Bijlage 2 - Ruimtelijke onderbouwing
Tekst van het document
Gevallen Situatie bij North Star C21.6 De oprichting van een geïntegreerde chemische installatie, dat wil zeggen een installatie voor de fabricage op industriële schaal van stoffen door chemische omzetting, waarin verscheidene eenheden naast elkaar bestaan en functioneel met elkaar verbonden zijn, bestemd voor de fabricage van: - Vergisting is aangemerkt als chemische omzetting door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ECLI:NL:RVS:2022:2157). Tevens wordt het digestaat bewerkt waardoor fosfaat -, 110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 53 van 73 c. fosfaat -, stikstof - of kaliumhoudende meststoffen (enkelvoudige of samengestelde meststoffen), stikstof- of kaliumhoudende meststoffen worden geproduceerd D18.1 De oprichting, wijziging of uitbreiding van een installatie voor de verwijdering van afval, anders dan bedoeld onder D 18.3, D 18.6 of D 18.7. In gevallen waarin de activiteit betrekking heeft op een installatie met een capaciteit van 50 ton per dag of meer. De installatie verwerkt maximaal 662.500 ton biologische reststromen per jaar oftewel 1815 ton per dag. Tabel 1 Besluit m.e.r. vs North Star Op grond van bijlage 1, kolom 3 categorie C.21.6 geldt daarnaast een plan-m.e.r plicht.
In beginsel geldt dat een omgevingsvergunning voor afwijken van het bestemmingsplan niet gekwalificeerd wordt als een plan als bedoeld in kolom 4 bij onderdeel C en D van de bijlage 1 bij het Besluit m.e.r. Echter in dit geval geldt dat in kolom 4 is genoemd "de besluiten waarop afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht Awb) en een of meer artikelen van afdeling 13.2 van de wet van toepassing zijn.” Op de omgevingsvergunning voor afwijken van het bestemmingsplan is in het onderhavige geval een afd. 3.4 Awb procedure vereist. Op 30 juni 2023 is de MER-document en de daarbij behorende bijlagen en aanvullingen ingediend. Dit is op 21-07-2023 gepubliceerd via het provinciale blad (nr. 8464) van de provincie Drenthe. 110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 54 van 73 5 Uitvoerbaarheid 5.1 Maatschappelijke uitvoerbaarheid De omgeving (bedrijven en bewoners) is op de hoogte gebracht van het project en is betrokken bij het project. Dit is gedaan door verschillende activiteiten. Hieronder volgt een overzicht van de activiteiten die tot nu toe uitgevoerd zijn op het gebied van proces participatie. Overleggen EOP’s Binnen deze paragraaf wordt een korte weergave gegeven van de overleggen met de, namens de gemeente, erkende overleg partners, EOP’s.
Bij deze overleggen is bijna altijd de gemeente Emmen aanwezig, vertegenwoordiging namens ENGIE en meestal vertegenwoordiging van de medepartners Shell en EBN. De uitwerking zoals hieronder beschreven geeft niet het volledige beeld van wat er is besproken, er worden slechts enkele punten aangestipt. Daarnaast zijn bij de overleggen soms andere bewoners of deskundigen (bijvoorbeeld de eindverantwoordelijke voor vergunningen namens de aanvrager) aanwezig, soms stakeholders die twee partijen vertegenwoordigen, denk bijvoorbeeld aan een EOP’er die ook in de energiecoöperatie zit. In dit geval is ervoor gekozen om alleen de rol van EOP’er te noemen. Vanaf juni 2022 worden de EOP’ers ook bijgestaan door een adviseur welke is gespecialiseerd in milieu & omgeving. Hij ondersteunt de EOP’s bij de beoordeling van de complexe vergunningenstructuur en – inhoud. Als nodig sluit hij ook bij overleggen tussen initiatiefnemers en EOP’s aan. Vanaf september 2020 zijn de overleggen met de EOP’s gestart en vinden minimaal eenmaal per acht weken plaats. Bij voorkeur live maar als het niet anders kan ook via Teams Waarbij de actualiteit van GZI- next de onderwerpen bepalen van het overleg. Voor het North Star project zijn de volgende punten besproken tijdens de verschillende overleggen.
• Informeren van de EOP's, omgeving en belangstellenden, over het organiseren van een excursie naar een bestaande vergistinginstallatie • Er zijn zorgen over de toename van vrachtwagenbewegingen in de omliggende dorpen; er is besproken wat wij kunnen doen om deze vrees weg te nemen • Daarnaast is geuroverlast en de handhaafbaarheid een terugkomend vraagstuk vanuit de EOP; • Er zijn suggesties gedeeld over communicatiemogelijkheden voor de omwonenden; • Via artist impressions worden de eerste indrukken weergegeven van de installatie; • Er wordt meer inzicht gegeven in de externe veiligheid van uit de groen gas-installatie; • Er is een toelichting gegeven over een geur-nulmeting, dit blijkt in praktijk niet haalbaar; • De gemeente Emmen heeft de EOP Oranjedorp financiële ondersteuning aangeboden voor het inhuren van milieu expertise; • Daarnaast worden de EOP’s geïnformeerd hoe te handelen bij evt. geuroverlast; • | De EOP’s zijn uitgenodigd voor de site visit door de commissie m.e.r.; • | Procedure van het opstellen van een MER-document wordt toegelicht; • | Procedure van de vergunningverlening voor de groen gas-installatie wordt toegelicht; • | Uitleg over de verschillende rapportages zoals, geur, geluid, mest aanvoer, lucht kwaliteit en externe veiligheid.
