Bijlage 4 Beeldkwaliteitsplan Parallelweg
Tekst van het document
BEELD KWALITEITS PLAN Parallelweg Emmen April 2023 Architectuur, Stedenbouw en Landschap, Interieur, Engineering | www.iaa-architecten.nl Amsterdam | Sem Presserhof 108, 1087 JG Amsterdam, Tel +31(0)20 5200080 Enschede | M.H. Tromplaan 55, 7513 AB Enschede, Tel +31(0)53 4804444
AANLEIDING Dit beeldkwaliteitsplan dient ter ondersteuning van het opgestelde verkavelingsplan voor de Parallelweg te Emmen dat tot stand is gekomen in samenwerking met de gemeente Emmen en Ska-pa. Uitgangspunt voor de beoogde kwaliteit is de kenmerkende jaren dertig architectuur die rondom het plangebied terug te vinden is en als inspiratie heeft gediend voor het opstellen van dit beeldkwaliteitsplan. Op deze manier gaat de wijk aansluiten op zijn directe omgeving en vormen oud en nieuw een samenhangend ensemble.
7513 AB Enschede 053 480 44 44 info@iaa-architecten.nl uitgevoerd door: Theo de Bruijn Michelle Booltink Chiel Lansink in opdracht van: Ska-pa B.V. April 2023 2022035L
| Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
2
INHOUD 01 BESTAANDE SITUATIE
4
02 VERKAVELINGSPLAN 5 03 BEELDKWALITEIT OPENBARE RUIMTE
7
04 BEELDKWALITEIT BEBOUWING
8
05 MATERIALISERING 12
| Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
3
06 REFERENTIES ARCHITECTUUR
13
07 REFERENTIES DETAILLERING
14
08 VOORBEELD UITWERKING
15
01
Bestaande situatie
PLANGEBIED - Hoek Parallelweg - Veenkampenweg Hoek Sedna terrein met zicht op parkeerplaats en te slopen pand
OMGEVING - Hoek Veenkampenweg - Prinsenlaan ruime opgezette hoekkavels met groen karakter en teruggelegen volume
OMGEVING - Veenkampenweg Jaren ‘30 woningen met diversiteit in volume en rijke accentuering en detaillering
OMGEVING - Prinsesselaan Diversiteit in nokrichting en ruim opgezette groene voortuinen
OMGEVING - Parallelweg Diversiteit in nokrichting, kleurstelling en kapvorm met strakke voorgevellijn die zorgt voor eenheid | Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
4
OMGEVING - Prinsenlaan Inpassen bestaande groenstructuur in voortuin
OMGEVING - Molenkamp Autoluwe woonstraat met verblijfskwaliteit, ruimtelijke en groene opzet en diversiteit in volume, nokrichting, kleurstelling en kapvorm
02
Verkavelingsplan
Het plan ontleent zijn identiteit aan haar directe omgeving en met een moderne herinterpretatie van de jaren ‘30 woning voegt het zich hier subtiel naar. | Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
5
HET VERKAVELINGSPLAN De stedenbouwkundige opzet van de wijk is gebaseerd op de directe omgeving. Daarbij wordt in kavelgrootte, gebouworiëntatie, gevellijn en gebouwvolume ingespeeld op de reeds bestaande verkavelingsstructuur en bebouwing. Daarnaast is er inspiratie opgedaan voor de ruimtelijke opzet van het binnengebied bij omringende wijken zoals de Molenkamp. Hierdoor ontstaat een wijk die zijn identiteit ontleent aan haar omgeving en zich hier met een moderne herinterpretatie van de jaren ‘30 woningtypologie subtiel naar vormt.
