CConstaterende datEmmen
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 - Plan-milieueffectrapportage Omgevingsvisie Emmen 2040

Informatiebijeenkomst 14 september 2026, gemeente EmmenBij agendapunt: Raadsvoorstel - Vaststellen Omgevingsvisie Emmen 204029.122 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Alternatief 2: benutten Ten aanzien van het subthema Agrarische Sector zijn de belangrijkste kansen en risico’s voor alternatief 2 als volgt: - ontwikkeling van infrastructuur, woningbouw en bedrijventerreinen vragen om grond, waardoor mogelijk landbouwgrond verloren kan gaan; - ruimte reserveren in het noordoosten voor duurzame en grootschalige landbouw en stimuleren van meervoudige verdienmodellen en natte teelten op gronden kan areaal landgebruik en nieuwe agrarische bedrijven opleveren. Het stimuleren van de circulaire economie biedt ook kansen voor nieuwe landbouwbedrijven om vezelgewassen te telen. 5.2 Integrale effectbeoordeling alternatieven In onderstaande paragrafen zijn de integrale effectbeoordelingen van de alternatieven weergegeven. Daarnaast is per alternatief de effectbeoordeling op basis van aspecten weergegeven in een visualisatie. Voor de visualisatie is de beoordeling van de huidige situatie en alternatieven integraal gemaakt op basis van de aspecten. Bijvoorbeeld wanneer de criteria overwegend positief zijn binnen een aspect, heeft het aspect een groene kleur in de visualisatie gekregen. Dit geeft in één oogopslag de globale beoordeling van de alternatieven weer. Dit betreft een (sterk) versimpelde weergave van de beoordelingen die zijn opgenomen in dit rapport en achtergrondrapport (zie bijlage II).

Integrale effecten alternatief 1 op hoofdlijnen De effecten van alternatief 1 komen veelal voort uit de sturing op ruimtelijke verdichting en transformaties in bestaand stedelijk en buitenstedelijk gebied. Hierbij worden de grote open groene structuren in de gemeente behouden en waar mogelijk versterkt. Alternatief 1 biedt daarmee kansen voor herstel van landschaps- en kernkwaliteiten, een versterking van de biodiversiteit en vergroting van de waterbergingscapaciteit. Emmen heeft de kans om hier klimaatgerichte keuzes, zoals het watersysteem leidend maken bij ontwikkelingen, ook te laten bijdragen aan de natuurlijke kwaliteiten van Emmen. Het uitbreiden van groenblauwe structuren en het beperken van intensieve veehouderij kunnen helpen om het sponsvermogen te versterken, lage grondwaterstanden te reduceren en de kans op het halen van KRW-doelen te vergroten. Verdichting en herbestemming zijn belangrijke bouwstenen van alternatief 1. Aan de ene kant helpt dit om de bestaande grootschalige groene structuren zoals het Emmerbos en de omliggende essen te sparen. 52 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Tegelijk kan verdichting juist druk kan zetten op bijvoorbeeld het infiltratievermogen van de bodem en zorgen voor een toename van hittestress in de bestaande wijken.

Cultuurhistorische elementen kunnen door transformaties beter zichtbaar en beter onderhouden worden, maar particuliere aanpassingen kunnen ook karakteristieke elementen aantasten, zeker wanneer gezocht wordt naar nieuwe functies voor gebouwd erfgoed. Het herbestemmen van VAB’s en verouderde bedrijventerreinen biedt kansen voor extra woningen, lokale werkgelegenheid, verduurzaming en lagere emissies van stikstof, fijnstof en ammoniak door landbouw en verkeer. Het herbestemmen van VAB’s kan ook leiden tot verlies van agrarisch areaal, versnippering van landbouwpercelen en mogelijk meer autobewegingen bij functies in het buitengebied. De verdiepte ligging van de Nedersaksenlijn biedt kansen voor een vermindering van de visuele en milieuhinder door treinbewegingen, en leidt waarschijnlijk tot een verschuiving van de vervoerswijze van auto naar OV. Daarentegen leidt de verdiepte ligging mogelijk tot archeologische verstoring, tijdelijke trillingshinder en geluidsoverlast. Alternatief 1 biedt kansen voor de verbetering van de leefbaarheid, doordat ze het ontstaan van ontmoetingen, het in stand houden van voorzieningen in kerndorpen faciliteert. De focus op kerndorpen brengt wel een risico met zich mee dat de voorzieningen kleine dorpen onder druk komen te staan.

Afbeelding 5.1 Effectbeoordeling alternatief 1: beschermen Integrale effecten alternatief 2 op hoofdlijnen Alternatief 2 combineert grootschalige woningbouw, nieuwe bedrijventerreinen en nieuwe infrastructuur met concentratie van functies nabij voorzieningen en mobiliteitsknooppunten.

53 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Aan de ene kant biedt dit alternatief kansen voor de verruiming van het woningaanbod, een verbetering van de bereikbaarheid van Emmen, meer regionale economische groei, een versterking van de onderwijs- en kenniscampussen en groei van de werkgelegenheid. Anderzijds vragen deze bouwstenen om een groot ruimtebeslag, wat kan leiden tot bijvoorbeeld nadelige visuele verstoring en fragmentatie van landschap en (stedelijke en landelijke) groene structuren. De bouw van woningen nabij voorzieningen kan de sociale samenhang versterken, met een positieve impuls voor bijvoorbeeld de gezondheid. Grootschalige woningbouw en nieuwe infrastructuur brengen echter ook risico’s op geluidsoverlast, hittestress, verlies van groen en een afnemende leefkwaliteit met zich mee. Verder hangen de thema’s landschap, natuur, bodem en watersysteem sterk samen en daarmee ook de effecten op deze thema's: infrastructuur- en bedrijventerreinuitbreidingen zorgen voor een toename van verhard oppervlak, verhoogde afstroming van regenwater en bodemdaling. Ze brengen risico's met zich mee voor de soortendiversiteit en de mogelijkheden tot het behalen van KRW-doelen.

Tegelijk bieden geïntegreerde groen- en natte teeltconcepten en agrarische meervoudige verdienmodellen juist kansen bieden voor waterberging, herstel van bodemkwaliteit en bescherming tegen veenoxidatie. Alternatief 2 kan leiden tot integrale effecten op het gebied van mobiliteit: het verbeteren van de regionale bereikbaarheid kan leiden tot een hogere concentratie van werkgelegenheid in de gemeente Emmen. De onverdiepte ligging van de Nedersaksenlijn binnen dit alternatief zorgt voor een verschuiving van de vervoerswijze naar OV en daarmee een afname van het autogebruik. Tegelijk kan de onverdiepte liggen leiden tot meer visuele hinder en trillings- en geluidsoverlast. De aanleg van nieuwe en de verbetering van bestaande wegen leidt mogelijk tot een toename van autoverkeer, waardoor verkeersgeluid en emissies ook kunnen toenemen. De groei van het aantal bedrijventerreinen leidt ook tot een toename van de vraag naar energie, maar biedt tegelijk ruimte voor lokale duurzame opwekking en versnelling van de netversterking. Wonen, welzijn en veiligheid zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden: het concentreren van verstedelijking biedt kansen om maatschappelijke functies in deze gebieden te versterken en daarmee een grotere bijdrage te laten leveren aan welzijn en veiligheid in de kerndorpen en de wijken. Afbeelding 5.2 Effectbeoordeling van alternatief 2: Ontwikkelen

54 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief 5.3 Doelbereik alternatieven Alternatieven 1 en 2 leiden allebei op basis van de effectbeoordeling tot een andere kans op het behalen van de kernambities en het aanpakken van de opgaven uit de Omgevingsvisie. Gemeente Emmen heeft drie kernambities uitgewerkt. De volledige uitwerking en toelichting van de kernambities is opgenomen in paragraaf 2.2 van dit plan-MER. De kernambities luiden als volgt: 1 kernambitie 1: sterke stad, vitale dorpen; 2 kernambitie 2: een duurzame en veerkrachtige economie met impact; 3 kernambitie 3: landschap en groen als drager van ruimtelijke ontwikkelingen. De Omgevingsvisie spreekt van tien belangrijke opgaven waar ruimte voor nodig is in de leefomgeving en waarvoor de Omgevingsvisie een richting geeft hoe de gemeente Emmen deze wil aanpakken: 1 brede welvaart; 2 toekomstbestendige economie; 3 de woonopgave; 4 vitaliteit en voorzieningen; 5 mobiliteit en bereikbaarheid; 6 gezonde leefomgeving; 7 landschap, natuur en biodiversiteit; 8 cultuur en cultuurhistorie; 9 aanpassen aan klimaatverandering; 10 energietransitie. Hieronder wordt het doelbereik van beide alternatieven op de kernambitites en opgaven omschreven.