• | Er wordt advisering gevraagd aan de EOP’s voor de organisatie van bewonersavonden; • | De EOP’s worden bevraagd over de meest passende communicatie-instrumenten voor de omgeving • | Met energiecoöperatie en EOP wordt overlegd over een passende vorm van financiële participatie • | De EOP’s worden tijdens ieder overleg bevraagd wat speelt bij bewoners en hoe wij daarop kunnen reageren • | In overleg met de EOP’s en de gemeente heeft GZI Next een stand op de Vlindermarkt in Emmen, om de energy hub breder en toegankelijk onder de aandacht te brengen. Dorpsbijeenkomsten De bijeenkomsten op 3 en 10 november hebben fysiek in het gebied plaatsgevonden. De bijeenkomst op 17 november in Nieuw Dordrecht was digitaal, in verband met de maatregelen omtrent corona. Naast de bewoners van de diverse dorpen waren ook bij elke bijeenkomst beleidsmedewerkers van de gemeente Emmen aanwezig om voor toelichting en vragen over de gemeente te beantwoorden Hieronder een kort overzicht: • | Dorpsbijeenkomst Oranjedorp (3 november 2021) Presentatie over groen gasproject en waterstofprojecten door ENGIE. • | Dorpsbijeenkomst Barger Oostveld (10 november 2021) Presentatie over groen gasproject door ENGIE. • | Dorpsbijeenkomst Nieuw Dordrecht (digitaal) (17 november 2021) Presentatie over groen gasproject door ENGIE.
Bij de bijeenkomst op 3 november is er een prestatie gegeven door meerdere partijen (Gasunie, Royal HaskoningDHV, gemeente Emmen en ENGIE) aan de aanwezigen. Er waren veel vragen vanuit de aanwezigen. Niet alles kon die avond beantwoord worden. Deze avond werd door de betrokken partijen als onrustig ervaren waarbij de aanwezigen niet allemaal de kans kregen om de vragen te stellen. Dit heeft ertoe geleid dat voor de andere avonden een andere communicatie strategie is gekozen. Tijdens de bijeenkomsten van 10 en 17 november werd er eerst een presentatie gegeven, vervolgens werd het publiek opgedeeld in groepjes (digitaal via break out rooms). Hierbij gingen de verschillende gesprekleiders van verschillende thema’s naar de tafels/break out rooms toe om de kleinere groepen van aanwezigen te voorzien van informatie. De volgende thema’s zijn besproken, verkeer (Royal HaskoningDHV), groen gas installatie (ENGIE), vergunning traject groengas installatie (Ekwadraat) en waterstof (Shell). Door het in kleinere groepen te bespreken kon er dieper in worden gegaan op de vragen die gesteld werden.
110224 | Ruimtelijke onderbouwing North Star | Pagina 55 van 73 110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 56 van 73 8 juli 2023 Omdat de MER-document is ingediend en op korte termijn ter inzage komt te liggen is er op 8 juli 2023 een bijeenkomst georganiseerd in Melody te Emmen voor alle belangstellenden, o.a. uit de drie omliggende dorpen (Barger Oostveld, Nieuw Dordrecht en Oranjedorp). Het betreft een inloop sessie met twee presentaties om 11.00 en 13.00 uur. Waarbij er tussentijds informatie kan worden opgehaald bij info- stands, zoals wat is Groen Gas, MM bereikbaar, techniek achter de vergisting installatie en vergunningprocedures voor North Star. In de ochtend waren de meeste bezoekers die zich lieten informeren door afgevaardigden voor het North Star project (vijf personen) en van de gemeente Emmen (twee personen). Bij de info-stands werden er vragen gesteld over de verkeersbewegingen, hoe de installatie eruit komt te zien en wat de geurbelasting is op de omgeving. In de middag waren er minder bezoekers, mede door het warme weer en door een andere activiteit in de omgeving. Tijdens de prestentatie is er nog plenaire discussie geweest over de locatiekeuze en verkeersbewegingen. Nieuwsbrieven Er worden regelmatig nieuwsbrieven gestuurd met updates over het GZI NEXT terrein.