bestaande boom behouden of verplaatsen i.v.m. historische waarde / gedenkplek
De wegenstructuur van het binnengebied is gebaseerd op een autoluwe woonstraat met eenrichtingsverkeer. Hierdoor ontstaat een hoogwaardige woonkwaliteit in het binnengebied waar de auto te gast is. De kavels hebben allen een relatief grote en groene voortuin zoals ook in de directe omgeving. De middenberm in het binnengebied wordt voorzien van bodembedekkende heesterbeplanting voor een hoogwaardige uitstraling en ter versterking van de biodiversiteit. Enkele nieuw aangeplante berken versterken hier het groene en bosrijke karakter kenmerkend voor dit deel van Emmen. Dit gebied is ook geschikt voor klimaatadaptieve maatregelen zoals regenwaterinfiltratie. De woningen worden allemaal uniek door de rijkheid aan accenten en detaillering, zoals ook te zien in de directe omgeving. Kenmerkend voor deze jaren ‘30 stijl is de grote mate aan diversiteit en eigenheid in zowel volume als detaillering. Door de minimale en maximale afmetingen vast te leggen en een strakke gevellijn te hanteren in het binnengebied ontstaat er eenheid binnen deze diversiteit. Aan de parallelweg is er gekozen voor een verspringende gevellijn evenredig aan de weg met een terugspringende gevellijn op de hoekkavel. Hierdoor staat de hoekwoning ruim op de kavel, zoals ook het geval is bij de hoek Veenkampenweg - Prinsenlaan wat ten goede komt van het groene karakter van het plan.
Binnen deze kaders is getracht om maximale vrijheid te gunnen voor de kenmerkende diversiteit die passend is voor deze wijken. * Het verkavelingsplan laat een mogelijke invulling zien voor de bebouwing. In de uitwerking architectonische uitwerking is ruimte voor een andere opzet binnen de kaders van het beeldkwaliteitsplan en het bestemmingsplan
beeldbepalende hoek vanaf kruising en spoorlijn
voorgevellijn
Verplaatste boom entree (eenrichtingsweg) met groene middenberm
Voorgevelrooilijn 1
Nieuwe woning Te kappen boom Meerstammige heester Gebakken klinker DF Graszaad mengsel + bodembedekkende heesters Erfafscheding voortuin - tot 3m achter voorgevel
| Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
6
Erfafscheding achtererfgebied
03
Beeldkwaliteit openbare ruimte Om aan te sluiten bij het groene karakter van de omliggende wijk is gekozen voor een verplichte groene erfafscheiding in het voorerf tot 3m achter de voorgevellijn. Hiermee wordt het groene karakter versterkt. Hierbij is bewust niet gekozen voor een voorgeschreven type beplanting om de individualiteit in het plan te benadrukken zoals ook in de omgeving te zien is in buurten zoals de Molenkamp. In de openbare ruimte is gekozen voor heesterbeplanting met enkele meerstammige bomen. De definitieve keuze in materialisering en beplantingstypes voor de openbare ruimte zal in afstemming met de gemeente (toekomstig eigenaar) worden gemaakt.
Gebakken klinker DF roodbruine kleurtint
Graszaad mengsel bevordering biodiversiteit
erfafscheiding voortuin
boom behouden of verplaatsen
tot 3m achter voorgevellijn
i.v.m. historische waarde / gedenkplek
groene erfafscheiding soort vrij keuze rmax 1m hoog
erfafscheiding achtererfgebied 3m achter voorgevellijn vrije invulling
voorstel: kant en klaar hedera haag max 2m hoog
bodembedekkende heesters
Juniperus horizontalis
Jeneverbes/ kruipende jeneverbes
nieuwe bomen en verplaatste boom
meerstammige ruwe berk - betula pendula
gebakken klinkers dikformaat roodbruin
gras
graszaadmengsel
Kruipende Jeneverbes Juniperus horizontalis
Haag voortuin 1m vrije soortkeuze
1
Nieuwe woning Te kappen boom Meerstammige heester Gebakken klinker DF
Meerstammige ruwe berk betula pendula
haag achtertuin 2m hedera kant en klaar - niet verplicht
| Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
7
Graszaad mengsel + bodembedekkende heesters Erfafscheding voortuin - tot 3m achter voorgevel Erfafscheding achtererfgebied
04
Beeldkwaliteit Bebouwing
De ambitie voor de beeldkwaliteit is een hoge mate van individualiteit te bereiken in zowel volume als estetisch. De architectonische expressie refererend aan de jaren ‘30 is hierin het basis uitgangspunt. Door veel vrijheid te geven in de nokrichting en ten minste 3 verbijzonderingen verplicht te stellen ontstaat er ruimte voor keuzevrijheid en daarmee ook individualiteit in het plan. Hiermee wordt ingespeeld op de zo kenmerkende diversiteit van de jaren 30 woningen waarbij samengestelde volumes, horizontaliteit met verticale elementen en een rijke detaillering de toon zetten. In de referenties zijn diverse voorbeelden te vinden van stijlelementen kenmerkend voor de jaren ‘30 architectuur.