Alternatief 1 beschermen van landschap en ruimtelijke kwaliteit Binnen dit alternatief worden de doelen van kernambities 1 en 2 deels behaald, en kernambitie 3 kan voor een heel groot deel worden behaald. Van de opgaven staan met name de woonopgave, vitaliteit en voorzieningen en toekomstbestendige economie in dit alternatief onder druk. Een deel van de woonopgave kan namelijk worden behaald door inbreiding en het beter benutten van de bestaande woningvoorraad, maar de behoefte is groter. Ook staat inbreiding op gespannen voet met het behouden van het open en groene stedenbouwkundige karakter van de gemeente. Als je dat karakter tegelijkertijd wilt behouden, blijft er maar beperkte ruimte over voor woningbouw. Voor het behoud van voorzieningen en leefbare kernen is een bepaalde groei aan inwoners benodigd die niet overal voldoende kan worden bereikt met het aanvliegen van de woningbouwopgave op deze manier. Ook is voor nieuwe inwoners werkgelegenheid een belangrijke randvoorwaarde om te verhuizen. In dit alternatief kan de werkgelegenheid maar beperkt groeien omdat enkel gebruik wordt gemaakt van de beschikbare ruimte op bestaande bedrijventerreinen en die ruimte is beperkt. Wel is er dit alternatief veel ruimte voor nieuwe natuur, klimaatadaptieve maatregelen en herstel van de biodiversiteit. Dit zijn belangrijke bouwstenen om kernambitie 3 uit de Omgevingsvisie te behalen.

Alternatief 2 ontwikkelen van de ruimtelijke kwaliteit en economie Binnen dit alternatief worden de kernambities 1 en 2 grotendeels behaald, maar staat kernambitie 3 onder druk. Van de opgaven staat met name gezonde leefomgeving, aanpassen aan klimaatverandering en landschap, natuur en biodiversiteit onder druk. Doordat extra ruimte buitenstedelijk wordt benut voor woningbouw en het toevoegen van bedrijvigheid voor extra werkgelegenheid kan de groei worden bereikt die benodigd is voor behoud van leefbaarheid en vitaliteit van wijken en dorpen en kan behoud en versterken van voorzieningen worden bereikt. Maar deze ontwikkelingen zorgen wel voor extra verkeersbewegingen, geluid en uitstoot en verlies van landbouwgrond en natuur. Daardoor staat een gezonde leefomgeving met betrekking tot milieuaspecten en groen onder druk. Randvoorwaarden voor deze groei zoals voldoende beschikbare energie en elektriciteit en extra infrastructuur dragen hier nog eens extra aan bij. 55 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief 6 HET VOORKEURSALTERNATIEF 6.1 Van alternatieven naar een voorkeursalternatief Gemeente Emmen heeft drie strategische kernambities opgesteld om in 2040 een fijne, aantrekkelijke en veilige gemeente te zijn (zie paragraaf 3.2.2).

Het voorkeursalternatief dat uit dit MER naar voren komt, moet voldoende richting geven voor het behalen van deze 3 ambities en voor het aanpakken van de opgaven die ook in de Omgevingsvisie staan benoemd. De twee alternatieven die in dit MER integraal zijn beoordeeld op hun effecten bieden handvaten en richting voor de totstandkoming van een voorkeursalternatief (VKA) waarmee de kernambities kunnen worden bereikt. Het VKA bevat, net als de twee onderzochte alternatieven, een samenstelling van afzonderlijke bouwstenen. De keuze voor de bouwstenen die in het VKA zitten, is gemaakt door een balans te zoeken tussen de sterke en minder sterke punten van beide alternatieven. Uit de effectbeoordeling van beide alternatieven kan namelijk worden geconcludeerd dat het kiezen voor een van beide alternatieven niet leidt tot het behalen van alle doelstellingen omdat beide alternatieven onderdelen bevatten die het behalen van de drie kernambities niet volledig mogelijk maakt. In het VKA is daarom gezocht naar een goede balans tussen ontwikkelen waarmee bestaande kwaliteiten kunnen worden benut en versterkt, en waarmee ook voldoende ruimte kan worden benut voor de gewenste groei aan huishoudens en werkgelegenheid om vitaliteit, voorzieningen en brede welvaart te versterken. Er is gekozen voor een balans waarmee toekomstbestendig, klimaatadaptief en robuust ontwikkeld kan worden.

Het gekozen VKA wordt in voorliggend hoofdstuk beoordeeld. Hieruit volgt of de balans tussen behouden en benutten daadwerkelijk voldoende aanwezig is en welke kansen en risico’s overblijven. Ook maakt de beoordeling inzichtelijk welke aandachtspunten er zijn voor het voorgenomen beleid. 6.2 Beschrijving van het voorkeursalternatief De samenstelling van bouwstenen die is opgenomen in het voorkeursalternatief (VKA) is weergegeven in tabel 6.1. Tabel 6.1 Overzicht bouwstenen VKA Bouwsteen inzet op compleet aanbod aan maatschappelijke en dagelijkse voorzieningen in wijkcentra van Emmen en in de kerndorpen in de gebieden instandhouden basisvoorzieningen in Barger-Compascuum, Erica, Nieuw-Dordrecht, Nieuw-Schoonebeek, Nieuw-Weerdinge, Roswinkel, Weiteveen en Zwartemeer faciliteren en instandhouden van minimaal één ontmoetingsplek per dorp en wijk woningen toevoegen op plekken met veel voorzieningen nabij en goede bereikbaarheid: Emmen-stad en Klazienaveen, Schoonebeek, Emmer-Compascuum en Nieuw Amsterdam/Veenoord (kerndorpen) 56 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Bouwsteen duurzame herontwikkeling van verouderde bedrijventerreinen en glastuinbouwgebieden inzet op toekomstbestendig maken van glastuinbouw door ruimte te bieden aan intensivering en clustering herbestemming van Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB) mogelijk maken naar recreatieve doeleinden,

kleinschalige bedrijvigheid en wonen met mogelijk een combinatie met geclusterde zorg vergroten van het openbaar groen en groen-blauw om hittestress tegen te gaan in stedelijk gebied goede bereikbaarheid vanuit de dorpen (onder andere Barger-Compascuum, Erica, Nieuw-Dordrecht, Nieuw-Schoonebeek, Nieuw-Weerdinge, Roswinkel, Nieuw-Amsterdam/Veenoord, Weiteveen Barger-Oosterveld en Zwartemeer) tot de voorzieningen elders in de gemeente door extra aandacht voor OV en (door)fietsroutes herstructureren of transformeren van bestaande buurten voor het creëren van gemengde en leefbare wijken en dorpen, met verschillende woningtypen door aanpassing van bestaande woningen voor kleinere huishoudens, jongeren, ouderen, zorgvragers en nieuwe (woon)zorgconcepten (geen uitbreiding van Delftlanden richting het zuiden) groei woningvoorraad door bouw woningen in nog niet bebouwde gebieden waarbij het gebied rondom Emmen-Zuid geldt als locatie voor stedelijke uitbreiding (Delftlanden) medewerking verlenen aan de ontwikkeling van de Nedersaksenlijn met een verdiepte ligging ter hoogte van het centrum van Emmen in 2050 CO2-neutraal met een focus op het renoveren en circulair hergebruiken van bestaand vastgoed en het herstellen, uitbreiden en beheren van bestaand groen, bos en natuur voor CO2-opslag in 2050 CO2-neutraal door het stimuleren van duurzame en energiezuinige woon- en werkgebieden en het