• 2019 zijn er 3 nieuwsbrieven uitgegeven; • 2020 zijn er 2 nieuwsbrieven uitgegeven; • 2021 zijn er 4 nieuwsbrieven uitgegeven; • 2022 zijn er 2 nieuwsbrieven uitgegeven; • 2023 zijn er maandelijks updates afgegeven; • 2024 zijn er 3 nieuwsbrieven uitgegeven; • 2025 zijn er 4 nieuwsitems opgenomen. De nieuwsbrief updates komen tot stand door bijdragen van verschillende partijen. Zo is de nieuwsbrief van 9 oktober 2021 mede tot stand gekomen na bijdragen van Provincie Drenthe, Gemeente Emmen, Emmtec Services, New Energy Coalition, Gasunie, EBN, Shell, NAM, ENGIE en Heavenn. In de nieuwsbrieven worden updates gegeven, maar ook wordt er uitleg gegeven over verschillende thema’s als groen gas en waterstof. Daarnaast worden data voor bijeenkomsten en excursies aangekondigd. Bij vragen of opmerkingen kan contact opgenomen worden met de vermelde contactgegevens in de nieuwsbrief. De nieuwsbrief is digitaal te raadplegen op de website van GZI Next. De nieuwsbrief wordt uitgegeven via e-mail, als je daarop abonneert. Website GZI Next De website van GZI Next (https://gzinext.nl/) worden updates en nieuws over de ontwikkelingen beschreven. En is er aanvullende informatie te vinden over het GZI Next terrein. Daarnaast kunnen geïnteresseerden zich hier inschrijven voor de nieuwsbrief. Open dag Op 9 oktober 2021 werd er een informatiebijeenkomst en excursie naar GZI Next georganiseerd.
Dit programma duurde van 10:00-14:00 uur. De bijeenkomst begon bij Melody Emmen, waar initiatiefnemers hun verhaal deelden over de energiehub. Vervolgens gingen de deelnemers met de bus naar het GZI terrein 110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 57 van 73 waar een rondleiding volgde. De bijeenkomst werd afgesloten bij Melody Emmen waar nog de gelegenheid was om met de initiatiefnemers in gesprek te gaan onder het genot van een broodje. Open dag 2 Op 19 maart en 22 april 2022 was er de mogelijkheid voor bewoners om de groengas installatie van ENGIE in Hardenberg te bezoeken. Op zaterdag 19 maart zijn een groep omwonenden (circa 35 personen) uit de regio rondom het GZI terrein met een bus afgereisd naar Hardenberg. Hierbij zaten ook EOP leden van de dorpen Oranjedorp en Bargerveld en Parc Sandur. Tijdens de reis is er door Lianne Roza van ENGIE een toelichting gehouden over de toekomstige groen gasinstallatie in Emmen, de constructieve samenwerking met de EOP’s tot nu toe en de samenhang met de groen gasinstallatie in Hardenberg. In het restaurant Heemse is, onder het genot van een kopje koffie/thee een uitgebreide uitleg gegeven over de groen gas (vergisting)installatie in Hardenberg. Vervolgens was er een rondleiding ter plaatse begeleid door meerdere operators en de bedrijfsleider. Vervolgens kon iedereen vragen stellen in het restaurant Heemse.
Hier zijn net als tijdens de rondleiding veel vragen gesteld over het proces, overlast en transportbewegingen door de dorpen heen. Aan gegeven dat er geen doorgaand transportverkeer door de dorpen heen zal gaan en wij daar als initiatiefnemer een rol in nemen. De provinciale wegen zullen hiervoor gebruikt worden. Er was één persoon die kritisch zijn op de toekomstige groen gasinstallatie in Emmen. Deze meneer is al herhaaldelijk uitgenodigd voor een persoonlijk gesprek om het proces van vergisting en mogelijke overlast, op basis van data, te bespreken. Het blijkt lastig om deze man met argumentatie positiever te stemmen. De overgrote meerderheid van de groep heeft een positief beeld gekregen van de installatie in Hardenberg en deze bijeenkomst werd dan ook zeer op prijs gesteld. Een tweede groep heeft op 22 april een soortgelijke rondleiding krijgen. Hier hebben vooral bewoners van Nieuw Dordrecht en Parc Sandur aan deelgenomen. Infographics Er worden infographics gemaakt over vergunningen, het proces en de feedstock om deze processen inzichtelijker te maken voor de stakeholders. Deze worden ook gedeeld op de website van GZI. Naast de voorgenoemde reeds uitgevoerde activiteiten, krijgen bewoners de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen tijdens de inzageperiode van de ontwerp-omgevingsvergunning.
Zodra deze mogelijkheid er is wordt dit ook als een nieuwsitem gedeeld via de website van GZI Next. Ontwerp-omgevingsvergunning De ontwerp- omgevingsvergunning wordt voor de besluitvorming ter inzage gelegd. Tijdens deze inzageperiode van zes weken bestaat de mogelijkheid voor eenieder om zijn of haar zienswijze omtrent het project en de ontwerp- omgevingsvergunning kenbaar te maken. Het bevoegd gezag moet ingediende zienswijzen betrekken bij de besluitvorming omtrent de aanvraag omgevingsvergunning. 110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 58 van 73 Uit voorgaande blijkt dat het project op basis van de uitgevoerde procesparticipatie activiteiten als maatschappelijk uitvoerbaar kan worden beschouwd. 5.2 Economische uitvoerbaarheid Nadat de vergunning is verleend zal de bouw van North Star beginnen. Dit wordt grotendeels gefinancierd door de betrokken partijen en ander deel door inleg van derden. Het betreft dus een particulier intitiatief, zonder financiële verplichtingen voor gemeente. Door de ligging van het projectgebied op een bedrijventerrein en de grote afstand tot omwonenden is de kans klein dat derden (plan)schade lijden als gevolg van het project. Daarnaast is op het bedrijventerrein categorie 4-bedrijvigheid toegestaan en wordt met een vergistingsinstallatie een categorie 3.2 bedrijf gerealiseerd.
