed. 146 | 186 Witteveen+Bos | 145326/26-007.032 | Definitief Afbeelding 11.5 Uitsnede geluidkaart met de gecumuleerde geluidbelasting door alle bekende bronnen. De grens van de gemeente Emmen is met blauwe contour aangegeven (bron: Atlas Leefomgeving) Autonome ontwikkelingen Door de uitbreiding van de bedrijventerreinen neemt naar verwachting de cumulatieve geluidsbelasting op deze bedrijventerreinen toe. Hierdoor neemt naar verwachting de geluidsbelasting plaatselijk toe. 11.4 Aspect geurhinder Het aspect geurhinder is beoordeeld aan de hand van het criterium ‘geurgevoelige objecten binnen een slecht leefklimaat op basis van geur’. Beleidsdoelstellingen Het huidig beleid omtrent geur is vastgelegd in de geurgebiedsvisie veehouderijen en geurverordening (2017). 11.4.1 Criterium geurgevoelige objecten binnen een slecht leefklimaat op basis van geur Het beoordelingskader voor het criterium geurgevoelige objecten binnen een slecht leefklimaat op basis van geur is in onderstaande tabel geoperationaliseerd.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d0645a1c-cfbc-4ee4-9c45-0adcd013d76a?agendaItemId=6c336053-3d2a-45fc-b060-b627ae9a6254