ontwikkelen van locaties voor lokale groene energieopwekking (zoals zon en wind) Rundedal als uitbreidingslocatie voor het huisvesten van grootschalige bedrijvigheid verkennen mogelijkheden voor ontwikkeling van een regionaal bedrijventerrein langs de A37 faciliteren 110kV-netversterking (onder andere nieuwe hoogspanningsstations in de buurt van het bestaande hoogspanningsstation Emmen Weerdinge en Emmen Bargermeer en nieuwe ondergrondse kabelverbindingen en het reserveren van ruimte voor middenstations en kleine trafostations in en rondom de bebouwde omgeving) investeren in een breed hoger onderwijs aanbod en kennisinstellingen om studenten aan te trekken en vast te houden o.a. in de vorm van een nieuwe Greenwisecampus mobiliteitsknooppunten creëren en bij elkaar brengen van functies op het gebied van publieksvriendelijke bedrijvigheid (onder andere kantoren, ZZP en start-ups), onderwijs, wonen en voorzieningen (waaronder de stations Emmen, Emmen Zuid, Nieuw Amsterdam) omgeving van het ziekenhuis (als onderdeel van de Greenwise Campus) doorontwikkelen tot een gebied waarin wordt gewerkt aan het beantwoorden van de zorgvraag van de toekomst bouw van windmolens langs de N34 tot en met 2040 een extra ruimtevraag voor bedrijventerreinen van ca.

65 ha voor transitie naar circulaire economie de gemeente biedt ruimte voor agrariërs om werk te maken van bijvoorbeeld meervoudige verdienmodellen (recreatie, energieopwekking, etc.), innovatie en experimenten om hun bedrijfsmodel te verduurzamen open, groene karakter van gemeente Emmen behouden door dit als vertrekpunt te nemen bij ruimtelijke ontwikkeling (o.a. door onnodige verhardingen te verwijderen en zuinig zijn op bestaande groenstructuren) in bestaand stedelijk gebied gebiedsgericht vastgoedeigenaren (particulieren, verhuurders) ruimte geven om te investeren in hun vastgoed en woningen (bijvoorbeeld verduurzaming, optoppen, woningsplitsing, transformatie, bijgebouwen of mantelzorgwoningen en meervoudig ruimtegebruik) in het noordoosten van de gemeente ruimte blijven bieden voor duurzame productie en voor grootschaliger bedrijven op het gebied van landbouw 57 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Bouwsteen in het zuidoosten, rondom het Bargerveen, ruimte bieden voor verwevenheid landbouw met natuur en recreatie & toerisme: hier géén ruimte voor nieuwvestiging van veehouderijen economische ruimtevraag invullen door verdichting en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen zoals Bargermeer faciliteren en versterken van de aanwezigheid van recreatieve en toeristische trekkers faciliteren duurzame doorontwikkeling van de (circulaire) maakindustrie en

groene chemie door ruimte te bieden aan clustervorming en ketensamenwerking op plekken met klimaatopgaven Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB) transformatie toestaan met initiatieven die bijdragen aan natuurherstel en klimaatadaptatie het bodem- en watersysteem zijn leidend bij ruimtelijke ontwikkelingen voorzien in voldoende waterbergingscapaciteit in stedelijk gebied, beekdalen en het watersysteem in de veengebieden zoveel mogelijk natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen in ruimtelijke ontwikkelingen aanleggen van ecologische verbindingszones tussen de verschillende natuurgebieden het zichtbaarder maken van cultuurhistorische elementen, zoals de monumenten, hunebedden, grafheuvels, dorpslinten, ontginningsstructuren en waterwegen, enzovoort toeristische trekpleisters (bijv.

Wildlands, de Hondsrug, het Bargerveen, het Veenpark en de hunebedden) worden via een netwerk van recreatieve fiets-, wandel- en vaarroutes beter met elkaar en de wijde regio verbonden verdubbelen van de verbinding Emmen - Klazienaveen (N862) aanleggen van een noordelijke rondweg om de stad Emmen op bestaande werk- en woningbouwlocaties stimuleren en toepassen van hernieuwbare en herbruikbare grondstoffen en materialen binnen de bouw, onderhoud en gebiedsontwikkelingen 6.3 Effecten van het voorkeursalternatief In onderstaande paragrafen is per subthema de effectbeoordeling van het voorkeursalternatief samengevat. Dit wordt gedaan met een opsomming. Om meteen duidelijk te maken of het een kans of risico bevat, zijn de volgende tekens gebruikt: + dit betreft een kans; - dit betreft een risico; ± dit betreft een combinatie van kans en risico. Om inzicht te geven in de waarde van de effectbeoordeling van het voorkeursalternatief is ook de effectbeoordeling van alternatief 1 en alternatief 2 in de tabellen weergegeven. 6.3.1 Subthema Landschap In Fout! Verwijzingsbron niet gevonden. staat de effectbeoordeling voor het subthema Landschap.

Tabel 6.2 Effectbeoordeling alternatieven subthema Landschap Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief landschap landschapstypen en kernkarakteristieken + - + en - 58 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Het voorkeursalternatief brengt de volgende mogelijke effecten voor het subthema Landschap met zich mee: + behoud van open, groene ruimte, zichtbaarheid en bescherming van cultuurhistorische elementen, versterking van biodiversiteit, ecologische verbindingszones en extra waterberging kunnen het herstel en behoud van kernkwaliteiten ondersteunen; + geen nieuwvesting van intensieve veehouderij en inzet op extensivering rond het Bargerveen kunnen het zuidoostelijke landschap beschermen en versterken; - bij extra ruimtevraag voorrang geven aan woningen, bedrijvigheid en nieuwe werklocaties kan het ruimtebeslag vergroten en zichtlijnen in het landschap veranderen; ± infra- en grootschalige projecten kunnen tot visuele verstoring en fragmentatie van het landschap leiden, maar een verdiepte ligging van de Nedersaksenlijn kan visuele verstoring rond het centrum helpen voorkomen. 6.3.2 Subthema Cultuurhistorie/Erfgoed In tabel 6.3 staat de effectbeoordeling voor het subthema Cultuurhistorie/Erfgoed.

Tabel 6.3 Effectbeoordeling alternatieven subthema Cultuurhistorie/Erfgoed Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief cultuurhistorie monumenten en hun karakteristieke elementen + + + archeologie archeologische monumenten + en - + en - + Het voorkeursalternatief brengt de volgende mogelijke effecten voor het subthema Cultuurhistorie/Erfgoed met zich mee: ± investeringen door vastgoedeigenaren en transformatie/herbestemming van bestaand vastgoed kunnen de staat van monumenten en karakteristieke elementen door renovatie en onderhoud verbeteren, tegelijkertijd bestaat het risico dat aanpassingen door eigenaren afbreuk doen aan karakteristieke elementen; + het zichtbaar maken en beter bereikbaar maken van cultuurhistorische locaties (via netwerken van routes en verbindingen) kan zowel de beleving als het behoud van cultuurhistorische en archeologische monumenten vergroten; + behoud van het open, groene karakter van Emmen kan de kwaliteit en herkenbaarheid van cultuurhistorische landschappen en elementen versterken. 6.3.3 Subthema Klimaat en Klimaatverandering In tabel 6.4 staat de effectbeoordeling voor het subthema Klimaat en Klimaatverandering.

Tabel 6.4 Effectbeoordeling alternatieven subthema Klimaat en Klimaatverandering Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief wateroverlast waterbergend en spons vermogen + - + 59 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief overlast door hoge grondwaterstanden + + en - + droogte zoetwaterbeschikbaarheid + - + en - lage grondwaterstanden door ontwatering + + en - + hittestress stedelijk hitte eiland + - + en - Het voorkeursalternatief brengt de volgende mogelijke effecten voor het subthema Klimaat en Klimaatverandering met zich mee: + het bodem- en watersysteem leidend maken, extra waterberging in beekdalen/veengebieden en ruimte voor natuurfuncties rondom het Bargerveen kan zoetwaterbeschikbaarheid en het waterbergend en sponsvermogen versterken, en de kans op lage grondwaterstanden verminderen.