Dit betekent dat er een lichtere vorm van bedrijvigheid wordt gerealiseerd dan mogelijk is op de locatie. Het project kan als economisch uitvoerbaar worden beschouwd. 6 Bijlagen Bijlage A | De watertoets Bijlage B | Toelichting North Star De volgende bijlage worden als losse bijlagen verstrekt. De nummering van de bijlagen lopen niet door, dit omdat de bijlagen meerdere keren worden gebruikt bij verschillende procedures. Bijlage 1a | Inrichtingstekening versie 10 febr. 2026 V8 Bijlage 2 | Akoestisch onderzoek Noorman Rapport 22110375.R01b d.d. 21 oktober 2024 Bijlage 3 | Geurprognose Noorman Rapport 22110375.R02b d.d. 21 oktober 2024 Bijlage 4 | Luchtkwaliteitsonderzoek Noorman Rapport: 22110375.R03b, datum: 21 oktober 2024. Bijlage 5 | Stikstofrapportage bouw en gebruiksfase – updates loopt via provincie Drenthe Bijlage 6 | Verkeersonderzoek RoyalHaskoningDHV BJ6148-MI-ME-231017-1429 d.d.
24-11-2023 Bijlage 7 | Natuur soorten bescherming ontheffing met activiteitenplan soortenbescherming met een ecologisch werkprotocol van ATKB met kenmerk 20231077 d.d 21 maart 2024 Bijlage 8 | QRA Documentkenmerk: R01-2021088 - QRA biogas Emmen okt2024-v5 Bijlage 9 | Brzo kennisgeving | North Star - dec2025-v5 Bijlage 10 | Bodemonderzoeken: o | a_historisch bodemonderzoek SGS projectnummer 25.18.00259.1 datum 19-7- 2018 o | b_verkennend bodem en asbest in puin onderzoek SGS projectnummer | 25.18.00259.1 19-11-2018 o | c_verkennend & nader asbest in grondonderzoek SGS projectnummer 25.18.00259.4 4 juli 2019 o | d_RAP-vml.GZI Phileas Foggstraat 45 Emmen Bijlage 17 | Archeologisch onderzoek Laagland Archeologie Rapport 1427 v3.3 ISSN 2468-4759 Bijlage 23 | Landschappelijke inpassingsplan Bijlage 26 | Visuals 110224 | Ruimtelijke onderbouwing North Star | Pagina 59 van 73 110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 60 van 73 Bijlage A de Watertoets
110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 61 van 73
110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 62 van 73
110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 63 van 73
110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 64 van 73
110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 65 van 73 Bijlage B Toelichting North Star Project introductie Onder de noemer “GZI Next” krijgt het terrein waar de voormalige gaszuiveringsinstallatie (GZI) van de NAM stond grotendeels een nieuwe bestemming. Als onderdeel van deze herontwikkeling is het voornemen om een groen gas productie installatie te realiseren en te gaan exploiteren. De projectontwikkeling voor deze installatie wordt momenteel uitgevoerd door een consortium bestaande uit de partijen EBN, Shell en ENGIE. De naam van het project is “North Star”. Deze installatie produceert van mest en co-producten, via een vergistingsproces, biogas. Het biogas wordt vervolgens opgewaardeerd naar groen gas (niet fossiel gas maar met gelijke aardgas kwaliteiten) door het koolstofdioxide (hierna CO₂) te scheiden van het biogas. De vrijgekomen CO₂ uit het biogas zal worden opgevangen, vervloeid, opgeslagen en door vrachtwagens worden afgevoerd naar derden. Het digestaat uit het vergistingsproces wordt opgewaardeerd naar drie verschillende bemestingsstoffen ter vervanging van kunstmeststoffen. Er zal een klein gedeelte van de mijnbouwactiviteiten overblijven op het terrein ter plaatste van het gele X op onderstaande figuur. Omvang van het huidig project Er zal maximaal 662.500 ton aan biomassa (ongeveer 70% mest en 30% co producten) per jaar verwerkt worden tot biogas.