HOOFDGEBOUW - VOLUME • Per perceel één woning • Hoofdgebouw dient binnen het bouwvlak te worden gebouwd • Volume van het hoofdgebouw is een samengesteld volume met duidelijke hierarchie in hoofd- en nevenvolumes • afstand tussen hoofdgebouw + aanbouw en zijdelingse perceelsgrens is minimaal 1 m m.u.v. de woning scheidende wand van geschakelde woningen. Bij kavel 1 is de voorgevel naar het spoor min. 9 m breed. Bij kavel 5 en 12 is de voorgevel naar de middenstraat min. 6 m breed. • Voorgevel moet in de gevel(rooi)lijn gebouwd worden. Ook moet er minimaal één verspringing in de voorgevel zitten waarbij een gedeelte achter de gevelrooilijn staat. Bij hoekkavels geldt dit voor beide zijdes t.b.v. de tweezijdige oriëntatie • Max. nokhoogte hoofdgebouw 10m • Dakhelling is min. 40° en max. 60° • Elke woning heeft min. 3 verbijzonderende ondergeschikte bouwonderdelen die de zorgvuldige compositie complementeren passend bij jaren ‘30 stijl (zoals erker, schoorsteen, dakkapel, bloemkozijn) • Plat dak en lessenaarsdak als dakvorm niet toegestaan bij hoofdgebouw als hoofdvorm, wel als accent • Nokrichting niet vastgesteld HOOFDGEBOUW - BEELDKWALITEIT • Elke woning is een uniek ontwerp, met uitzondering van tweekappers die als samengesteld blok uniek dienen te zijn. • Verschijningsvorm zoekt een verwantschap met de bestaande bebouwingbeeld uit de buurt*.
De jaren ’30 stijlkenmerken dienen in de architectuur tot uitdrukking te komen met speelse en rijke detaillering • De voorgevel is asymmetrisch en is niet opgelijnd met aangrenzende woningen. Ook assymetrische gevels voorgeschreven bij tweekappers. • De woningen hebben een nadrukkelijke horizontale belijning (b.v. gootoverstekken, horizontale gevelbanden, raampartijen, geaccentueerde lateien, e.d.) met enkele verticale accenten (schoorstenen, steile dwarskap, e.d.). Hoekkozijnen versterken plasticiteit en horizontaliteit • De hoofdentree is kenmerkend geaccentueerd en is aangrenzend op inrit • Materiaalgebruik bestaat voornamelijk uit traditionele materialen als baksteen in aardetinten (rood/bruin/geel) met rijke detaillering(rollagen/uitkragend metselwerk etc.). Eventuele houten geveldelen in donker (zwart/antraciet) tinten. • Accenten zoals kozijnen/erkers/omlopende dakgootconstructie etc. in witte/lichte kleurstelling. • Dakbedekking in zwart, antraciet of rood en niet geglazuurd of riet • Technische onderdelen (zoals zonnepanelen/warmtepomp) zijn geïntegreerd in dakvlak of zorgvuldig ingepast binnen de compositie. • Natuurinclusief bouwen wordt aanbevolen/gestimuleerd met maatregelen zoals neststenen, ingebouwde nestkasten, insectenstenen of insectenhotels. • Verdere welstandscriteria conform niveau ‘hoog’ in vigerend welstandsnota.