Rondom het Bargerveen neemt de kans op overlast door hoge grondwaterstanden af doordat gevoelige functies verdwijnen; + behouden van het open groene karakter, behoud en uitbreiding van openbaar groen, VAB- transformaties naar natuur, recreatie of kleinschalige functies of wonen met natuurherstel en klimaatadaptie en natuurinclusief en klimaatadaptief ontwikkelen kunnen sponsvermogen en infiltratie (minder lage grondwaterstanden) vergroten, en hittestress verlagen; - nieuwe woningbouw, uitbreiding van bedrijventerreinen en aanleg van een noordelijke rondweg kunnen het verhard oppervlak vergroten en waterbergend en sponsvermogen verminderen, met extra druk op zoetwatervoorraden; - bouwen op laaggelegen gebieden, in beekdalen of op keileem kan leiden tot hoge grondwaterstanden, ook verhoogt ontwatering voor landbouw in het noordoosten risico op lage grondwaterstanden; - verdichting rondom voorzieningen, mobiliteitshubs en industriële clusters kan lokale watervraag verhogen en het stedelijk hitte-eiland versterken. Ook is er minder groen aanwezig waardoor het waterbergend vermogen afneemt; + woonconcepten die het natuurlijke watersysteem volgen en ruimte voor agrarische meervoudige verdienmodellen kan kansen bieden om sponsvermogen en zoetwatervoorraad te versterken.

Ook kunnen nieuwe verdienmodellen landbouw met hogere grondwaterstanden mogelijk maken; + integratie van groen, klimaatadaptieve inrichting en verweving van landbouw en natuur kan negatieve effecten voor grondwaterstand, zoetwaterbeschikbaarheid en waterberging beperken. 6.3.4 Subthema Veiligheid In tabel 6.5 staat de effectbeoordeling voor het subthema Veiligheid. Tabel 6.5 Effectbeoordeling alternatieven subthema Veiligheid Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief sociale veiligheid aantal geregistreerde misdrijven/jaar + + en - 0 onveiligheidsgevoel in de buurt + + + verkeersveiligheid aantal ongevallen met dodelijke afloop/jaar - - - 60 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief aantal ongevallen met letsel tot gevolg/jaar - - - omgevingsveiligheid aantal kwetsbare gebouwen binnen aandachtsgebieden + en - - - Het voorkeursalternatief brengt de volgende mogelijke effecten voor het subthema Veiligheid met zich mee: + herstructurering en transformatie van buurten, toevoegen van woningen nabij voorzieningen en instandhouding van ontmoetingsplekken en basisvoorzieningen kunnen onveiligheidsgevoel en misdrijven door meer bewonersdiversiteit, activiteit op straat en sociale controle verminderen; ± herbestemming van VAB naar wonen, recreatie en

kleinschalige bedrijvigheid kan onveiligheidsgevoel verlagen door meer bewoning maar kan het risico op dodelijke en letselongevallen door extra autoverkeer verhogen; + het clusteren van voorzieningen in wijkcentra en dorpen kan dodelijke en letselongevallen verminderen en het onveiligheidsgevoel verlagen door afname autobewegingen en meer sociale controle; ± verdichting en ontwikkelingen van bedrijventerreinen en glastuinbouwgebieden kan het risico op dodelijke en letselongevallen door gemengde verkeersstromen verhogen, maar kan ook leiden tot het vervallen van aandachtsgebieden door het verdwijnen van risicovolle functies; - ontwikkeling van grootschalige bedrijvigheid (regionaal terrein langs A37, Rundedal) en faciliteren van maakindustrie/chemie kunnen ongevalsrisico’s en het aantal kwetsbare gebouwen door meer vrachtverkeer en risicovolle functies vergroten; + infrastructuurmaatregelen zoals verdubbeling van de verbinding Emmen–Klazienaveen en aanleg van een noordelijke rondweg kunnen dodelijke en letselongevallen verminderen door verbeterde verkeersveiligheid en minder verkeer in het centrum. 6.3.5 Subthema Welzijn en Gezondheid In tabel 6.6 staat de effectbeoordeling voor het subthema Welzijn en Gezondheid.

Tabel 6.6 Effectbeoordeling alternatieven subthema Welzijn en Gezondheid Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief sociale samenhang sociale samenhang score + + + woongenot tevredenheid met woning en woonomgeving + + en - + voorzieningen beschikbaarheid voorzieningen + + + leefstijl obesitas, bewegingsarmoede, eenzaamheid + + + ervaren gezondheid (inclusief cumulatieve gezondheidservaring) + + + beweegvriendelijke omgeving + + + 61 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief levensverwachting het aantal jaren vanaf geboorte naar verwachting + + + Het voorkeursalternatief brengt de volgende mogelijke effecten voor het subthema Welzijn en Gezondheid met zich mee: + herstructurering naar gemengde wijken, investeren in vastgoed en gerichte herbestemming kunnen ontmoeting, sociale samenhang en woontevredenheid vergroten en langer zelfstandig wonen ondersteunen; ± een compleet aanbod van maatschappelijke en dagelijkse voorzieningen in wijkcentra van Emmen en kerndorpen, plus versterking van regionale voorzieningen en de verdiepte Nedersaksenlijn, kan bereikbaarheid, dagelijkse activiteit en ervaren gezondheid verbeteren.

Tegelijkertijd kan dit zorgen overlast van deze voorzieningen en voor minder sociale samenhang in de kleine dorpen doordat bewoners vertrekken; + vergroten van openbaar groen, groen-blauwe structuren, ecologische verbindingszones en een netwerk van recreatieve routes kan bewegen stimuleren, obesitas en bewegingsarmoede verminderen, hittestress verlagen en bijdragen aan een hogere levensverwachting; ± ontwikkelingen rond mobiliteitsknooppunten, (circulaire) bedrijvigheid en extra bedrijventerreinen kunnen het voorzieningenaanbod en werkgelegenheid vergroten maar kunnen ook drukte, geluid en hogere dichtheid met zich mee brengen, wat tot afname van woontevredenheid en sociale verbinding kan leiden; + de Greenwise Campus en toeristische en recreatieve investeringen kunnen voordelen bieden voor de (ervaren) gezondheid, bewegingsmogelijkheden en ontmoetingsplekken. 6.3.6 Subthema Wonen In tabel 6.7 staat de effectbeoordeling voor het subthema Wonen.

Tabel 6.7 Effectbeoordeling alternatieven subthema Wonen Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief woningbehoefte woningcapaciteit ten opzichte van woningbehoefte + + + Het voorkeursalternatief brengt de volgende mogelijke effecten voor het subthema Wonen met zich mee: + investeren in transformaties en herbestemmingen in bestaand stedelijk gebied, zoals optoppen, woningsplitsing en herbestemming van leegstaande panden, net als herbestemming van VAB, naar wonen kan de woningcapaciteit vergroten; + woningvoorraad door nieuwe woningbouw in gemengde wijken en dorpen, nabij voorzieningen en goede bereikbaarheid kan woningcapaciteit creëren; + versterking van het 110 kV-net kan de realiseerbare woningcapaciteit vergroten doordat meer netcapaciteit beschikbaar komt; - vasthouden aan het open, groene karakter van gemeente Emmen kan mogelijkheden voor nieuwe woningbouw beperken en de druk op de woningmarkt vergroten. 62 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief 6.3.7 Subthema Mobiliteit In tabel 6.8 staat de effectbeoordeling voor het subthema Mobiliteit.