Ook wordt indien noodzakelijk (hemel/proces) water toegevoegd om het product goed te kunnen verpompen. Bij het vergistingsproces ontstaat biogas en digestaat. Het biogas wordt omgezet naar groen gas, hier komt ook koolstofdioxide (CO₂) vrij. Indien er een afzetmarkt is wordt de CO₂ opgevangen, vervloeit, opgeslagen en uitgevoerd naar derden. De installatie is continue in bedrijf. Het digestaat wordt verder verwerkt binnen de installatie naar vloeibare meststromen, compost en loosbaar water. Op het terrein zijn vier hogedruk leidingen aanwezig (zie geel X, onderstaand figuur), deze vallen onder de mijnbouwactiviteiten. Twee NAM leidingen zijn niet meer in gebruik, Gasunie (GZI verzamelleiding) is wel ingebruik en zal worden gebruikt als invoedpunt, tevens wordt deze leiding doorgetrokken naar Getec (toekomstige ontwikkeling). Daarnaast komt er een H2 leiding richting Getec, welke reeds deels is vergund. Voor meer informatie zie bijlage 26. Omdat deze activiteiten als nevenactiviteit blijft het bevoegd gezag Provincie Drenthe. Er zijn geen wijzigingen in deze activiteiten dus worden deze hier niet verder omschreven. 110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 66 van 73 Figuur 14 locatie vergistingsinstallatie, indicatief rood omrand, bron afbeelding Google Earth Het terrein is jaren ingebruik geweest voor gaszuiveringinstallatie van de NAM.
Deze installatie is geheel afgebroken en waarbij de fundatie van gebouwen en bouwwerken zijn verwijderd. Tevens zijn er bodemsaneringen uitgevoerd en goedgekeurd op delen van het terrein. In bijlage 1 is de inrichtings- en rioleringstekening opgenomen. Werkwijze op de inrichting Binnen de inrichting wordt alleen mest verwerkt, afkomstig van vooraf gecontracteerde mestleveranciers. Ook de levering van co-producten is alleen afkomstig van gecontracteerde leveranciers. Het digestaat wordt ingezet als een meststof. Hiertoe is het noodzakelijk dat minimaal 50% mest wordt verwerkt in de installatie en dat de co -producten voldoen aan de Bijlage Aa behorende bij artikel 4 van de Uitvoeringsregeling Meststoffenwet onderdeel IV zie ook: https://wetten.overheid.nl/BWBR0018989/2026-02-11. Door de mest en de co producten te vergisten ontstaat biogas. Het biogas zal vervolgens worden opgewaardeerd naar groen gas en CO₂. Een verdere toelichting van het opwaarderen en produceren van het biogas is te lezen op pagina 67.
110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 67 van 73 Het digestaat wordt doormiddel van een digestaat verwerkingsproces opgewaardeerd naar drie verschillende ( in de toekomst kunstmest vervangende) mestst offen en loosbaar water. Zolang de mestwetgeving niet is veranderd blijft alle geproduceerde meststoffen vallen onder dierlijke mest. Een verdere toelichting van het opwaarderen en produceren van het digestaat is te lezen op pagina 69. Er worden in de vergisting installatie stoffen intern gerecirculeerd (bijv. condenswater van biogas en loosbaar water) en dunne fractie digestaat. Ten alle tijde zal het digestaat blijven vallen onder de uitvoeringsregeling van de Meststoffenwet. Dergelijke recirculatie binnen de installatie is dan ook toegestaan door de NVWA. Vergistingsproces Substraat aanvoer Mest en co-producten voor het vergistingsproces zullen per vrachtwagens worden aangevoerd naar de installatie. Voor vaste co-producten zal hiervoor gebruik gemaakt worden van zogenaamde walking-floor trailertrucks of kiepwagens, vloeibare co-producten zullen in daarvoor geschikte tankwagens worden aangeleverd. De invoer zal bestaan uit mest en reststromen (co-producten) uit de agrarische en voedingsmiddelenindustrie, waarbij voor de co-producten geldt dat deze staan op onderdeel IV van bijlage Aa behorende bij de uitvoeringsregeling meststoffenwet.
Alle transporten van mest en co-producten worden gewogen. Dit kan door een digitale en geijkte weegschaal in de vrachtwagen zelf of door de aanwezige weegbruggen op de inrichting. Na de weging melden ze zich bij de poort, waarna ze naar het juiste lospunt begeven. Bij het lossen van vloeibare producten zoals dunne mest of vloeibare co-producten zal de verdringingslucht worden afgezogen van de opslagtanks, naar de luchtwasser in gebouw 1. Na het lossen wordt er weer gewogen en geregistreerd, incl. de wettelijke administratie van het mesttransport. Vaste co producten en steekvaste mest worden gelost in centrale hal van Gebouw 1. Deze worden of gelost door de walking floor oplegger op de truck zelf of door het kiepen van de bak. Daarbij kunnen ze in een centrale opslag worden gelost of direct in een van de toploader sleufsilo’s (zie onderstaand figuur). Na lossen vertrekken de vrachtwagens weer van het terrein via een van de twee uitgaande weegbruggen. Intern transport en voorbehandeling In de centrale hal van Gebouw 1 zijn een aantal vaste stof invoersystemen (toploaders) voorzien voor het interne transport van vaste co producten.