Indien een bouwplan van uitzonderlijke kwaliteit is, inpasbaar is in de gedachtengoed van het beeldkwaliteitsplan maar niet voldoet op vereiste punten hieruit dan berust bij de welstandscommissie het recht om voor deze uitzonderingspositie een vrijstelling te verlenen.” * (veenkampenweg, parallelweg, prinsesselaan en prinsenlaan)
| Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
8
AAN- EN BIJGEBOUWEN - VOLUME • Voorgevel van vrijstaand bijgebouw min. 5 m vanaf de gevel(rooi)lijn • Voorgevels van aanbouwen min. 7 m achter de gevel(rooi)lijn • Bij hoekpercelen dienen vrijstaande bijgebouwen achter de aangrenzende gevel van het hoofdgebouw te staan • Bouwhoogte van de aan- en bijgebouwen binnen 3 meter afstand van de perceelsgrens mag max. 3,5 m zijn • Goot- en bouwhoogte is max. 3 en 6 m voor bijgebouwen • Erkers en dakkapellen aan de voorgevel zijn toegestaan AAN- EN BIJGEBOUWEN - BEELDKWALITEITSEISEN • Bijgebouwen zijn altijd ondergeschikt aan het hoofdgebouw • In de verschijningsvorm zijn ze zorgvuldig ingepast binnen de compositie met het hoofdgebouw. Dit komt terug in de materialisatie • Dakvorm niet nader vereist; moet passend zijn in gehele compositie
OVERIGE BOUWWERKEN - TERREININRICHTING • Overige bouwwerken uitsluitend in achtererfgebied en samen max. 30 m² • Goot- en bouwhoogte is max. 3 m • Hoogte erfafscheiding t.p.v. voorerfgebied is max. 1 m • Hoogte erfafscheiding t.p.v. achtererfgebied is max. 2 m OVERIGE BOUWWERKEN - BEELDKWALITEITSEISEN • Elk perceel heeft zijn eigen inrit conform positie plankaart • Elke woning voorziet in eigen parkeergelegenheid voor min. 2 motorvoertuigen op eigen perceel • Voortuinen dienen een groene uitstraling te hebben • Uitsluitend zuidwesterlijke perceel (9) heeft erfdienstbaarheid voor trafostation Parallelweg 23-tr.
BASISPLAN Het basisplan kent 2 woningtypes. De vrijstaande woning en de tweekapper. Hierin wordt diversiteit gecreërd door diversiteit in nokrichting en door het maken van samengestelde volumes.
Een solide basis met ruimte voor individualiteit binnen de kaders van de ‘jaren 30 stijl. | Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
9
BASISPLAN MET STIJLELEMENTEN Door kenmerkende jaren ‘30 stijlelementen toe te voegen ontstaat een grote mate van diversiteit en vrijheid in het plan binnen de kaders van de beeldkwaliteit.
VRIJSTAANDE WONING De basis voor de vrijstaande woning is een rechthoekig volume. Door hier volumes aan toe te voegen ontstaat een samengesteld volume. Door vervolgens minstens 3 stijlelementen passend bij de jaren ‘30 architectuur toe te voegen zoals verticale schoorsteen, hoekkozijn met overstek, erkers etc ontstaat een grote mate van individualiteit en vrijheid. Hiermee krijgt elke woning een uniek karakter en kan worden ingespeeld op individuele wensen van bewoners. In de referenties zijn diverse voorbeelden te vinden van stijlelementen kenmerkend voor de jaren ‘30 architectuur.