Tabel 6.8 Effectbeoordeling alternatieven subthema Mobiliteit Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief modal split gemiddeld aandeel reizigerskilometers per vervoerswijze (auto, ov, fiets, voet) per persoon per dag + en - + en - + en - bereikbaarheid en toegankelijkheid auto vervoersbewegingen auto + en - - - bereikbaarheid OV afstand tot OV-halte (km) - + + en - langzaam verkeer ervaren tevredenheid met fiets- en wandelmogelijkheden + + + Het voorkeursalternatief brengt de volgende mogelijke effecten voor het subthema Mobiliteit met zich mee: + concentratie van woningen en voorzieningen in wijk- en dorpscentra en nabij mobiliteitsknooppunten, verbetering van OV (Nedersaksenlijn) en functiemenging kunnen afstanden verkorten en reizen naar fiets, lopen en openbaar vervoer verschuiven, waardoor autokilometers kunnen afnemen; ± herbestemming van VAB naar wonen of recreatie in het buitengebied kan vaak de afstand tot OV vergroten en autogebruik en aantal autobewegingen laten toenemen, terwijl dezelfde transformaties tegelijk nieuwe recreatieve fiets- en wandelroutes kunnen opleveren en daarmee juist fietsen aantrekkelijker maakt; - uitbreiding van bedrijventerreinen langs snelwegen zoals in Rundedal kan zorgen voor langere woon- werkafstanden en het verbeteren van wegen zoals de noordelijke rondweg en de verdubbeling van de verbinding

Emmen-Klazienaveen kan autogebruik aantrekkelijker maken; + verdichting en herontwikkeling van bedrijventerreinen zoals Bargermeer kunnen woon-werkafstanden voor lokale bewoners verkleinen maar kunnen ook extra verkeer aantrekken van forenzen buiten de gemeente; + toeristische en recreatieve netwerken en Hondsrug-woonconcepten kunnen fiets- en wandelgebruik versterken. 6.3.8 Subthema Natuur In tabel 6.9 staat de effectbeoordeling voor het subthema Natuur. Tabel 6.9 Effectbeoordeling alternatieven subthema Natuur Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief biodiversiteit soortendiversiteit, soortenverspreiding en populatieomvang + - + en - aanwezigheid groene landschapselementen, + - + 63 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief inclusief groenblauwe dooradering beschermde natuurgebieden (provinciaal en nationaal beleid en Natura 2000) areaal en kwaliteit beschermde natuurgebieden + - + en - waterkwaliteit KRW-doelen + - + en - Het voorkeursalternatief brengt de volgende mogelijke effecten voor het subthema Natuur met zich mee: + soortendiversiteit, verspreiding en populatieomvang kunnen toenemen door herbestemming en transformatie van VAB en het niet toestaan van nieuwvestiging van veehouderijen.

Ook herstel/uitbreiding van bestaand groen, natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen, waterberging en aanleg van ecologische verbindingszones kan dit stimuleren; - uitbreiding van infrastructuur, zoals de noordelijke rondweg en de verdubbeling van de verbinding Emmen-Klazienaveen kan zorgen voor afname van soortendiversiteit, verspreiding en populatieomvang net als de aanwezigheid van groene landschapselementen en groenblauwe dooradering. Hetzelfde geldt voor intensivering van de glastuinbouw en uitbreiding van bedrijventerreinen zoals in het Rundedal en de extra ruimtevraag voor de circulaire economie; + aanwezigheid van groene landschapselementen en groenblauwe dooradering kan toenemen door meer ruimte voor natuur, uitbreiding en beheer van bestaand groen, aanleg van ecologische verbindingszones en verwevenheid van landbouw met natuur en recreatie; + aanwezigheid van areaal en kwaliteit van beschermde natuurgebieden kan toenemen door herbestemming en transformatie van VAB, het niet toestaan van nieuwvestiging van veehouderijen, rekening houden met bodem- en watersysteem bij ontwikkelingen en aanleg van ecologische verbindingszones; - uitbreiding van bedrijvigheid, intensivering van de glastuinbouw en de aanleg van de noordelijke rondweg zorgen voor een afname van areaal en kwaliteit van beschermde natuurgebieden; + de kans op het behalen van KRW-doelen kan toenemen door

herbestemming en transformatie van VAB, duurzame herontwikkeling van verouderde bedrijventerreinen en glastuinbouwgebieden, herstel/uitbreiding van bestaand groen en het niet toestaan van nieuwvestiging van veehouderijen; - uitbreiding van woningbouw, vergroten van infrastructuur, stimuleren van meer bedrijvigheid en het ruimte bieden voor intensieve glastuinbouw kunnen zorgen voor een verminderde kans tot het behalen van de KRW-doelen. 6.3.9 Subthema Bodem In tabel 6.10 staat de effectbeoordeling voor het subthema Bodem. Tabel 6.10 Effectbeoordeling alternatieven subthema Bodem Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief bodemdaling bodemdaling (mm/jaar) + + en - + bodemkwaliteit aantal en omvang bodemverontreinigingen + en - + en - + en - biologische bodemkwaliteit + - + en - 64 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Het voorkeursalternatief brengt de volgende mogelijke effecten voor het subthema Bodem met zich mee: + geen nieuwvesting van veehouderijen en inzet op verweving met landbouw met natuur rond het Bargerveen kunnen ontwatering verminderen, veenoxidatie verlagen en bodemdaling beperken.

Daarnaast kan het bodem- en watersysteem leidend laten bij ruimtelijke keuzes bouw in risicovolle veengebieden voorkomen; ± sanering bij duurzame herontwikkeling van verouderde bedrijventerreinen kan het aantal en omvang van bodemverontreinigingen verkleinen en bodemkwaliteit herstellen door gerichte saneringsmaatregelen, maar concentratie en verdichting van bedrijventerreinen kan verontreinigingen en druk op bodemleven verhogen; - nieuwe bedrijventerreinen langs de A37, Rundedal en grootschalige industrie kunnen het risico op toename van bodemverontreinigingen en verslechtering van de biologische bodemkwaliteit vergroten; + ruimte voor agrarische meervoudige verdienmodellen en innovatieve natte teelten voor ontwatering en veenoxidatie verminderen en daarmee het risico op bodemdaling verlagen; ± circulaire maakindustrie en groene chemie kunnen kansen bieden om vervuiling te verminderen via gesloten processen maar kunnen bij clustervorming ook extra druk op bodemkwaliteit geven; - woninguitbreiding, bedrijvigheid en de ontwikkeling van infrastructuurprojecten kunnen de toplaag verstoren en kunnen daardoor een negatief effect hebben op de biologische bodemkwaliteit; + bescherming van drinkwaterwingebieden en beschermingsgebieden en gerichte biodiversiteitsmaatregelen kunnen herstel van bodemleven versterken en de biologische bodemkwaliteit verbeteren.

6.3.10 Subthema Milieu en Gezondheidsbescherming In tabel 6.11 staat de effectbeoordeling voor het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming. Tabel 6.11 Effectbeoordeling alternatieven subthema Milieu en Gezondheidsbescherming Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief luchtkwaliteit jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstofdioxide + - - geluidbelasting geluidbelasting alle bronnen (lcum) + en - - - geurhinder geurgevoelige object binnen een slecht leefklimaat op basis van geur + + + lichtvervuiling opgaand licht 0 - - zeer zorgwekkende stoffen (zzs) zeer zorgwekkende stoffen (zzs) 0 0 0 Het voorkeursalternatief brengt de volgende mogelijke effecten voor het subthema Milieu en Gezondheidsbescherming met zich mee: - jaargemiddelde concentraties fijnstof, ammoniak en stikstof kunnen overwegend leiden tot hogere waarden door woningbouwuitbreiding, stedelijke groei, nieuwe bedrijvigheid, verdubbeling/aanleg van wegen en concentratie van agrarische/industriële activiteiten. Het uiteindelijke effect hangt sterk van locatie en uitvoering; ± geluid kan afnemen door vermindering autovervoersbewegingen, clustering van voorzieningen en de verdiepte Nedersaksenlijn, maar verdichting en functiemenging op bedrijventerreinen kunnen lokaal 65 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief extra geluidsbronnen creëren.