110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 68 van 73 Figuur 15 Voorbeeld van een toploader van Total systems Verder zal in de hal gebruik worden gemaakt van een shovel om co producten te kunnen verplaatsen, te stapelen en om te kunnen assisteren bij lossen van trucks of bij het overig intern transport. De vaste stof invoersystemen zijn verbonden met vijzels welke de producten naar een aantal mengtanks in Gebouw 1 verplaatsen. De opslagtanks voor vloeibare co producten zijn middels buisleidingen verbonden met pompen welke de producten verpompen naar de mengtanks in Gebouw 1. In de mengtanks worden vaste en vloeibare co - producten vermengt tot een substraat, dit substraat wordt vervolgens via een stenenvanger en verkleiner verpompt naar de hydrolyse buffer alwaar het vergistingsproces start. Vergisting Bij vergisting wordt organisch materiaal onder anaerobe (zuurstofloze) omstandigheden afgebroken en omgezet naar biogas wat voornamelijk bestaat uit CO₂ en CH4. Het proces vindt plaats in grote geroerde tanks bij milde omstandigheden (lichte overdruk, enkele millibar en een temperatuur van circa 40 °C). Vergisting is een relatief langzaam proces, zodat dat er relatief veel volume nodig is om tot een zo volledig mogelijke afbraak te komen. Het vergistingsproces wordt in het North Star project uitgevoerd in een aantal stappen.
Alle substraat wordt eerst in een aantal centrale hydrolyse buffers gepompt waar de eerste stap, de hydrolyse, van het vergistingsproces reeds start. Vanuit de hydrolyse buffer wordt het substraat naar een aantal parallel geschakelde hoofd-vergisters (8 stuks) gepompt alwaar de bulk van de biogas productie zal plaatsvinden. Vanuit de hoofd-vergisters wordt het digestaat naar een thermofiele na-vergister gepompt. De thermofiele na-vergister (1x) wordt qua temperatuur ingeregeld op circa 50 °C; tevens wordt het dusdanig geopereerd dat er een gegarandeerde minimale verblijftijd van 4,5 uur optreedt (de gemiddelde verblijftijd is een aantal dagen). Doel van deze stap is primair om het digestaat te hygiëniseren, hetgeen een eis is voor export, anderzijds zal er ook extra biogas worden geproduceerd met deze stap. Na de thermofiele giststap
110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 69 van 73 wordt het digestaat in de na-vergisters (2 stuks) gebracht waarin door warmtewisselaars de warmte van het proces wordt teruggewonnen. Tevens wordt er op deze manier voor gezorgd dat het digestaat volledig is uit-vergist. De na-vergisters zijn middels een overloop verbonden met een buffertank (1x), welke fluctuaties kan opvangen en daarmee zorgt voor een stabiele voeding voor de digestaat verwerking. Afhankelijk van de zwavelgehaltes in de gevoerde co producten zal er in meer of mindere mate vorming van het giftige H2S gas optreden in de vergisters. Om de concentratie van dit gas zo laag mogelijk te houden zijn een tweetal maatregelen voorzien. Allereerst wordt er periodiek waterijzer slib bijgemengd met het substraat, dit waterijzer bindt reeds H2S in de vloeistoffase waardoor er minder H2S in het biogas kan komen. Als tweede maatregel is er per vergister een kleine luchtdosering voorzien waarmee een klein beetje zuurstof bij het biogas wordt gemengd. Dit zuurstof reageert vervolgens met het H2S tot water en elementair zwavel. Door deze combinatie van maatregelen wordt de H2S concentratie in het biogas gelimiteerd tot maximaal 200 ppm. Biogas upgrading De hoofd- en na-vergisters (resp. 8 en 2 stuks), de thermofiele na vergister (1x) en de buffertank (1x) worden uitgevoerd met elk een dubbelmembraan gasdak van 1800 m3.
Deze twaalf biogasdaken worden gaszijdig met elkaar verbonden. Het binnen membraan van de gasdaken vangt het biogas op dat vrijkomt in de (na)-vergister. Dit onderste membraan fluctueert in hoogte met de aanwezige hoeveelheid biogas. Eventuele wisselingen in de geproduceerde hoeveelheid biogas worden op deze manier opgevangen waarmee een constante voedingstroom naar de biogas upgrading plant wordt geregeld. De buitenmembranen van de gasdaken worden op voorspanning gehouden met behulp van een ventilator die tussen de twee membranen lucht blaast tot een druk van circa 2 mbarg. Deze druk wordt gewaarborgd door een afblaasventiel op het buitenmembraan. Door het buitenmembraan op spanning te houden is het niet vatbaar voor eventuele windbelasting waarmee de integriteit van het systeem gewaarborgd is. Biogas bestaat voor ongeveer 55% uit methaan (CH4) en 45% kooldioxide (CO₂). Daarnaast bevat het kleine hoeveelheden H2S, NH3 en vluchtige organische koolwaterstoffen (VOC’s). Ook is het verzadigd met vocht. Deze componenten worden voor het grootste deel verwijderd in de biogas upgrading plant waarna het overgebleven methaan “op spec” is voor injectie in het gasnet. Het geproduceerde biogas wordt middels een gesloten systeem van leidingen vanuit de vergisters naar de gas-opwerkingsinstallatie geleid.