Hoofdvorm vrijstaande woning met dwarskap of langskap zorgt voor diversiteit
De schoorsteen als kenmerkend verticaal element uit de ‘jaren 30 architectuur wordt in huidige planvorming niet of nauwelijks meer toegepast . In de architectonische uitwerking van de woningen ligt daarom een uitdaging om niet te historiserend met verticale elementen om te gaan maar deze te benutten voor functionele aspecten als de luchtbehandeling of een architectonische uitwerking voor de warmtepompinstallatie. Een andere optie is om het verticale elemten als uitbouw of dakopbouw te integreren in het hoofdvolume.
Stijlelementen zorgen voor individualiteit en architectonische expressie jaren ‘30 | Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
10
TWEE ONDER EEN KAP WONING De basis voor de twee onder een kap woning is een samengesteld volume. Hierin kan diversiteit in de gevellijn worden aangebracht ter versterking van de individualiteit. Door extra volumes toe te voegen ontstaat een zeer divers samengesteld volume. Door vervolgens minstens drie stijlelementen passend bij de jaren ‘30 architectuur toe te voegen zoals verticale schoorsteen, hoekkozijn met overstek, erkers etc ontstaat een grote mate van individualiteit en vrijheid. Hiermee krijgt elke woning een uniek karakter en kan worden ingespeeld op individuele wensen van bewoners.
Hoofdvorm twee onder een kap woning als samengesteld volume
Stijlelementen zorgen voor individualiteit en architectonische expressie jaren ‘30 | Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
11
05
Materialisering
Aardetinten metselwerk
Gevels in metselwerk in de variaties van kleur rood, accenten met zwart of antraciet hout, kap met dakpannen in zwart, antraciet of rood
| Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
12
06
el
Referenties architectuur 10 Laaressingel
Vrijstaande woningen als samengesteld volume
Rijke detaillering Opnamedatum afbeelding: jun. 2021
© 2022 Google
Enschede, Overijssel Google Street View - jun. 2021
Vrijstaande woningen met asymmetrische kap evenwijdig aan de weg
| Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
13
Opnamedatum afbeelding: nov. 2021
© 2022 Google
Samengesteld volume als tweekapper
Samengesteld volume met rijke detaillering, horizontale belijning en verticaal element (Veenkampenweg)
07
Referenties detaillering
gemetselde dakkapel
overhoeks bloemkozijn | Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
14
erker .
erker met gemetseld balkon .
afwijkende kleur plint
grote overstekken
accenten in metselwerk en schoorsteen .
geaccentueerde entreepartij
08
Voorbeeld uitwerking
Mogelijke uitwerking verkavelingsplan | Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
15
Voorbeeld uitwerking Zicht vanaf Parallelweg
Erker met gemetseld balkon
Daklijst
Aanbouw met kap
Hoekkozijn met overstek
Groene erfafscheiding voorerf max 1m
| Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
16
Voorbeeld uitwerking Zicht vanaf hoek Veenkampenweg - Parallelweg
Behouden boom of verplaatsen
i.v.m. historische waarde / gedenkplek
Gemetselde “schoorsteen” als accent beeldbepalende hoek. Mogelijke architectonische uitwerking voor warmtepomp of luchtventilatie
Horizontale belijning
| Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
17
Voorbeeld uitwerking Zicht vanaf entree Parallelweg
Horizontale belijning en overstek
Verticale uitbouw
| Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
18
Voorbeeld uitwerking Zicht vanaf close richting entree Parallelweg
Diversiteit in kleurtinten metselwerk
Versterken groene karakter omgeving
| Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
19
Voorbeeld uitwerking Zicht vanaf overzijde spoor Parallelweg
“Schoorsteen” als verticaal
hoekaccent beeldbepalende hoek Assymetrische kapvorm Erker met gemetseld balkon
| Beeldkwaliteitsplan Parallelweg Emmen | april 2023
20
Hoekkozijn met overstek
BEELD KWALITEITS PLAN Parallelweg Emmen