Geluid door het spoor kan echter ook toenemen op plekken waar het spoor bovengronds loopt; + transformatie van VAB, ondersteuning van agrarische transities, duurzame herontwikkeling van verouderde bedrijventerreinen en glastuinbouw kunnen emissies van ammoniak en stikstofdioxide en geurhinder verminderen wanneer intensieve bedrijven stoppen of verduurzamen; - opgaand licht kan overwegend toenemen door extra woningen, rondweg en intensivering/clustering van glastuinbouw, hoewel clustering elders kan leiden tot minder licht op sommige locaties; - infrastructuurontwikkelingen zoals verdubbeling van de verbinding Emmen-Klazienaveen en aanleg noordelijke rondweg kunnen verkeersbewegingen, geluid en luchtemissies vergroten en de hoeveelheid opgaand licht (vooral rondweg) verhogen; ± concentratie van landbouw in het noordoosten kan geurhinder in de rest van de gemeente verminderen maar kan lokaal leiden tot hogere stikstof- en fijnstofemissies; + ruimtelijk beleid dat CO2‑neutraliteit, lokale energieopwekking en circulaire materialen stimuleert kan jaargemiddelde concentraties verlagen en positief bijdragen aan luchtkwaliteit. 6.3.11 Subthema Energie In tabel 6.12 staat de effectbeoordeling voor het subthema Energie.

Tabel 6.12 Effectbeoordeling alternatieven subthema Energie Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief energieverbruik energieverbruik (TJ/jaar) + en - - - aandeel hernieuwbare energie aandeel hernieuwbare energie in totale energievoorziening (%) + + + Het voorkeursalternatief brengt de volgende mogelijke effecten voor het subthema Energie met zich mee: + investeringen door vastgoedeigenaren in bestaand stedelijk gebied (verduurzaming) kunnen het energieverbruik verlagen en het aandeel hernieuwbare energie door betere isolatie, zonnepanelen en gasloze woningen vergroten; + versterking van het 110 kV-net, lokale energieopwekking en windmolens langs de N34 kunnen het aandeel hernieuwbare energie vergroten en meer aansluitbare woning- en bedrijvigheidslocaties mogelijk maken; + beleidsrichting CO2‑neutraliteit en ruimte voor de circulaire economie (onder ander ca.

65 ha voor transitie) kunnen energiegebruik verkleinen en het aandeel hernieuwbare energie door renovatie, circulair hergebruik en lokaal materiaalgebruik verhogen; ± faciliteren van circulaire maakindustrie en groene chemie kan energiegebruik verminderen bij toepassing van duurzame technologieën, maar vormt een risico op stijgend verbruik als efficiëntie en hernieuwbare bronnen niet worden gegarandeerd; + diverse maatregelen kunnen het aandeel hernieuwbare energie vergroten door ruimte voor lokale opwekking (o.a. wind langs N34), netversterking, stimulering van CO2‑neutraliteit en samenwerking tussen industrie en groene energieproducenten; - ruimte bieden aan agrariërs, nieuwe bedrijventerreinen en duurzame ontwikkeling van de maakindustrie vergroten de vraag naar energie. 66 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief 6.3.12 Subthema Arbeid en Inkomen In tabel 6.13 staat de effectbeoordeling voor het subthema Arbeid en Inkomen.

Tabel 6.13 Effectbeoordeling alternatieven subthema Arbeid en Inkomen Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief inkomen besteedbaar inkomen per inwoner + + + werkgelegenheid en werkloosheid werkloosheidspercentage + + + vestigingsklimaat percentage inwoners die hoger onderwijs hebben gevolgd 0 + + aandeel innovatieve hightech vestigingen + + + woon-werk afstand reistijd van en naar werk of studie + + + Het voorkeursalternatief brengt de volgende mogelijke effecten voor het subthema Arbeid en Inkomen met zich mee: + verduurzaming van woningen kan het besteedbaar inkomen verhogen door lagere energiekosten; ± herbestemming van VAB, stimulering van extensieve landbouw en recreatie en verdichting en herstructurering van bedrijventerreinen kan werkgelegenheid creëren, maar herontwikkeling kan ook banenverlies veroorzaken door verdwijnen van bestaande bedrijven; + reistijden naar werk of studie kunnen afnemen door meer lokale werkgelegenheid, functiemenging en verbeterde regionale bereikbaarheid door de Nedersaksenlijn; + verdichting en herstructurering van bedrijventerreinen en het streven naar CO2‑neutraliteit kunnen het aandeel innovatieve hightech bedrijven vergroten, net als verbeterde bereikbaarheid door de Nedersaksenlijn; + investeringen in hoger onderwijs, de Greenwise campus en betere bereikbaarheid kunnen het aandeel innovatieve

bedrijven en het percentage inwoners met hbo/wo‑opleidingen verhogen. 6.3.13 Subthema Agrarische Sector In tabel 6.14 staat de effectbeoordeling voor het subthema Agrarische Sector. Tabel 6.14 Effectbeoordeling alternatieven subthema Agrarische Sector Aspect Criteria Alternatief 1: behouden Alternatief 2: benutten Voorkeursalternatief beschikbare landbouwgrond areaal landbouwgrond [ha] - - - aantal agrarische bedrijven - + - Het voorkeursalternatief brengt de volgende mogelijke effecten voor het subthema Agrarische Sector met zich mee: 67 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief - herbestemming van VAB naar wonen, recreatie of kleinschalige functies en het aanleggen van ecologische verbindingszone kunnen direct het aantal agrarische bedrijven en areaal landbouwgrond verminderen doordat percelen voor andere functies worden gebruikt; - aanleg van ecologische verbindingszones en extra waterberging kan landbouwgronden omzetten in natuur of recreatie wat het aantal agrarische bedrijven en areaal landbouwgrond vermindert; - ontwikkeling van infrastructuur, woningbouw en bedrijventerreinen kan vragen om grond, waardoor mogelijk landbouwgrond verloren kan gaan; + ruimte reserveren in het noordoosten voor duurzame en grootschalige landbouw en stimuleren van meervoudige verdienmodellen en natte teelten op gronden kan areaal landgebruik en nieuwe agrarische bedrijven

opleveren. Het stimuleren van de circulaire economie biedt ook kansen voor nieuwe landbouwbedrijven om vezelgewassen te telen. 6.4 Integrale effectbeoordeling voorkeursalternatief In onderstaande afbeelding is de effectbeoordeling van het VKA weergegeven. Dit betreft een (sterk) versimpelde weergave van de beoordeling die is opgenomen in dit rapport en achtergrondrapport (zie bijlage II). De totstandkoming van de visualisatie is uitgelegd in paragraaf 5.2. Integrale effecten Voorkeursalternatief op hoofdlijnen Het voorkeursalternatief bundelt behoud en versterking van open, groene structuren met gerichte transformaties en nieuwe infrastructuur, waarbij landschappelijke, natuur-, bodem- en watersysteemeffecten met elkaar worden verweven. Behoud van de open ruimte, geen nieuwvestiging van intensieve veehouderij, ecologische verbindingszones, VAB‑transformaties en extra waterberging versterken de biodiversiteit, het sponsvermogen en beperken veenoxidatie en bodemdaling.

Aan de andere kant kunnen uitbreiding van infrastructuur (aanleg van een noordelijke rondweg, verdubbeling van de weg tussen Emmen–Klazienaveen), de projectie van grootschalige bedrijventerreinen in de A37-zone en intensivering van de bestaande glastuinbouw leiden tot habitatverlies, fragmentatie van natuurlijke systemen en landschappen, minder infiltratie en toenemende afstroming van regenwater, bodemverstoring en lokale emissies en verontreinigingen naar bodem, water en atmosfeer. Ruimtelijke ontwikkelingen die betrekking hebben op wonen, mobiliteit, energie en economie beïnvloeden elkaar: transformaties van bestaand vastgoed, nieuwe woningbouw, de versterking 110 kV‑netten en de komst van de Nedersaksenlijn dragen bij aan het vergroten van de woningvoorraad, lokale werkgelegenheid en bereikbaarheid en bieden kansen voor lokale duurzame energieopwekking en CO2‑neutraliteitsdoelen. Tegelijk kunnen deze ruimtelijke ontwikkelingen de woon‑werkafstanden vergroten en het autogebruik verhogen. Met als gevolg: toenemende emissies van geluid en lucht, alsmede een stijgende energievraag.