Binnen de gas-opwerkingsinstallatie wordt het biogas opgewerkt naar aardgas kwaliteit middels een aantal stappen. Allereerst vindt er een voorbehandeling plaats waarbij het biogas wordt gekoeld waardoor water en anorganische verontreiniging uit het gas worden gecondenseerd. Hierna wordt het gas door een aantal actief kool polishing filters geleid om de laatste resten H2S, NH3 en eventuele organische verontreinigen te verwijderen. 110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 70 van 73 Na de voorbehandeling wordt het biogas op druk gebracht, max 16 barg, met compressors. Dit is nodig om tot de juiste condities te komen voor de verdere gasbehandeling. Na de compressie is wederom een koelstap nodig en zal wederom water in het biogas worden gecondenseerd. Na compressie wordt het grootste deel van de CO₂ uit het biogas verwijderd. De techniek om het CO₂ te verwijderen wordt ook gebruikt om de laatste resten water uit het biogas te verwijderen. Na deze stap is het gas “on spec” en daarmee geschikt voor injectie in het openbare gasnetwerk. Voordat er gasinjectie in het gasnet kan plaatsvinden, vindt er kwaliteits- en debietmonitoring plaats. Hiertoe is een zogenaamde poortwachter voorzien. Indien het gas binnen de wettelijk gestelde specificaties valt, vindt injectie en overdracht naar de netbeheerder plaats.
Indien het gas niet aan de kwaliteitseisen voldoet, zogenaamd “off spec” gas, zal het gas teruggevoerd worden naar de vergisters. In exceptionele gevallen kan vanuit de vergisters dan de aanwezige fakkels worden aangesproken. Dit zal alleen gebeuren als de gasbuffers vol zitten. Intentie is om het gas via een buisleiding te injecteren in de voormalige en (dus) reeds aanwezige GZI- productieleiding. Om dit mogelijk te maken zal er na de gasopwerking en kwaliteitscontrole een additionele compressor worden geplaats in combinatie met een koeler om het gas op de juiste druk (max. 70 barg) en temperatuur in te kunnen voeden. CO₂ vervloeiing Uit de biogas opwerkingsinstallatie komt een geconcentreerde CO₂ stroom vrij met als belangrijkste vervuilingen water, methaan, stikstof en zuurstof. Intentie is om deze CO₂ te reinigen en te vervloeien in de CO₂ terugwininstallatie zodat deze elders nuttig ingezet kan worden, bijvoorbeeld in kassen. De lage druk CO₂ wordt eerst naar een druk van max. 25 barg gebracht door middel van een compressor. Hierna wordt de CO₂ gekoeld en door middel van adsorptie gedroogd in een adsorptie kolom. Na droging wordt de CO₂ verder gekoeld en vervloeid in een vervloeiingsinstallatie. Hierbij worden eventuele onzuiverheden als methaan, stikstof en zuurstof uit de vloeibare CO₂ gestript.
De onzuiverheden worden gebruikt om de adsorptiekolom te regenereren en vervolgens weer teruggevoerd naar de gasopwerkingsinstallatie. De geproduceerde vloeibare CO₂ wordt opgeslagen in een aantal opslagtanks met een totale capaciteit van 500 ton. Vanuit de CO₂ opslagtanks wordt de vloeibare CO₂ in vrachtwagens geladen middels een pomp. In het geval dat de CO₂ terugwininstallatie in onderhoud of in storing is, zal de CO₂ van de gasopwerking naar de atmosfeer worden geblazen, conform hoe dit bij andere biogas installaties ook gebeurt. 110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 71 van 73 Digestaatverwerking Digestaat scheiding Het na vergisting overgebleven digestaat wordt vanuit de centrale buffer naar een aantal digestaat scheidingslijnen (decanter en zeefband pers) gebracht. In deze scheiders wordt het digestaat gescheiden in een dikke stapelbare fractie (dikke fractie) en een vloeibare dunne fractie (dunne fractie). De scheiders zullen op hoogte worden geplaatst zodat de dikke fractie zich in een hoop onder de scheiders kan verzamelen. De dunne fractie wordt naar een kelder onder het gebouw gebracht welke als tussenbuffer fungeert. Om het scheidingsproces te verbeteren/te sturen is er een vlokmiddel dosering voorzien waarmee naar behoefte vlokmiddelen aan de scheiders kunnen worden toegevoegd.
Circa 40% van het dunne digestaat wordt verder bewerkt, zoals beschreven in de onderstaande paragraaf. De overige 40% wordt opgeslagen en afgevoerd naar agrarische bedrijven voor bemesting van de gronden. 20% wordt intern gerecirculeerd ten behoeve van het beheersen van het droge stof gehalte in de vergisters. Dunne fractie opwerking Vanuit de dunne fractie bufferkelder wordt circa 40% van alle dunne fractie naar een valfilmverdamper met mechanische damprecompressie gepompt. Door verwarming van de vloeistof in de valfilmverdamper (zie onderstaande Figuur 16) verdampt het water uit het medium. Door middel van een vacuüm wordt de kooktemperatuur verlaagd waardoor er minder energie nodig is dan bij verdampen bij de normale atmosferische druk. Tevens zorgt het toepassen van mechanische damprecompressie voor een optimaal energetisch rendement. Eventuele schuimvorming wordt geneutraliseerd met antischuimmiddel. Uit de indampinstallatie komt een kaliumrijk indampconcentraat en een condensaat (gecondenseerde waterdamp met ammoniak). Het kaliumrijke indampconcentraat wordt verzameld in een aparte kelder onder het gebouw, het condensaat wordt verder behandeld. Uit het condensaat van de indamper wordt vervolgens de ammoniak verwijderd doormiddel van strippen en scrubben met zwavelzuur. Dit proces wordt gestuurd op de juiste pH.