Welzijn, veiligheid en cultuurhistorie hangen samen met dichtheid en voorzieningen: de insteek van Emmen om te zorgen voor meer gemengde wijken, meer groen in de stedelijke omgeving en de doorontwikkeling van de Greenwise Campus verhogen de gezondheid, stimuleren ontmoeting en dragen bij aan een hoger scholingsniveau. Tegelijk kunnen toenemend verkeer, een hogere bevolkingsdichtheid en toenemende verkeersdruk leiden tot een toename van geluidsbelasting, stedelijke hitte en een verlies van landschappelijke kwaliteiten. Agrarische transformaties kunnen leiden tot een verlaging van het areaal van landbouwgrond. Tegelijkertijd biedt het stimuleren van de verduurzaming van de agrarische sector en het bieden van ruimte aan natte teelten kansen voor een kwaliteitsslag in het landelijke gebied. 68 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Afbeelding 6.1 Effectbeoordeling van VKA 6.5 Grensoverschrijdende effecten voorkeursalternatief Als gevolg van het gekozen VKA kunnen grensoverschrijdende effecten optreden. Hierna zijn de beleidskeuzes benoemd die consequenties kunnen hebben op het grondgebied van naastgelegen provincies of Duitsland. Het verdient de aanbeveling om bij vervolgbesluiten aandacht te besteden aan eventuele grensoverschrijdende effecten. Bedrijventerreinen Het VKA biedt ruimte voor de (door)ontwikkeling van bedrijventerreinen.

Nieuwe industrieën en uitbreiding van infrastructuur kunnen een toename van stikstofdepositie veroorzaken op zowel Natura 2000-gebieden binnen als buiten de gemeente Emmen. Water en bodem Het VKA bevat bouwstenen die (ingrijpende) gevolgen kunnen hebben voor het bodem- en watersysteem. Bodem- en watersystemen beperken zich doorgaans niet tot geografische begrenzingen. Bij verdere besluitvorming over de bouwstenen die ingrijpende gevolgen hebben voor het bodem- en/of watersysteem in andere provincies/waterschappen buiten de gemeente Emmen is het advies deze gevolgen in kaart te brengen en hierover afstemming te zoeken met de bodem- en waterbeheerders. Werkgelegenheid/woongelegenheid Het versterken van de regionaal economische situatie in gebieden kan werkgelegenheid bieden voor mensen uit grensregio’s (zoals Duitsland). Daarnaast kunnen aantrekkelijkere woonmilieus in de gemeente Emmen leiden tot verhuisbewegingen in grensregio’s. Een aantrekkingskracht door werkgelegenheid/aantrekkelijkere woonmilieus kan bevolkingsdaling/vermindering van sociale cohesie tot gevolg hebben in de grensregio’s.

69 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Bouwstenen inzetten dichtbij grens Bij grootschalige ruimtelijke ingrepen nabij geografische grenzen (zoals de landsgrens of gemeentegrens) kunnen de geconstateerde effecten in dit MER ook optreden in de buurregio’s van de gemeente Emmen. Hierbij kan gedacht worden aan beleving van ruimtelijke kwaliteit, milieugezondheidseffecten, verkeerseffecten. Deze effecten beperken zich in dat geval niet tot de geografische begrenzing. 70 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief 7 DOELBEREIK In de Omgevingsvisie heeft de gemeente Emmen haar visie beschreven. De gemeente stelt het doel om in 2040 een fijne, aantrekkelijke en veilige gemeente te zijn. Om daartoe te zijn drie strategische kernambities uitgewerkt. De kernambities dragen bij aan de visie en zijn gebaseerd op de verschillende inventarisaties die de gemeente in fase 1 (verkennen) heeft uitgevoerd: 1 kernambitie 1 sterke stad, vitale dorpen; 2 kernambitie 2 een duurzame en veerkrachtige economie met impact; 3 kernambitie 3 landschap en groen als drager van ruimtelijke ontwikkelingen. 7.1 Beoordeling doelbereik In onderstaande paragrafen is beschreven in hoeverre het VKA bijdraagt aan het bereiken van de drie kernambities van de gemeente Emmen. Dit wordt gedaan door per de mogelijke kansen en risico’s te noemen die het VKA heeft voor de kernambities.

De kansen en risico’s zijn afgeleid uit de ingreep- effectrelaties (bijlage II van het achtergrondrapport, dat is bijlage II van voorliggend rapport). 7.1.1 Kernambitie 1 Sterke stad, vitale dorpen De kernambitie ‘sterke stad, vitale dorpen’ zet in op een goed leven voor iedereen. Iedereen krijgt overal in de gemeente gelijke kansen, een brede welvaart is het doel. Hierdoor ontstaat een prettige leefomgeving voor de inwoners van Emmen. Met deze ambitie wordt ingezet op bevolkingsgroei, voldoende woningen, basisvoorzieningen in Emmen-stad en de kerndorpen (Klazienaveen, Schoonebeek, Emmer-Compascuum en Nieuw-Amsterdam/Veenoord), sociale samenhang, bereikbaarheid voor voetganger, fietsen en OV en beschermen en versterken van cultuurhistorische en landschappelijke waarden. In het voorkeursalternatief bestaan kansen voor ‘landschap’ en ‘cultuurhistorie en erfgoed’. Met het versterken van cultuurhistorische en landschapselementen, beleid rond Vrijkomende Agrarische Bebouwing en behoud van natuur en een groen en open landschap, worden de juiste stappen gezet om deze ambitie waar te maken.

Het realiseren van woningbouw, onder andere bij voorzieningen, herbestemming van agrarische gebouwen, herstructurering en vernieuwing in bestaande wijken, plus betere voorzieningen, meer ontmoetingsplekken, vergroening en verbeterde bereikbaarheid, biedt kansen voor de het thema’s ‘wonen’ en ‘welzijn en gezondheid’. Deze voorzieningen zorgen ook voor meer ontmoetingen en biedt kansen voor sociale ontmoetingen. Dit sluit aan op het doel van de ambitie om Emmen een plek te maken waar iedereen prettig kan leven en waar sociale samenhang is. Het verdichten en clusteren rond mobiliteitspunten of kernen met veel voorzieningen zorgt voor een betere bereikbaarheid van het OV, ook dit is in lijn met de kernambitie. Het verlenen van medewerking aan de Nedersaksenlijn met een verdiepte ligging biedt eveneens kansen voor het woongenot doordat het de bereikbaarheid van omliggende gemeenten en voorzieningen versterkt. Bevolkingsgroei, bedrijvigheid en het uitbreiden van infrastructuur brengt risico’s mee voor de kernambitie omdat deze ontwikkelingen de cultuurhistorische en landschappelijke waarden van Emmen kunnen aantasten. Daarnaast neemt het aantal vervoersbewegingen van de auto toe door dezelfde 71 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief sociaaleconomische ontwikkelingen en door de grote afstanden binnen de gemeente blijft het autogebruik belangrijk.

Daarmee is er een risico dat het aandeel reizigers met OV, fiets of te voet in thema ‘mobiliteit’ zich verminderd ten gunste van de auto. Gelet op het bovenstaande biedt het VKA hoge potentie om een sterke stad en vitale dorpen in gemeente Emmen te realiseren. 7.1.2 Kernambitie 2 een duurzame en veerkrachtige economie met impact De kernambitie ‘een duurzame en veerkrachtige economie met impact’ raakt aan een veerkrachtige, duurzame economie met impact die aansluit op de behoefte van alle inwoners en waar ruimte is voor ontwikkeling en innovatie. Met deze ambitie wordt ingezet op extra ruimte voor bedrijventerreinen, herstructurering van bestaande locaties (zoals Bargermeer) en transformatie van verouderde bedrijventerreinen. Ook wordt ingezet op investeren in de bereikbaarheid van de gemeente per weg en per spoor, en in de versterking van het elektriciteitsnetwerk. In het voorkeursalternatief bestaan kansen voor het ‘arbeid en inkomen’. Door medewerking te verlenen aan het versterken van het elektriciteitsnetwerk en het uitbreiden van werklocaties, wordt positief bijgedragen aan het behalen van deze ambitie. Het thema ‘mobiliteit’ biedt zowel kansen als risico’s voor investeren in de bereikbaarheid van de gemeente per weg en per spoor.

De ontwikkeling van de Nedersaksenlijn en realisatie van woon- en werklocaties nabij mobiliteitshubs hebben een positief effect op een verschuiving naar duurzame vervoerswijzen (OV). Een toename van vervoersbeweging met de auto (onder andere door verbetering van N-wegen) is als negatief beschouwd doordat dit leidt tot een toename van uitstoot. Het behoud van het open landschap en beschermen van kernkarakteristieken en natuur brengen risico’s met zich mee voor het realiseren van de ambitie, doordat dit de mogelijkheden voor infrastructurele ontwikkelingen beperkt. Bovendien leidt de uitbreiding van bedrijventerreinen tot veiligheidsrisico’s ten aanzien van kwetsbare gebouwen, tot afname van luchtkwaliteit door een toename van uitstoot. Ook leiden de infrastructurele ontwikkelingen (zoals de Nedersaksenlijn en N-wegen) en toename van industriële activiteiten tot meer geluidoverlast. Het VKA biedt daarmee beperkte potentie om in de gemeente Emmen een duurzame en veerkrachtige economie met impact te creëren. 7.1.3 Kernambitie 3 landschap en groen als drager van ruimtelijke ontwikkelingen De kernambitie ‘landschap en groen als drager van ruimtelijke ontwikkelingen’ ziet toe op de unieke geografische positie, natuur, bijzondere landschappen en rijke landbouwcultuur van de gemeente.

Met deze ambitie wordt ingezet op ontwikkelen vanuit het water- en bodemsysteem, klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen, versterken van cultuurhistorie, landschap en recreatie en toerisme. Daarnaast wordt beleid gevoerd op transformatie van landbouw naar en combinatie met recreatie, natuurontwikkeling en klimaatadaptatie. In het voorkeursalternatief bestaan kansen voor ‘landschap’ en ‘cultuurhistorie en erfgoed’. Het versterken van cultuurhistorische en natuurlijke landschapselementen, beleid rond Vrijkomende Agrarische Bebouwing en behoud van natuur en een groen en open landschap, dragen bij aan het versterken van cultuurhistorie en landschap. Hiermee worden de juiste stappen gezet om deze ambitie waar te maken. Voor ‘bodem’ is het beperken van ontwatering, rekening houden met het water en bodemsysteem en transformeren van bedrijventerreinen en landbouwgronden positief en draagt bij aan het bereiken van de ambitie 72 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief Ook het voor ‘natuur’ en ‘klimaat’ liggen er veel kansen: ecologische corridors, het transformeren van agrarisch land naar natuur of benutten voor klimaatopgaven, en het ontwerpen van natuurinclusieve en klimaatadaptieve gebouwen, openbare ruimtes en het creëren van watercapaciteit in veengebieden en beekdalen. Daarnaast biedt verdichting kansen om verlies van groen in het buitengebied te beperken.

Bevolkingsgroei, bedrijvigheid en het uitbreiden van infrastructuur brengt risico’s met zich mee voor het thema ‘landschap’ doordat groen verdwijnt en er meer bebouwing in en rond de kerndorpen wordt bijgebouwd en daarmee karakteristiek dorpsgezicht en agrarisch landschap veranderd. Daarnaast is het bouwen van nieuwe bedrijventerreinen, wegen en woningen nadelig voor de thema’s ‘klimaat’ en ‘natuur’, met name als deze gerealiseerd worden op laaggelegen plekken en in beekdalen, plekken met hoge of lage grondwaterstanden, of in de buurt van beschermde natuurgebieden. Het VKA biedt daarmee beperkte potentie om in de gemeente Emmen landschap en groen als drager van ruimtelijke ontwikkelingen te realiseren. 7.2 Conclusie Het VKA biedt potentie om in de gemeente Emmen landschap en groen als drager van ruimtelijke ontwikkelingen te realiseren maar de balans met het ontwikkelen van woningbouw, bedrijvigheid en infrastructuur moet nadrukkelijk in de gaten worden gehouden en is een aandachtspunt voor de uitvoering van de Omgevingsvisie. Het VKA heeft beperkte potentie op het doelbereik van de derde kernambitie. Klimaatadaptief, natuurinclusief en water- en bodemsturend inrichten zouden bijvoorbeeld randvoorwaardelijk kunnen worden gesteld bij de uitvoering van dergelijke ontwikkelingen. Dan wordt het doelbereik vergroot.

73 | 84 Witteveen+Bos | 150971/26-007.046 | Definitief 8 PASSENDE BEOORDELING Wanneer significante negatieve effecten op Natura 2000-gebieden niet zijn uit te sluiten, is een Passende beoordeling op grond van de Omgevingswet noodzakelijk. De omgevingsvisie van de gemeente Emmen schetst een beeld voor de fysieke leefomgeving van de gemeente op de langere termijn (2040). In de Omgevingsvisie worden keuzes gemaakt, waarvan het op voorhand niet is uit te sluiten dat deze keuzes afzonderlijk of in samenhang kunnen leiden tot significante gevolgen op Natura 2000-gebieden in en rondom de gemeente. Het doel van de passende beoordeling is: - het in beeld brengen van de risico’s op significant negatieve effecten op de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-netwerk als gevolg van het nieuwe beleid uit de Omgevingsvisie; - het beschrijven van bronmaatregelen, mitigerende maatregelen en/of beleidsaanpassingen die nodig zijn om significante effecten te voorkomen. De Passende beoordeling voor de Omgevingsvisie sluit aan bij het abstractieniveau van de Omgevingsvisie. Gezien het abstracte karakter van de beleidskeuzes is de Passende beoordeling op hoofdlijnen. De Passende beoordeling bestaat uit een beschrijving van de relevante Natura 2000-gebieden binnen de gemeente Emmen.

Vervolgens wordt ingegaan op de belangrijkste knelpunten voor het behalen van de Natura 2000- doelen en worden de risico’s op significante effecten in kaart gebracht. 8.1 Wettelijk kader Onder de Omgevingswet (Ow) maakt natuur onderdeel uit van de fysieke leefomgeving. Hierdoor valt natuur(bescherming) onder de reikwijdte van de Omgevingswet. De Omgevingswet bevat instrumenten om natuurgebieden te beschermen. De instrumenten zien op Natura 2000-gebieden, NNN-gebieden en aangewezen bijzondere natuurgebieden en landschappen (artikel 2.44 Ow). Natura 2000 is de benaming voor een Europees netwerk van natuurgebieden waarin belangrijke flora en fauna voorkomen, gezien vanuit een Europees perspectief. In juridische zin komt Natura 2000 voort uit de Europese Vogel- en Habitatrichtlijnen. Elk Natura 2000-gebied wordt vastgesteld door middel van een aanwijzingsbesluit. In dit besluit is, behalve onder andere de begrenzing van het gebied, vastgesteld welke natuurwaarden in dat gebied beschermd zijn, de zogeheten instandhoudingsdoelstellingen. Instandhoudingsdoelstellingen betreffen zowel habitattypen als habitat- en vogelsoorten. Natura 2000-activiteiten die invloed hebben op Natura 2000-gebieden worden onder de Omgevingswet Natura 2000-activiteiten genoemd.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://emmen.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/14104203-1f31-497a-9879-6e47bc02afa8?agendaItemId=958d0ed0-a468-4b9f-96ef-7f0de5aa962f