Eventuele schuimvorming wordt geneutraliseerd met antischuimmiddel. De ammoniak wordt als ammoniumsulfaat oplossing (ASL) opgevangen en naar een van de ammoniumsulfaat opslagtanks gepompt. 110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 72 van 73 Figuur 16 Valfilmverdamper Het gestripte condensaat wordt van de stripper naar een omgekeerde osmose installatie gepompt. Hier wordt het verder gereinigd en via een buffertank door een ionenwisselaar geleid. Het condensaat is hierna schoon genoeg voor lozing op het oppervlaktewater. Na reiniging wordt het condensaat (nu loosbaar water) naar een kelder gepompt. Het water uit de kelder wordt via een buisleiding afgezet op een buffervijver op site welke weer is verbonden met een naburig waterlichaam. In deze buisleiding wordt ook een monsterput opgenomen. Voor de indampinstallatie en de omgekeerde osmose is periodiek reinigen van aanslag noodzakelijk. Dit wordt gedaan middels een zure reinigingstap en een basische reinigingstap waarvoor een CIP installatie is voorzien. De ionenwisselaar gebruikt zoutzuur voor regeneratie van de ionenwisselaar, derhalve is hiervoor een zoutzuur opslag voorzien. Al het spoelwater en regeneratiewater wordt achteraf in de installatie teruggebracht en opnieuw verwerkt.
Dikke fractie biologische droging/compostering De dikke fractie uit de scheiders wordt met shovels (inpandig) periodiek in een composteertunnel gereden. In de composteertunnel wordt de dikke fractie voor een aantal dagen belucht (via een beluchtingsvloer met behulp van een ventilator), waardoor een verdere afbraak van het organisch materiaal zal plaatsvinden. Dit proces is de eerste stap van een composteerproces en wordt ook wel biologisch drogen genoemd. Het voordeel van deze droogtechniek is dat er geen externe warmtebron nodig is, maar dat de benodigde warmte uit het materiaal zelf komt door het aanwakkeren van gecontroleerde broei. Omdat dikke fractie digestaat weinig biologisch actief is, wordt om het droogproces op te starten een kleine hoeveelheid verse steekvaste mest (pluimveemest of gescheiden mest van varkens of runderen) bij de dikke fractie gemengd. Om de beluchting optimaal te houden, wordt het product slechts circa 1.5 meter hoog gestapeld dit in
110224 Ruimtelijke onderbouwing North Star Pagina 73 van 73 tegenstelling tot bijvoorbeeld GFT compostering, waarbij het product veel meer structuur heeft en een hogere stapeling mogelijk is. Doel van het biologisch droogproces is om een stabielere dikke fractie te krijgen welke makkelijker transporteerbaar is. Daarbij wordt wel slechts gedroogd tot circa 60% droge stof om te voorkomen dat het product te stoffig wordt. Door de warmte die bij het proces vrijkomt zal een deel van het aanwezige vocht verdampen . Tevens zorgt de temperatuur ervoor dat het product opnieuw gehygiëniseerd wordt, hetgeen van belang is om dat er vers materiaal wordt toegevoegd. Resultaat van dit proces is een volumereductie van de dikke fractie en tevens een stabieler product. De geproduceerde gedroogde fractie wordt periodiek weer uit de composteertunnels gereden, waarna het wordt geladen op vrachtwagens. De gedroogde fractie wordt jaarrond opgehaald met trucks en zal naar verwachting worden getransporteerd naar het buitenland. Bij het drogen zal vanwege de ongunstige C/N verhouding naast het water ook een deel van de in de dikke fractie aanwezige ammoniak verdampen. Derhalve wordt de lucht die uit de composteertunnels komt, naar een luchtwasser geleid, waar de ammoniak weer wordt teruggewonnen met behulp van zwavelzuur.
De ammoniak wordt als ammoniumsulfaat oplossing opgevangen en naar een van de ammoniumsulfaat opslagtanks gepompt vanwaar het uiteindelijk zal worden afgezet naar de landbouw. Opslag vloeibare eindproducten De geproduceerde vloeibare eindproducten, dunne fractie digestaat, kalium concentraat en ammoniumsulfaat oplossing vinden hun afzet in de Nederlandse landbouw als (dierlijke) meststof en wellicht later als kunstmeststof vervangers (RENURE). Omdat het uitrijden van dierlijke meststoffen alleen is toegestaan tijdens het mestseizoen zullen deze producten buiten dit seizoen tijdelijk moeten worden opgeslagen. Dit zal deels buiten de inrichting gebeuren, echter is er binnen de inrichting zelf oo k de mogelijkheid om het grootste deel van de productie zelf op te slaan. Hiervoor zijn een aantal grote opslagtanks aan de noordzijde van het terrein voorzien.